Adhyaya 96
Varaha PuranaAdhyaya 9676 Shlokas

Adhyaya 96: The Threefold Power: The Raudrī Observance and the Manifestation of Chāmuṇḍā

Triśakti–Raudrīvrata–Chāmuṇḍā–māhātmya

Ritual-Manual and Devī-Māhātmya (theology of śakti; protective/appeasement rites)

Isinalaysay ni Varāha kay Pṛthivī ang ukol sa triśakti (tatlong śakti) at sa Raudrī vrata. Isang tamasik na kapangyarihang Raudrī ang nagsagawa ng matinding tapas sa Nīlagiri. Dumating si Ruru, haring asura ng lungsod na hitik sa hiyas sa karagatan, kasama ang napakalaking apat-na-bahaging hukbo, at tinalo ang mga deva; tumakas sila sa bundok. Pinanatag sila ng Devī at sa kanyang halakhak ay nagpakita ng maraming kasamang diyosa na mabilis lumipol sa mga dānava. Nagpakawala si Ruru ng nakapanghihilakbot na māyā na nagpamanhid sa mga deva, ngunit nilabanan ito ng Devī at nakilala bilang Chāmuṇḍā sa pangyayaring pag-alis ng “charmamuṇḍa.” Sumunod ang himno ni Rudra, mga biyaya, at mga bunga ng pagbigkas, pagsulat, at pagsamba, pati mga ritwal ng pagpapanumbalik ng kaharian sa tiyak na mga tithi. Sa wakas, inayos ang śakti bilang puti/sattvic (brahmic), pula/rajasic (vaiṣṇavī), at itim/tamasic (raudrī), bilang tatluhang lakas na nag-iingat at nagpapanatili ng sansinukob.

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

triśakti (sattva–rajas–tamas triad of śakti)Raudrīvrata (ritual observance linked to protective power)Chāmuṇḍā and Kālārātrī (tamasic protective/destructive Devī-form)asura Ruru and the devas’ flight (cosmic conflict motif)māyā as delusive force and its ritual/theological neutralizationstotra-phala (benefits of hymn-recitation, copying, and worship)tithi-based royal restoration (navamī, aṣṭamī, caturdaśī fasts)protective household manuscript-culture (likhita/pustaka in the home)

Shlokas in Adhyaya 96

Verse 1

अथ त्रिशक्तिरहरये रौद्रीव्रतम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ या सा नीलगिरि याता तपसे धृतमानसा । रौद्री तमोद्भवा शक्तिस्तस्याः शृणु धरे व्रतम् ॥

Ngayon ay (isinasalaysay) ang panatang Raudrī para sa tagapagwasak ng mga kaaway, sa salaysay ng Tatlong Śakti. Sinabi ni Śrī Varāha: Siya na nagtungo sa Bundok Nīla upang magtapa, matatag ang loob—si Raudrī, ang Kapangyarihang sumibol mula sa kadiliman—pakinggan mo, O Daigdig, ang kanyang panata.

Verse 2

तपः कृत्वा चिरं कालं पालयाम्यखलं जगत् । एवमुद्दिश्य पञ्चाग्निं साधयामास भामिनी ॥

Matapos magsagawa ng matagal na pagtapa, nagpasiya siya: “Aking iingatan at susuportahan ang buong sanlibutan.” Sa layuning ito, ang maningning na babae ay isinagawa ang disiplina ng limang apoy (pañcāgni).

Verse 3

तत्पर्याः कालान्तरे देव्यास्तपन्त्यास्तप उत्तमम् । रुरुनाम महातेजाः ब्रह्मदत्तवरोऽसुरः ॥

Sa paglipas ng panahon, habang ang Diyosa ay nagsasagawa ng pinakamataas na pagtapa, lumitaw ang isang Asura na nagngangalang Ruru—dakila ang ningning, at pinagkalooban ng biyayang iginawad ni Brahmā.

Verse 4

समुद्रमध्ये रत्नाढ्यं पुरमस्ति महावनम् । तत्र राजा स दैत्येन्द्रः सर्वदेवभयङ्करः ॥

Sa gitna ng karagatan ay may isang lungsod na hitik sa mga hiyas, na napaliligiran ng isang malaking gubat. Doon naghahari bilang hari ang panginoon ng mga Daitya, na kinatatakutan ng lahat ng mga diyos.

Verse 5

अनेकशतसाहस्रकेटित्युत्तरॊत्तरैः ॥ असुरैरन्वितः श्रीमान्द्रतीयो नमुचिर्यथा

Kasama ang mga Asura na dumarami nang dumarami—daan, libo, at maging mga kṛoṛe—siya’y nagpakitang maringal, gaya ni Namuci sa digmaan.

