Sutra 6
Devanagari script
वर्षत्रिभागः पूर्वपश्चिममासयोः द्वौ त्रिभागौ मध्यमयोः सुषमारूपम् ॥ कZ_०२.२४.०६ ॥
Transliteration
varṣatribhāgaḥ pūrvapaścimamāsayoḥ dvau tribhāgau madhyamayoḥ suṣamārūpam
Translation
متوازن (سُشَم) بارش کا انداز یہ ہے—ابتدائی اور آخری مہینوں میں بارش کا ایک تہائی، اور درمیانی مہینوں میں دو تہائی۔
Word by Word
वर्षत्रिभागःone third of the year
वर्षत्रिभागः:
TypeNoun
Rootवर्ष; त्रि; भाग
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (भागः); समासः = वर्षस्य त्रिभागः
पूर्वपश्चिममासयोःof the two months at the beginning and end (of the year/seasonal cycle)
पूर्वपश्चिममासयोः:
TypeNoun
Rootपूर्व; पश्चिम; मास
Formमास (पुं), षष्ठी-द्विवचन; समासार्थः = पूर्वपश्चिमौ (मासौ) तयोः
द्वौtwo
द्वौ:
TypeNumeral
Rootद्वि
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-द्विवचन
त्रिभागौtwo thirds (lit. two ‘third-parts’)
त्रिभागौ:
TypeNoun
Rootत्रि; भाग
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-द्विवचन (भागौ)
मध्यमयोःof the two middle (months)
मध्यमयोः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootमध्य; (मध्यम)
Formषष्ठी-द्विवचन; (मासयोः) विशेषणरूपेण—‘मध्यमयोः (मासयोः)’
सुषमारूपम्the pattern/form of (what is) well-balanced/regular (distribution)
सुषमारूपम्:
TypeNoun
Rootसुषमा; रूप
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; समासः = सुषमायाः रूपम्
FAQs
It provides a benchmark to judge whether the season is developing normally, enabling early interventions like irrigation releases, seed choices, or relief preparation.