Sutra 22

Devanagari script

व्ययक्रियाभारिकमाअकरं भागेन प्रक्रयेण वा दद्यात् लाघविकमात्मना कारयेत् ॥ कZ_०२.१२.२२ ॥

Transliteration

vyayakriyābhārikam ākaram bhāgena prakrayeṇa vā dadyāt lāghavikam ātmanā kārayet

Translation

جو کان خرچ اور عمل داری میں بھاری ہو اسے حصے داری کی بنیاد پر یا مقررہ فیس پر دے دینا چاہیے؛ اور جو کان چلانے میں آسان ہو اسے ریاست کو خود براہِ راست چلانا چاہیے۔

Word by Word

• व्ययक्रियाभारिकम्: (a task) involving heavy expenditure and operational burden
• Type: Adjective
• Root: व्यय/क्रिया/भार
• Form: नपुंसकलिङ्गे एकवचनम्, द्वितीया (कर्मपदम्); विशेषणम् (अकरम् इति विशेष्यस्य)

• अकरम्: the work/undertaking (to be executed)
• Type: Noun (action-noun)
• Root: कृ (करणे)
• Form: नपुंसकलिङ्गे एकवचनम्, द्वितीया; ‘अकर’ = अकार्य/अकरणीय/अकरणम् (करने योग्य कार्य/उपक्रम) — यहाँ ‘कार्य’/‘उपक्रम’ अर्थे

• भागेन: by a share/portion (i.e., on a share basis)
• Type: Noun
• Root: भाग
• Form: पुंलिङ्गे एकवचनम्, तृतीया; करण/उपाय-भावे

• प्रक्रयेण: by the contracting/undertaking method (procedure)
• Type: Noun
• Root: प्रक्रिया
• Form: स्त्रीलिङ्गे एकवचनम्, तृतीया; करण/उपाय-भावे

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक अव्यय

• दद्यात्: should assign/give (it)
• Type: Verb
• Root: दा (दाने)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘(राजा/अधिकारी) दद्यात्’ = नियुक्त करे/दे

• लाघविकम्: (a task) that is light/easy (low-burden)
• Type: Adjective
• Root: लाघविक
• Form: नपुंसकलिङ्गे एकवचनम्, द्वितीया; विशेषणम् (अकरम् इति)

• आत्मना: by oneself (personally)
• Type: Noun
• Root: आत्मन्
• Form: पुंलिङ्गे एकवचनम्, तृतीया; करण-भावे

• कारयेत्: should have it done / should cause it to be executed
• Type: Verb (Causative)
• Root: कृ (करणे)
• Form: णिच्-प्रत्ययान्त (causative) ‘कारयति’; विधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘करवाए/सम्पादयेत्’

Entities Mentioned

• State mining administration
• Leaseholders/contractors

More Details

FAQs

What is the underlying economic principle in this verse?

Risk allocation: costly/uncertain mines are outsourced via revenue-share or lease, while low-cost/high-control mines are kept as state-run enterprises.

How does this reduce corruption or loss?

Direct operation is reserved for manageable mines; complex mines are contracted with clear payment structures, making accountability measurable.