Adhyaya 37
Amsha 5 - Krishna AvataraAdhyaya 3767 Verses

Adhyaya 37

यादवक्षयः, बलराम-निर्याणम्, कृष्णस्य उपसंहारः (प्रभासे विनाशः)

Isinalaysay ni Parāśara kay Maitreya na matapos maibsan ni Śrī Kṛṣṇa, kasama si Phālguna (Arjuna), ang bigat ng Daigdig, inihahanda na Niya ang pagsasara ng Kanyang hayag na pagparito. Tinanong ni Maitreya kung paano ginawang dahilan ni Janārdana ang sumpa ng mga brāhmaṇa upang bawiin ang sarili Niyang angkan at iwan ang anyong-tao na Kanyang tinanggap. Ikinuwento ni Parāśara ang pangyayari kay Sāmba: nilibak ng mga kabataan ang mga pantas; lumitaw ang musala (bakal na pambayo), dinurog man sa pulbos ay hindi napigil ang tadhana—sumibol ang eraka na mga tambo at ang huling piraso ng bakal ay napunta sa mangangaso na si Jarā. Dinala ng sugo ng mga deva ang pakiusap na bumalik si Kṛṣṇa; sinabi Niya na nasimulan na ang Yādava-kṣaya, matatapos sa pitong gabi, at ang Dvārakā ay lulubog muli sa dagat. Lumitaw ang mga masamang palatandaan; dinala Niya ang mga Yādava sa Prabhāsa para sa pag-aalay ng pagsisisi, ngunit ang pagkalasing ang nagpasiklab ng alitan at ang eraka ay naging tila kidlat, kaya nagpatayan sila ayon sa itinakda. Pagkaraan ng paglipol, umalis si Balarāma bilang Ananta; inutusan ni Kṛṣṇa si Dāruka na tawagin si Arjuna at pangalagaan ang mga tao. Nakatatag sa yoga, tinamaan si Kṛṣṇa sa paa ng palaso ni Jarā; pinatawad Niya ito, pinagkalooban ng langit, at sa huli ay muling pumasok sa di-nasisirang Brahman na laganap bilang Vāsudeva, lampas sa landas ng katawan.

Shlokas

Verse 1

एवं दैत्यवधं कृष्णो बलदेवसहायवान् चक्रे दुष्टक्षितीशानां तथैव जगतः कृते

Sa gayon, si Kṛṣṇa, na may tulong ni Baladeva, ay lumipol sa mga daitya; at para sa kapakanan ng daigdig, gayundin niyang pinarusahan ang masasamang hari sa lupa.

Verse 2

क्षितेश् च भारं भगवान् फाल्गुनेन समं विभुः अवतारयाम् आस हरिः समस्ताक्षौहिणीवधात्

Si Hari—ang Mapalad na Panginoon, ang sumasaklaw sa lahat—kasama si Phālguna ay nagpagaan sa bigat ng daigdig sa paglipol ng buong hukbong akṣauhiṇī.

Verse 4

उत्सृज्य द्वारकां कृष्णस् त्यक्त्वा मानुष्यम् आत्मभूः सांशो विष्णुमयं स्थानं प्रविवेश पुनर् निजम्

Pagkaraang lisanin ang Dvārakā, si Kṛṣṇa—na kusang nahayag at bahagi ng Kataas-taasan—ay iniwan ang anyong-tao at muling pumasok sa Kanyang sariling tahanan, ang dako na lubos na puspos ni Viṣṇu.

Verse 5

स विप्रशापव्याजेन संजह्रे स्वकुलं कथम् कथं च मानुषं देहम् उत्ससर्ज जनार्दनः

Paano nagawa ni Janārdana, na ginawang dahilan lamang ang sumpa ng brāhmaṇa, na tipunin at bawiin ang sarili Niyang angkan? At paano Niya pagkaraan ay iniwan ang katawang-tao na Kanyang inanyuan?

Verse 7

ततस् ते यौवनोन्मत्ता भाविकार्यप्रचोदिताः साम्बं जाम्बवतीपुत्रं भूषयित्वा स्त्रियं यथा

Pagkaraan, ang mga kabataang iyon—lasing sa pagmamataas ng kabataan at itinutulak ng di-nakikitang puwersa ng darating na pangyayari—ay pinalamutian si Sāmba, anak ni Jāmbavatī, na parang isang babae.

