
यमस्य अधिकारभङ्गः — वैष्णवस्य लक्षणम् (Freedom from Yama through Hari-śaraṇāgati)
Matapos marinig ang kaayusan ng sansinukob, tinanong ni Maitreya si Parāśara kung anong gawain ang pumipigil sa tao na mapasailalim sa kapangyarihan ni Yama pagkalipas ng kamatayan. Sumagot si Parāśara sa pamamagitan ng sunod-sunod na patotoo: usapan nina Nakula at Bhīṣma, isang brāhmaṇa mula Kāliṅga na nakaaalala ng dating buhay, at ang pag-uusap ng mga sugo ni Yama. Inutusan ni Yama ang tagapagdala ng lubid na iwasan ang mga sumuko kay Madhusūdana, sapagkat ang kanyang paghahari ay para lamang sa mga hindi Vaiṣṇava. Pagkaraan ay inilalarawan ang tanda ng deboto ni Viṣṇu: matatag sa svadharma, pantay ang tingin sa kaibigan at kaaway, di-marahas, tapat, walang inggit, walang pagkakapit sa yaman at sa pag-aari ng iba, at laging pag-alaala kay Janārdana, lalo na ang di nadudungisan ng dumi ng Kali. Gaya ng ginto sa alahas at ng dilim na nawawala sa sikat ng araw, ang presensya ni Hari sa puso ay pumupuksa sa kasalanan. Wakas: hindi mahahawakan ng Yama, ng kanyang mga sugo, o ng parusa ang taong kay Keśava lamang umaasa.
Verse 1
यथावत् कथितं सर्वं यत् पृष्टो ऽसि मया गुरो श्रोतुम् इच्छाम्य् अहं त्व् एकं तद् भवान् प्रब्रवीतु मे
O Guro, naipaliwanag mo nang wasto ang lahat ng aking itinatanong. Ngunit nais ko pang marinig ang isang bagay; ipahayag mo rin iyon sa akin, pakiusap.
Verse 2
सप्तद्वीपानि पातालवीथ्यश् च सुमहामुने सप्त लोकाश् च ये ऽन्तःस्था ब्रह्माण्डस्यास्य सर्वतः
O dakilang pantas, sa loob ng kosmikong itlog na ito (brahmāṇḍa) sa bawat panig ay naroroon ang pitong kontinente, ang mga landas ng Pātāla, at ang pitong daigdig (loka) na nasa loob, na nakaayos bilang kaayusan ng sansinukob.
Verse 3
स्थूलैः सूक्ष्मैस् तथासूक्ष्मैः सूक्ष्मात् सूक्ष्मतरैस् तथा स्थूलैः स्थूलतरैश् चैतत् सर्वं प्राणिभिर् आवृतम्
Ang buong lawak na ito ay nababalot ng mga nilalang na may buhay—magaspang, maselan, at higit pang maselan; mas maselan kaysa maselan, gayundin ang magaspang at higit pang magaspang.
Verse 4
अङ्गुलस्याष्टभागो ऽपि न सो ऽस्ति मुनिसत्तम न सन्ति प्राणिनो यत्र कर्मबन्धनिबन्धनाः
O pinakadakilang pantas, wala kahit isang ikawalong lapad ng daliri na lugar na walang nilalang—mga nilalang na nakagapos sa tanikala ng karma.
Verse 5
सर्वे चैते वशं यान्ति यमस्य भगवन् किल आयुषो ऽन्ते ततो यान्ति यातनास् तत्प्रचोदिताः
O kagalang-galang, sinasabi na sa dulo ng itinakdang buhay, ang lahat ng nilalang ay napapasailalim sa kapangyarihan ni Yama; at sa utos niya, sila’y nagtutungo sa mga itinakdang pagdurusa.
Verse 6
यातनाभ्यः परिभ्रष्टा देवाद्यास्व् अथ योनिषु जन्तवः परिवर्तन्ते शास्त्राणाम् एष निर्णयः
Pagkalaglag mula sa mga pagdurusang iyon, ang mga nilalang ay muling umiikot sa mga kapanganakan—mula sa kalagayang maka-diyos hanggang sa iba’t ibang sinapupunan; ito ang tiyak na pasya ng mga kasulatan.