Verse 6

कालेन महता चासौ लोकपालपुराण्यथ ॥ जिगीषुः सैन्यसंवीतो देवैर्युद्धमरॊचयत्

At pagkaraan ng mahabang panahon, sa pagnanais na manakop at napaliligiran ng hukbo, siya’y lumusob sa mga lungsod ng mga Lokapāla at hinamon ang mga Deva sa digmaan.

Verse 7

उत्तिष्ठतस्तस्य महासुरस्य समुद्रतोयं ववृद्धेऽतिमात्रम् ॥ अनेकनकप्रदमीनजुष्टमालावयपर्वतसानुदेशान्

Nang tumindig ang dakilang Asura, labis na umapaw ang tubig ng karagatan, nilamon ang mga pook—mga dalisdis at lupain ng bundok—na hitik sa sari-saring mahalagang metal at dinadalaw ng mga isda.

Verse 8

अन्तःस्थितानेकसुरारि सङ्कवद्विचित्रवमायुधचित्रशोभम् ॥ भीमं बलं वर्मितचारुयोधं विनिर्ययौ सिन्धुजलादशालात्

Mula sa pagkukulong ng dagat ay lumabas ang isang kakila-kilabot na hukbo—ang mga mandirigma’y nakabaluti at kaaya-aya—nagniningning sa sari-sari at kamangha-manghang sandata, na wari’y siksik na pulutong ng mga kaaway ng mga diyos na nagtipon sa loob.

Verse 9

तत्र द्विपा दैत्यवरैरुपेताः समानघण्टायुत किंकिणीकाः ॥ विनिर्ययुः स्वाकृतिभीपणाश्च समत्वमुच्चैः खलु दर्शयन्तः

Doon, lumabas ang mga elepanteng kasama ng mga dakilang Daitya, may magkakatugmang kampana at kumakalansing na palamuti—nakakatakot sa anyo pa lamang—na nagpapakita ng pantay na lakad at maringal na tindig.

Verse 10

अश्वास्तथा काञ्चनपीठनद्धा रोडैस्तु युक्ताः सितचामरैश्च ॥ व्यवस्थितास्ते सममेव तु विनिर्ययुर्लक्षशः कोटेशश्च

Gayundin, ang mga kabayo, na may ginintuang palamuti at harnes, may mga tali at puting pamaypay na buntot-yak, ay nakahanay; saka sabay-sabay silang sumugod—sa daan-daang libo at sa mga koro-koro.

Verse 11

रथा रविस्यन्दनतुल्यवेगाः सुचक्रदण्डाक्षत्रिवेणुयुक्ताः ॥ सुषखयन्त्राः परपीडताङ्गाश्चलत्यानन्तास्त्वरितं विशक्ताः

Ang mga karwahe, kasingbilis ng karwahe ng Araw, na may mainam na mga gulong, poste, ehe, at tatluhang pagkakabigkis, may maayos na pagkakabit ng mga mekanismo at mga katawan na ginawa upang dumurog sa kaaway, ay gumalaw nang di-mabilang—mabilis at siksik ang hanay.

Verse 12

तथैव योधाः स्थगितेतरेतास्ततर्षिको ये वरतूनपणियः ॥ पदे पदे लब्धजयाः प्रहारीणो विरेजुरुचैरसुरानुगा भृशम्

Gayundin ang mga mandirigma—yaong humihigit sa iba at masidhing mapusok—ay sumulong bilang mabibigat na mananagupa, mga tagasunod ng mga Asura, na nagliliwanag nang lubha, at nagkakamit ng tagumpay sa bawat hakbang.

Verse 13

देवेषु चैव भरेषु विनिर्गत्य जात्ततः ॥ चतुरङ्गबलोपेतः प्रायादिन्द्रपुरं प्रति

Pagkaraan, lumabas siya upang makipagdigma sa mga Deva, at tumungo patungo sa lungsod ni Indra, na kasama ang apat-na-sangay na hukbo.

Verse 14

अन्याश्छिद्रेषु वा अज्ञानां गृहीत्वा तत्र वै बालम् ॥ लब्ध्वा भवन्तु सुप्रीता अपि वर्षशता पि

Doon, sinunggaban nila ang isang bata—maging sa ibang mahihinang puwang, sa gitna ng mga di-nag-iingat; at matapos makamit ang kanilang pakay, nawa’y manatili silang lubos na nasisiyahan, kahit sa loob ng sandaang taon.

Verse 15

युयोध च सुरैः साढे रुदैत्यपतिस्तथा । सुदूर्मुसलधेरैः शरैर्दण्डायुधैस्तथा ॥

At noon, ang panginoon ng mga Daitya na tulad ni Rudra ay nakipaglaban kasama ng mga diyos, gamit ang napakabibigat na pamalo, mga ulang ng palaso, at mga sandatang gaya ng tungkod.

