Sutra 15
Devanagari script
पण्यानां स्थापयेच् शुक्लमत्ययं चापकारतः ॥ कZ_०२.२२.१५च्द् ॥
Transliteration
paṇyānāṃ sthāpayec śuklamatyayaṃ cāpakārataḥ
Translation
وہ مالِ تجارت کے لیے سزاؤں کا شیڈول مقرر کرے اور ‘شُکل’ جرمانہ بھی کیے گئے نقصان/بدسلوکی کے تناسب سے طے کرے۔
Word by Word
पण्यानाम्of commodities / of saleable goods
पण्यानाम्:
TypeNoun
Rootपण्य
Formषष्ठी-बहुवचनम् (Gen. pl.), नपुंसकलिङ्गम्; ‘पण्य’ = विक्रययोग्य-वस्तु
स्थापयेत्he should establish / fix
स्थापयेत्:
TypeVerb
Rootस्था (स्थापयति)
Formलोट्/विधिलिङ्-रूपम् (optative/imperative sense) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः एकवचनम्; causative (णिच्) ‘स्थापयेत्’ = ‘cause to be set/establish’
शुक्लम्the pure (standard) / purity
शुक्लम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootशुक्ल
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; ‘शुक्ल’ = शुद्ध/निर्मल
अत्ययम्loss / deterioration / excess (as applicable)
अत्ययम्:
TypeNoun
Rootअत्यय
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; ‘अत्यय’ = अतिक्रम/अतिव्यय/हानि/दोष (context-dependent)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
अपकारतःfrom harm / due to harmful acts
अपकारतः:
TypeNoun (ablatival adverbial use)
Rootअपकार
Formपञ्चमी-एकवचनम् (Abl. sg.), पुंलिङ्गः; हेतौ/कारणे प्रयोगः = ‘अपकारात्’
Entities Mentioned
M
merchandise (paṇya)Ś
śukla (technical levy/penalty category)FAQs
It embeds proportionality: the state’s monetary sanction scales with the social/economic damage, improving fairness and deterrence.