Adhyaya 77: Measurements of Mount Meru, the Boundary Mountains, and the Four Directional Great Trees

Verse 1

रुद्र उवाच । यदेतत् कर्णिकामूलं मेरोर् मध्यं प्रकीर्तितम् । तद् योजनसहस्राणि संख्यया मानतः स्मृतम् ॥ ७७.१ ॥

Wika ni Rudra: “Ang ipinahahayag bilang ugat ng ‘karṇikā’—ang gitnang bahagi ng Bundok Meru—ay naalaala, ayon sa sukat na bilang, na umaabot sa isang libong yojana.”

Verse 2

चत्वारिंशत् तथा चाष्टौ सहस्राणि तु मण्डलैः । शैलराजस्य तत्तत्र मेरुमूलमिति स्मृतम् ॥ ७७.२ ॥

May apatnapu’t walong libo (yunit), na sinusukat ayon sa mga pabilog na paghahati (maṇḍala). Ang pook na yaon, na nauukol sa hari ng mga bundok, ay ayon sa tradisyon na inaalala bilang “ugat ng Meru.”

Verse 3

तेषां गिरिसहस्राणामनेकानां महोच्छ्रयः । दिगष्टौ च पुनस्तस्य मर्यादापर्वताः शुभाः ॥ ७७.३ ॥

Sa gitna ng maraming libong bundok na yaon, ang kanilang kataasan ay lubhang dakila. At muli, sa walong direksiyon ay may mga mapalad na bundok-hangganan na nagtatakda ng mga hangganan nito.

Verse 4

जठरो देवकूटश्च पूर्वस्यां दिशि पर्वतौ । पूर्वपश्चायतावेतावर्णवान्तरव्यवस्थितौ । मर्यादापर्वतान् एतानष्टानाहुर्मनीषिणः ॥ ७७.४ ॥

Sa silangang direksiyon ay may dalawang bundok: Jaṭhara at Devakūṭa. Ang dalawang ito ay umaabot mula silangan hanggang kanluran at nakapuwesto sa pagitan ng mga karagatan. Tinatawag ng mga pantas ang walong ito bilang mga “bundok-hangganan” (maryādā-parvata).

Verse 5

योऽसौ मेरुर्द्विजश्रेष्ठाः प्रोक्तः कनकपर्वतः । विष्कम्भांस्तस्य वक्ष्यामि शृणुध्वं गदतस्तु तान् ॥ ७७.५ ॥

O pinakamainam sa mga dwija (dalawang ulit na isinilang), ang Meru na inilarawan bilang “gintong bundok”—ngayon ay sasabihin ko ang mga lapad (sukat) nito. Makinig kayo habang ito’y aking binibigkas.

Verse 6

महापादास्तु चत्वारो मेरोरथ चतुर्दिशम् । यैर्न चचाल विष्टब्धा सप्तद्वीपवती मही ॥ ७७.६ ॥

Ngayon, may apat na dakilang sandigan ng Meru na umaabot sa apat na direksiyon; sa pagkatangan ng mga ito, ang Daigdig—na may pitong kontinente—ay hindi gumalaw.

Verse 7

दशयोजनसाहस्रं व्यायामस्तेषु शङ्क्यते । तिर्यगूर्ध्वं च रचिता हरितालतटैर्वृताः ॥ ७७.७ ॥

Sa mga iyon, ang lawak ay itinatayang sampung libong yojana. Ang mga ito’y nilikha kapwa nang pahalang at patayo, at napaliligiran ng mga pampang na haritāla (dilaw na sangkap na tulad ng orpiment).

Verse 8

मनःशिलादरीभिश्च सुवर्णमणिचित्रिताः । अनेकसिद्धभवनैः क्रीडास्थानैश्च सुप्रभाः ॥ ७७.८ ॥

At sila’y pinalamutian ng mga bangin ng manahśilā (pulang orpiment), na may sari-saring ginto at hiyas; dahil sa maraming tahanan ng mga Siddha at mga pook-libangan, sila’y nagniningning sa maringal na liwanag.