Verse 16

जनुदैरयाः सुरान्संख्य सुराश्चैव तथासुरान् ॥ एवं क्षणमथो युद्ध्वा तदा देवाः सवासवाः ॥

Walang bilang na hukbo ang sumalakay sa mga diyos, at gayundin ang mga diyos ay sumalakay sa mga asura; kaya, matapos makipagdigma nang sandali, ang mga diyos—kasama si Indra—ay nagpatuloy sa labanan.

Verse 17

असुरैर्निर्जिताः सद्यो दुद्रुवुर्विमुखा भृशम् ॥ देवेषु चैवग्भग्रेषु विद्वतेषु विशेषतः ॥

Agad na natalo ng mga asura, sila’y mabilis na tumakas, tumalikod sa matinding dalamhati; at lalo itong nakita sa hanay ng mga diyos, maging sa mga bantog sa karunungan.

Verse 18

असुरः सर्वदेवानामन्वधावत वीर्यवान् । ततो देवगणाः सर्वे द्रवन्तो भयावह्वलाः ॥

Ang makapangyarihang asura ay humabol sa lahat ng mga diyos; kaya ang lahat ng pangkat ng mga diyos ay tumakbo, nanginginig sa takot at nalilito.

Verse 19

दृष्ट्वा रुरुच सबमसुरेन्द्र निपातितम् ॥ स्तुतिं चकार भगवान् स्वयं देवस्रिलोचनः ॥

Nang makita niyang ang hari ng mga asura ay napabagsak, ang kagalang-galang na Panginoon—si Devaśrīlocana mismo—ay bumigkas ng isang himno ng papuri.

Verse 20

स राज्यमतुलं लेभे भयेश्य च प्रमुच्यते ॥ यस्येदं लिखितं गेहे सदा तिष्ठति धारितम् ॥

Nakamtan niya ang walang kapantay na paghahari at napalaya sa mga takot; sa tahanan ng sinumang may nakasulat na ito at laging iniingatan.

Verse 21

नीले गिरिवर जग्मुर्यत्र देवी व्यवास्थता ॥ रोदी तपोरता देवी तामसी शक्तिरुत्तमा ॥

Nagtungo sila sa dakilang Bundok Nīla, kung saan nananahan ang Devī—nasa pag-aayuno at tapas ang diyosang Rodī, ang kataas-taasang lakas na kaugnay ng tāmasī.

Verse 22

रुद्र उवाच ॥ जयस्व देवि चामुण्डे जय भूतापहारिणि ॥ जय सर्वगते देवि कालरात्रे नमोऽस्तु ते ॥

Sinabi ni Rudra: “Magtagumpay ka, O Devī Cāmuṇḍā; tagumpay sa iyo, tagapag-alis ng mapanirang nilalang. Tagumpay sa iyo, laganap sa lahat; O Kālarātrī, pagpupugay sa iyo.”

Verse 23

संहारकारिणी देवी कालरात्रीत तां विदुः ॥ सा दृष्ट्वा तान् तदा देवान् भयत्रस्तान्विचेतसः ॥

Kilala nila ang diyosa bilang Kālarātrī, ang tagapaghatid ng pagkalusaw; at siya, nang makita noon ang mga diyos na takót at litó ang diwa, ay (tumugon).

Verse 24

विश्वमुत्ते शुभे शुद्धे विरूपाक्ष त्रिलोचने ॥ भीमरूपे शिवे वेद्ये महामाये महोदयॆ ॥

O ikaw na itinaas bilang sansinukob; mapalad at dalisay; O Virūpākṣī, tatlong-mata; may kakila-kilabot na anyo, ngunit mapagpala (Śivā), na dapat makilala sa katotohanan; Mahāmāyā, Mahodayā.

Verse 25

मा भेत्य् उच्चकैर्देवी तानुवाच सुरोत्तमान् ॥ देव्युवाच ॥ किमियं व्याकुला देवा गतिर् व उपलक्ष्यते ॥

Sa malakas na tinig ay sinabi ng Diyosa sa mga pinakadakila sa mga diyos: “Huwag kayong matakot. Ano ang pagkabalisa ninyong mga diyos? Anong takbo ng mga pangyayari ang inyong napapansin?”

Verse 26

कथयध्वं द्रुतं देवाः सर्वथा भयकारणम् ॥ देवा ऊचुः । अयमायाति दैत्येन्द्रो रुरुभीमपराक्रमः ॥

“Isalaysay ninyo agad, mga diyos, ang sanhi ng takot sa lahat ng paraan.” Sumagot ang mga diyos: “Narito na ang panginoon ng mga Daitya—si Rurubhīma—na may nakapanghihilakbot na lakas.”