Verse 8

प्रसृतास् तान् मुनीन् ऊचुः प्रणिपातपुरःसरम् इयं स्त्री पुत्रकामस्य बभ्रोः किं जनयिष्यति

Lumapit sila sa mga pantas at unang nagpatirapa, saka nagsabi: “Ang babaeng ito ay kay Babhru na nagnanais ng anak na lalaki—ano ang kanyang isisilang?”

Verse 10

इत्य् उक्तास् तैः कुमारास् ते आचचक्षुर् यथातथम् उग्रसेनाय मुसलं जज्ञे साम्बस्य चोदरात्

Nang masabihan nang gayon, iniulat ng mga kabataang iyon kay Haring Ugrasena ang nangyari nang tumpak: mula sa tiyan ni Sāmba ay lumitaw ang isang pamalong bakal.

Verse 11

तद् उग्रसेनो मुसलम् अयश्चूर्णम् अकारयत् जज्ञे स चैरकाश् चूर्णः प्रक्षिप्तस् तैर् महोदधौ

Pagkatapos, ipinagiling ni Ugrasena ang pamalong bakal hanggang maging pulbos; at ang pulbos na iyon ay naging mga tambo sa buhangin ng baybayin. Ibinato nila iyon sa malawak na dagat.

Verse 12

मुसलस्याथ लोहस्य चूर्णितस्यान्धकैर् द्विज खण्डं चूर्णयितुं शेकुर् नैकं ते तोमराकृति

O Brahmin, kahit ang bakal ng pamalo ay nadurog na, nagawa pa rin ng mga Andhaka na durugin nang paulit-ulit ang mga natirang pirasong hugis-ulo ng sibat hanggang maging maliliit na tipak.

Verse 13

तद् अप्य् अम्बुनिधौ क्षिप्तं मत्स्यो जग्राह जालिभिः घातितस्योदरात् तस्य लुब्धो जग्राह तं जराः

Ang bagay na iyon, nang itapon sa dagat, ay nilamon ng isang isda. Nang mahuli sa lambat at mapatay ang isda, kinuha iyon ng sakim na mangangaso na si Jarā mula sa tiyan nito.

Verse 14

विज्ञातपरमार्थो ऽपि भगवान् मधुसूदनः नैच्छत् तद् अन्यथाकर्तुं विधिना यत् समाहितम्

Bagaman batid ng Mapalad na Panginoong Madhusūdana ang pinakamataas na katotohanan, hindi niya ninais baguhin ang anumang matibay nang itinakda ng vidhi, ang batas ng tadhana.

Verse 15

देवैश् च प्रहितो दूतः प्रणिपत्याह केशवम् रहस्य् एवम् अहं दूतः प्रहितो भगवन् सुरैः

Ang sugo na ipinadala ng mga diyos ay yumukod at lihim na nagsalita kay Keśava: “O Bhagavān, ako ang sugo na isinugo ng mga Sura.”

Verse 16

वस्वश्विमरुदादित्यरुद्रसाध्यादिभिः सह विज्ञापयति वः शक्रस् तद् इदं श्रूयतां प्रभो

Kasama ng mga Vasu, Aśvin, Marut, Āditya, Rudra, Sādhya at iba pang pangkat ng mga diyos, inihaharap ni Śakra (Indra) ang isang pagsusumamo sa Iyo; kaya, O Panginoon, pakinggan ito.

Verse 17

भारावतारणार्थाय वर्षाणाम् अधिकं शतम् भगवान् अवतीर्णो ऽत्र त्रिदशैः संप्रसादितः

Upang maibsan ang mabigat na pasanin ng Daigdig—makalipas ang mahigit sandaang taon—bumaba rito ang Bhagavān, matapos siyang taimtim na sambahin at pakiusapan ng mga diyos.

Verse 18

दुर्वृत्ता निहता दैत्या भुवो भारो ऽवतारितः त्वया सनाथास् त्रिदशा भवन्तु त्रिदिवे सदा

Napatay na ang masasamang Daitya, at naibsan ang bigat ng Daigdig; sa Iyong pagkalinga, nawa’y laging may kanlungan ang mga diyos sa Tridiva (langit).

Verse 19

तद् अतीतं जगन्नाथ वर्षाणाम् अधिकं शतम् इदानीं गम्यतां स्वर्गो भवता यदि रोचते

O Jagannātha, mahigit sandaang taon na ang lumipas mula noon; ngayon, kung kalooban Mo, pumaroon nawa sa svarga (langit).

