Adhyaya 36

Verse 1

मैत्रेय श्रूयतां तस्य बलस्य बलशालिनः कृतं यद् अन्यत् तेनाभूत् तद् अपि श्रूयतां त्वया

O Maitreya, pakinggan mo ngayon ang tungkol kay Balarāma na makapangyarihan—malakas sa lakas—kung ano pa ang kanyang nagawa at ano ang naganap dahil sa kanya; pakinggan mo rin ang lahat ng iyon.

Verse 2

नरकस्यासुरेन्द्रस्य देवपक्षविरोधिनः सखाभवन् महावीर्यो द्विविदो नाम वानरः

Kay Naraka, ang panginoon ng mga Asura na kalaban ng panig ng mga deva, ay may isang kasama: isang dakilang bayani, ang unggoy na nagngangalang Dvivida.

Verse 3

वैरानुबन्धं बलवान् स चकार सुरान् प्रति नरकं हतवान् कृष्णो देवराजेन चोदितः

Ang makapangyarihang Naraka ay nagpanatili ng walang putol na poot laban sa mga deva; sa udyok ng hari ng mga deva, pinaslang ni Śrī Kṛṣṇa si Naraka.

Verse 4

करिष्ये सर्वदेवानां तस्माद् एष प्रतिक्रियाम् यज्ञविध्वंसनं कुर्वन् मर्त्यलोकक्षयं तथा

“Kaya nga, alang-alang sa kapakanan ng lahat ng mga deva, gagawa ako ng panlaban laban sa kanya—sa tagawasak ng yajña—na winawasak ang mga banal na ritwal at nagdadala rin ng kapahamakan sa daigdig ng mga tao.”

Verse 5

ततो विध्वंसयाम् आस यज्ञान् अज्ञानमोहितः बिभेद साधुमर्यादां क्षयं चक्रे च देहिनाम्

Pagkaraan, nalinlang ng kamangmangan, sinimulan niyang wasakin ang mga ritwal ng yajña; winasak niya ang hangganan ng dharma ng mga banal at naghatid ng kapahamakan sa mga nilalang na may katawan.

Verse 6

ददाह चपलो देशान् पुरग्रामान्तराणि च क्वचिच् च पर्वताक्षेपैर् ग्रामादीन् समचूर्णयत्

Balisa at di-matiwasay, sinunog nito ang mga lupain—mga lungsod at mga nayon; at sa ilang dako, inihahagis ang mga bundok na parang sandata at dinudurog ang mga nayon at paligid hanggang maging alikabok.

Verse 7

शैलान् उत्पाट्य तोयेषु मुमोचाम्बुनिधौ तथा पुनश् चार्णवमध्यस्थः क्षोभयाम् आस सागरम्

Binunot niya ang mga bundok at inihagis sa tubig ng karagatan; at muling tumindig sa gitna ng dagat, ginulo niya ang dakilang karagatan hanggang mag-alon nang marahas.

Verse 8

तेन विक्षोभितश् चाब्धिर् उद्वेलो द्विज जायते प्लावयंस् तीरजान् ग्रामान् पुरादीन् अतिवेगवान्

Nayanig ng puwersang iyon, O dalawang-beses-na-ipinanganak, umalimbukay ang dagat sa marahas na pagtaas ng alon; sa bilis na di masukat, binaha nito ang baybayin, nilamon ang mga nayong nasa pampang at pati mga bayan at lungsod.

Verse 9

कामरूपी महारूपं कृत्वा सस्यान्य् अशेषतः लुठन् भ्रमणसंमर्दैः संचूर्णयति वानरः

Ang unggoy na nakapag-aanyo ayon sa nais ay lumaki sa napakalaking anyo; at sa pag-ikot, paggapang, at pagyurak habang umiikot, dinurog niya ang lahat ng pananim nang walang natira.

Verse 10

तेन विप्रकृतं सर्वं जगद् एतद् दुरात्मना निःस्वाध्यायवषट्कारं मैत्रेयासीत् सुदुःखितम्

Dahil sa masamang-loob na iyon, ang buong daigdig ay nagulo—nawalan ng svādhyāya (pag-aaral ng Veda) at ng banal na bigkas na vaṣaṭ sa mga ritwal. Nang makita ni Maitreya ang pagguho ng mga salalayan ng dharma, siya’y labis na nagdalamhati.

Verse 11

एकदा रैवतोद्याने पपौ पानं हलायुधः रेवती च महाभागा तथैवान्या वरस्त्रियः

Minsan, sa hardin ng ligaya ni Raivata, uminom si Halāyudha (Balarāma) ng inuming pangdiriwang; gayundin si Revati na mapalad, kasama ang iba pang mararangal na babae.