Verse 27

एतस्य भातान् रक्षस्व त्वं देवान् परमेश्वर ॥ एवमुक्ता तदा देवी भीमपराक्रमा ॥

“Iligtas mo kami; ipagtanggol mo ang mga diyos laban sa kanya, O Kataas-taasang Panginoon.” Nang masabi ito, ang Diyosa—nakapanghihilakbot sa tapang—ay tumindig upang kumilos.

Verse 28

जहास परया प्रीत्या देवानां पुरतः शुभा ॥

Sa harap ng mga diyos, ang mapalad at marikit na anyo niya ay tumawa nang may sukdulang galak.

Verse 29

तस्या हसुन्त्या वक्रात्तु बद्ध्यो देव्यः वार्णर्ययुः ॥

Mula sa kanyang bibig, habang siya’y tumatawa, ay lumabas ang mga anyong-diyosa—tila nakabihis at nakaayos—na sari-sari ang anyo at kulay.

Verse 30

भीमाक्षि भीषणे देवि सर्वभूतभयङ्कर । कराले विकराले च महाकाले करालिनि ॥

O Diyosa na may nakapanghihilakbot na mga mata, O mabagsik—tagapagpayanig ng takot sa lahat ng nilalang; O Karālā, O Vikarālā, O Mahākālā, O Karālinī!

Verse 31

याभिर्विश्वमिदं व्याप्तं विकृताभैरनेकशः ॥ पाशाङ्कुशधराः सर्वाः सर्वाः पीनपयोधराः ॥

Sa pamamagitan ng maraming anyong baluktot at nakapanghihilakbot na yaon, napuspos ang buong sansinukob na ito. Lahat sila’y may hawak na pisi (pāśa) at pang-udyok (aṅkuśa); lahat ay may ganap na dibdib (tanda ng kapangyarihan at pagkamayabong).

Verse 32

काली कराली विक्रान्ता कालरात्रि नमोऽस्तु ते ॥ इति स्तुता तदा देवी रुद्रेण परमेष्ठिना ॥

“O Kālī, O Karālī, O Vikrāntā, O Kālarātri—pagpupugay sa iyo.” Sa gayon, noon ay pinuri ang Diyosa ni Rudra, ang Parameṣṭhin.

Verse 33

सर्वाः शूलधरा भीमाः सर्वाश्चापधराः शुभाः ॥ ताः स कटीशो देव्यस्तदेवेष्टय संस्थिताः ॥

Lahat ay mabagsik, may tangan na trident; at lahat ay mapalad, may tangan na busog. Ang mga diyosang yaon ay nakatindig na pumapalibot sa kanya sa may baywang (pagbasa’y di tiyak).

Verse 34

युयुधुर्दानवैः सार्धं बद्धतूणा महाबलाः ॥ क्षणेन दानवबलं तत्सर्वं निहतं तु तैः ॥

Ang mga makapangyarihan, na may nakataling lalagyan ng palaso, ay nakipaglaban kasama ng mga Dānava. Sa isang kisapmata, ang buong hukbo ng mga Dānava ay napatay nila.

Verse 35

तत्सर्वं दानवबलमनयद्यामसादनम् ॥ एक एवं महादैत्यो रुरुस्तस्थौ महामृधे ॥

Ang buong hukbo ng mga Dānava ay dinala sa tahanan ni Yama—sa kamatayan. Ngunit isang dakilang asura, si Ruru, ay nanatiling matatag sa maringal na labanan.

Verse 36

यथेमं शृणुया इत्यात्रिशक्यास्तु समुद्भवम् ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो पदं गच्छत्यनामयम् ॥

Sinumang makarinig ng salaysay na ito—tungkol sa pinagmulan ni Triśakyā—ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at nakakamit ang kalagayang walang karamdaman at ligalig.

Verse 37

स च मायां महारौद्रीं रौवीं विससर्ज है ॥ सा माया ववृधे भीमा सर्वदेवप्रमोदिनी ॥

At kaniyang pinakawalan ang isang dakila at lubhang nakapanghihilakbot na māyā, na tinatawag na Rauvī. Ang māyā na iyon ay lumaki at naging mabagsik, na ikinatuwa at nagpalakas ng loob ng lahat ng mga diyos.

Verse 38

तया विमोहिता देवाः सर्वे निद्रां तु लेभिरे ॥ देवाश्च त्रिशिखेनाजौ तं दैत्यं समताडयत् ॥

Dahil sa māyā na iyon, nalinlang ang lahat ng mga diyos at sila’y napasailalim sa pagtulog. Gayunman, sa labanan, ang mga diyos—kasama si Triśikha—ay humampas sa asurang iyon.

