Adhyaya 71: Vision of the Trimūrti in Rudra, the Gautama Curse, the Manifestation of the Godāvarī, and the Niḥśvāsa-saṃhitā Account

Verse 1

अगस्त्य उवाच । एवमुक्तस्ततो देवा ऋषयश्च पिनाकिना । अहं च नृपते तस्य देवस्य प्रणतोऽभवम् ॥ ७१.१ ॥

Sinabi ni Agastya: “Nang kami ay masabihan nang gayon ng may tangan ng busog na Pināka, ang mga deva at ang mga rishi—at ako rin, O hari—ay yumukod sa paggalang sa harap ng banal na Diyos na iyon.”

Verse 2

प्रणम्य शिरसा देवं यावत् पश्यामहे नृप । तावत् तस्यैव रुद्रस्य देहस्थं कमलासनम् ॥ ७१.२ ॥

O hari, matapos yumukod at magbigay-galang sa Diyos, habang patuloy naming minamasdan Siya, sa gayong tagal din namin nakita ang Nakaupo sa Lotus (si Brahmā) na nananahan sa loob ng katawan ni Rudra.

Verse 3

नारायणं च हृदये त्रसरेणुसुसूक्ष्मकं । ज्वलद्भास्करवर्णाभं पश्याम भवदेहतः ॥ ७१.३ ॥

At sa loob ng puso ay aming namasdan si Nārāyaṇa—mas pinong-mas pino kaysa sa pinakamaliit na butil—nagniningning na tila araw na naglalagablab, na may kulay at liwanag, at natatanaw mula sa loob ng iyong sariling katawan.

Verse 4

तं दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे याजका ऋषयो मम । जयशब्दरवांश्चक्रुः सामऋग्यजुषां स्वनम् ॥ ७१.४ ॥

Nang makita Siya, namangha ang lahat—ang aking mga pari ng paghahandog at mga rishi; nagtaas sila ng sigaw ng tagumpay at pinatunog ang umaalingawngaw na pagbigkas ng Sāman, Ṛk, at Yajus.

Verse 5

कृत्वोचुस्ते तदा देवं किमिदं परमेश्वर । एकस्यामेव मूर्तौ ते लक्ष्यन्ते च त्रिमूर्त्तयः ॥ ७१.५ ॥

Pagkaraan ay nagsalita sila sa Diyos: “Ano ito, O Kataas-taasang Panginoon? Sapagkat sa iisang anyo Mo, nakikita rin ang tatlong anyo (Trimūrti).”

Verse 6

रुद्र उवाच । यज्ञेऽस्मिन् यद्धुतं हव्यं मामुद्दिश्य महर्षयः । ते त्रयोऽपि वयं भागं गृहीणीमः कविसत्तमाः ॥ ७१.६ ॥

Wika ni Rudra: “Sa paghahandog na ito, anumang handog na iniaalay ng mga dakilang rishi na ako ang tinutukoy na tatanggap—doon ay kami ring tatlo ay tumatanggap ng aming bahagi, O pinakamainam sa mga pantas.”

Verse 7

नास्माकं विविधो भावो वर्तते मुनिसत्तमाः । सम्यग्दृशः प्रपश्यन्ति विपरीतेष्वनेकशः ॥ ७१.७ ॥

O pinakamainam na mga muni, sa amin ay walang sari-saring pagkakahati ng diwa; ang may wastong paningin ay nakakakita ng katotohanan sa maraming paraan kahit sa gitna ng mga wari’y magkasalungat.

Verse 8

एवमुक्ते तु रुद्रेण सर्वे ते मुनयो नृप । पप्रच्छुः शङ्करं देवं मोहशास्त्रप्रयोजनम् ॥ ७१.८ ॥

Nang masabi ito ni Rudra, O hari, tinanong ng lahat ng mga muni ang Diyos na si Śaṅkara tungkol sa layunin at paggamit ng “Moha-śāstra” (aral o pamamaraan na nagdudulot ng pagkalito o pagkalinlang).

