Sutra 10
Devanagari script
मूल्यं भागो व्याजी परिघः कॢप्तम् (क्लृप्तम्) रूपिकमत्ययश्चायमुखम् ॥ कZ_०२.६.१० ॥
Transliteration
mūlyaṃ bhāgo vyājī parighaḥ kḷptam (klṛptam) rūpikamatyayaścāyamukham
Translation
‘آمدنی کے ذرائع’ (آی مُکھ) یہ ہیں—مُولْیَ؛ بھاگ؛ وِیَاجی؛ پَرِگھ؛ کِلِپْت/کْلِرِپْت؛ روپِک؛ اور اَتْیَیَہ۔
Word by Word
मूल्यम्price; valuation
मूल्यम्:
TypeNoun
Rootमूल्य
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सूत्र-शैली: नामपदानि)
भागःshare; portion
भागः:
TypeNoun
Rootभाग
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
व्याजीpretext; deceitful device/guise
व्याजी:
TypeNoun
Rootव्याजिन् (व्याजि)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; -इ-प्रातिपदिक
परिघःbar; obstruction; impediment
परिघः:
TypeNoun
Rootपरिघ
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
कॢप्तम्arrangement; fixed settlement; regulation
कॢप्तम्:
TypeNoun/Adjectival noun
Rootकॢप्त (कॢप्/क्लृप् धातु-निष्पन्न)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कृदन्त-निष्पन्न ‘कॢप्त’ (arranged/fixed)
रूपिकम्coin; money; cash
रूपिकम्:
TypeNoun
Rootरूपिक
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन
अत्ययःtransgression; default; overstepping
अत्ययः:
TypeNoun
Rootअत्यय
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
आयमुखम्source/head of income; revenue item
आयमुखम्:
TypeNoun
Rootआयमुख
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; समास: आय + मुख
Entities Mentioned
T
TreasuryT
Tax collection officesT
Toll barriers/checkpointsFAQs
Āya-śarīra lists sectors/sources (fort, realm, mines, forests, etc.); āya-mukha lists accounting modes by which receipts are realized (price, share, interest, toll, assessed levy, cash, arrears).