Verse 20

देवैर् विज्ञाप्यते चेदं अथात्रैव रतिस् तव तत् स्थीयतां यथाकालम् आख्येयम् अनुजीविभिः

Ang bagay na ito ay ipinababatid mismo ng mga diyos. Kung ang ligaya ng iyong puso ay manatili rito, manatili hanggang sa takdang panahon, upang ang mga nabubuhay sa iyong pag-iingat ay makapagsabi, sa tamang oras, ng dapat sabihin.

Verse 21

यत् त्वम् आत्थाखिलं दूत वेद्म्य् एतद् अहम् अप्य् उत प्रारब्ध एव हि मया यादवानाम् अपि क्षयः

O sugo, alam ko na ang lahat ng sinabi mo; sa akin na rin nagsimula ang itinakdang pagkalipol ng mga Yadava.

Verse 22

भुवो नाद्यापि भारो ऽयं यादवैर् अनिबर्हितैः अवतार्य करोम्य् एतत् सप्तरात्रेण सत्वरः

Hanggang ngayon, hindi pa naaalis ang bigat ng Daigdig dahil sa mga Yadava na hindi pa napapawi; agad ko itong tatapusin—sa loob ng pitong gabi—upang magwakas ang pasaning iyon.

Verse 23

यथा गृहीतम् अम्भोधेर् दत्त्वाहं द्वारकाभुवम् यादवान् उपसंहृत्य यास्यामि त्रिदशालयम्

Gaya ng minsang pag-angkin ko sa lupang ito mula sa dagat upang ibigay ang Dvaraka, gayon din ngayon ibabalik ko ang lupain ng Dvaraka sa dagat; matapos tipunin ang mga Yadava pabalik sa aking Sarili, ako’y tutungo sa tahanan ng mga diyos.

Verse 24

मनुष्यदेहम् उत्सृज्य संकर्षणसहायवान् प्राप्त एवास्मि मन्तव्यो देवेन्द्रेण तथा सुरैः

Pagkatapos iwaksi ang katawang-tao na ito, na may saklolo ni Sankarshana, tunay na narating ko ang itinakdang kalagayan—alamin na si Devendra (Indra) at ang mga diyos ang tumanggap at umalalay sa akin.

Verse 25

जरासंधादयो ये ऽन्ये निहता भारहेतवः क्षितेस् तेभ्यः कुमारो ऽपि यदूनां नापचीयते

Si Jarāsandha at iba pang mga hari—na naging sanhi ng bigat na nagpapahirap sa Daigdig—ay napatay; ngunit ang batang supling sa mga Yādava ay hindi humina, sapagkat ang makapangyarihang layon ng Panginoon na itatag ang dharma ay kumikilos pa rin sa kanya.

Verse 26

तद् एनं सुमहाभारम् अवतार्य क्षितेर् अहम् यास्याम्य् अमरलोकस्य पालनाय ब्रवीहि तान्

Matapos maibaba ang napakalaking pasaning ito mula sa daigdig, ako’y aalis upang pangalagaan ang daigdig ng mga walang-kamatayan; humayo at sabihin mo ito sa kanila.

Verse 27

इत्य् उक्तो वासुदेवेन देवदूतः प्रणम्य तम् मैत्रेय दिव्यया गत्या देवराजान्तिकं ययौ

Nang masabihan ni Vasudeva, yumukod ang sugo ng langit sa Kanya; at, O Maitreya, sa banal na bilis ay nagtungo siya sa harap ng Hari ng mga diyos.

Verse 28

भगवान् अप्य् अथोत्पातान् दिव्यभौमान्तरिक्षगान् ददर्श द्वारकापुर्यां विनाशाय दिवानिशम्

Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoon mismo ay nakakita sa lungsod ng Dvaraka ng mga masamang palatandaan—makalangit, makalupa, at yaong gumagalaw sa pagitan ng langit at lupa—na lumilitaw araw at gabi, hudyat ng pagkapuksa.

Verse 29

तान् दृष्ट्वा यादवान् आह पश्यध्वम् अतिदारुणान् महोत्पाताञ् छमायैषां प्रभासं याम मा चिरम्

Nang makita ang mga kakila-kilabot na palatandaang iyon, sinabi niya sa mga Yadava: “Masdan ninyo, napakabagsik ng mga dakilang masamang hudyat na ito. Upang mapawi ang bunga nito at magsagawa ng pag-aalay-sala, pumunta tayo agad—walang antala—sa Prabhasa.”