Verse 9

ऋषय ऊचुः । मोहनार्थं तु लोकानां त्वया शास्त्रं पृथक् कृतम् । तत् त्वया हेतुना केन कृतं देव वदस्व नः ॥ ७१.९ ॥

Nagsalita ang mga rishi: “Upang lituhin ang mga tao, ikaw ay bumuo ng isang hiwalay na śāstra. Sa anong dahilan mo ito ginawa, O banal na Diyos? Ipagpaliwanag mo sa amin.”

Verse 10

रुद्र उवाच । अस्ति भारतवर्षेण वनं दण्डकसंज्ञितम् । तत्र तीव्रं तपो घोरं गौतमो नाम वै द्विजः ॥ ७१.१० ॥

Sinabi ni Rudra: “Sa Bhārata-varṣa ay may gubat na tinatawag na Daṇḍaka. Doon, ang isang dvija na nagngangalang Gautama ay nagsagawa ng matindi at kakila-kilabot na pag-aayuno at pagninilay.”

Verse 11

चकार तस्य ब्रह्मा तु परितोषं गतः प्रभुः । उवाच तं मुनिं ब्रह्मा वरं ब्रूहि तपोधन ॥ ७१.११ ॥

Pagkaraan, si Brahmā, ang Panginoon, na lubos na nasiyahan sa kanya, ay nagsalita sa muning iyon: “O kayamanang bunga ng tapas, sabihin mo ang biyaya (vara) na iyong ninanais.”

Verse 12

एवमुक्तस्तदा तेन ब्रह्मणा लोककर्तृणा । उवाच सद्यः पङ्क्तिं मे धान्यानां देहि पद्मज ॥ ७१.१२ ॥

Nang masabihan siya noon ni Brahmā, ang tagapaglikha ng mga daigdig, agad niyang sinabi: “Ibigay mo sa akin ngayon din ang isang hanay ng mga butil, O Padmaja (isinilang sa lotus).”

Verse 13

एवमुक्तो ददौ तस्य तमेवार्थं पितामहः । लब्ध्वा तु तं वरं विप्रः शतशृङ्गे महाश्रमम् ॥ ७१.१३ ॥

Nang masabi iyon, ipinagkaloob ni Pitāmaha (Brahmā) ang mismong hinihingi niya. Pagkatanggap ng biyayang iyon, ang brāhmaṇa ay nakarating sa dakilang ashram sa Śataśṛṅga.

Verse 14

चकार तस्योषसि च पाकान्ते शालयो द्विजाः । लूयन्ते तेन मुनिना मध्याह्ने पच्यते तथा । सर्वातिथ्यमसौ विप्रो ब्राह्मणेभ्यो ददात्यलम् ॥ ७१.१४ ॥

Sa bukang-liwayway ay inayos niya ang palayan; nang ganap na ang paghinog, ang mga dwija (mga Brahmana) ay pinapaani ng pantas na iyon. Gayundin, sa katanghaliang-tapat ay naluluto ang pagkain. Ang Brahmanang iyon, na nagkakaloob ng banal na pagtanggap sa lahat ng panauhin, ay nagbibigay nang sapat sa mga Brahmana.

Verse 15

कस्यचित्त्वथ कालस्य महती द्वादशाब्दिका । अनावृष्टिर्द्विजवरा अभवल्लोमहर्षिणी ॥ ७१.१५ ॥

Sa isang panahon, O pinakamainam sa mga dwija, naganap ang isang napakalaking tagtuyot na tumagal ng labindalawang taon—nakapanghihilakbot hanggang magpatindig-balahibo.

Verse 16

तां दृष्ट्वा मुनयः सर्वे अनावृष्टिं वनेचराः । क्षुधया पीड्यमानास्तु प्रययुर्गौतमं तदा ॥ ७१.१६ ॥

Nang makita ang tagtuyot na iyon, ang lahat ng mga pantas na naninirahan sa gubat—pinahihirapan ng gutom—ay nagtungo noon kay Gautama.