Verse 9

पूर्वेण मन्दरस्तस्य दक्षिणे गन्धमादनः । विपुलः पश्चिमे पार्श्वे सुपार्श्वश्चोत्तरे स्थितः ॥ ७७.९ ॥

Sa silangan nito ay ang Mandara; sa timog ay ang Gandhamādana. Sa kanlurang panig ay ang Vipula, at sa hilaga ay naroroon ang Supārśva.

Verse 10

तेषां शृङ्गेषु चत्वारो महावृक्षाः प्रतिष्ठिताः । देवदैत्याप्सरोभिश्च सेविता गुणसंचयैः ॥ ७७.१० ॥

Sa mga tuktok ng mga bundok na iyon, apat na dakilang puno ang naitatag. Sila’y pinaglilingkuran ng mga deva, daitya, at apsara—mga punong nagtataglay ng naipong mga kagalingan.

Verse 11

मन्दरस्य गिरेः शृङ्गे कदम्बो नाम पादपः । प्रलम्बशाखाशिखरः कदम्बश्चैत्यपादपः ॥ ७७.११ ॥

Sa tuktok ng Bundok Mandara ay may punong tinatawag na Kadamba; ang mga sanga nito’y mahahaba at malalapad na bumubuo sa korona. Ang Kadamba ay iginagalang bilang punong caitya—punong kaugnay ng banal na alaala at pook-dambana.

Verse 12

महाकुम्भप्रमाणेश्च पुष्पैर्विकचकेसरैः । महागन्धबनोञ्ञैश्च शोभितः सर्वकालजैः ॥ ७७.१२ ॥

Ito’y kasinlaki ng dakilang banga ng tubig (mahā-kumbha), pinalamutian ng mga bulaklak na ganap na bukás ang mga hibla ng gitna, at ng mga gubat na lubhang mabango at kaaya-aya—marikit sa mga halamang tumutubo sa bawat panahon.

Verse 13

समासेन परिवृतो भुवनैर्भूतभावनैः । सहस्रमधिकं सोऽथ गन्धेनापूरयन् दिशः ॥ ७७.१३ ॥

Sa madaling sabi, napaliligiran ito ng mga daigdig na nag-aaruga sa mga nilalang; at pagkaraan—higit sa isang libo (sa sukat/lawak)—pinuno nito ng halimuyak ang lahat ng dako.

Verse 14

भद्राश्वो नाम वृक्षोऽयं वर्षाद्रेः केतुसंभवः । कीर्तिमान् रूपवान् श्रीमान् महापादपपादपः । यत्र साक्षाद्धृषीकेशः सिद्धसङ्घैर्निषेव्यते ॥ ७७.१४ ॥

Ito ang punong tinatawag na Bhadrāśva, isinilang mula kay Ketu ng Varṣādri (Bundok ng Ulan). Ito’y bantog, marikit at maningning—isang dakilang punò na may makapangyarihang mga sanga; at doon, si Hṛṣīkeśa ay tuwirang pinaglilingkuran ng mga kapulungan ng mga Siddha.

Verse 15

तस्य भद्रकदम्बस्य तथाश्ववदनो हरिः । प्राप्तवांश्चामरश्रेष्ठः स हि सानुं पुनः पुनः ॥ ७७.१५ ॥

At para sa mapalad na punong kadamba na iyon, si Hari—na may mukhang tulad ng sa kabayo—ay paulit-ulit na nakarating sa dalisdis nito; sapagkat siya nga ang pinakadakila sa mga walang-kamatayan.