Verse 12

उपगीयमानो विलसल्ललनामौलिमध्यगः रेमे यदुवरश्रेष्ठः कुबेर इव मन्दरे

Habang inaawit ng mga mang-aawit ang kanyang papuri, ang pinakadakila sa mga Yadava ay nagalak sa karangyaan, lumalakad sa gitna ng kumikislap na mga korona ng maririkit na babae, gaya ni Kubera sa Bundok Mandara.

Verse 13

ततः स वानरो ऽभ्येत्य गृहीत्वा सीरिणो हलम् मुसलं च चकारास्य संमुखं सविडम्बनम्

Pagkaraan, sumugod ang unggoy; sinunggaban ang araro at pamalo ng Tagapagdala ng Araro (Balarāma), at iwinagayway iyon sa harap niya nang mapanlibak.

Verse 14

तथैव योषितां तासां जहासाभिमुखं कपिः पानपूर्णांश् च करकाञ् चिक्षेपाहत्य वै पदा

Gayon din, sa harap ng mga babaeng iyon ay humalakhak ang unggoy; at sinipa niya at inihagis palayo ang mga sisidlang punô ng inumin.

Verse 15

ततः कोपपरीतात्मा भर्त्सयाम् आस तं बलः तथापि तम् अवज्ञाय चक्रे किलकिलाध्वनिम्

Pagkaraan, si Bala na nababalot ng galit ay nagsimulang manumbat sa kanya; ngunit ang isa’y hinamak ang mga salita ni Bala at naglabas lamang ng mapanuyang kalansing na sigaw.

Verse 16

ततः समुत्थाय बलो जगृहे मुसलं रुषा सो ऽपि शैलशिलां भीमां जग्राह प्लवगोत्तमः

Pagkatapos, tumindig si Balarāma at sa poot ay hinawakan ang kaniyang pamalo (musala); at ang pangunahing bayani sa mga unggoy ay sumunggab din ng nakapanghihilakbot na batong-bundok.

Verse 17

चिक्षेप च स तां क्षिप्तां मुसलेन सहस्रधा बिभेद यादवश्रेष्ठः सा पपात महीतले

Inihagis niya ang batong-bundok; ngunit ang pinakadakila sa mga Yadava ay dinurog iyon—habang lumilipad—sa pamamagitan ng musala, sa sanlibong piraso, at bumagsak sa lupa.

Verse 18

आपतन् मुसलं चासौ समुल्लङ्घ्य प्लवंगमः वेगेनागम्य रोषेण तलेनोरस्य् अताडयत्

Nilundag niya ang rumaragasang musala, sumugod pasulong nang ubod-bilis; at sa poot ay hinampas niya ang dibdib gamit ang palad.

Verse 19

ततो बलेन कोपेन मुष्टिना मूर्ध्नि ताडितः पपात रुधिरोद्गारी द्विविदः क्षीणजीवितः

Pagkaraan, sa naglalagablab na poot, tinamaan ni Bala ang ulo niya ng suntok; bumagsak si Dvivida sa lupa, sumusuka ng dugo, at nauubos ang buhay.

Verse 20

पतता तच्छरीरेण गिरेः शृङ्गम् अशीर्यत मैत्रेय शतधा वज्रिवज्रेणेव हि ताडितम्

Nang bumagsak ang katawang iyon, O Maitreya, ang tuktok ng bundok ay nabasag sa sandaang piraso—parang paulit-ulit na hinampas ng vajra ng may hawak ng vajra.

Verse 21

पुष्पवृष्टिं ततो देवा रामस्योपरि चिक्षिपुः प्रशशंसुस् तथाभ्येत्य साध्व् एतत् ते महत् कृतम्

Pagkaraan, nagpaulan ng mga bulaklak ang mga diyos sa ibabaw ni Rama; lumapit sila at nagpuri: “Sādhu! Natupad mo ang dakilang gawaing ito.”

Verse 22

अनेन दुष्टकपिना दैत्यपक्षोपकारिणा जगन् निराकृतं वीर दिष्ट्या स क्षयम् आगतः

Dahil sa masamang unggoy na ito—kasabwat na naglingkod sa panig ng Daitya—naguluhan ang daigdig, O bayani; ngunit sa mabuting kapalaran, ngayo’y dumating na siya sa wakas.

Verse 23

एवंविधान्य् अनेकानि बलदेवस्य धीमतः कर्माण्य् अपरिमेयानि शेषस्य धरणीभृतः

Gayon, sa di-mabilang na paraan, ang marunong na si Baladeva ay nagsagawa ng maraming gawaing di masukat—sapagkat siya mismo si Śeṣa, ang makapangyarihang tagapasan ng daigdig.