Verse 30

महाभागवतः प्राह प्रणिपत्योद्धवो हरिम् भगवन् यन् मया कार्यं तद् आज्ञापय साम्प्रतम् मन्ये कुलम् इदं सर्वं भगवान् संहरिष्यति

Pagkatapos, si Uddhava—ang dakilang deboto—ay yumukod kay Hari at nagsabi: “O Bhagavān, ipag-utos ngayon ang dapat kong gawin. Nakikita ko na ang Panginoon ay malapit nang bawiin at lipulin ang buong angkang ito.”

Verse 31

नाशायास्य निमित्तानि कुलस्याच्युत लक्षये

O Acyuta, nakikita ko ang mga palatandaan at sanhi na nagtutulak sa angkang ito sa kapahamakan.

Verse 32

गच्छ त्वं दिव्यया गत्या मत्प्रसादसमुत्थया बदरीकाश्रमं पुण्यं गन्धमादनपर्वते नरनारायणस्थाने तत्पावितमहीतले

Kaya humayo ka, sa banal na landas na isinilang mula sa aking biyaya, patungo sa sagradong Badarīkāśrama sa Bundok Gandhamādana—sa tahanan nina Nara at Nārāyaṇa, sa lupang pinabanal ng kanilang pag-iral.

Verse 33

मन्मना मत्प्रसादेन तत्र सिद्धिम् अवाप्स्यसि अहं स्वर्गं गमिष्यामि उपसंहृत्य वै कुलम्

Kapag ang isip mo’y nakatuon sa akin at sa pamamagitan ng aking biyaya, makakamtan mo roon ang kaganapan. Ako naman, matapos tapusin ang mga gawain ng angkang ito, ay tutungo sa langit.

Verse 34

द्वारकां च मया त्यक्तां समुद्रः प्लावयिष्यति

At kapag iniwan ko ang Dvārakā, ang dagat mismo ang aapaw at lulunod sa lungsod.

Verse 35

इत्य् उक्तः प्रणिपत्यैनं जगाम स तदोद्धवः नरनारायणस्थानं केशवेनानुमोदितः

Sa gayong tagubilin, nagpatirapa si Uddhava sa harap Niya; at sa pahintulot ni Kesava, agad siyang nagtungo sa banal na tahanan nina Nara at Narayana.

Verse 36

ततस् ते यादवाः सर्वे रथान् आरुह्य शीघ्रगान् प्रभासं प्रययुः सार्धं कृष्णरामादिभिर् द्विज

Pagkaraan, ang lahat ng Yādava ay sumakay sa mga karwaheng mabilis at tumungo sa Prabhāsa—kasama si Śrī Kṛṣṇa, Balarāma, at iba pa, O dwija.

Verse 37

प्राप्य प्रभासं प्रयताः स्नातास् ते कुकुरान्धकाः चक्रुस् तत्र मुदा पानं वासुदेवानुमोदिताः

Pagdating sa Prabhāsa, ang mga disiplinadong Kukura at Andhaka ay naligo ayon sa ritwal; saka sa galak ay nagsimulang uminom—na pinahintulutan ni Vāsudeva.

Verse 38

पिबतां तत्र वै तेषां संघर्षेण परस्परम् अतिवादेन्धनो जज्ञे कलहाग्निः क्षयावहः

Habang sila’y umiinom doon, dahil sa pagsisiksikan at pagkikiskisan sa isa’t isa, sumiklab ang apoy ng alitan—pinapakain ng mararahas at labis na salita—at naging apoy na naghatid ng kapahamakan.

Verse 39

जघ्नुः परस्परं ते तु शस्त्रैर् दैवबलात्कृताः क्षीणशस्त्राश् च जगृहुः प्रत्यासन्नाम् अथैरकाम्

Dahil sa lakas ng tadhana, pinuksa nila ang isa’t isa sa pamamagitan ng mga sandata; at nang maubos ang sandata, dinampot nila ang mga tangkay ng eraka na nasa malapit.

Verse 40

एरका तु गृहीता तैर् वज्रभूतेव लक्ष्यते तया परस्परं जघ्नुः संप्रहारे सुदारुणे

Dinampot nila ang mga tangkay ng eraka; wari’y naging parang vajra, kidlat na sandata. Sa mga tangkay na iyon din sila nagpatayan sa isang labanan na lubhang mabangis.

