Sutra 18
Devanagari script
ब्राह्मणप्रव्रजितबालवृद्धव्याधितशासनहरगर्भिण्यो नावध्यक्षमुद्राभिस्तरेयुः ॥ कZ_०२.२८.१८ ॥
Transliteration
brāhmaṇapravrajitabālavṛddhavyādhitaśāsanaharagarbhiṇyo nāvādhyakṣamudrābhis tareyuḥ
Translation
برہمن، ترکِ دنیا کرنے والے، بچے، بوڑھے، بیمار، شاہی حکم کے حامل، اور حاملہ عورتیں کشتی کے نگران کی مہر/سیل کی بنیاد پر پار اتریں۔
Word by Word
ब्राह्मणBrahmins
ब्राह्मण:
TypeNoun
Rootब्राह्मण
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (समासपूर्वपद)
प्रव्रजितmendicants/renunciants
प्रव्रजित:
TypeParticiple
Rootप्र√व्रज् (व्रज्)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (समासपूर्वपद)
बालchildren
बाल:
TypeNoun/Adjective
Rootबाल
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (समासपूर्वपद)
वृद्धthe aged/elderly
वृद्ध:
TypeNoun/Adjective
Rootवृद्ध
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (समासपूर्वपद)
व्याधितthe sick/afflicted
व्याधित:
TypeParticiple/Adjective
Rootव्याधि/व्याध् (denom.)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (समासपूर्वपद)
शासनहरbearers of the royal order/warrant
शासनहर:
TypeNoun
Rootशासन + हर (√हृ)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (समासपूर्वपद); ‘शासनस्य हरः’
गर्भिण्यःpregnant women
गर्भिण्यः:
TypeNoun/Adjective
Rootगर्भिणी
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेध
अवध्यक्षboundary-mark/boundary-post
अवध्यक्ष:
TypeNoun
Rootअव + √धा (अवधि) + अक्ष
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘अवधिः अक्षं यस्य’ = सीमा-चिह्न/सीमास्तम्भ (boundary-mark)
मुद्राभिःwith seals/signets
मुद्राभिः:
TypeNoun
Rootमुद्रा
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया बहुवचन
तरेयुःshould cross / may pass over
तरेयुः:
TypeVerb
Root√तॄ (तॄ-तरणे)
Formलोट्/विधिलिङ् (आज्ञार्थ/विध्यर्थ); परस्मैपद; प्रथमपुरुष बहुवचन
Entities Mentioned
N
nāvādhyakṣaB
brāhmaṇaP
pravrajitaŚ
śāsanaharaFAQs
A mudrā—an official sealed token/pass issued under the authority of the nāvādhyakṣa.
Controlled mobility with humane/functional exceptions for vulnerable persons and state messengers.