Verse 7
सो ऽहम् इच्छामि तच् छ्रोतुं यमस्य वशवर्तिनः न भवन्ति नरा येन तत् कर्म कथयामलम्
Kaya nais kong marinig iyon—ipaliwanag sa akin nang malinaw at dalisay—ano ang banal na gawaing-dharma na dahilan upang ang tao’y hindi mapasailalim sa kapangyarihan ni Yama?
Verse 8
अयम् एव मुने प्रश्नो नकुलेन महात्मना पृष्टः पितामहः प्राह भीष्मो यत् तच् छृणुष्व मे
O pantas, ang tanong na ito ay minsang itinanong ng dakilang-loob na Nakula. Ang sagot ng kagalang-galang na Bhishma, pakinggan mo mula sa akin.
Verse 9
पुरा ममागतो वत्स सखा कालिङ्गको द्विजः माम् उवाच स पृष्टो वै मया जातिस्मरो मुनिः
Noong una, anak ko, dumating sa akin ang isang kaibigang Brahmin mula sa Kalinga. Nang tanungin ko siya, ang muning may alaala ng mga nakaraang kapanganakan ay nagsalita sa akin.
Verse 10
तेनाख्यातम् इदं चेदम् इत्थं चैतद् भविष्यति तथा च तद् अभूद् वत्स यथोक्तं तेन धीमता
Ipinahayag ng marunong: “Ganyan nga ang mangyayari.” At anak, naganap ito nang eksakto ayon sa sinabi ng matalinong muni.
Verse 11
स पृष्टश् च मया भूयः श्रद्दधानेन वै द्विजः यद् यद् आह न तद् दृष्टम् अन्यथा हि मया क्वचित्
Muli kong tinanong ang dwinilang iyon nang may pananampalataya. Anuman ang sinabi niya, hindi ko kailanman nakita na naging iba, sa anumang oras.
Verse 12
एकदा तु मया पृष्टम् यद् एतद् भवतोदितम् प्राह कालिङ्गको विप्रः स्मृत्वा तस्य मुनेर् वचः
Minsan, itinanong ko ang mismong sinabi mo ngayon. Sumagot ang Brahmin na Kalinggaka matapos alalahanin ang mga salita ng muning iyon.
Verse 13
जातिस्मरेण कथितं रहस्यं परमं मम यमकिंकरयोर् यो ऽभूत् संवादस् तं ब्रवीमि ते
Ngayon ay isasalaysay ko sa iyo ang lubhang lihim na aral na ibinunyag ng nakaaalala ng mga dating kapanganakan—ang pag-uusap na naganap sa pagitan ng mga lingkod ni Yama; iyon mismo ang ikinukuwento ko sa iyo.
Verse 14
स्वपुरुषम् अभिवीक्ष्य पाशहस्तं वदति यमः किल तस्य कर्णमूले परिहर मधुसूदनप्रपन्नान् प्रभुर् अहम् अन्यनृणां न वैष्णवानाम्
Nang makita ni Yama ang sarili niyang lingkod na may hawak na panilo, sinasabing ibinulong niya sa tainga nito: “Iwasan ang mga sumisilong kay Madhusūdana. Ako’y panginoon ng ibang tao, hindi ng mga Vaiṣṇava.”
Verse 16
कटकमुकुटकर्णिकादिभेदैः कनकम् अभेदम् अपीष्यते यथैकम् सुरपशुमनुजादिकल्पनाभिर् हरिर् अखिलाभिर् उदीर्यते तथैकः
Gaya ng ginto, kahit hinubog bilang pulseras, korona, palamuting-tainga at iba pa, kinikilalang iisa at di nahahati; gayon din si Hari ay ipinahahayag sa lahat ng pag-unawa—diyos, hayop, tao at iba pang anyo—ngunit Siya’y nananatiling iisa lamang.
Verse 17
क्षितिजलपरमाणवो ऽनिलान्ते पुनर् अपि यान्ति यथैकतां धरित्र्याः सुरपशुमनुजादयस् तथान्ते गुणकलुषेण सनातनेन तेन
Gaya ng maliliit na butil ng lupa at tubig na sa dulo ng ihip ng hangin ay muling nagsasanib sa kabuuan ng daigdig, gayon din sa wakas ang mga diyos, hayop, tao at iba pa ay muling tinipon sa iisang pagkakaisa ng walang-hanggang simulain na iyon, na nahahayag sa pamamagitan ng pagdungis ng mga guṇa.