Verse 41

प्रद्युम्नसाम्बप्रमुखाः कृतवर्माथ सात्यकिः अनिरुद्धादयश् चान्ये पृथुर् विपृथुर् एव च

Kabilang sa mga nangunguna sina Pradyumna at Sāmba; gayundin sina Kṛtavarmā at Sātyaki. Si Aniruddha at iba pa, pati sina Pṛthu at Vipṛthu—mga bayani ng angkang Yādava.

Verse 42

चारुवर्मा चारुकश् च तथाक्रूरादयो द्विज एरकारूपिभिर् वज्रैस् ते निजघ्नुः परस्परम्

O brāhmaṇa, sina Cāruvarmā at Cāruka, gayundin si Akrūra at iba pa—humawak ng sandatang parang vajra na anyong eraka—at nagpatayan sa isa’t isa.

Verse 43

निवारयाम् आस हरिर् यादवांस् ते च केशवम् सहायं मेनिरे प्राप्तं ते निजघ्नुः परस्परम्

Sinikap ni Hari na pigilan ang mga Yādava; ngunit inakala nilang si Keśava mismo’y dumating bilang kakampi. Kaya nagpatuloy silang magpatayan sa isa’t isa.

Verse 44

कृष्णो ऽपि कुपितस् तेषाम् एरकामुष्टिम् आददे वधाय सो ऽपि मुसलं मुष्टिर् लोहम् अभूत् तदा

Maging si Kṛṣṇa ay nagalit sa kanila; upang maganap ang paglipol, dumampot Siya ng isang dakot na damong eraka. Sa sandaling iyon, ang dakot ay naging isang pamalong bakal.

Verse 45

जघान तेन निःशेषान् यादवान् आततायिनः जघ्नुश् च सहसाभ्येत्य तथान्ये वै परस्परम्

Sa sandatang iyon, pinuksa niya ang mga Yadava na naging mga mananalakay hanggang walang natira; at ang iba pa, sa biglang pagkahibang, nagsalpukan at nagpatayan sa isa’t isa.

Verse 46

ततश् चार्णवमध्येन जैत्रो ऽसौ चक्रिणो रथः पश्यतो दारुकस्याशु हृतो ऽश्वैर् द्विजसत्तम

Pagkaraan, O pinakamainam sa mga dalawahang-ipinanganak, ang matagumpay na karwahe ng Panginoong may Chakra ay mabilis na hinila ng mga kabayo sa gitna ng dagat, habang nakatingin si Dāruka.

Verse 47

चक्रं तथा गदा शार्ङ्गतूणी शङ्खो ऽसिर् एव च प्रदक्षिणं हरिं कृत्वा जग्मुर् आदित्यवर्त्मना

Pagkatapos, ang chakra at ang pamalo, ang busog na Śārṅga at lalagyan ng palaso, ang kabibe, at ang espada—matapos igalang na ikutin si Hari—ay lumisan sa landas ng araw.

Verse 48

क्षणेन नाभवत् कश्चिद् यादवानाम् अघातितः ऋते कृष्णं महाबाहुं दारुकं च महामुने

Sa isang iglap, O dakilang pantas, walang Yadava ang nanatiling hindi tinamaan—maliban kay Kṛṣṇa na makapangyarihan ang bisig at kay Dāruka.

Verse 49

चङ्क्रम्यमाणौ तौ रामं वृक्षमूले कृतासनम् ददृशाते मुखाच् चास्य निष्क्रामन्तं महोरगम्

Habang naglalakad ang dalawa, nakita nila si Rāma na nakaupo sa paanan ng isang puno; at mula sa kanyang bibig ay lumabas ang isang dambuhalang ahas.

Verse 50

निष्क्रम्य स मुखात् तस्य महाभोगो भुजंगमः प्रययाव् अर्णवं सिद्धैः पूज्यमानस् तथोरगैः

Paglabas mula sa kanyang bibig, ang dambuhalang ahas na may malalaking talukbong ay nagtungo sa karagatan—sinasamba at pinararangalan ng mga Siddha at ng mga pangkat ng nāga.

