Adhyaya 78: Names of the Four Directional Mountain-Kings and Their Lakes (Rudra’s Geographical Description)

Verse 1

रुद्र उवाच । तथा चतुर्णां वक्ष्यामि शैलेन्द्राणां यथाक्रमम् । अनुविध्यानि रम्याणि विहङ्गैः कूजितानि च ॥ ७८.१ ॥

Wika ni Rudra: “Sa gayon, ilalarawan ko nang sunod-sunod ang apat na panginoon sa mga bundok—mga kaaya-ayang hanay at lupain, at yaong umaalingawngaw sa huni ng mga ibon.”

Verse 2

अनेकपक्षियुक्तात्मशृङ्गाणि सुबाहूनि च । देवानां दिव्यनारीभिः समं क्रीडामयानि च ॥ ७८.२ ॥

“May mga pook na hitik sa sari-saring ibon, may mga tuktok na gaya ng mga taluktok ng bundok, at may magagandang nakausling anyo na inihahambing sa ‘mabubuting bisig’; at ito’y mga lugar ng paglilibang kasama ng mga diyos at mga dalagang makalangit.”

Verse 3

किन्नरोद्गीतघुष्टानि शीतमन्दसुगन्धिभिः । पवनैः सेव्यमानानि रमणीयतराणि च ॥ ७८.३ ॥

“Umaalingawngaw sa mga awit ng mga Kinnara, at dinadalaw ng malamig, banayad, at mabangong simoy; kaya lalo pang kaibig-ibig at marikit.”

Verse 4

चतुर्द्दिक्षु विराजन्ते नामतः शृणुतानघाः । पूर्वे चैत्ररथं नाम दक्षिणे गन्धमादनम् । प्रभावेण सुतोयानि नवखण्डयुतानि च ॥ ७८.४ ॥

“Nagniningning sila sa apat na panig—pakinggan ninyo ang kanilang mga pangalan, O mga walang kasalanan. Sa silangan ay tinatawag na Caitraratha; sa timog ay Gandhamādana. Sa bisa ng kanilang kapangyarihan, may mga mainam na tubig at mga pook na binubuo ng siyam na bahagi.”

Verse 5

वनषण्डांस्तथाक्रम्य देवता ललनायुताः । यत्र क्रीडन्ति चोद्देशे मुदा परमया युताः ॥ ७८.५ ॥

Matapos lumakad sa mga kumpol ng kakahuyan ayon sa pagkakasunod, ang mga diyos—na may kasamang mga dalaga—ay naglalaro at nagsasaya sa pook na iyon, puspos ng sukdulang galak.

Verse 6

अनुबन्धानि रम्याणि विहगैः कूजितानि च । रत्नोपकीर्णतीर्थानि महापुण्यजलानि च ॥ ७८.६ ॥

Naroon ang mga kaaya-ayang magkakaugnay na pook, punô ng huni ng mga ibon; at naroon ang mga banal na tawiran (tīrtha) na nagkalat ng mga hiyas, at mga tubig na may dakilang bisa ng kabanalan.

Verse 7

अनेकजलयन्त्रैश्च नादितानि महान्ति च । शाखाभिर्लम्बमानाभी रुवत्पक्षिकुलालिभिः ॥ ७८.७ ॥

At may maraming malalaking kasangkapang pantubig na umuugong nang malakas; may mga sanga ring nakalaylay, at may mga pulutong ng ibon at mga bubuyog na humuhuni at umaalingawngaw.

Verse 8

कमलोत्पलकह्लारशोभितानि सरांसि च । चतुर्षु तेषु गिरिषु नानागुणयुतेषु च ॥ ७८.८ ॥

At may mga lawa na pinalalamutian ng lotus, asul na lotus (utpala), at puting liryo sa tubig (kahlāra); at gayundin sa apat na bundok na yaon—na may sari-saring katangian at kagalingan.

Verse 9

अरुणोदं तु पूर्वेण दक्षिणे मानसṃ स्मृतम् । असितोदं पश्चिमे च महाभद्रं तथोत्तरे । कुमुदैः श्वेतकपिलैः कहलारैर्भूषितानि च ॥ ७८.९ ॥

Sa silangan ay Aruṇoda; sa timog ay inaalala bilang Mānasa. Sa kanluran ay Asitoda, at sa hilaga naman ay Mahābhadra. Ang mga ito’y pinalalamutian ng mga kumuda lotus—puti at mapusyaw na kayumanggi—at ng mga kahlāra liryo rin.

Verse 10

अरुणोदयस्य ये शैलाः प्राच्याः वै नामतः स्मृताः । तान् कीर्त्यमानांस्तत्त्वेन शृणुध्वं गदतो मम ॥ ७८.१० ॥

Makinig kayo sa akin habang ako’y nagsasalita: ang mga bundok sa silangan na inaalala sa pangalan bilang nauukol sa Aruṇodaya; unawain ninyo ang kanilang tunay na katangian habang sila’y isinasalaysay.

Verse 11

विकङ्को मणिशृङ्गश्च सुपात्रश्चोपलो महान् । महानीलोऽथ कुम्भश्च सुबिन्दुर्मदनस्तथा ॥ ७८.११ ॥

“(Ito ang) Vikaṅka, Maṇiśṛṅga, Supātra, at ang dakilang Upala; gayundin ang Mahānīla, saka Kumbha, Subindu, at gayon din ang Madana.”

Verse 12

वेणुनद्धः सुमेदाश्च निषधो देवपर्वतः । इत्येते पर्वतवराः पुण्याश्च गिरयोऽपरे ॥ ७८.१२ ॥

“Veṇunaddha, Sumedā, Niṣadha, at Devaparvata—ang mga ito’y itinuturing na mahuhusay na bundok; at may iba pang mga tuktok na kinikilalang may kabanalan at bisa ng kabutihan.”