Verse 17

अथ तानागतान् दृष्ट्वा गौतमः शिरसा नतः । उवाच स्थीयतां मह्यं गृहे मुनिवरात्मजाः ॥ ७१.१७ ॥

Pagkatapos, nang makita ni Gautama ang kanilang pagdating, yumuko siya nang may pagpipitagan at nagsabi: “Manatili kayo rito, hinihiling ko, sa aking tahanan, O mga anak ng pinakadakilang mga pantas.”

Verse 18

एवमुक्तास्तु ते तेन तस्थुर्विविधभोजनम् । भुञ्जमाना अनावृष्टिर्यावत्सा निवृताऽभवत् ॥ ७१.१८ ॥

Sa gayong pananalita niya, nanatili sila roon, kumakain ng iba’t ibang pagkain, hanggang sa magwakas ang panahong walang ulan.

Verse 19

निवृत्तायां तु वै तस्यामनावृष्ट्यां तु ते द्विजाः । तीर्थयात्रानिमित्तं तु प्रयातुं मनसोऽभवन् ॥ ७१.१९ ॥

Ngunit nang tumigil na ang pag-ulan—at nagkaroon ng tagtuyot—ang mga dwija (mga Brahmana), na ginawang dahilan ang paglalakbay-dambana sa mga banal na tirtha, ay nagkaisip na umalis.

Verse 20

तत्र शाण्डिल्यनामानं तापसं मुनिसत्तमम् । प्रत्युवाचेतिसंचिन्त्य मिरीचः परमो मुनिः ॥ ७१.२० ॥

Doon, matapos pagnilayan, ang dakilang pantas na si Mīrīca ay sumagot, na binabanggit ang asetang nagngangalang Śāṇḍilya, ang pinakadakila sa mga muni.

Verse 21

मारीच उवाच । शाण्डिल्य शोभनं वक्ष्ये पिता ते गौतमो मुनिः । तम् अनुक्त्वा न गच्छामस् तपश् चर्तुं तपोवनम् ॥ ७१.२१ ॥

Sinabi ni Mārīca: “O Śāṇḍilya, sasabihin ko sa iyo ang isang mapalad na bagay: ang iyong ama ay ang pantas na si Gautama. Nang hindi siya ipinapaalam, hindi kami tutungo sa Tapovana, ang gubat ng pag-aayuno, upang magsagawa ng tapas.”

Verse 22

एवमुक्तेऽथ जहसुः सर्वे ते मुनयस्तदा । किमस्माभिः स्वको देहो विक्रीतोऽस्य अन्नभक्षणात् ॥ ७१.२२ ॥

Nang masabi ito, nagtawanan noon ang lahat ng mga muni: “Bakit ituturing na ‘naipagbili’ ang aming sariling katawan dahil lamang sa pagkain ng pagkain ng taong ito?”

Verse 23

एवमुक्त्वा पुनश्चोचुः सोपाधिगमनं प्रति । कृत्वा मायामयीं गां तु तच्छालौ ते व्यसर्जयन् ॥ ७१.२३ ॥

Pagkasabi nito, muli silang nagsalita tungkol sa paglapit sa kanya sa ilalim ng isang dahilan; at matapos lumikha ng isang bakang gawang-maya, ay pinakawalan nila iyon sa kanyang kulungan ng baka.

Verse 24

तां चरन्तीं ततो दृष्ट्वा शालौ गां गौतमो मुनिः । गृहीत्वा सलिलं पाणौ याहि रुद्रेtyभाषत । ततो मायामयी सा गौः पपात जलबिन्दुभिः ॥ ७१.२४ ॥

Pagkaraan, nang makita ni Gautama na muni ang bakang iyon na gumagala sa kakahuyang Śāla, kumuha siya ng tubig sa kanyang palad at nagsalita: “Pumaroon ka kay Rudra.” Pagdaka, ang bakang yaon—na nilikha ng māyā—ay bumagsak, nang patakan ng mga patak ng tubig.

