Sutra 22
Devanagari script
मेषशृङ्गीत्वक्क्वाथाभिषुतो गुडप्रतीवापः पिप्पलीमरिचसम्भारस्त्रिफलायुक्तो वा मैरेयः ॥ कZ_०२.२५.२२ ॥
Transliteration
meṣaśṛṅgī-tvak-kvāthābhiṣuto guḍa-pratīvāpaḥ pippalī-marica-sambhāras triphalā-yukto vā maireyaḥ
Translation
مَیریہ میشَشِرِنگی کی چھال کے جوشاندے سے خمیر کر کے، اس میں گُڑ ملا کر، پِپّلی اور مِرچ (کالی مرچ) کا مصالحہ شامل کر کے، اور چاہیں تو تِرفَلا ملا کر تیار کیا جاتا ہے۔
Word by Word
मेषशृङ्गीmeshaśṛṅgī (a medicinal plant)
मेषशृङ्गी:
TypeNoun
Rootमेषशृङ्गी
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (द्रव्यनाम)
त्वक्bark; (often) cinnamon bark
त्वक्:
TypeNoun
Rootत्वच्
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (द्रव्यनाम)
क्वाथdecoction
क्वाथ:
TypeNoun
Rootक्वाथ
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
अभिषुतःpressed out; extracted (after decoction)
अभिषुतः:
TypeParticiple
Rootअभि-√सु (सुनोति)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘क्वाथः’ इत्यस्य विशेषणम्
गुडjaggery; molasses-cake sugar
गुड:
TypeNoun
Rootगुड
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (द्रव्यनाम)
प्रतीवापःan added charge/ingredient (esp. fermenting additive)
प्रतीवापः:
TypeNoun
Rootप्रति-√वप्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘गुडः’ इत्यनेन सह समासार्थः (गुडप्रतीवापः = गुडः प्रतीवापः यस्य)
पिप्पलीlong pepper
पिप्पली:
TypeNoun
Rootपिप्पली
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (द्रव्यनाम)
मरिचblack pepper
मरिच:
TypeNoun
Rootमरिच
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (द्रव्यनाम)
सम्भारःmixture; collection of ingredients (spice blend)
सम्भारः:
TypeNoun
Rootसम्-√भृ (भऱति) → सम्भार
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘पिप्पलीमरिचसम्भारः’ इत्यस्य प्रधानपदम्
त्रिफलाtriphala (the three-fruit compound)
त्रिफला:
TypeNoun
Rootत्रिफला
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (द्रव्यनाम); त्रि+फला (तीणि फलानि)
युक्तःmixed; combined (with)
युक्तः:
TypeParticiple
Root√युज् (युज्यते)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘मैरेयः’ इत्यस्य विशेषणम्
वाor; alternatively
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
मैरेयःmaireya, a type of fermented liquor
मैरेयः:
TypeNoun
Rootमैरेय
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
Entities Mentioned
M
maireyaG
guḍa (jaggery)P
pippalīM
maricaT
triphalāM
meṣaśṛṅgīFAQs
To define lawful composition, prevent harmful substitutions, and give inspectors objective criteria for compliance.