
Svarga-lokasya Amarāvatī-dharmasabhā ca (Sudharmā) — digpura-varṇanam
Ancient-Geography (Purāṇic Cosmography)
Sa balangkas ng diyalogong Varāha–Pṛthivī, inilalarawan ni Rudra ang maningning na lupain sa silangan ng Bundok Meru, napaliligiran ng bilog na hanay ng bundok (cakravāṭa) at sagana sa iba’t ibang mineral. Sa loob nito naroon ang banal na lungsod na Amarāvatī, may kuta at pader na ginto (jāmbūnada), maraming vimāna o palasyong panghimpapawid, malalaking imbakan ng tubig, mga watawat at palamuting bulaklak, at tinitirhan ng mga deva, yakṣa, apsaras at mga ṛṣi. Sa gitna ay ang bantog na Sudharmā sabhā, isang bulwagang hiyas kung saan namumuno si Indra (Śacīpati, Sahasrākṣa) kasama ng mga ganap na nilalang. Pagkaraan, itinatala ang mga lungsod sa iba’t ibang direksiyon na kaugnay nina Agni, Yama, Nirṛti, Varuṇa, Vāyu, Kubera at Īśāna, na nagpapakita ng svarga bilang maayos at maraming rehiyong kaharian.
Verse 1
रुद्र उवाच । तस्यैव मेरोः पूर्वे तु देशे परमवर्चसे । चक्रवाटपरिक्षिप्ते नानाधातुविराजिते ॥ ७६.१ ॥
Wika ni Rudra: “Sa silangan ng mismong Bundok Meru ay may isang lupain na may pambihirang kaningningan, napaliligiran ng cakravāṭa (singsing na bundok/hadlang sa hangin), at kumikislap sa sari-saring mineral.”
Verse 2
तत्र सर्वामरपुरं चक्रवातसमुद्धतम् । दुर्धर्षं बलदृप्तानां देवदानवरक्षसाम् । तत्र जाम्बूनदमयः सुप्राकारः सुतोरणः ॥ ७६.२ ॥
Doon nakatindig ang lungsod ng lahat ng mga walang-kamatayan, na wari’y iniahon ng ipu-ipo—di-masasalakay kahit ng mga deva, dānava, at rākṣasa na nalalasing sa lakas. Doon, ang mainam na pader-kuta ay yari sa ginto ng Jāmbūnada at may mariringal na mga tarangkahan.
Verse 3
तस्याप्युत्तरपूर्वे तु देशे परमवर्चसे । आलोकजनसंपूर्णा विमानशतसंकुला ॥ ७६.३ ॥
Sa hilagang-silangang bahagi nito ay may lupain ng sukdulang liwanag, punô ng mga nilalang na nagliliwanag, at siksik sa daan-daang vimāna (makalangit na sasakyang-palasyong panghimpapawid).
Verse 4
महावापीसमायुक्ता नित्यं प्रमुदिता शुभा । शोभिता पुष्पशबलैः पताकाध्वजमालिनी ॥ ७६.४ ॥
May taglay itong malaking imbakan ng tubig (o balong-hagdang), laging masaya at mapalad; pinalalamutian ng sari-saring bulaklak at ginagayakan ng mga panji at watawat na tila kuwintas.
Verse 5
देवैर्यक्षोप्सरोभिश्च ऋषिभिश्च सुषोभिता । पुरन्दरपुरी रम्या समृद्धा त्वमरावती ॥ ७६.५ ॥
Pinapaganda ng mga deva, Yakṣa, Apsaras, at mga Ṛṣi, ang kaibig-ibig na lungsod ni Purandara—tunay ngang ikaw ang Amarāvatī—masagana at hitik sa yaman.
Verse 6
तस्या मध्येऽमरावत्यां वज्रवैडूर्यवेदिका । त्रैलोक्यगुणविख्याता सुधर्मा नाम वै सभा ॥ ७६.६ ॥
Sa gitna ng Amarāvatī ay may isang dais na yari sa diyamante at vaidūrya (batong mata-ng-pusa/beryl). Naroon ang bulwagang kapulungan na tinatawag na Sudharmā, bantog sa kagalingan sa tatlong daigdig.
Verse 7
तत्रास्ते श्रीपतेः श्रीमान् सहस्राक्षः शचीपतिः । सिद्धादिभिः परिवृतः सर्वाभिर्देवयोनिभिः ॥ ७६.७ ॥
Doon nananahan ang maringal na Sahasrākṣa—ang panginoon ni Śacī (Indra)—sa harapan ni Śrīpati (Viṣṇu), napaliligiran ng mga Siddha at iba pang ganap na nilalang, at ng lahat ng uri ng mga isinilang na makalangit.
Verse 8
तत्र चैव सुवंशः स्याद् भास्करस्य महात्मनः । साक्षात् तत्र सुराध्यक्षः सर्वदेवनमस्कृतः ॥ ७६.८ ॥
Doon nga, naroroon ang marangal na angkan ng dakilang Bhāskara (Araw); at doon din hayagang naroon ang Panginoon ng mga diyos, na pinupugayan at sinasamba ng lahat ng mga diyos.