Verse 51

ततो ऽर्घम् आदाय तदा जलधिः संमुखं ययौ प्रविवेश च तत्तोयं पूजितः पन्नगोत्तमैः

Pagkatapos, kinuha ang handog na arghya, lumapit ang Karagatan upang salubungin siya; at pagpasok niya sa mismong tubig na iyon, siya’y marapat na sinamba ng mga pinakadakilang Nāga.

Verse 52

दृष्ट्वा बलस्य निर्याणं दारुकं प्राह केशवः इदं सर्वं त्वम् आचक्ष्व वसुदेवोग्रसेनयोः

Nang makita ang pagpanaw ni Balarāma, sinabi ni Keśava kay Dāruka: “Humayo—isalaysay mo ang lahat ng ito, ayon sa tunay na nangyari, kina Vasudeva at Ugrasena.”

Verse 53

निर्याणं बलभद्रस्य यादवानां तथा क्षयम् योगे स्थित्वाहम् अप्य् एतत् परित्यक्ष्ये कलेवरम्

“Ang pagpanaw ni Balabhadra at ang pagkalipol ng mga Yādava ay nalalapit na. Nakatatag sa Yoga, iiwan ko rin ang katawang ito.”

Verse 54

वाच्यश् च द्वारकावासी जनः सर्वस् तथाहुकः यथेमां नगरीं सर्वां समुद्रः प्लावयिष्यति

At dapat ding ipabatid kay Ahuka at sa lahat ng naninirahan sa Dvārakā: “Sa ganitong paraan, lulunurin ng dagat ang buong lungsod na ito sa lalong madaling panahon.”

Verse 55

तस्माद् भवद्भिः सज्जैस् तु प्रतीक्ष्यो ह्य् अर्जुनागमः न स्थेयं द्वारकामध्ये निष्क्रान्ते तत्र पाण्डवे

Kaya nga, manatili kayong handa at hintayin ang pagdating ni Arjuna. Kapag ang Pāṇḍava na iyon ay umalis na roon, huwag na kayong manatili sa loob ng lungsod ng Dvārakā.

Verse 56

तेनैव सह गन्तव्यं यत्र याति स कौरवः

Dapat kayong sumama sa kanya lamang—saan man magtungo ang Kaurava na iyon, doon din kayo dapat magpatuloy.

Verse 57

गत्वा च ब्रूहि कौन्तेयम् अर्जुनं वचनान् मम पालनीयस् त्वया शक्त्या जनो ऽयं मत्परिग्रहः

Humayo at iparating ang aking mga salita kay Arjuna, anak ni Kuntī. Sa abot ng iyong lakas, pangalagaan mo ang bayang ito na nasa aking pagkupkop.

Verse 58

इत्य् अर्जुनेन सहितो द्वारवत्या भवाञ् जनम् गृहीत्वा यातु वज्रश् च यदुराजो भविष्यति

Kaya nito ang ipinahayag: sasama ka kay Arjuna, dala ang mga tao ng Dvāravatī; at si Vajra ang magiging hari ng mga Yadu.

Verse 59

इत्य् उक्तो दारुकः कृष्णं प्रणिपत्य पुनः पुनः प्रदक्षिणं च बहुशः कृत्वा प्रायाद् यथोदितम्

Sa gayong tagubilin, si Dāruka ay paulit-ulit na yumukod at nagpatirapa kay Śrī Kṛṣṇa; at matapos magpradakṣiṇa nang maraming ulit, siya’y umalis ayon sa ipinag-utos.

Verse 60

स गत्वा च तथा चक्रे द्वारकायां तथार्जुनम् आनिनाय महाबुद्धिर् वज्रं चक्रे तथा नृपम्

Pumunta siya roon at tinupad ang dapat gawin; sa Dvārakā, dinala ng dakilang may talino si Arjuna at itinalaga si Vajra bilang hari.

Verse 61

भगवान् अपि गोविन्दो वासुदेवात्मकं परम् ब्रह्मात्मनि समारोप्य सर्वभूतेष्व् अधारयत्

Maging ang Mapalad na Panginoong Govinda ay itinatag sa Sarili ang Kataas-taasang Brahman na ang diwa ay si Vāsudeva, at pinanatili ang Katotohanang iyon bilang panloob na sandigan ng lahat ng nilalang.

Verse 62

संमानयन् द्विजवचो दुर्वासा यद् उवाच ह योगयुक्तो ऽभवत् पादं कृत्वा जानुनि सत्तम

Sa paggalang sa salita ng dvija, ginawa niya ang mismong sinabi ni Durvāsā: ang marangal ay nanahan sa yoga, inilagay ang isang paa sa tuhod at tumahimik sa loob.