Verse 25

निहतां तां ततो दृष्ट्वा मुनीन् जिगमिषूंस्तथा । उवाच गौतमो धीमांस्तान् मुनीन् प्रणतः स्थितः ॥ ७१.२५ ॥

Pagkaraan, nang makita niyang napatay na siya at makita ring naghahandang umalis ang mga muni, ang marunong na si Gautama ay tumindig na may pagyukod at paggalang, at nagsalita sa mga muning iyon.

Verse 26

किमर्थं गम्यते विप्राः साधु शंसत माचिरम् । मां विहाय सदा भक्तं प्रणतं च विशेषतः ॥ ७१.२६ ॥

“Sa anong dahilan kayo umaalis, O mga brāhmaṇa? Ipahayag ninyo nang wasto, nang walang pagkaantala—yamang iniwan ninyo ako na laging may debosyon at lalo pang mapagpakumbabang gumagalang sa inyo.”

Verse 27

ऋषय ऊचुः । गोवध्येमिह ब्रह्मन् यावत् तव शरीरगा । तावदन्नं न भुञ्जामो भवतोऽन्नं महामुने ॥ ७१.२७ ॥

Sinabi ng mga rishi: “O Brahmin, hangga’t kami’y nananatili rito sa harap ng iyong katawang naririto, hindi kami kakain ng pagkain—lalo na hindi ang pagkaing mula sa iyo, O dakilang muni.”

Verse 28

एवमुक्तो गौतमोऽथ तान् मुनीन् प्राह धर्मवित् । प्रायश्चित्तं गोवध्याया दीयतां मे तपोधनाः ॥ ७१.२८ ॥

Nang masabi iyon, si Gautama na nakaaalam ng dharma ay nagsalita sa mga muni: “O kayong ang yaman ay austeridad, itakda ninyo para sa akin ang prāyaścitta, ang pagtubos-sala sa pagpatay ng baka.”

Verse 29

इयं गौरमृता ब्रह्मन् मूर्च्छितेव व्यवस्थिताः । गङ्गाजलप्लुता चेयमुत्थास्यति न संशयः ॥ ७१.२९ ॥

O Brahmin, ang bakang ito’y nakahandusay na wari’y nawalan ng malay, tila patay; ngunit kapag winisikan o inilubog sa tubig ng banal na Ilog Gaṅgā, babangon siyang muli—walang pag-aalinlangan.

Verse 30

प्रायश्चित्तं मृतायाः स्यादमृतायाः कृतं त्विदम् । व्रतं वा मा कृथाः कोपमित्युक्त्वा प्रययुस्तु ते ॥ ७१.३० ॥

“Ito sana’y prāyaścitta, ang pagtubos-sala para sa namatay; ngunit ito’y ginawa para sa hindi naman patay. O kaya’y ituring na lamang na vrata, isang banal na panata. Huwag kang magalit.” Pagkasabi nito, sila’y umalis.

Verse 31

गतैस्तैर्गौतमो धीमान् हिमवन्तं महागिरिम् । मामाराधयिषुः प्रायात् तप्तुं चाशु महत् तपः ॥ ७१.३१ ॥

Nang sila’y makaalis na, ang marunong na si Gautama ay tumungo sa Himavant, ang dakilang bundok, na nagnanais na palugdan ako at agad isagawa ang isang dakilang pag-aayuno at pagkamapagtiis.

Verse 32

शतमेकं तु वर्षाणामहमाराधितोऽभवम् । तुष्टेन च मया प्रोक्तो वरं वरय सुव्रत ॥ ७१.३२ ॥

“Sa loob ng ganap na isang daang taon, ako’y napalugdan sa iyong pagsamba. Pagkaraan, nang ako’y masiyahan, sinabi ko: ‘Pumili ka ng biyaya, O ikaw na may dakilang panata.’”