Verse 13

पूर्वेण मन्दरात् सिद्धाः पर्वताश्च मदायुताः । सरसो मानसस्येह दक्षिणेन महाचलाः ॥ ७८.१३ ॥

Sa silangan ng Bundok Mandara naroon ang mga Siddha at ang mga bundok na sagana sa mga elepanteng naglalasing sa pagkaligalig; at dito, sa timog ng Lawa ng Mānasarovar, naroon ang malalaking hanay ng kabundukan.

Verse 14

ये कीर्तिता मया तुभ्यं नामतस्तान्निबोधत । शैलस्त्रिशिराश्चैव शिशिरश्चाचलोत्तमः ॥ ७८.१४ ॥

“Ang mga pangalang aking isinalaysay sa inyo—unawain ninyo ayon sa kanilang pangalan: (ang mga bundok na) Śaila, Triśiras, at gayundin ang Śiśira, ang pinakadakila sa mga bundok na di-nagagalaw.”

Verse 15

कपिश्च शतमक्षश्च तुरगश्चैव सानुमान् । ताम्राहश्च विषश्चैव तथा श्वेतोदनो गिरिः ॥ ७८.१५ ॥

(Naroon) ang mga bundok na Kapi, Śatamakṣa, Turaga at gayundin ang Sānumān; gayon din ang Tāmrāha at Viṣa; at mayroon ding bundok na Śvetodana.

Verse 16

समूलश्चैव सरलॊ रत्नकेतुश्च पर्वतः । एकमूलो महाशृङ्गो गजमूलोऽपि शावकः ॥ ७८.१६ ॥

At (naroon) ang Sarala na tinatawag na ‘Samūla’, at ang bundok na Ratnaketu; (naroon) ang Mahāśṛṅga na tinatawag na ‘Ekamūla’, at gayundin ang Śāvaka na tinatawag na ‘Gajamūla’.

Verse 17

पञ्चशैलश्च कैलासो हिमवानचलोत्तमः । उत्तराः ये महाशैलास्तान् वक्ष्यामि निबोधत ॥ ७८.१७ ॥

(Naroon) ang Pañcaśaila, ang Kailāsa, at ang Himavān—ang pinakadakila sa mga bundok. Ngayon, ang mga dakilang bundok sa hilagang dako ay aking ilalarawan; makinig nang taimtim.

Verse 18

कपिलः पिङ्गलो भद्रः सरसश्च महाचलः । कुमुदो मधुमांश्चैव गर्जनो मर्कटस्तथा ॥ ७८.१८ ॥

(Ang mga ito ay tinatawag na) Kapila, Piṅgala, Bhadra at Sarasa; naroon din ang Mahācala; Kumuda at Madhumāṁś; gayundin ang Garjana at Markaṭa.

Verse 19

कृष्णश्च पाण्डवश्चैव सहस्रशिरसस्तथा । पारियात्रश्च शैलेन्द्रः शृङ्गवानचलोत्तमः । इत्येते पर्वतवराः श्रीमन्तः पश्चिमे स्मृताः ॥ ७८.१९ ॥

‘Kṛṣṇa’ at ‘Pāṇḍava’, at gayundin ang ‘Sahasraśiras’; naroon din ang Pāriyātra, ang panginoong bundok, at ang Śṛṅgavān, ang pinakamarangal na tuktok—ang mga ito’y inaalala bilang maringal at pangunahing mga bundok sa kanlurang dako.

Verse 20

महाभद्रस्य सरस उत्तरॆण द्विजोत्तमाः । ये पर्वताः स्थिताः विप्रास्तान् वक्ष्यामि निबोधत ॥ ७८.२० ॥

O pinakamainam sa mga dvija (dalawang-beses isinilang), sa hilaga ng lawa ng Mahābhadra ay naroon ang mga bundok na nakatindig—o mga brāhmaṇa—yaon ang aking ilalarawan; makinig nang buong pag-iingat.

Verse 21

हंसकूटो महाशैलो वृषहंसश्च पर्वतः । कपिञ्जलश्च शैलेन्द्र इन्द्रशैलश्च सानुमान् ॥ ७८.२१ ॥

“(Naroon) ang Haṃsakūṭa, ang dakilang bundok; ang Vṛṣahaṃsa, isang bundok; ang Kapiñjala, panginoon ng mga bundok; at ang Indraśaila, na may mga gulod at tuktok.”

Verse 22

नीलः कनकशृङ्गश्च शतशृङ्गश्च पर्वतः । पुष्करो मेघशैलोऽथ विरजाश्चाचलोत्तमः । जारुचिश्चैव शैलेन्द्र इत्येते उत्तराः स्मृताः ॥ ७८.२२ ॥

“(Ito ang) mga bundok: Nīla, Kanakaśṛṅga, at Śataśṛṅga; Puṣkara; Meghaśaila; Virajā, ang dakilang bundok; at Jāruci, panginoon ng mga bundok—ang mga ito’y inaalala bilang mga bundok sa hilaga.”

Verse 23

इत्येतॆषां तु मुख्यानामुत्तरेषु यथाक्रमम् । स्थलीरन्तरद्रोण्यश्च सरांसि च निबोधत ॥ ७८.२३ ॥

Kaya nga, hinggil sa mga pangunahing bundok na ito, alamin—sa mga pook sa hilaga ayon sa pagkakasunod—ang mga kapatagan, ang mga nakapaloob na lambak/imbakan, at ang mga lawa rin.