Sutra 24

Devanagari script

स्तेनव्यालसर्पग्राहगृहीतं व्याधिजरावसन्नं चावेदयेयुः अन्यथा रूपमूल्यं भजेरन् ॥ कZ_०२.२९.२४ ॥

Transliteration

stenavyālasarpagrāhagṛhītaṃ vyādhijarāvasannaṃ cāvedayeyuḥ anyathā rūpamūlyaṃ bhajeran

Translation

چوروں، درندوں، سانپوں یا مگرمچھوں کے پکڑے ہوئے اور بیماری یا بڑھاپے سے کمزور جانوروں کی اطلاع دیں؛ ورنہ جانور کی قیمت کے برابر جرمانہ بھگتنا ہوگا۔

Word by Word

• स्तेन: by a thief / stolen (as qualifier)
• Type: Noun
• Root: स्तेन
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (विशेषणरूपेण)

• व्याल: by a wild beast
• Type: Noun
• Root: व्याल
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (विशेषणरूपेण)

• सर्प: by a snake
• Type: Noun
• Root: सर्प
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (विशेषणरूपेण)

• ग्राह: by a crocodile
• Type: Noun
• Root: ग्राह
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (विशेषणरूपेण)

• गृहीतम्: seized/caught
• Type: Verb (Participle)
• Root: ग्रह्
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगे ‘(वस्तु) गृहीतम्’

• व्याधि: by disease
• Type: Noun
• Root: व्याधि
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन (हेतौ/निमित्ते)

• जरा: by old age
• Type: Noun
• Root: जरा
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया-एकवचन (हेतौ/निमित्ते)

• अवसन्नम्: fallen into distress / debilitated
• Type: Verb (Participle)
• Root: सद् (सीद्)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘अव-√सद्’ = downcast/disabled

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• आवेदयेयुः: they should report / make known
• Type: Verb
• Root: विद् (वेदयति)
• Form: लिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; बहुवचन; causative/denominative sense ‘आ-√विद्/वेदय्’ = to inform/notify

• अन्यथा: otherwise / if not (reported)
• Type: Adverb
• Root: अन्यथा
• Form: अव्यय; प्रकार/विपर्ययार्थे

• रूप: money/coin (lit. ‘rūpa’)
• Type: Noun
• Root: रूप
• Form: नपुंसकलिङ्ग; (समासपूर्वपद)

• मूल्यम्: value / assessed fine
• Type: Noun
• Root: मूल्य
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘रूपस्य मूल्यं’ = रूपमूल्यम्

• भजेरन्: they should incur/receive (it)
• Type: Verb
• Root: भज्
• Form: लिङ् (विधिलिङ्); आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुष; बहुवचन; ‘भज्’ = to incur/receive/undergo (share)

Entities Mentioned

• thieves
• predators
• snakes
• crocodiles
• gopāla (implied reporters)

More Details

FAQs

What is the governance purpose of a value-equal penalty?

It deters concealment and collusion by making non-reporting financially equivalent to misappropriation.

What modern administrative practice does this resemble?

Incident reporting with financial liability for negligence or non-disclosure, akin to asset-management controls and audit compliance.