Sutra 7

Devanagari script

परचक्राटवीभयादनुप्रविष्टानां पशूनां पालनधर्मेण दशभगं दद्युः । इति भागानुप्रविष्टकम् ॥ कZ_०२.२९.०७ ॥

Transliteration

paracakrāṭavībhayād anupraviṣṭānāṃ paśūnāṃ pālanadharmeṇa daśabhagaṃ dadyuḥ | iti bhāgānupraviṣṭakam

Translation

دشمن کی فوج یا جنگل کے خوف سے اندر داخل ہونے والے مویشیوں کے لیے، نگہداشت کے قاعدے کے مطابق دسواں حصہ (محصول/حصہ) ادا کیا جائے؛ اسے ‘بھاغانوپروِشٹک’ کہا جاتا ہے۔

Word by Word

• परचक्राटवीभयात्: from fear of the enemy force and the forest (region)
• Type: Noun
• Root: भय
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी एकवचन; समस्तपद—परचक्र + आटवी + भय; अपादान (from fear)

• अनुप्रविष्टानाम्: of those that have entered/strayed in
• Type: Participle
• Root: प्र-विश्
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त, भूतकर्मणि/भूतकृत); बहुवचन; षष्ठी; (पशूनाम् इत्यस्य विशेषणम्) उपसर्गः अनु- + प्रविष्ट

• पशूनाम्: of cattle/livestock
• Type: Noun
• Root: पशु
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन

• पालनधर्मेण: according to the rule/duty of protection
• Type: Noun
• Root: धर्म
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया एकवचन; समास—पालनस्य धर्मः; करण/हेतु (by/according to the rule of protection)

• दशभगम्: a tenth share (one-tenth)
• Type: Noun
• Root: भाग
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; समास—दशः भागः (one-tenth share)

• दद्युः: they should give/pay
• Type: Verb
• Root: दा
• Form: लोट् (आज्ञार्थे); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; बहुवचन

• इति: thus
• Type: Particle
• Root: इति
• Form: निपात; उद्धरण/समाप्त्यर्थ

• भागानुप्रविष्टकम्: (section heading:) ‘the case of strayed/entered (cattle) and the share (due)’
• Type: Noun
• Root: अनु-प्र-विश् / प्रविष्टक
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (शीर्षक/विषय-नाम); समास—भाग + अनुप्रविष्टक (भाग-विषयकं अनुप्रविष्टकं प्रकरणम्)

Entities Mentioned

• enemy forces (paracakra)
• forest/wilderness risk (āṭavī)
• incoming livestock owners/keepers

More Details

FAQs

What principle justifies the tenth share here?

Protection-and-maintenance logic: animals benefit from safe entry and upkeep under state order; the levy functions like a regulated protection/administration fee.