Verse 39

तया तु ताडितस्यास्य दैत्यस्य शुभलोचने ॥ चर्ममुण्डे उभे सम्यक् पृथग्भूते बभूवतुः ॥

Nang siya’y hampasin niyaon, O marikit ang mga mata, ang balat at ang ulo ng asurang iyon ay ganap na nagkahiwalay sa isa’t isa.

Verse 40

रुरुस्तु दानवेन्द्रस्य चर्ममुण्डे क्षणाद्यतः ॥ अपहृत्यैर्देवी चामुण्डा तेन सा अभवत् ॥

Pagdaka, matapos agawin ang balat at ulo ni Ruru, ang diyosa ay nakilala dahil dito bilang Cāmuṇḍā.

Verse 41

वास्च सर्वसंपन्न युयुधुनिच ॥ स च मायां महा इतं समताडयत् ॥ सर्वभूतमहाराुद्री या देवी परमेश्वरी ॥ संहारिणी तु या चैव कालरात्रिः प्रकीर्तिता ॥

[Hindi malinaw ang taludtod sa salin.] … At kanyang hinampas ang dakilang māyā. Ang diyosang ganap na Kataas-taasan—nakapanghihilakbot sa lahat ng nilalang—yaong tagapaglipol din, ay ipinahahayag na Kālarātri.

Verse 42

तस्या अनुचरा देव्यॊ बाध्योऽसंख्यातकोटयः ॥ तास्तां देवीं महाभागोॊं परिवर्य व्यवस्थिताः ॥

Ang di-mabilang na mga koro ng kanyang mga kasamang diyosa ay nakahanay, pinalilibutan ang dakilang at mapalad na diyosa.

Verse 43

एवमुक्ता तदा देवी दध्याः तासां तु भोजनम् ॥ न चाध्यगच्छच्च यदा तासां भोजनमन्तिकात् ॥

Nang masabi ito, inihanda ng diyosa ang pagkain para sa kanila; ngunit nang dumating ang oras, hindi niya natagpuan na malapit ang kanilang pagkain. (May ilang pag-aalinlangan sa salin.)

Verse 44

ततो दध्यो महादेवं रुद्रं पशुपतिं विभुम् । सॊऽपि ध्यानात्समुत्तस्थौ परमात्मा त्रिलोचनः ॥

Pagkaraan, nagmuni si Dadhya (Dadhīci) sa dakilang diyos—si Rudra, si Paśupati, ang laganap na Panginoon. At siya man ay bumangon mula sa pagninilay: ang Kataas-taasang Sarili, ang Tatlong-Mata.

Verse 45

याचयामासुरव्यग्रास्तास्तां देवीं बुभुक्षिताः ॥ वयं देवि सुधार्ताः स्मो देहि नो भोजनं शुभे ॥

Gutom at balisa, sila’y nakiusap sa Diyosa: “O Devī, kami’y pinahihirapan ng gutom; ipagkaloob mo sa amin ang pagkain, O mapalad.”

Verse 46

उवाच च द्रुतं देवीं किं ते कार्य विवक्षितम् ॥ इहि देवि वरारोहे यत्ते मनसि वर्तते ॥

At siya’y nagsalita agad sa Diyosa: “Ano ang nais mong ipahayag? Halika, O Devī, O marikit ang balakang—sabihin mo ang nasa iyong isipan.”

Verse 47

देव्युवाच ॥ भक्ष्यार्थमासां देवेश किञ्चिद्दातुमिहार्हसि ॥ बलात्कुर्वन्ति मामेता भक्षार्थिन्यो महाबलाः ॥

Sinabi ng Diyosa: “O Panginoon ng mga diyos, alang-alang sa pagkain para sa mga ito, nararapat kang magbigay ng anuman dito. Ang mga makapangyarihang ito, naghahanap ng pagkain, ay pinipilit ako laban sa aking kalooban.”

Verse 48

एवं स्तुत्वा भवो देवी चामुण्डां च सुरेश्वरीम् ॥ क्षणादन्तर्हितो देवस्ते च देवा दिवं ययुः ॥

Sa gayon, matapos purihin ni Bhava ang Diyosa—si Cāmuṇḍā, ang maharlikang Ginang ng mga diyos—naglahong bigla ang Diyos; at ang mga diyos na iyon ay nagtungo sa langit.

Verse 49

अन्यथा मामपि बलाद्भक्षयिष्यन्ति ताः प्रभो ॥ रुद्र उवाच ॥ एतासां शृणु देवेश भक्ष्यमेकं मयोदितम् ॥

“Kung hindi, O Panginoon, pati ako’y kakainin nila nang sapilitan.” Wika ni Rudra: “O Panginoon ng mga diyos, pakinggan mo: may isang pagkaing aking iminumungkahi para sa kanila.”