Verse 18
हरिम् अमरगणार्चिताङ्घ्रिपद्मं प्रणमति यः परमार्थतो हि मर्त्यः तम् अपगतसमस्तपापबन्धं व्रज परिहृत्य यथाग्निम् आज्यसिक्तम्
Ang mortal na sa pinakamataas na katotohanan ay yumuyuko kay Hari—na ang mga talampakang-liryo ay sinasamba ng mga walang-kamatayan—siya’y lumapit sa Kanya lamang. Talikuran ang lahat ng iba pa; sapagkat sa pagdulog sa Kanya, nalalaglag ang lahat ng gapos ng kasalanan, gaya ng apoy na sumisiklab kapag pinakain ng nilinaw na mantikilya.
Verse 19
इति यमवचनं निशम्य पाशी यमपुरुषस् तम् उवाच धर्मराजम् कथय मम विभो समस्तधातुर् भवति हरेः खलु यादृशो ऽस्य भक्तः
Nang marinig ang mga salita ni Yama, ang lingkod na may hawak na lubid ay nagsabi kay Dharmaraja: “O Panginoon, paano nagiging ganap na matatag ang tao sa lahat ng paraan? At ano ang tunay na anyo ng deboto ni Hari—ano ang kanyang likas na pagkatao?”
Verse 20
न चलति निजवर्णधर्मतो यः सममतिर् आत्मसुहृद्विपक्षपक्षे न हरति न च हन्ति किंचिद् उच्चैः सितमनसं तम् अवैहि विष्णुभक्तम्
Kilalanin bilang deboto ni Vishnu ang taong hindi lumilihis sa dharmang angkop sa kanyang kalagayan, na pantay ang isip sa kaibigan at kaaway, na hindi nagnanakaw at hindi nananakit, at may pusong dalisay na hindi sumasabog sa mapaminsalang poot.
Verse 21
कलिकलुषमलेन यस्य नात्मा विमलमतेर् मलिनीकृतो ऽस्तमोहे मनसि कृतजनार्दनं मनुष्यं सततम् अवैहि हरेर् अतीव भक्तम्
Kilalanin, sa lahat ng panahon at walang pag-aalinlangan, bilang lubos na lingkod ni Hari ang taong kahit nasa Panahon ng Kali ay hindi nadudungisan ang kalooban; ang malinaw na pag-unawa ay hindi tinatakpan ng pagkalito; at sa isip ay matatag na naitatag si Janardana bilang palagiang kanlungan.
Verse 22
कनकम् अपि रहस्य् अवेक्ष्य बुद्ध्या तृणम् इव यः समवैति वै परस्वम् भवति च भगवत्य् अनन्यचेताः पुरुषवरं तम् अवैहि विष्णुभक्तम्
Kilalanin bilang pinakamahusay sa mga tao—deboto ni Vishnu—ang taong sa talino’y nakikita ang lihim na bitag kahit sa ginto at itinuturing iyon na parang damo; hindi natitinag sa yaman ng iba; at ang isip ay nakatuon lamang sa Mapalad na Panginoon, na walang ibang pinagtutuunan.
Verse 23
स्फटिकगिरिशिलामलः क्व विष्णुर् मनसि नृणां क्व च मत्सरादिदोषः न हि तुहिनमयूखरश्मिपुञ्जे भवति हुताशनदीप्तिजः प्रतापः
Kapag si Vishnu—dalisay na gaya ng bundok na kristal—ay nananahan sa isip ng tao, saan pa mananatili sa isip ding iyon ang inggit at iba pang kasamaan? Sapagkat sa bunton ng malamig na sinag ng buwan, hindi matatagpuan ang nakapapasong init na nagmumula sa apoy.
Verse 24
विमलमतिर् अमत्सरः प्रशान्तः शुचिचरितो ऽखिलसत्त्वमित्रभूतः प्रियहितवचनो ऽस्तमानमायो वसति सदा हृदि तस्य वासुदेवः
Sa puso ng taong may dalisay na pag-unawa, walang inggit, payapa sa loob, malinis ang asal, kaibigan ng lahat ng nilalang, nagsasalita ng mga salitang kaaya-aya at kapaki-pakinabang, at napawi na ang pagmamataas at panlilinlang—si Vāsudeva ay laging nananahan.
