Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 4

तेषु चैतावच्चातुर्वार्ण्यमेतावन्तः कर्षकगोरक्षकवैदेहककारुकर्मकरदासाश्च एतावच्च द्विपदचतुष्पदमिदं चैषु हिरण्यल्विष्टिशुल्कदण्डं समुत्तिष्ठतीति ॥ कZ_०२.३५.०४ ॥

teṣu caitāvac cāturvārṇyam etāvantaḥ karṣakagorakṣakavaidehakakārukarmakaradāsāś ca; etāvac ca dvipadacatuṣpadam; idaṃ ca eṣu hiraṇya-lviṣṭi-śulka-daṇḍaṃ samuttiṣṭhatīti

ان میں وہ یہ درج کرے—‘اتنے چاتُروَرنیہ کے ہیں؛ اتنے کاشتکار، گورکشک، ویدیہک (تاجر)، کارو (کاریگر)، کرمکر (مزدور) اور غلام ہیں؛ اتنے دوپائے اور چوپائے ہیں؛ اور ان سے اتنی نقد آمدنی، بیگار/خدمت، محصول/چنگی اور جرمانے حاصل ہوتے ہیں۔’

तेषुamong them / in those (groups)
तेषु:
TypePronoun
Rootतद्
Formसप्तमी-बहुवचनम् (पुं/नपुं), सर्वनाम
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्ययम्
एतावत्this much; to this extent
एतावत्:
TypePronoun/Quantifier
Rootएतावत्
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (परिमाणवाचक)
चातुर्वार्ण्यम्the four varṇas (fourfold social order)
चातुर्वार्ण्यम्:
TypeNoun
Rootचातुर्वर्ण्य
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम्; ‘चतुर्णां वर्णानां भावः/समूहः’
एतावन्तःso many; of this number
एतावन्तः:
TypePronoun/Quantifier
Rootएतावत्
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (परिमाणवाचक)
कर्षकfarmers; cultivators
कर्षक:
TypeNoun
Rootकर्षक
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (समासपूर्वपद-समुच्चयस्य अङ्गम्)
गोरक्षकcowherds; cattle-protectors
गोरक्षक:
TypeNoun
Rootगोरक्षक
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम्
वैदेहकvaidehakas (a named occupational group)
वैदेहक:
TypeNoun
Rootवैदेहक
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम्
कारुartisans
कारु:
TypeNoun
Rootकारु
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम्
कर्मकरlabourers; workers
कर्मकर:
TypeNoun
Rootकर्मकर
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम्
दासाःslaves; servants
दासाः:
TypeNoun
Rootदास
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम्
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्ययम्
एतावत्this much; to this extent
एतावत्:
TypePronoun/Quantifier
Rootएतावत्
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (परिमाणवाचक)
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्ययम्
द्विपत्bipeds; two-footed beings
द्विपत्:
TypeNoun/Adjective
Rootद्विपद्
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; ‘द्वौ पादौ यस्य’
चतुष्पत्quadrupeds; four-footed beings
चतुष्पत्:
TypeNoun/Adjective
Rootचतुष्पद्
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; ‘चत्वारः पादाः यस्य’
इदम्this
इदम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्ययम्
एषुamong these / in these
एषु:
TypePronoun
Rootएतद्
Formसप्तमी-बहुवचनम् (पुं/नपुं), सर्वनाम
हिरण्यgold; money
हिरण्य:
TypeNoun
Rootहिरण्य
Formनपुंसकलिङ्गम्; (समासे पूर्वपदम्)
ल्विष्टिforced labour; corvée
ल्विष्टि:
TypeNoun
Rootल्विष्टि
Formस्त्रीलिङ्गम्; (समासे पूर्वपदम्)
शुल्कtoll; duty; fee
शुल्क:
TypeNoun
Rootशुल्क
Formनपुंसकलिङ्गम्; (समासे पूर्वपदम्)
दण्डम्punishment; fine
दण्डम्:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; (समासे उत्तरपदम्)
समुत्तिष्ठतिarises; accrues; comes forth
समुत्तिष्ठति:
TypeVerb
Rootसम्-उत्-स्था
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/निगमन-अव्ययम्
H
households
O
occupational groups
L
livestock holdings
R
revenue streams (tolls, fines)

FAQs

Occupations predict economic activity and compliance risk; tolls reflect trade volume, and fines reflect enforcement—together enabling revenue projection and governance planning.