Verse 33

सोऽब्रवीन्मां जकटासंस्थां देहि गङ्गां तपस्विनीम् । मया सार्धं प्रयात्वेषा पुण्या भागीरथी नदी ॥ ७१.३३ ॥

Sinabi niya sa akin, “O banal na mapagtiis, ipagkaloob mo ang Gaṅgā—ang Bhāgīrathī—na nananahan sa mga buhol ng buhok (jata). Nawa’y sumama sa akin ang banal na ilog na ito.”

Verse 34

एवमुक्ते जटाखण्डमेकं स प्रददौ शिवः । तां गृहीत्वा गतवान् सोऽपि यत्रास्ते सा तु गौर्मृता ॥ ७१.३४ ॥

Nang masabi iyon, ipinagkaloob ni Śiva ang isang piraso ng kaniyang jata, ang buhol ng gusot na buhok. Pagkatanggap nito, siya man ay nagtungo sa kinaroroonan niya; ngunit patay na ang baka.

Verse 35

तज्जलप्लाविता सा गौर्गता चोत्थाय भामिनी । नदी च महती जाता पुण्यतोया शुचिह्रदा ॥ ७१.३५ ॥

Nabaha ng tubig na iyon, ang baka—bumangon, O marilag na ginang—at lumakad palayo; at sumibol ang isang dakilang ilog, may tubig na nagpapabanal at may dalisay na bukal-lawa.

Verse 36

तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं तत्र सप्तर्षयोऽमलाः । आजग्मुः खे विमानस्थाः साधुः साध्विति वादिनः ॥ ७१.३६ ॥

Nang makita ang dakilang kababalaghan, dumating doon ang pitong Ṛṣi na walang dungis, nakalulan sa himpapawid sa mga vimāna, at sumisigaw, “Mabuti, mabuti!”

Verse 37

साधु गौतम साधूनां कोऽन्योऽस्ति सदृशस्तव । यदेवं जाह्नवीं देवीं दण्डके चावतारयत् ॥ ७१.३७ ॥

“Mahusay, Gautama. Sa mga banal, sino pa ang maihahambing sa iyo? Sapagkat sa ganitong paraan ay pinababa mo ang diyosang Jāhnavī (Gaṅgā), at ibinaba mo rin siya sa gubat ng Daṇḍaka.”

Verse 38

एवमुक्तस्तदा तैस्तु गौतमः किमिदं त्विति । गोवध्याकारणं मह्यं तावत् पश्यति गौतमः ॥ ७१.३८ ॥

Nang kausapin siya nila nang gayon, sinabi ni Gautama, “Ano nga ba ito?” Pagkaraan, napag-unawa ni Gautama, sa gayong antas, ang dahilan ng pagpatay sa baka.

Verse 39

ऋषीणां मायया सर्वमिदं जातं विचिन्त्य वै । शशाप तान् जटाभस्ममिथ्याव्रतधरास्तथा । भविष्यथ त्रयीबाह्या वेदकर्मबहिष्कृताः ॥ ७१.३९ ॥

Pagmumuni-muni na ang lahat ng ito’y nagmula sa māyā ng mga ṛṣi, isinumpa niya sila: “Kayo rin—may buhol-buhol na buhok at may abo sa katawan, at sumusunod sa huwad na panata—ay magiging nasa labas ng Tatlong Veda, at itatakwil sa mga ritwal ng Veda.”

Verse 40

तच्छ्रुत्वा क्रूरवचनं गौतमस्य महामुनेः । ऊचुः सप्तर्षयो मैवं सर्वकालं द्विजोत्तमाः । भवन्तु किं तु ते वाक्यं मोघं नास्त्यत्र संशयः ॥ ७१.४० ॥

Nang marinig ang malupit na pananalita ng dakilang muni na si Gautama, sinabi ng Pitong Ṛṣi: “Huwag nawa itong mangyari, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang. Gayunman, ang iyong salita’y hindi magiging walang saysay—walang pag-aalinlangan dito.”

