Sutra 15
Devanagari script
अह्नश्चाष्टमे भागे पण्याध्यक्षस्यार्पयेयुः इदं विक्रीतमिदं शेषमिति ॥ कZ_०२.१६.१५ ॥
Transliteration
ahnaś cāṣṭame bhāge paṇyādhyakṣasyārpayeyuḥ idaṃ vikrītam idaṃ śeṣam iti
Translation
دن کے آٹھویں حصے (مقررہ وقت) پر وہ نگرانِ تجارت کو رپورٹ پیش کریں: ‘یہ فروخت ہوا؛ یہ باقی ہے’۔
Word by Word
अह्नःof the day / during the day (genitive used in time-expression)
अह्नः:
TypeNoun
Rootअहन्
Formषष्ठी-एकवचनम् (पुं); 'अहन्' = day
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चय-अव्ययम्
अष्टमेin the eighth
अष्टमे:
TypeAdjective (Ordinal)
Rootअष्टम
Formसप्तमी-एकवचनम् (पुं/नपुं); 'अष्टम' = eighth
भागेpart/portion (i.e., time-slot/segment)
भागे:
TypeNoun
Rootभाग
Formसप्तमी-एकवचनम् (पुं); locus/time-division
पण्याध्यक्षस्यof the Superintendent of Trade (market superintendent)
पण्याध्यक्षस्य:
TypeNoun
Rootपण्याध्यक्ष
Formषष्ठी-एकवचनम् (पुं); पण्य + अध्यक्ष
अर्पयेयुःthey should hand over / submit
अर्पयेयुः:
TypeVerb
Rootअर्प्
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; causative/ṇic-form: अर्पयति
इदम्this
इदम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (नपुं); deictic pronoun
विक्रीतम्sold
विक्रीतम्:
TypeParticiple (Past Passive Participle)
Rootवि + क्री
Formकृदन्त (क्त), प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (नपुं); 'sold'
इदम्this
इदम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (नपुं)
शेषम्the remainder / balance (unsold stock)
शेषम्:
TypeNoun/Adjective
Rootशेष
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (नपुं); 'remainder/balance'
इतिthus (saying/indicating)
इति:
TypeParticle/Quotative
Rootइति
Formउद्धरण/वाक्य-समाप्ति-अव्ययम्
Entities Mentioned
P
paṇyādhyakṣa (Superintendent of Trade)M
market officersFAQs
A fixed reporting window reduces discretion, prevents delayed manipulation, and enables routine audits.
To reconcile cash receipts with inventory movement, detecting theft, under-reporting, or collusive pricing.