Adhyaya 86: Description of Śākadvīpa and Kuśadvīpa (Cosmographic Geography)

Verse 1

Kabanata 86: Mula rito pasulong, unawain ninyo ang Shakadvipa.

Verse 2

Ngayon pakinggan ninyo ang ikatlong Kushadvipa.

Verse 3

Dahil sa lawak ng Jambūdvīpa, ang Dagat na Maalat ay may dobleng sukat sa pag-ikot, at sa kabuuan ay pumapalibot sa Jambūdvīpa nang makalawang ulit.

Verse 4

Ang Karagatang Gatas (Kṣīroda) ay napaliligiran ng Kuśadvīpa, at ang sukat nito ay doble ng lawak ng Śākadvīpa.

Verse 5

Doon ay may mga banal na lupain; ang mga tao roon ay namamatay lamang pagkaraan ng mahabang panahon, at ang pook na ito’y walang taggutom, walang katandaan, at walang karamdaman.

Verse 6

Doon din ay may pitong Kulaparvata, ang mga bundok ng mga angkan.

Verse 7

Ang pitong Kulaparvata ay nananatili roon; at sa magkabilang panig nito ay nakalagay ang mga dagat—ang Maalat, ang Gatas, at ang Yogurt (Dadhī).

Verse 8

सर्वे च द्विनामानः

At ang lahat ng ito ay inilalarawan na may dalawang pangalan.

Verse 9

तत्र च प्रागायतः शैलेन्द्र उदयो नाम पर्वतः

At doon, na umaabot pahilaga-silangan, may bundok na tinatawag na Udaya, ang ‘panginoon ng mga bundok’.

Verse 10

तद् यथा — कुमुदविद्रुमेति च शोच्यते

Ibig sabihin: binabanggit din ito bilang ‘Kumuda-vidruma’.

Verse 11

तस्यापरेण जलधारो नाम गिरिः

Sa kanluran/sa kabilang panig nito ay may bundok na pinangalanang Jaladhāra.

Verse 12

उन्नतो हेमपर्वतः सैव

Ang bundok ding iyon ay matayog; ito rin ay tinatawag na Hemaparvata.

Verse 13

सैव चन्द्रेति कीर्तितः

Ang gayong bundok din ay pinupuri ring tinatawag na “Candra”.

Verse 14

बलाहको द्युतिमान् सैव

Ang gayong bundok din ay ang maningning na Balāhaka.

Verse 15

तस्य च जलमिन्द्रो गृहीत्वा वर्षति

At kinuha ni Indra ang tubig nito at pinabubuhos ang ulan.

Verse 16

तथा द्रोणः सैव पुष्पवान्

Gayundin, ang bundok ding iyon ay tinatawag na Droṇa; at tinatawag ding “Puṣpavān”, ang may saganang mga bulaklak.

Verse 17

तस्य पारे रैवतको नाम गिरिः

Sa kabila nito ay may bundok na tinatawag na Raivataka.

Verse 18

कङ्कश्च पर्वतः सैव कुशेशयः॥

Mayroon ding bundok na tinatawag na Kaṅka; ang bundok ding iyon ay kilala bilang Kuśeśaya.

Verse 19

सैव नारदो वर्ण्यते तस्मिंश्च नारदपर्वतादुत्पन्नो तस्य चापरेण श्यामो नाम गिरिः॥

Ang bundok ding iyon ay inilalarawan bilang Nāradā; at doon, mula sa Nāradaparvata, sa kabilang panig nito ay may bundok na tinatawag na Śyāma.

Verse 20

तथा षष्ठो महिषनामाः स एव हरिरित्युच्यते॥

Gayundin, ang ikaanim ay pinangalanang Mahiṣa; ang mismong iyon ay tinatawag ding Hari.

Verse 21

तस्मिंश्च प्रजाः श्यामत्वमापन्नाः सैव दुन्दुभिर्वर्ण्यते॥

At doon, ang mga nilalang ay nagkaroon ng maitim na kulay; ang yaon ding (pook/anyo) ay inilalarawan bilang Dundubhi.

Verse 22

तत्राग्निर्वसति॥

Doon nananahan si Agni.

Verse 23

तस्मिन्सिद्धा इति कीर्तिताः प्रजानेकविधाः क्रीडन्तस्तस्यापरे रजतो नाम गिरिः सैव शाकोच्यते॥

Doon, ang mga tao ay pinupuri bilang mga “Siddha,” sari-saring uri, na naglalaro roon; at sa kabila nito ay may bundok na tinatawag na Rajata, na tinatawag din na Śāka.

Verse 24

सप्तमस्तु ककुद्मान्नाम सैव मन्दरः कीर्त्यते॥

Ngunit ang ikapito ay pinangalanang Kakudmān; ang bundok na iyon din ay ipinupuri bilang Mandara.

Verse 25

तस्यापरेणाम्बिकेयः स च विभ्राजसो भण्यते॥

Sa kabila nito ay ang Ambikeya; at iyon ding (bundok) ay tinatawag ding Vibhrājasa.

Verse 26

इत्येते पर्वताः कुशद्वीपे व्यवस्थिताः एतेषां वर्षभेदो भवति द्विनामसंज्ञः॥

Sa gayon, ang mga bundok na ito ay nakalagay sa Kūśadvīpa; at sa kanila ay may paghahati sa mga varṣa, na nakikilala sa pagkakaroon ng dalawang pangalan.

Verse 27

स एव केसरित्युच्यते॥

Ang mismong iyon ay tinatawag na Kesarī.