Verse 41

यदि नाम कलौ सर्वे भविष्यन्ति द्विजोत्तमाः । उपकारीणि ये ते हि अपकर्तार एव हि । इत्थंभूता अपि कलौ भक्तिभाजो भवन्तु ते ॥ ७१.४१ ॥

Kahit sa Panahong Kali ay ituring na ‘pinakamainam na dalawang-ulit na isinilang’ ang lahat, yaong sa panlabas ay tila tumutulong ay sila ring tunay na nananakit. Gayunman, kahit ganyan sa Kali, nawa’y maging kabahagi pa rin sila ng bhakti, ang debosyon.

Verse 42

त्वद्वाक्यवह्निनिर्दग्धाः सदा कलियुगे द्विजाः । भविष्यन्ति क्रियाहीना वेदकर्मबहिष्कृताः ॥ ७१.४२ ॥

Sa Panahong Kali, ang mga dalawang-ulit na isinilang ay laging magiging tila tinupok ng apoy ng iyong mga salita; sila’y magiging salat sa mga itinakdang ritwal at itatakwil sa mga tungkuling pang-ritwal ng Veda.

Verse 43

अस्याश्च गौणं नामेह नदी गोदावरीति च । गौर्दत्ता वरदानाच्च भवेद् गोदावरी नदी ॥ ७१.४३ ॥

Dito, ang pangalawang (karaniwang) pangalan ng ilog na ito ay “Godāvarī”. Sapagkat ito’y “ipinagkaloob ng baka” at dahil sa pagkakaloob ng mga biyaya, ang ilog ay nakilala bilang Godāvarī.

Verse 44

एतां प्राप्य कलौ ब्रह्मन् गां ददन्ति जनाश्च ये । यथाशक्त्या तु दानानि मोदन्ते त्रिदशैः सह ॥ ७१.४४ ॥

O Brahmana, yaong mga tao na sa Panahong Kali ay nagkamit ng ganitong biyaya at nagkaloob ng isang baka—at nagbibigay ng mga handog ayon sa kanilang kakayahan—ay nagagalak kasama ng Tridaśa, ang mga diyos.

Verse 45

सिंहस्थे च गुरौ तत्र यो गच्छति समाहितः । स्नात्वा च विधिना तत्र पितॄन् स्तर्पयते तथा ॥ ७१.४५ ॥

Kapag ang Guru (Jupiter) ay nasa tanda ng Leo, sinumang pumunta roon na may natipong isip, at maligo roon ayon sa itinakdang tuntunin, ay nagbibigay-kasiyahan din sa mga ninuno sa pamamagitan ng tarpaṇa, ang pag-aalay ng tubig.

Verse 46

स्वर्गं गच्छन्ति पितरो निरये पतिता अपि । स्वर्गस्थाः पितरस्तस्य मुक्तिभाजो न संशयः ॥ ७१.४६ ॥

Kahit ang mga ninunong nahulog sa kalagayang parang impiyerno ay nakararating sa langit; at ang mga ninuno ng taong iyon, na nasa langit, ay nagiging kabahagi ng moksha, ang paglaya—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 47

त्वं ख्यातिं महतीं प्राप्य मुक्तिं यास्यसि शाश्वतीम् । एवमुक्त्वाऽथ मुनयो ययुः कैलासपर्वतम् । यत्राहमुमया सार्धं सदा तिष्ठामि सत्तमाः ॥ ७१.४७ ॥

“Pagkamit mo ng dakilang katanyagan, tutungo ka sa walang-hanggang paglaya.” Pagkasabi nito, ang mga pantas ay nagtungo sa Bundok Kailāsa—kung saan Ako, kasama si Umā, ay laging nananahan, O pinakamainam sa mga banal.

