Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 4

सोऽव्यग्रमना राज्ञः संदेशं श्रुत्वा निश्चितार्थं लेखं विदध्यात्देशाइश्वर्यवंशनामधेयोपचारमीश्वरस्य देशनामधेयोपचारमनीश्वरस्य ॥ कZ_०२.१०.०४ ॥

so ’vyagramanā rājñaḥ saṃdeśaṃ śrutvā niścitārthaṃ lekhaṃ vidadhyāt deśaiśvaryavaṃśanāmadheyopacāram īśvarasya deśanāmadheyopacāram anīśvarasya

وہ یکسوئی کے ساتھ بادشاہ کا پیغام سن کر متعین معنی والا مکتوب تیار کرے۔ خودمختار مخاطَب کے لیے ملک، اقتدار/سلطنت، خاندان اور نام کی بنا پر تعظیمی خطاب اختیار کرے؛ اور غیر خودمختار کے لیے ملک اور نام کی بنا پر تعظیمی خطاب اختیار کرے۔

सःhe (the officer/scribe)
सः:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम; प्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
अव्यग्रमनाwith an undistracted mind; attentive
अव्यग्रमना:
TypeNoun (adjectival)
Rootमनस् (मानस)
Formबहुव्रीहिसमास; प्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग; अव्यग्र-मनस् = ‘whose mind is not distracted’
राज्ञःof the king
राज्ञः:
TypeNoun
Rootराजन्
Formषष्ठी-एकवचन; पुंलिङ्ग
संदेशम्message; instruction
संदेशम्:
TypeNoun
Rootसंदेश
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb (absolutive)
Rootश्रु
Formक्त्वान्त (अव्यय); ‘having heard’
निश्चितार्थम्with the meaning/intent made definite; unambiguous
निश्चितार्थम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootअर्थ
Formकर्मधारयसमास; द्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग; निश्चितः अर्थः यस्य (लेखस्य)
लेखम्written document; letter; written order
लेखम्:
TypeNoun
Rootलेख
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग
विदध्यात्should prepare/compose
विदध्यात्:
TypeVerb
Rootवि-धा
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष-एकवचन; ‘should compose/prepare’
देशterritory; region
देश:
TypeNoun
Rootदेश
Formसमासपूर्वपद (in compounds); पुंलिङ्ग
ऐश्वर्यsovereignty; authority; power
ऐश्वर्य:
TypeNoun
Rootऐश्वर्य
Formसमासपूर्वपद (in compounds); नपुंसकलिङ्ग
वंशdynasty; lineage
वंश:
TypeNoun
Rootवंश
Formसमासपूर्वपद (in compounds); पुंलिङ्ग
नामधेयname; designation
नामधेय:
TypeNoun
Rootनामधेय
Formसमासपूर्वपद (in compounds); नपुंसकलिङ्ग
उपचारम्form of address; honorific expression
उपचारम्:
TypeNoun
Rootउपचार
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग
ईश्वरस्यof an independent ruler/sovereign
ईश्वरस्य:
TypeNoun
Rootईश्वर
Formषष्ठी-एकवचन; पुंलिङ्ग
देशterritory; region
देश:
TypeNoun
Rootदेश
Formसमासपूर्वपद (in compounds); पुंलिङ्ग
नामधेयname; designation
नामधेय:
TypeNoun
Rootनामधेय
Formसमासपूर्वपद (in compounds); नपुंसकलिङ्ग
उपचारम्form of address; honorific expression
उपचारम्:
TypeNoun
Rootउपचार
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग
अनीश्वरस्यof a non-sovereign (dependent) ruler
अनीश्वरस्य:
TypeNoun
Rootअनीश्वर
Formषष्ठी-एकवचन; पुंलिङ्ग; नञ्-तत्पुरुष (अ-ईश्वर)
R
rājā (king)
L
lekhaka (scribe)
Ī
īśvara (sovereign)
A
anīśvara (non-sovereign)

FAQs

Ambiguous or improperly addressed letters that can cause diplomatic insult, misinterpretation of intent, or unintended escalation.

A sovereign receives fuller recognition (territory, dominion, lineage, name), whereas a non-sovereign is addressed with reduced formal recognition (territory and name), reflecting status hierarchy.