Adhyaya 83: Description of the Bhadrāśva and Ketumāla Regions: Niṣadha’s Western Janapadas and River Systems
Bhadrāśva–Ketumāla–Niṣadha-janapada-nadī-varṇanam
Ancient-Geography
Sa Adhyaya, sa loob ng pagtuturo nina Varāha at Pṛthivī at sa tinig ni Rudra, ay naglalarawan ng paghahating pangheograpiya ng daigdig. Binabanggit ang Bhadrāśva at Ketumāla, saka inililista ang kanlurang panig ng Niṣadha: ang mga hanay ng bundok bilang mga kulaparvata at ang mga janapada (mga pamayanan) na kaugnay nila. Ipinapaliwanag na nakikilala ang mga tao sa mga pangalang-lugar at na ang mga janapada ay “umiinom” ng mga ilog na nagmumula sa katabing kabundukan. Sinusundan ito ng talaan ng mahahalagang ilog at pagtatapos na marami pang di-mabilang na maliliit na sapa at ilog, kaya’t nagiging talaan ng ugnayan ng bundok, kaharian, at daloy ng tubig.
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 83
Verse 1
रुद्र उवाच।
Sinabi ni Rudra:
Verse 2
निसर्ग एष भद्राश्वानां कीर्तितः केतुमालानां विस्तरेण कथितम्।
Ang likás na kaayusan ng Bhadrāśva ay naipahayag; at ang sa Ketumāla ay naisaysay nang malawakan.
Verse 3
नैषधस्याचलेनद्रस्य पश्चिमेन कुलाचलजनपदनद्यः कीर्त्यन्ते।
Sa kanluran ng panginoong-bundok na Naiṣadha, binabanggit ang mga hanay ng Kulācala, ang mga lupain, at ang mga ilog.
Verse 4
तथा च विशाखकम्बलजयन्तकृष्णहरिताशोकवर्द्धमानाः इत्येतॆषां सप्तकुलपर्वतानां कोटिशः प्रसूतिः।
At gayon din—Viśākha, Kambala, Jayanta, Kṛṣṇa, Haritāśoka, at Varddhamāna—sa pitong bundok ng angkan na ito ay may di-mabilang na pagdami, na waring sa mga koro-koro.
Verse 5
तन्निवासिनो जनपदास्तन्नामान एव द्रष्टव्याः।
Ang mga janapada o mga lupain na tinitirhan doon ay dapat maunawaang taglay ang mismong mga pangalang iyon.
Verse 6
तद्यथा सौरग्रामात्तसांतपो कृतसुराश्रवण कम्बलमाहेयाचलकूटवासमूलतपक्रौञ्चकृष्णाङ्गमणिपङ्कजचूडमलसोमीयसमुद्रान्तक कुरकुञ्चसुवर्णः तटकुह श्वेताङ्गकृष्णपाटविदकपिलकर्णिकमहिषकुब्जकरनाटमहोट्कटशुकनासगजभूमककुरञ्जन मनाहकिकिङ्किसपार्णभौमकचोरकधूमजन्म अङ्गारजातिवनजीवलौकिलवाचां सहाङ्गमधुरेयशुकेचकेयश्रवणमत्त कासिकगोदावामकुलपञ्जावर्ज्जहमोदशालक एते जनपदास्तत्पर्वतोत्था नदीः पिबन्ति।
Gaya nito: Sauragrāma, Attasāṁtapa, Kṛtasurāśravaṇa, Kambala, Māheya, Acalakūṭavāsa, Mūlatapa, Krauñca, Kṛṣṇāṅgamaṇi, Paṅkajacūḍa, Malasomīya, Samudrāntaka, Kurakuñca, Suvarṇa, Taṭakuha, Śvetāṅga, Kṛṣṇapāṭa, Vidaka, Kapilakarṇika, Mahiṣakubja, Karṇāṭa, Mahotkaṭa, Śukanāsa, Gajabhūmaka, Kurañjana, Manāhaka, Kiṅkisa, Pārṇa, Bhaumaka, Choraka, Dhūmajanma, Aṅgārajāti, Vanajīva, Laukilavācāṁ, Sahāṅga, Madhureya, Śukecake, Yaśravaṇamatta, Kāsika, Godāvāma, Kulapañjā, Varjjaha, Modaśālaka—ang mga bansang ito ay umiinom sa mga ilog na nagmumula sa mga bundok na iyon.
Verse 7
तद्यथा प्लक्षा महाकदम्बा मानसि श्यामा सुमेधा बहुला विवर्णा पुण्खा माला दर्भवती भद्रानदी शुकनदी पल्लवा भीमा प्रभञ्जना काम्बा कुशावती दक्षा कासवती तुङ्गा पुण्योदा चन्द्रावती सुमूलावती ककुद्मिनी विशाला करन्टका पीवरी महामाया महिषी मानुषी चण्डा एता नदीः प्रधानाः।
Gaya nito: Plakṣā, Mahākadambā, Mānasī, Śyāmā, Sumedhā, Bahulā, Vivarṇā, Puṅkhā, Mālā, Darbhavatī, Bhadrānadī, Śukanadī, Pallavā, Bhīmā, Prabhañjanā, Kāmbā, Kuśāvatī, Dakṣā, Kāsavatī, Tuṅgā, Puṇyodā, Candrāvatī, Sumūlāvatī, Kakudminī, Viśālā, Karaṇṭakā, Pīvarī, Mahāmāyā, Mahiṣī, Mānuṣī, at Caṇḍā—ito ang mga pangunahing ilog.
Verse 8
शेषाः क्षुद्रनद्यः सहस्रशश्चेति।
Ang iba pang natitirang mga ilog ay maliliit; sila’y umaabot sa libu-libo, ayon dito.
Frequently Asked Questions
The chapter is primarily descriptive rather than prescriptive: it models a cosmographical method that links mountains, settlements, and rivers, implicitly presenting environmental dependency (human habitation relying on mountain-born waters) as a structural principle of terrestrial order.
No explicit chronological markers (tithi, nakṣatra, māsa) or seasonal timings are stated in the provided passage; the content functions as a geographic catalogue rather than a ritual calendar.
Environmental balance is conveyed through hydrological causality: janapadas are said to drink rivers arising from nearby mountains, presenting river systems as the sustaining infrastructure of human regions and implying that terrestrial stability depends on the integrity of mountain–river relationships.
The passage attributes speech to Rudra but does not provide genealogies, royal dynasties, or named sage lineages; the emphasis remains on place-names (janapadas), mountain systems (kulaparvatas), and river lists.