Verse 48

ऊचुर्मां ते च मुनयो भवितारो द्विजोत्तमाः । कलौ त्वद्रूपिणः सर्वे जटामुकुटधारिणः । स्वेच्छया प्रेतवेषाश्च मिथ्यालिङ्गधराः प्रभो ॥ ७१.४८ ॥

Sinabi sa akin ng mga pantas na iyon: “Sa Panahong Kali, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, lahat ay aanyo na tulad Mo—may jaṭā na parang korona; ngunit dahil lamang sa kapritso, magsusuot sila ng nakapanghihilakbot na anyo at magdadala ng huwad na mga panlabas na tanda, O Panginoon.”

Verse 49

तेषामनुग्रहार्थाय किञ्चिच्छास्त्रं प्रदीयताम् । येनास्मद्वंशजाः सर्वे वर्तेयुः कलिपीडिताः ॥ ७१.४९ ॥

Upang ipagkaloob sa kanila ang biyaya, ipagkaloob nawa ang isang aral (isang praktikal na śāstra), upang ang lahat ng salinlahi ng aming angkan, na pinahihirapan ng Panahong Kali, ay magpatuloy na mabuhay at mamuhay nang wasto.

Verse 50

एवमभ्यर्थितस्तैस्तु पुराऽहं द्विजसत्तमाः । वेदक्रियासमायुक्तां कृतवानस्मि संहिताम् ॥ ७१.५० ॥

Kaya nga, nang ako’y hilingin nila noon, O pinakamainam sa mga dwija, aking binuo ang isang saṃhitā na may taglay na mga ritong Veda at mga pamamaraan ng pagsasagawa ng ritwal.

Verse 51

निःश्वासाख्यां ततस्तस्यां लीना बाभ्रव्यशाण्डिलाः । अल्पापराधाच्छ्रुत्वैव गता बैडालिका भवन ॥ ७१.५१ ॥

Pagkaraan, pumasok sa pook na tinatawag na “Niḥśvāsa” ang mga Bābhravya at Śāṇḍila. Ngunit nang marinig lamang na maliit ang pagkakasala, sila’y nagtungo sa tahanang Baiḍālika.

Verse 52

मयैव मोहितास्ते हि भविष्यं जानता द्विजाः । लौल्यार्थिनस्तु शास्त्राणि करिष्यन्ति कलौ नराः ॥ ७१.५२ ॥

Tunay nga, ang mga dwija na yaon, bagaman nalalaman ang darating, ay nilinlang ko. Sa Panahong Kali, ang mga tao—dahil sa kasakiman at paghahangad ng pakinabang—ay magsusulat ng mga śāstra o mga kasulatan.

Verse 53

निःश्वाससंहितायां हि लक्षमात्रं प्रमाणतः । सैव पाशुपती दीक्षा योगः पाशुपतस्त्विह ॥ ७१.५३ ॥

Sa Niḥśvāsa-saṃhitā, ayon sa kinikilalang sukat ng awtoridad, sinasabing umaabot sa isang daang libo (yunit/talata). Iyon mismo ang dīkṣā ng Pāśupata; at dito, ang pagsasanay ay ang Pāśupata-yoga.

Verse 54

एतस्माद्वेदमार्गाद्धि यदन्यदिह जायते । तत्क्षुद्रकर्म विज्ञेयं रौद्रं शौचविवर्जितम् ॥ ७१.५४ ॥

Kaya, ang anumang lumilitaw dito na hiwalay sa landas ng Veda ay dapat maunawaan bilang munting gawa—marahas ang likas at salat sa kadalisayan.

Verse 55

ये रुद्रमुपजीवन्ति कलौ वैडालिका नराः । लौल्यार्थिनः स्वशास्त्राणि करिष्यन्ति कलौ नराः । उच्छुष्मरुद्रास्ते ज्ञेया नाहं तेषु व्यवस्थितः ॥ ७१.५५ ॥

Sa panahon ng Kali, ang mga taong nabubuhay sa pag-aangkin sa pangalan ni Rudra—hamak at mapagsamantala—ay, dahil sa kasakiman, bubuo ng sarili nilang mga ‘śāstra’. Dapat silang makilala bilang ‘ucchuṣma-rudra’ (mga Rudrang marumi); hindi Ako nananahan sa kanila.