Verse 25
वसति हृदि सनातने च तस्मिन् भवति पुमाञ् जगतो ऽस्य सौम्यरूपः क्षितिरसम् अतिरम्यम् आत्मनो ऽन्तः कथयति चारुतयैव शालपोतः
Kapag ang Walang Hanggang Siya ay nananahan sa puso, ang tao ay wari’y nagiging banayad na anyo ng buong daigdig. Gaya ng ibong śālapota na umaawit mula sa loob, sa ganda ng pananalita niya’y inilalahad ang ubod ng lupa na lubhang kaaya-aya, bilang panloob na pagdama sa Sarili.
Verse 26
यमनियमविधूतकल्मषाणाम् अनुदिनम् अच्युतसक्तमानसानाम् अपगतमदमानमत्सराणां व्रज भट दूरतरेण मानवानाम्
O bantay, lumayo nang lubos sa mga taong ang kasalanan ay nahugasan ng mga disiplina ng yama at niyama, na araw-araw ay itinatali ang isip kay Acyuta, at sa kanila’y nalaglag na ang pagmamataas, pag-aangkin sa sarili, at inggit.
Verse 27
हृदि यदि भगवान् अनादिर् आस्ते हरिर् असिशङ्खगदाधरो ऽव्ययात्मा तदघम् अघविघातकर्तृभिन्नं भवति कथं सति चान्धकारम् अर्के
Kung sa puso’y nananahan ang Bhagavān—si Hari na walang pasimula, di-nasisira ang diwa, may tangan na espada, kabibe (śaṅkha), at pamalo (gadā)—paano mananatili roon ang kasalanan na hiwalay sa Tagapagwasak ng kasalanan? Paano magkakaroon ng dilim kung naroon ang araw?
Verse 28
हरति परधनं निहन्ति जन्तून् वदति तथानृतनिष्ठुराणि यश् च अशुभजनितदुर्मदस्य पुंसः कलुषमतेर् हृदि तस्य नास्त्य् अनन्तः
Ang nagnanakaw ng yaman ng iba, pumapatay ng mga nilalang, at nagsasalita ng kasinungalingang malupit—ang taong iyon ay lasing sa kapalaluan na bunga ng kasamaan, marumi ang pag-unawa; sa puso ng gayong tiwaling-isip, wala si Ananta, ang Walang Hanggan.
Verse 29
न सहति परसंपदं विनिन्दां कलुषमतिः कुरुते सताम् असाधुः न यजति न ददाति यश् च सन्तं मनसि न तस्य जनार्दनो ऽधमस्य
Siya na hindi makatiis sa kaunlaran ng iba, na may maruming isipan ay naninirang-puri sa mga banal, na hindi sumasamba o nagbibigay ng kawanggawa; sa gayong hamak na tao, si Janardana ay hindi nananahan.
Verse 30
परमसुहृदि बान्धवे कलत्रे सुततनयापितृमातृभृत्यवर्गे शठमतिर् उपयाति यो ऽर्थतृष्णां तम् अधमचेष्टम् अवैहि नास्य भक्तम्
Alamin na ang taong may mapanlinlang na isipan, na kahit sa kanyang pinakamatalik na kaibigan, mga kamag-anak, asawa, mga anak, magulang, at mga katulong ay lumalapit na may pagkauhaw sa kayamanan, ay hamak ang asal at hindi tunay na deboto.
Verse 31
अशुभमतिर् असत्प्रवृत्तिसक्तः सततम् अनार्यविशालसङ्गमत्तः अनुदिनकृतपापबन्धयत्नः पुरुषपशुर् न हि वासुदेवभक्तः
Ang taong ang isipan ay nakatuon sa masama, na kumakapit sa hindi matuwid na pag-uugali, na laging lango sa pakikisama sa mga hamak, at araw-araw ay nagsisikap na higpitan ang mga gapos ng kasalanan—ang gayong tao ay hayop lamang sa anyong tao, at hindi tunay na deboto ni Vasudeva.