Verse 16

तेन चालोकितं वर्षं सर्वद्विपदनायकाः । यस्य नाम्ना समाख्यातो भद्राश्वेति न संशयः ॥ ७७.१६ ॥

Sa pamamagitan niya, ang rehiyong iyon (varṣa) ay namasdan; at ito’y nakilala sa lahat ng pinuno ng mga nilalang na may dalawang paa (mga tao). Sa mismong pangalan niya ito tinawag na “Bhadrāśva”—walang pag-aalinlangan.

Verse 17

दक्षिणस्यापि शैलस्य शिखरे देवसेविते । जम्बूः सद्यः पुष्पफलाः महाशाखोपशोभिता ॥ ७७.१७ ॥

Sa tuktok ng timog na bundok din—na waring dinadalaw ng mga deva—naroon ang punong jambu, na sabay na namumulaklak at namumunga, pinalalamutian ng malalaking sanga.

Verse 18

तस्याः ह्यतिप्रमाणानि स्वादूनि च मृदूनि च । फलान्यमृतकल्पानि पतन्ति गिरिमूर्धनि ॥ ७७.१८ ॥

Tunay ngang ang mga bunga nito ay napakalaki, matamis at malambot, na wari’y amrita; at nahuhulog sa tuktok ng bundok.

Verse 19

तस्माद् गिरिवरश्रेष्ठात् फलप्रस्यन्दवाहिनी । दिव्या जाम्बूनदी नाम प्रवृत्ता मधुवाहिनी ॥ ७७.१९ ॥

Mula sa pinakadakilang bundok na iyon ay lumitaw ang isang agos na nagdadala ng katas na umaagos mula sa mga bunga; isang banal na ilog na tinawag na Jāmbūnadī ang nagsimulang dumaloy—na parang pulot ang agos.

Verse 20

तत्र जाम्बूनदं नाम सुवर्णमनलप्रभम् । देवालङ्कारमतुलमुत्पन्नं पापनाशनम् ॥ ७७.२० ॥

Doon ay lumitaw ang gintong tinatawag na Jāmbūnada—nagniningning na parang apoy—isang di-mapapantayang palamuti ng mga deva, na sinasabing pumapawi ng kasalanan.

Verse 21

देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसगुह्यकाः । पपुस्तदमृतप्रख्यं मधु जम्बूफलस्रवम् ॥ ७७.२१ ॥

Ang mga deva, dānava, gandharva, yakṣa, rākṣasa, at guhyaka ay uminom ng pulot na umaagos mula sa bungang jambu, na tanyag na tulad ng amrita.

Verse 22

सा केतुर्दक्षिणे वर्षे जम्बूलोकेषु विश्रुता । यस्या नाम्ना समाख्याता जम्बूद्वीपेति मानवैः ॥ ७७.२२ ॥

Ang lupain na yaon, na tanyag bilang “Ketu” sa timog na bahagi, ay kilala sa mga daigdig ng Jambū; at sa kanyang pangalan ito tinatawag ng mga tao na “Jambūdvīpa.”

Verse 23

विपुलस्य च शैलस्य दक्षिणेन महात्मनः । जातः शृङ्गेति सुमहानश्वत्थश्चेति पादपः ॥ ७७.२३ ॥

Sa timog ng dakilang Bundok Vipula, sumibol ang isang napakalaking punong aśvattha na kilala sa pangalang Śṛṅga.

Verse 24

महोच्छ्रायो महास्कन्धो नैकसत्त्वगुणालयः | कुम्भप्रमाणै रुचिरैः फलैः सर्वर्त्तुकैः शुभैः || ७७.२४ ||

Ang punong iyon ay napakataas, may malaking punò, at tahanan ng maraming nilalang at mga katangian; nagbubunga ito ng mapalad at kaaya-ayang mga bunga—kasinglaki ng banga—na matatagpuan sa bawat panahon.