Verse 56

भैरवेण स्वरूपेण देवकार्ये यदा पुरा । नर्तितं तु मया सोऽयं सम्बन्धः क्रूरकर्मणाम् ॥ ७१.५६ ॥

Noong unang panahon, nang Aku’y mag-anyong Bhairava para sa gawain ng mga diyos, tunay ngang Ako’y sumayaw; mula roon nagmula ang ugnayang ito sa mababangis na gawa.

Verse 57

क्षयं निनीषता दैत्यानट्टहासो मया कृतः । यः पुरा तत्र ये मह्यं पतिता अश्रुबिन्दवः । असंख्यातास्तु ते रौद्रा भवितारो महीतले ॥ ७१.५७ ॥

Nang hangarin Kong lipulin ang mga Daitya, nagpakawala Ako ng malakas na halakhak na mapanlibak. Mula sa gawang iyon, ang mga patak ng luha na noon ay nalaglag mula sa Akin—di-mabilang—ay magiging mababangis na nilalang sa ibabaw ng lupa.

Verse 58

uchChuShmaniratA raudrAH surAmAMsapriyAH sadA | strIlolAH pApakarmANaH saMbhUtA bhUtaleShu te || 71.58 ||

Sila’y nakalugmok sa karumihan, mababangis, laging mahilig sa alak at karne, alipin ng pagnanasa sa babae, at gumagawa ng kasalanan; sila’y sumibol sa ibabaw ng lupa.

Verse 59

तेषां गौतमशापाद्धि भविष्यन्त्यन्वये द्विजाः । तेषां मध्ये सदाचाराः ये ते मच्छासने रताः ॥ ७१.५९ ॥

Tunay nga, dahil sa sumpa ni Gautama, lilitaw sa kanilang angkan ang mga brāhmaṇa (dvija). Sa gitna nila, yaong may mabuting asal—yaong nalulugod sa aking aral at utos—ay masusumpungan.

Verse 60

स्वर्गं चैवापवर्गं च इति वै संशयात् पुरा । वैडालिका अधो यास्यन्ति मम संततिदूषकाः ॥ ७१.६० ॥

Noon ay may pag-aalinlangan: “langit, at gayundin ang paglaya (apavarga).” Ngunit ang mga Vaiḍālika—yaong sumisira sa aking angkan—ay babagsak pababa (sa mababang kalagayan).

Verse 61

प्राग्गौतमाग्निना दग्धाः पुनर्मद्वचनाद्द्विजाः । नरकं तु गमिष्यन्ति नात्र कार्या विचारणा ॥ ७१.६१ ॥

Noon, ang mga dvija ay sinunog ng apoy ni Gautama; ngunit muli, dahil sa aking pagbigkas, sila’y tutungo sa impiyerno—dito’y walang dapat pagtalunan.

Verse 62

रुद्र उवाच । एवं मया ब्रह्मसुताः प्रोक्ता जग्मुर्यथागतम् । गौतमोऽपि स्वकं गेहं जगामाशु परंतपः ॥ ७१.६२ ॥

Sinabi ni Rudra: “Gayon, matapos kong turuan ang mga anak ni Brahmā, sila’y umalis at nagbalik gaya ng kanilang pagdating. Si Gautama man ay agad na nagtungo sa sarili niyang tahanan, O manlulupig ng kaaway.”

Verse 63

एतद्वः कथितं विप्रा मया धर्मस्य लक्षणम् । एतस्माद्विपरीतो यः स पाषण्डरतो भवेत् ॥ ७१.६३ ॥

O mga pantas na brāhmaṇa, ipinaliwanag ko sa inyo ang tanda at katangian ng dharma. Sinumang kumilos na salungat dito ay magiging masugid sa pāṣaṇḍa (maling pananampalataya o mapanlinlang na kabanalan).