Verse 50

कथ्यमानं वरारोहे कालरात्रे महाप्रभे ॥ या स्त्री सगर्भा देवेशि वन्यस्त्रीपरिधानकम् ॥

Makinig sa ipinahahayag, O marikit ang balakang—O Kālarātrī, O dakilang maningning na Ginang. Sinumang babaeng nagdadalang-tao, O Ginang ng mga diyos, na nagsusuot ng kasuutan ng isang babaeng-gubat…

Verse 51

परिधत्ते स्पृशेच्चापि पुरुषस्य विशेषतः ॥ स भागोऽस्तु महाभागो कासाञ्चित्पृथिवीतले ॥

…at kung isinuot niya iyon, at maging ang paghipo niya sa isang lalaki, lalo na sa isang tiyak na lalaki—nawa’y iyon ang maging bahagi (nakatalagang bahagi) para sa ilan sa ibabaw ng daigdig.

Verse 52

अन्याः सूतिगृहे छिद्रं गृह्णीयुस्तत्र पूजिताः ॥ निवसिष्यन्ति देवेश तथान्या जातहारिकाः ॥

Ang iba pa, na pinararangalan doon, ay dapat manirahan sa isang siwang o butas sa silid ng panganganak. O Panginoon ng mga diyos, gayundin ang iba ay mga jātahārikāḥ—yaong may kaugnayan sa pag-agaw o pagkuha sa bagong-silang.

Verse 53

गृहे क्षेत्रे तडागेषु वाप्युद्यानेषु चैव हि ॥ अन्यचितारुदन्त्य याः स्त्रियास्तिष्ठन्ति नित्यशः ॥

Sa mga bahay, sa mga bukirin, sa mga lawa, sa mga imbakan ng tubig at sa mga hardin nga—yaong mga babae na palagiang nananatili, tumatangis sa punerarya ng iba…

Verse 54

तासां शरीराण्याविश्य कचित्तृप्तिमवाप्स्यथ ॥ एवमुक्त्वा तदा देवी स्वयं रुद्रः प्रतापवान् ॥

Sa pagpasok sa kanilang mga katawan, makakamtan ninyo ang kasiyahan sa ilang antas.” Pagkasabi nito, noon nga, ang makapangyarihang Rudra na maningning…

Verse 55

मनोजवे जये जृम्भे भीमाक्ष क्षुभितक्षये ॥ महामारि विचित्राङ्गे जय नृत्यप्रिये शुभे ॥

Tagumpay sa iyo, kasingbilis ng isip; tagumpay, O malawak na nagbubukadkad; O mabagsik ang mga mata, tagapuksa ng pagyanig at pagkasira. O dakilang salot bilang kapangyarihan sa mga paglaganap, may kahanga-hangang mga sangkap—tagumpay sa iyo, mangingibig ng sayaw, ang mapalad.

Verse 56

विकराले महाकालि कालिके पापहारिणि । पाशहस्ते दण्डहस्ते भीमरूपे भयानके ॥

O nakapangingilabot, O Mahākālī, O Kālī—tagapag-alis ng kasalanan; may hawak na lubid na panggapos, may hawak na tungkod—may anyong kakila-kilabot, nakapangingilabot sa pagkamangha.

Verse 57

चामुण्डे ज्वमानास्ये तीक्ष्णदंष्ट्रे महाबले ॥ शतयानस्थिते देवि प्रेतासनगते शिवे ॥

O Cāmuṇḍā, may naglalagablab na bibig, may matutulis na pangil, dakila ang lakas; O Diyosa na nakaluklok sa sandaang sasakyan, O Śivā na nakaupo sa luklukan ng mga espiritu (preta).

Verse 58

तुतोष परमा देवी वाक्यं चेदमुवाच ह । वरं वृणीष्व देवेश यत्ते मनसि वर्तते ॥

Nalugod ang kataas-taasang Diyosa at sinabi ang mga salitang ito: “Pumili ka ng biyaya, O Panginoon ng mga diyos, anuman ang nananahan sa iyong isipan.”

Verse 59

रुद्र उवाच ॥ स्तोत्रेणानेन ये देवि त्वां स्तुवन्ति वरानने ॥ तेषां त्वं वरदा देवि भव सर्वगता सती ॥

Sinabi ni Rudra: “O Diyosa, yaong mga pumupuri sa iyo sa pamamagitan ng himnong ito, O marikit ang mukha—maging tagapagkaloob ka sa kanila ng mga biyaya, O Diyosa, ikaw na laganap sa lahat, ang banal at tapat.”