Verse 32
सकलम् इदम् अहं च वासुदेवः परमपुमान् परमेश्वरः स एकः इति मतिर् अमला भवत्य् अनन्ते हृदयगते व्रज तान् विहाय दूरात्
Kapag si Ananta (ang Walang Hanggang Panginoon) ay naitatag sa puso, umusbong ang isang malinis na paniniwala: 'Ang lahat ng sansinukob na ito—at ako rin—ay si Vasudeva; Siya lamang ang Kataas-taasang Tao, ang Kataas-taasang Panginoon.' Humayo ka, iwanan mo sila at lumayo ka.
Verse 33
कमलनयन वासुदेव विष्णो धरणिधराच्युत शङ्खचक्रपाणे भव शरणम् इतीरयन्ति ये वै त्यज भट दूरतरेण तान् अपापान्
'O Vasudeva na may matang lotus—O Vishnu, na may hawak ng lupa; O Acyuta, na may hawak ng kabibe at discus—maging kanlungan ka namin!' Yaong mga tunay na bumibigkas ng pagsukong ito: iwanan mo sila, O mandirigma, at lumayo ka sa mga walang kasalanang iyon.
Verse 34
वसति मनसि यस्य सो ऽव्ययात्मा पुरुषवरस्य न तस्य दृष्टिपाते तव गतिर् अथवा ममास्ति चक्र प्रतिहतवीर्यबलस्य सो ऽन्यलोक्यः
Siya na ang di-nagmamaliw na Sarili ay nananahan sa isip ng Kataas-taasang Purusha—sa ilalim ng titig ng Panginoong iyon, wala kang at wala rin akong masisilungan o matatakbuhang landas. Ang aking tapang at lakas ay napigil na ng cakra; Siya’y hindi matatalo o mahahawakan sa mundong ito, Siya’y lampas sa daigdig.
Verse 35
इति निजभटशासनाय देवो रवितनयः स किलाह धर्मराजः मम कथितम् इदं च तेन तुभ्यं कुरुवर सम्यग् इदं मयापि चोक्तम्
“Ganyan,” wika ng banal na anak ng Araw na kilala bilang Dharmaraja, habang inuutusan ang kanyang mga tagapaglingkod: “Ito ang aking ipinahayag; at ito rin ay naiparating sa iyo sa pamamagitan niya. O pinakamahusay sa mga Kuru, tanggapin mo ito nang wasto; ito rin ay sinabi ko.”
Verse 36
नकुलैतन् ममाख्यातं पूर्वं तेन द्विजन्मना कलिङ्गदेशाद् अभ्येत्य प्रीयता सुमहात्मना
O Nakula, ang bagay na ito ay naisalaysay na sa akin noon ng pantas na “dalawang-ulit na isinilang,” na nagmula sa lupain ng Kalinga at tinanggap at pinarangalan nang may pag-ibig ng dakilang-loob na iyon.
Verse 37
मयाप्य् एतद् यथान्यायं सम्यग् वत्स तवोदितम् यथा विष्णुम् ऋते नान्यत् त्राणं संसारसागरे
Tunay, anak ko, wasto at ayon sa katuwiran ang sinabi mo—sa dagat ng samsara, bukod kay Vishnu ay wala nang ibang kanlungang nagliligtas.
Verse 38
किंकरा दण्डपाशौ वा न यमो न च यातना समर्थास् तस्य यस्यात्मा केशवालम्बनः सदा
Sa taong ang sarili ay laging nakasandig kay Keśava bilang tanging salalayan, walang kapangyarihan sa kanya si Yama, ang mga alipin niya, ang pamalo at tali, ni anumang pagdurusa.
Verse 39
एतन् मुने तवाख्यातं गीतं वैवस्वतेन यत् त्वत्प्रश्नानुगतं सम्यक् किम् अन्यच् छ्रोतुम् इच्छसि
O pantas, ang awit ni Vaivasvata ay naisalaysay ko nang wasto ayon sa iyong mga tanong. Ano pa ang nais mong marinig ngayon?
Yama instructs his servant with the noose to avoid those who have taken refuge in Madhusūdana, stating he is the lord over other men, not over Vaiṣṇavas.
Steadiness in one’s svadharma, equanimity, non-stealing, non-violence, truthfulness, freedom from envy and pride, detachment from gold/others’ wealth, and constant mental establishment of Janārdana.
Through analogies: gold remains one despite ornaments; beings merge back into unity; likewise Hari is one though spoken of through many forms, and His presence eliminates sin like the sun eliminates darkness.
Read Vishnu Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.