Verse 28

कुमुदस्य श्वेतमुद्भिदं तदेव कीर्त्यते

Ang tinutukoy bilang puting supling (o mapusyaw na paglago) ng kumuda ay binabanggit nang tiyak sa gayong pangalan.

Verse 29

ततश्च वायुः प्रवर्तते

Pagkaraan, nagsisimulang kumilos ang hangin (humihip).

Verse 30

उन्नतस्य लोहितं वेणुमण्डलं तदेव भवति

Para sa bahaging nakataas, ito mismo ang nagiging veṇumaṇḍala—ang mapulang “bilog ng kawayan”—ayon sa tiyak na pagtatalaga.

Verse 31

गिरिणामान्येव वर्षाणि तद्यथा

Ito nga ang mga rehiyon (varṣa) na nagtataglay ng mga pangalang-bundok, gaya ng sumusunod:

Verse 32

बलाहकस्य जीमूतं तदेव रथाकार इति

Ang kalipunan ng ulap (jīmūta) ni Balāhaka ay siya mismong tinatawag na “Rathākāra”.

Verse 33

उदयसुकुमारो जलधारक्षेमकमहाद्रुमेति प्रधानानि द्वितीयपर्वतनामभिरपि वक्तव्यानि

Ang “Udayasukumāra”, “Jaladhāra”, “Kṣemaka”, at “Mahādruma” ang mga pangunahing pangalan; at dapat ding banggitin ayon sa mga pangalawang pangalan ng bundok.

Verse 34

द्रोणस्य हरितं तदेव बलाधनं भवति

Ang luntiang katangian ng Droṇa ay siya ring nagiging (itinatalaga bilang) “Balādhana”.

Verse 35

तस्य च मध्ये शाकवृक्षस्तत्र च सप्तमहानद्यो द्विनाम्न्यः

At sa gitna nito ay may punong śāka; at naroon din ang pitong dakilang ilog na may tig-dalawang pangalan.

Verse 36

कङ्कस्यापि ककुद्मान् नाम

At para rin kay Kaṅka, may pangalang “Kakudmān”.

Verse 37

तद्यथा सुकुमारी कुमारी नन्दा वेणिका धेनुः इक्षुमती गभस्ति इत्येता नद्यः

Sapagkat ito ang mga ilog: Sukumārī, Kumārī, Nandā, Veṇikā, Dhenu, Ikṣumatī, at Gabhasti.

Verse 38

वृत्तिमत्तदेव मानसं महिषस्य प्रभाकरम् ।

Ang bahaging yaon ay tinatawag na Mānasam—nagniningning na gaya ng Prabhākara, ang mala-araw na kaningningan ng Mahiṣa (Kalabaw).

Verse 39

ककुद्मतः कपिलं तदेव सङ्ख्यातं नाम ।

Mula kay Kakudmat ay nagmumula si Kapila; ang lupang yaon ay kilala rin sa pangalang “Saṅkhyāta”.

Verse 40

इत्येतानि वर्षाणि ।

Sa ganitong paraan, ito ang mga varṣa—mga paghahating panlupain.

Verse 41

तत्र द्विनाम्न्यो नद्यः ।

Doon, ang mga ilog ay nagtataglay ng dalawang pangalan.

Verse 42

प्रतपा प्रवेशा सैवोच्यते ।

Ang Pratapā—na tinatawag ding Praveśā—ang iisang ilog na ito ay gayon ang pangalan.

Verse 43

द्वितीया शिवा यशोदा सा च भवति ।

Ang ikalawa ay si Śivā; at ito rin ay (tinatawag na) Yaśodā.

Verse 44

तृतीया पित्रा नाम सैव कृष्णा भण्यते ।

Ang ikatlo ay pinangalanang Pitrā; ang gayon ding ilog ay tinatawag na Kṛṣṇā.

Verse 45

चतुर्थी ह्रादिनी नाम सैव चन्द्रा निगद्यते ।

Ang ikaapat ay pinangalanang Hrādinī; ang ilog na iyon din ay ipinahahayag na Candrā.

Verse 46

विद्युता च पञ्चमी शुक्ला सैव ।

Ang ikalima ay Vidyutā; ang ilog na iyon din ay (tinatawag na) Śuklā.

Verse 47

वर्णा षष्ठी सैव विभावरी ।

Ang ikaanim ay Varṇā; ang ilog na iyon din ay (tinatawag na) Vibhāvarī.

Verse 48

महती सप्तमी सा एव धृतिः ।

Ang ikapito ay Mahatī; iyon nga mismo ang Dhṛti.

Verse 49

एताः प्रधानाः शेषाः क्षुद्रनद्यः ।

Ito ang mga pangunahing ilog; ang iba pa ay maliliit na batis.

Verse 50

इत्येष कुशद्वीपस्य संनिवेशः ।

Gayon ang pagkakaayos (ayus) ng Kuśadvīpa.

Verse 51

शाकद्वीपो द्विगुणः संनिविष्टश्च कथितः ।

Sinasabing ang Śākadvīpa ay nakaayos na may lawak na doble.

Verse 52

तस्य च मध्ये महाकुशस्तम्भः ।

At sa gitna nito ay naroon ang dakilang haliging Kuśa, ang Mahākuśastambha.

Verse 53

एष च कुशद्वीपो दधिमण्डोदेनावृतः क्षीरोदद्विगुणेन ।

At ang Kuśadvīpa na ito ay napaliligiran ng karagatang Dadhimaṇḍoda, ang dagat ng patis ng gatas na namuo, na may sukat na makalawa kaysa sa Karagatang Gatas.