
तालवन-उद्धारः: धेनुकासुरवधः, फल-समृद्धिः, गो-क्षेमः
Isinalaysay ni Parāśara kay Maitreya: Sina Balarāma at Keśava (Kṛṣṇa), kasama ang mga batang pastol, ay dumating sa Tālavana, isang kakahuyang puno ng palma na binabantayan ng asurang si Dhenuka na may anyong asno at nananakit ng tao at mga baka. Nang makita ang mababangong hinog na bunga, nakiusap ang mga pastol na ibaba nina Rāma at Kṛṣṇa ang mga ito. Pagbagsak ng mga bunga, sumugod sa galit si Dhenuka at sinaktan si Balarāma; hinuli siya ni Balarāma, inikot, pinatay, at inihagis ang katawan sa lupa. Pagkaraan, pinuksa nina Kṛṣṇa at Balabhadra ang mga kamag-anak na asura ni Dhenuka at inihagis sa tuktok ng mga palma. Nagkalat sa lupa ang mga bunga at bangkay ng mga asura, at naging ligtas ang gubat. Malaya sa takot, masayang nanginain ang mga baka ng sariwang usbong na dati’y di maabot—hudyat na bumabalik ang likás na kasaganaan kapag naaalis ang adharma.
Verse 1
गाः पालयन्तौ च पुनः सहितौ बलकेशवौ भ्रममाणौ वने तस्मिन् रम्यं तालवनं गतौ
Muli, magkasamang nagpastol ng mga baka sina Balarāma at Keśava; habang gumagala sa gubat na iyon, narating nila ang kaaya-ayang Tālavana, ang kakahuyan ng mga punong palma.
Verse 2
तत् तु तालवनं नित्यं धेनुको नाम दानवः नृगोमांसकृताहारः सदाध्यास्ते खराकृतिः
Ang kakahuyan ng Tālavana ay laging sinasakop ng demonyong si Dhenuka; kumakain siya ng laman ng tao at baka, at palaging naninirahan doon sa anyo ng mailap na asno.
Verse 3
तत् तु तालवनं पक्वफलसंपत्समन्वितम् दृष्ट्वा स्पृहान्विता गोपाः फलादाने ऽब्रुवन् वचः
Ngunit nang makita ng mga pastol ang Tālavana na sagana sa mga hinog na bunga, napukaw ang kanilang pagnanasa at nag-usap-usap sila tungkol sa pagkuha ng mga prutas.
Verse 4
हे राम हे कृष्ण सदा धेनुकेनैष रक्ष्यते भूप्रदेशो यतस् तस्मात् पक्वानीमानि सन्ति वै
“O Rāma! O Kṛṣṇa! Ang lupang ito ay laging binabantayan ni Dhenuka; kaya ang mga bunga rito, kahit hinog na, ay tunay na nananatiling hindi napipitas.”
Verse 5
फलानि पश्य तालानां गन्धामोदितदिंशि च वयम् एतान्य् अभीप्सामः पात्यन्तां यदि रोचते
“Tingnan ninyo ang mga bungang palma; ang halimuyak nito’y nagpapabango sa lahat ng dako. Nais namin ang mga ito; kung mamarapatin ninyo, pabagsakin ninyo ito.”
Verse 6
इति गोपकुमाराणां श्रुत्वा संकर्षणो वचः कृष्णश् च पातयाम् आस भुवि तालफलानि वै
Nang marinig ang mga salita ng mga batang pastol, si Saṅkarṣaṇa at si Kṛṣṇa man ay tila sa banal na paglalaro, pinabagsak ang mga bungang palma sa lupa.
Verse 7
फलानां पततां शब्दम् आकर्ण्य सुदुरासदः आजगाम स दुष्टात्मा कोपाद् दैतेयगर्दभः
Nang marinig ang tunog ng mga bumabagsak na prutas, ang masamang-loob na demonyong asno ay sumugod doon nang may matinding galit.
Verse 8
पद्भ्याम् उभाभ्यां स तदा पश्चिमाभ्यां बली बलम् जघानोरसि ताभ्यां च स च तेनाप्य् अगृह्यत
Pagkatapos ay sinipa ni Bali si Bala sa dibdib gamit ang parehong paa sa likuran; ngunit hinuli siya ni Bala sa pamamagitan ng mga paa ring iyon.
Verse 9
गृहीत्वा भ्रामणेनैव सो ऽम्बरे गतजीवितम् तस्मिन्न् एव स चिक्षेप वेगेन तृणराजनि
Hinawakan siya at pinaikot-ikot, kinuha niya ang buhay nito sa ere; at sa isang biglaang pwersa, inihagis niya ang katawan na iyon sa puno ng palma.
Verse 10
ततः फलान्य् अनेकानि तालाग्रान् निपतन् खरः पृथिव्यां पातयाम् आस महावातो ऽम्बुदान् इव
Pagkatapos, ang mabangis na iyon ay nagpabagsak ng maraming prutas mula sa mga korona ng mga puno ng palma, na humampas sa lupa—tulad ng isang malakas na hangin na nagpapabagsak ng mga ulap-ulan mula sa langit.
Verse 11
अन्यान् अप्य् अस्य वै ज्ञातीन् आगतान् दैत्यगर्दभान् कृष्णश् चिक्षेप तालाग्रे बलभद्रश् च लीलया
At ang iba pang mga kamag-anak ng isang iyon—ang mga demonyong asno na dumating din doon—ay inihagis ni Krishna sa mga tuktok ng mga puno ng palma; at ginawa rin ito ni Balabhadra nang may kadalian.
Verse 12
क्षणेनालंकृता पृथ्वी पक्वैस् तालफलैस् तथा दैत्यगर्दभदेहैश् च मैत्रेय शुशुभे ऽधिकम्
Sa isang kisap, O Maitreya, ang daigdig ay napalamutian—nagkalat ang hinog na bunga ng palma at maging ang mga bangkay ng mga Daitya na anyong asno—kaya lalo itong nagningning.
Verse 13
ततो गावो निराबाधास् तस्मिंस् तालवने द्विज नवशष्पं सुखं चेरुर् यन् न भुक्तम् अभूत् पुरा
Pagkaraan, O dalawang-ulit na isinilang, ang mga baka—malaya na sa lahat ng ligalig—ay masayang gumala sa gubat ng palma, at kumain ng sariwang usbong na damo na di pa kailanman nakain noon.
It becomes sevyam—safe and enjoyable for cows, cowherds, and gopīs; the cows freely graze on fresh shoots never eaten before, indicating restored order and abundance.
Ripe fruit signifies accessible prosperity; the demon’s guardianship blocks rightful enjoyment, and his removal depicts dharma restoring the natural flow of nourishment and well-being.