Verse 63

आययौ च जरा नाम स तदा तत्र लुब्धकः मुसलावशेषलोहैकसायकन्यस्ततोमरः

Pagkatapos, dumating sa mismong lugar na iyon ang isang mangangaso na nagngangalang Jarā—ang kanyang sibat at nag-iisang palaso ay may dulong bakal na hinubog mula sa natirang metal ng Musala; hinila siya roon ng tadhana.

Verse 64

स तत्पादं मृगाकारम् अवेक्ष्याराद् अवस्थितः तले विव्याध तेनैव तोमरेण द्विजोत्तम

Nang makita niyang ang paa ay tila anyong usa, tumayo siya sa malayo; at, O pinakadakila sa mga dvija, tinusok niya ang talampakan gamit ang mismong sibat na iyon.

Verse 65

गतश् च ददृशे तत्र चतुर्बाहुधरं नरम् प्रणिपत्याह चैवैनं प्रसीदेति पुनः पुनः

Pagdating niya roon, nakita niya ang isang lalaking may apat na bisig. Yumukod siya sa pagpupugay at paulit-ulit na nagsabi, “Panginoon, maawa Ka; ipagkaloob Mo ang Iyong biyaya.”

Verse 66

अजानता कृतम् इदं मया हरिणशङ्कया क्षम्यतां नात्मपापेन दग्धं मां दग्धुम् अर्हसि

“Nagawa ko iyon sa kamangmangan, inakala kitang usa. Patawarin mo ako. Nasusunog na ako sa sarili kong kasalanan; huwag mo na akong sunugin pa.”

Verse 67

ततस् तं भगवान् आह न ते ऽस्ति भयम् अण्व् अपि गच्छ त्वं मत्प्रसादेन लुब्ध स्वर्गं सुरास्पदम्

Pagkatapos ay sinabi ng Mapalad na Panginoon, “Huwag kang matakot; wala kahit munting dahilan ng pangamba. O sakim, sa Aking biyaya, umakyat ka sa langit, tahanan ng mga diyos.”

Verse 68

विमानम् आगतं सद्यस् तद्वाक्यसमनन्तरम् आरुह्य प्रययौ स्वर्गं लुब्धकस् तत्प्रसादतः

Kaagad matapos bigkasin ang mga salitang iyon, dumating ang isang makalangit na vimāna. Sumakay agad ang mangangaso at nagtungo sa langit, tanging sa kapangyarihan ng banal na biyaya.

Verse 69

गते तस्मिन् स भगवान् संयोज्यात्मानम् आत्मनि ब्रह्मभूते ऽव्यये ऽचिन्त्ये वासुदेवमये ऽमले

Nang siya’y makaalis, pinag-isa ng Mapalad na Panginoon ang Kanyang sarili sa Sarili, at pumasok sa kalagayang Brahman—di-nasisira, di-maisip, dalisay, at ganap na napupuno ni Vāsudeva.

Verse 70

अजन्मन्य् अजरे ऽनाशिन्य् अप्रमेये ऽखिलात्मनि तत्याज मानुषं देहम् अतीत्य त्रिविधां गतिम्

Nakatatag sa Hindi-Ipinanganak, Hindi-Tumatanda, Hindi-Nasisira—di-masusukat, ang Sarili ng lahat—iniwan niya ang katawang-tao; at nilampasan ang tatlong landas ng pag-iral na may katawan, tumawid siya sa ibayo nito.

Frequently Asked Questions

Because the musala’s filings—though ground down—persist as the ‘seed’ of destiny; the text portrays daiva/vidhi operating through ordinary matter. The reeds become vajra-like to show that the Lord’s ordained conclusion can manifest through minimal remnants, emphasizing upasaṃhāra rather than random accident.

Parāśara explicitly frames Kṛṣṇa as fully knowing reality and yet not altering what is ‘set by vidhi,’ using the event to conclude the assumed mānuṣa-deha. The Lord forgives Jarā and grants him heaven, then ‘unites Self with Self’—indicating sovereign withdrawal, not defeat.

Uddhava’s departure preserves bhakti-jñāna continuity: the great devotee is directed to Nara-Nārāyaṇa’s abode, signaling that while the public līlā ends, the dharmic and yogic lineage continues under Viṣṇu’s eternal forms.