Verse 60

यथेमं त्रिःप्रकारे तु देवि भक्त्या समान्यतः ॥ स पुत्रपौत्रपशुमान् समृद्धिमुपगच्छति ॥

Sinumang, O Diyosa, na sa itinakdang tatluhang paraan ay palagiang naghahandog nito nang may debosyon—siya’y nagkakamit ng kasaganaan, na may mga anak, mga apo, at mga alagang hayop.

Verse 61

य एतां वेद वै देव्याः उत्पत्तिं त्रिविधां वरम् ॥ स कर्मपाशनिर्मुक्तः परं निर्वाणभृच्छात् ॥

Sinumang tunay na nakauunawa sa marangal na tatluhang salaysay ng paglitaw ng Diyosa—siya’y napapalaya sa gapos ng karma at nakaaabot sa kataas-taasang kalayaan (nirvāṇa).

Verse 62

भ्रष्टराज्यो यदा राजा नवम्यां नियतः शुचिः ॥ अष्टभ्यां च चतुर्दश्यामुपवासीनरोत्तमः ॥

Kapag ang haring nawalan ng kaharian, na may pagpipigil at kalinisan, ay nagsasagawa ng (ritwal) sa ikasiyam na araw ng buwan, at sa ika-labing-apat ay nag-aayuno, kasama ang walo (na itinakdang pagtalima o mga kasama)—yaong dakilang tao…

Verse 63

संवत्सरेण लभते राज्यं निष्कण्टकं नृपः ॥ एषां त्रिशक्तिरुद्दिष्टा नयसिद्धान्तगामिनी ॥

Sa loob ng isang taon, ang hari ay muling nagkakamit ng kahariang walang tinik—ibig sabihin, walang ligalig at kaaway. Para sa mga ito, itinuro ang tatluhang kapangyarihan, na umaakay sa mga simulain ng wastong pamamahala at sa itinatag na doktrina.

Verse 64

एषा श्वेता परा सृष्टिः सात्त्विकी ब्रह्मसंस्थिता ॥ एषैव रक्ता रजसि वैष्णवी परिकीर्तिता ॥

Ito ang puti at higit na paglikha—sāttvika, na nakalagay sa Brahman. Ang kapangyarihang ito rin, kapag nasa rajas, ay nagiging pula at ipinahahayag bilang Vaiṣṇavī.

Verse 65

एषैत्र कृष्णा तमसि रौद्री देवी प्रकीर्तिता ॥ परमात्मा यथा देव एक एव त्रिधा स्थितः ॥

Dito, sa kadiliman ng tamas, ang Diyosa ay ipinahahayag bilang Raudrī, maitim ang anyo; gaya ng Paramātman—iisang banal na prinsipyo—na nananatiling tatluhang pagpapakita.

Verse 66

प्रयोजनाक्षाच्छक्तिरैकैव त्रिविधाभवत् ॥ य एतं शृणुयात्सगै त्रिशत्तयाः परमं शिवम् ॥

Sa pananaw ng layunin, iisa lamang ang śakti, ngunit nagiging tatluhan. Ang sinumang makarinig nito—kalakip ang tatluhan at ang anim-na-bahagi—ay nakakamit ang pinakamataas na Śiva, ang sukdulang mapalad na kalagayan.

Verse 67

सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमाप्नुयात् ॥ यश्चमं शृणुयान्नित्यं नवम्या नियतः स्थितः ॥

Nalilinis sa lahat ng kasalanan, mararating ng tao ang pinakamataas na nirvāṇa. At ang sinumang palagiang nakikinig, matatag sa disiplina sa ikasiyam na araw (navamī), ay nagkakamit ng gayong bunga.

Verse 68

न तस्याग्निभयं घोरं सर्पचौरादिनं भवेत् ॥ यश्चमं पूजयेद्भक्त्या पुस्तकेऽपि स्थितं बुधः ॥

Sa taong iyon, hindi darating ang kakila-kilabot na takot sa apoy, ni sa mga ahas, magnanakaw, at iba pa. At ang marunong na sumasamba rito nang may debosyon—kahit ito’y nananatili sa isang aklat—ay tumatanggap ng gayong pag-iingat.

Verse 69

तेन चेष्टुं भवेत्सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ जायन्ते पशवः पुत्रा धनधान्यं वराः स्त्रियः ॥

Sa pamamagitan niyon, ang tatlong daigdig—may gumagalaw at di-gumagalaw—ay nagiging pabor sa mga pagsisikap ng tao. Ipinanganganak ang mga hayop at mga anak na lalaki; nakakamit ang yaman at butil, at mga mararangal na asawa.

