Sutra 20
Devanagari script
क्षयव्ययौ च जानीयात्कुप्यानामायुधेश्वरः ॥ कZ_०२.१८.२०च्द् ॥
Transliteration
kṣaya-vyayau ca jānīyāt kupyānām āyudheśvaraḥ
Translation
اسلحہ خانے کا نگران (آیُدھیشور) کُپیہ (منقول ذخائر) کی کمی/زوال اور خرچ بھی متعین کرے۔
Word by Word
क्षयloss; diminution
क्षय:
TypeNoun
Rootक्षि
Formपुंलिङ्ग; अकारान्त; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समाहार-द्वन्द्वे प्रथमैकवचन-रूपेण)
व्ययexpenditure; outlay
व्यय:
TypeNoun
Rootवि + अय (अय्)
Formपुंलिङ्ग; अकारान्त; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समाहार-द्वन्द्वे)
औ(the pair) loss and expenditure (as a combined item)
औ:
TypeNoun
Root/
Formक्षय + व्यय इत्यस्य समाहार-द्वन्द्वः; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (नपुंसकवत् प्रयोगः)
चand
च:
TypeParticle
Root/
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
जानीयात्should know; should ascertain
जानीयात्:
TypeVerb
Rootज्ञा
Formलोट्/विधिलिङ् (विध्यर्थे) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष एकवचन; धातु: ज्ञा; रूपम्: जानीयात्
कुप्यानाम्of movable goods/stores (commodities kept in storehouses)
कुप्यानाम्:
TypeNoun
Rootकुप्य
Formनपुंसकलिङ्ग; अकारान्त; षष्ठी बहुवचन
आयुधof weapons
आयुध:
TypeNoun
Rootआयुध
Formनपुंसकलिङ्ग; अकारान्त; षष्ठी बहुवचन (समासे पूर्वपद)
ईश्वरःthe superintendent; the officer in charge
ईश्वरः:
TypeNoun
Rootईश्वर
Formपुंलिङ्ग; अकारान्त; प्रथमा एकवचन
आयुधेश्वरःthe superintendent of weapons (armoury officer)
आयुधेश्वरः:
TypeNoun
Rootआयुध + ईश्वर
Formपुंलिङ्ग; अकारान्त; प्रथमा एकवचन; समासः: आयुधानाम् ईश्वरः
Entities Mentioned
Ā
ĀyudheśvaraFAQs
Leakage and wastage—through decay, theft, misuse, or unrecorded consumption—managed via explicit tracking of loss (kṣaya) and spending (vyaya).
Movable inventory items that must be counted, safeguarded, and periodically audited (as distinct from immovable assets).