Verse 25

स केतुः केतुमालानां देवगन्धर्वसेवितः । केतुमालेति विख्यातो नाम्ना तत्र प्रकीर्तितः । तन्निबोधत विप्रेन्द्रा निरुक्तं नामकर्मणः ॥ ७७.२५ ॥

Ang Ketu na yaon, na kaugnay ng mga Ketumāla at pinaglilingkuran ng mga deva at gandharva, ay pinupuri roon sa pangalang “Ketumāla.” Ngayon, O pinakadakila sa mga Brahmin, unawain ang paliwanag na etimolohikal hinggil sa pangalang iyon at sa tungkulin nito.

Verse 26

क्षीरोदमथने वृत्ते माला स्कन्धे निवेशिताः । इन्द्रेण चैत्यकेतोस्तु केतुमालस्ततः स्मृतः । तेन तच्छिह्नितं वर्षं केतुमालेति विश्रुतम् ॥ ७७.२६ ॥

Nang matapos ang pag-ikot (pagkakaskas) sa Karagatan ng Gatas (Kṣīroda), ang mga kuwintas ng bulaklak ay inilagay sa kanyang balikat. Kaya’t si Caityaketu ay inalaala ni Indra bilang “Ketumāla”; dahil dito, ang rehiyong (varṣa) may tatak na iyon ay sumikat bilang “Ketumāla.”

Verse 27

सुपार्श्वस्योत्तरे शृङ्गे वटो नाम महाद्रुमः । न्यग्रोधो विपुलस्कन्धो यस्त्रियोजनमण्डलः ॥ ७७.२७ ॥

Sa hilagang tuktok ng Supārśva ay may isang dakilang punong-kahoy na tinatawag na Vaṭa—isang nyagrodha (balete/banyan) na may napakalaking punò—na ang lawak ng paikot na sukat ay tatlong yojana.

Verse 28

माल्यदामकलापैश्च विविधैस्तु समन्ततः । शाखाभिर्लम्बमानाभिः शोभितः सिद्धसेवितः ॥ ७७.२८ ॥

Pinalilibutan ito ng sari-saring kuwintas at ayos ng mga garland, at pinapaganda ng mga sanga na nakalaylay; ito’y pinaglilingkuran at iginagalang ng mga Siddha.

Verse 29

प्रलम्बकुम्भसदृशैर्हेमवर्णैः फलैः सदा । स ह्युत्तरकुरूणां तु केतुवृक्षः प्रकाशते ॥ ७७.२९ ॥

May mga bungang laging kulay-ginto at kahawig ng mga banga na nakalaylay, ang punong iyon—ang “punong-bandila” (ketu-vṛkṣa)—ay sinasabing lumilitaw sa lupain ng Uttarakuru.

Verse 30

सनत्कुमारावरजाः मानसाः ब्रह्मणः सुताः । सप्त तत्र महाभागाः कुरवो नाम विश्रुताः ॥ ७७.३० ॥

Doon ay may pitong dakilang nilalang—mga nakababatang kapatid ni Sanatkumāra—na mga anak ni Brahmā na isinilang sa isip; sila’y tanyag sa pangalang “Kuravas.”

Verse 31

तत्र स्थिरगतैर्ज्ञानैर्विरजस्कैर्महात्मभिः । अक्षयः क्षयपर्यन्तो लोकः प्रोक्तः सनातनः ॥ ७७.३१ ॥

Doon, sa pamamagitan ng mga dakilang nilalang na matatag at ganap ang kaalaman at malaya sa pagnanasa, inilalarawan ang isang walang-hanggang daigdig—di-nasisira, ngunit umaabot hanggang sa hangganan ng pagkalusaw.

Verse 32

तेषां नामाङ्कितं वर्षं सप्तानां वै महात्मनाम् । दिवि चेह च विख्याता उत्तरा: कुरवः सदा ॥ ७७.३२ ॥

Ang rehiyong (varṣa) iyon ay tinatakan ng mga pangalan ng pitong dakilang may dakilang diwa; at ang mga Hilagang Kuru ay laging tanyag kapwa sa langit at dito sa daigdig ng tao.