Sutra 14

Devanagari script

यं चात्रापसर्पोपदेशेन शम्याप्रतोदादीनामपहर्तारं जानीयात्तमेषां प्रत्यादिशेत् एष राज्ञः प्रभावः इति ॥ कZ_०४.५.१४ ॥

Transliteration

yaṃ cātrāpasarpa-upadeśena śamyāpratodādīnām apahartāraṃ jānīyāt tam eṣāṃ pratyādiśet—eṣa rājñaḥ prabhāvaḥ iti

Translation

اور یہاں خفیہ مخبر کی ہدایت سے جس شخص کو ہل، پروتود وغیرہ چرانے والا معلوم کیا جائے، اسے ان کے سامنے نشان زد کرے اور کہے— ‘یہ بادشاہ کی قوت/پہنچ ہے۔’

Word by Word

• यम्: whom
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: सर्वनाम; एकवचन; द्वितीया; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (सन्दर्भानुसार)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• अत्र: here; in this matter/context
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र
• Form: देशवाचक अव्यय

• अपसर्प-उपदेशेन: by (means of) an instruction to withdraw/abscond
• Type: Noun
• Root: अपसर्प (उपसर्ग अप + √सृप्) / उपदेश
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; तृतीया; (अपसर्पस्य उपदेशः) ‘by instruction to slip away/withdraw’

• शम्या-प्रतोद-आदीनाम्: of (implements) such as the shamyā and the goad, etc.
• Type: Noun
• Root: शम्या / प्रतोद
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-समूह; बहुवचन; षष्ठी; ‘of (items) such as shamyā and goad’

• अपहर्तारम्: the thief/one who has carried off (them)
• Type: Noun (agent)
• Root: अप + √हृ (हृञ्)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; कर्तृवाचक-प्रत्यय (तृच्/तार) ‘one who steals/abducts’

• जानीयात्: should identify/ascertain
• Type: Verb
• Root: √ज्ञा (ज्ञा)
• Form: विधिलिङ्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; ‘should know/identify’

• तम्: him
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: सर्वनाम; एकवचन; द्वितीया; पुल्लिङ्ग

• एषाम्: of these (persons/things)
• Type: Pronoun
• Root: एतद्
• Form: सर्वनाम; बहुवचन; षष्ठी

• प्रत्यादिशेत्: should return/hand him over (back) to these (authorities/owners)
• Type: Verb
• Root: प्रति + आ + √दिश् (दिश्)
• Form: विधिलिङ्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; ‘should point out/assign/hand over (back)’

• एषः: this
• Type: Pronoun
• Root: एतद्
• Form: सर्वनाम; एकवचन; प्रथमा; पुल्लिङ्ग

• राज्ञः: of the king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; षष्ठी

• प्रभावः: power/authority
• Type: Noun
• Root: प्र + √भू (भू) / प्रभाव
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; ‘power/authority/effect’

• इति: thus
• Type: Particle
• Root: इति
• Form: उद्धरण/निगमनार्थक अव्यय

Entities Mentioned

• secret informer
• king
• rural tool-thief

More Details

FAQs

Why emphasize theft of ploughs and goads?

They are productivity-critical assets; protecting them safeguards agricultural output and thus state revenue and stability.

Why publicly point out a thief identified by informants?

It converts covert intelligence into visible deterrence, reinforcing the perception that the state can see hidden wrongdoing.