Verse 70

रत्नान्यश्वास्तथा गावो दासा दास्यो भवन्ति हि ॥ यस्येदं तिष्ठते गेहे तस्य संपद्भवेद्ध्रुवम् ॥

Ang mga hiyas, mga kabayo, gayundin ang mga baka, at mga lingkod—lalaki at babae—tunay na dumarating sa kanya. Sa bahay na kinaroroonan nito, sa may-ari ay tiyak na sisibol ang kasaganaan.

Verse 71

श्रीवराह उवाच ॥ एतदेव रहस्यं ते कीर्तितं भूतधारिणे ॥ रुद्रस्य खलु माहात्म्यं सकलं कीर्तितं मया ॥

Sinabi ni Śrī Varāha: Ang lihim na ito mismo ay ipinahayag ko sa iyo, O tagapagdala ng mga nilalang. Tunay, aking inilahad nang buo ang kadakilaan ni Rudra.

Verse 72

नवकोट्यस्तु चामुण्डा भभिन्ना व्यवस्थिताः ॥ या रौद्री तामसी शक्तिः सा चामुण्डा प्रकीर्तिता ॥

Siyam na koṭi ng Chāmuṇḍā ang itinatag bilang magkakaibang anyo. Ang Raudrī na kapangyarihang may katangiang tamas ay ipinahahayag na si Chāmuṇḍā.

Verse 73

अष्टादश तथा कोट्यो वैष्णव्याः भेदू उच्यते ॥ या विष्णो राजसी शक्तिः पालनī चैव वैष्णवी ॥

Labingwalong koṭi ng Vaiṣṇavī ang sinasabing magkakaibang anyo. Ang rājasī na kapangyarihan ni Viṣṇu—na ukol sa pag-iingat at pamamahala—ay tunay na Vaiṣṇavī.

Verse 74

कृतवांस्ताश्च भजते पतिरूपेण सर्वदा । यश्चाराधयते तस्य रुद्रस्तुष्टो भविष्यति ॥ सिद्ध्यन्ति तस्य कामाश्चे मनसा चिन्तिता अपि ॥

Matapos silang likhain, palagi niyang pinararangalan at pinakikibahagian ang mga kapangyarihang iyon sa anyo ng Panginoon. At sinumang sumasamba nang gayon, si Rudra ay malulugod sa kanya; maging ang mga pagnanasang naisip lamang sa isipan ay matutupad para sa kanya.

Verse 75

या ब्रह्मशाक्तः सत्त्वस्था सा ह्यनन्ता प्रकीर्तिता ॥ एतासां सर्वभेदेषु पृथगेकैकशी धरे ॥

Ang kapangyarihang yaon na śakti ni Brahmā at nakalagay sa sattva ay ipinahahayag na ‘Anantā’. Sa lahat ng magkakaibang anyo ng mga śakti na ito, O Dhara (Daigdig), ang bawat isa ay itinatangi sa sarili nitong paraan.

Verse 76

सर्वसः भगवान् रुखः सर्वगश्च पतिर्भवेत् ॥ यावन्त्यस्या महाशक्त्यास्तावद्रूपाणि शङ्करः ॥

Sa lahat ng paraan, ang Mapalad na Panginoon ay nagiging ‘Rukha’, ang lumalaganap sa lahat, at nagiging isang naghaharing panginoon. Kung gaano karami ang dakilang mga śakti ng prinsipyong ito, gayon din karami ang mga anyo ni Śaṅkara.

Frequently Asked Questions

The chapter frames cosmic order as maintained through a threefold śakti (white/sattvic, red/rajasic, black/tamasic), presenting protection and restoration as functions of differentiated power. It also promotes disciplined observance (vrata), controlled speech through stotra-recitation, and household stewardship of texts (keeping a written hymn) as means of stabilizing social and political life (e.g., restoration of kingship).

The text specifies lunar timing: a disciplined, purified king observes niyama on navamī and undertakes upavāsa on aṣṭamī and caturdaśī; it states that within a year such practice can restore an untroubled kingdom (niṣkaṇṭaka rājya).

Although not describing ecology in modern terms, the narrative models balance as a triadic regulation of creation, preservation, and dissolution through śakti. The devas’ flight to a mountain refuge (Nīlagiri) and the Devī’s intervention portray the stabilization of threatened worlds (jagat-pālana) as a systemic response to destabilizing violence, aligning with the Varāha Purāṇa’s broader Earth-centered concern for sustaining habitable order.

The main figures are mythic-political archetypes rather than genealogical lineages: the asura-king Ruru (daityendra), the devas led by Indra (Indrapura), and Rudra/Paśupati as the hymn-recipient and boon-granter. The chapter also references a normative royal subject (bhrāṣṭa-rājya rājā) as a cultural type for ritual restoration rather than naming a dynastic house.