Verse 9
तस्याश्च दिक्षु विस्तीर्णा तत्तद्गुणसमन्विता । तेजोवती नाम पुरी हुताशस्य महात्मनः ॥ ७६.९ ॥
At sa mga panig ng lupain na iyon, may isang lungsod na malawak ang saklaw at taglay ang angkop na mga katangian; ang lungsod na iyon ay tinatawag na Tejovatī, na pag-aari ng dakilang Hutāśa (Diyos ng Apoy).
Verse 10
तत्तद्गुणवती रम्या पुरी वैवस्वतस्य च । नाम्ना संयमनी नाम पुरी त्रैलोक्यविश्रुता ॥ ७६.१० ॥
Ang kaaya-ayang lungsod na iyon, na may gayong mga kagalingan, ay pag-aari rin ni Vaivasvata (Yama); sa pangalan ay Saṃyamanī, isang lungsod na bantog sa tatlong daigdig.
Verse 11
तथा चतुर्थे दिग्भागे नैर्ऋताधिपतेः शुभा । नाम्ना कृष्णावती नाम विरूपाक्षस्य धीमतः ॥ ७६.११ ॥
Gayundin, sa ikaapat na bahagi ng mga panig—sa ilalim ng mapalad na pamumuno ng panginoon ng Naiṛta (timog-kanluran)—may isang pook na tinatawag na Kṛṣṇāvatī, na kaugnay ng marunong na si Virūpākṣa.
Verse 12
पञ्चमे ह्युत्तरपुटे नाम्ना शुद्धवती पुरी । उदकाधिपतेः ख्याता वरुणस्य महात्मनः ॥ ७६.१२ ॥
Tunay nga, sa ikalimang bahagi sa hilaga ay may isang lungsod na tinatawag na Śuddhavatī, na bantog bilang pag-aari ng dakilang si Varuṇa, panginoon ng mga tubig.
Verse 13
तथा पञ्चोत्तरे देवस्वस्योत्तरपुटे पुरी । वायोर्गन्धवती नाम ख्याता सर्वगुणोत्तरा ॥ ७६.१३ ॥
Gayundin, sa hilagang dako—sa hilagang gilid ng Devasva—may isang lungsod; tanyag ito bilang Gandhavatī, pag-aari ni Vāyu, at inilalarawan na napakahusay sa lahat ng katangian.
Verse 14
तस्योत्तरपुटे रम्या गुह्यकाधिपतेः पुरी । नाम्ना महोदया नाम शुभा वैदूर्यवेदिका ॥ ७६.१४ ॥
Sa hilagang panig ng lungsod na iyon ay may isang kaaya-ayang lungsod na pag-aari ng panginoon ng mga Guhyaka; tinatawag itong Mahodayā, mapalad, at may mga plataporma/dambana na yari sa batong-hiyas na vaidūrya.
Verse 15
तथाष्टमेऽन्तरपुटे ईशानस्य महात्मनः । पुरी मनोहरा नाम भूतैर्नानाविधैर्युता । पुष्पैर्धन्यैश्च विविधैर्वनैराश्रमसंस्थितैः ॥ ७६.१५ ॥
Gayundin, sa ikawalong panloob na pook ay may lungsod na tinatawag na Manoharā, na pag-aari ng dakilang Īśāna; tinitirhan ito ng sari-saring nilalang, at pinagkalooban ng mga bulaklak, mga butil/ani, at iba’t ibang gubat na may mga ashram na nakatayo.
Verse 16
प्रार्थ्यते देवलोकोऽयं स स्वर्ग इति कीर्तितः ॥ ७६.१६ ॥
Ang daigdig ng mga diyos na ito ay minimithi at hinahangad; kaya ito’y tinatawag na “Svarga” (langit).
The chapter primarily instructs through cosmographic ordering: it presents svarga as a structured, directionally organized environment centered on Meru, where civic splendor, assembly space (Sudharmā), and deity-linked regions model an ideal of regulated cosmic governance rather than a direct code of social ethics.
No explicit chronological markers (tithi, nakṣatra, māsa, or seasonal observances) appear in this passage; the content is descriptive geography/cosmography rather than ritual timing.
Environmental balance is implied via spatial design: the realm is depicted as enclosed (cakravāṭa-parikṣipta), resource-rich (nānā-dhātu-virājita), and systematically partitioned into directional cities. This models a stable, managed cosmos that can be read as an analogue for terrestrial stewardship—order, containment, and resource awareness—within the broader Varāha–Pṛthivī Earth-centered narrative tradition.
The passage references primarily deity figures rather than human lineages: Indra (Sahasrākṣa, Śacīpati), Agni (Hutāśa), Yama (Vaivasvata), Nirṛti (associated here with Virūpākṣa), Varuṇa, Vāyu, Kubera (Guhyakādhipati), and Īśāna, along with classes of beings (deva, yakṣa, apsaras, ṛṣi, siddha).