Adhyaya 68: Dharma Across the Four Yugas, the Disruption of Social Conduct, and Ritual Purification from Varṇa-Mixing Transgressions

Verse 1

भद्राश्व उवाच । योऽसौ परापरो देवो विष्णुः सर्वगतो मुने । चतुर्युगे त्वसौ कीदृग् विज्ञेयः परमेश्वरः ॥ ६८.१ ॥

Sinabi ni Bhadrāśva: “O pantas, si Viṣṇu—ang diyos na kapwa lampas-sa-daigdig at nasa-loob, at sumasaklaw sa lahat—sa ikot ng apat na yuga, paano dapat maunawaan ang Kataas-taasang Panginoon?”

Verse 2

युगे युगे क आचारो वर्णानां भविता मुने । कथं च शुद्धिर्विप्राणामन्यस्त्रीसङ्करैर्मुने ॥ ६८.२ ॥

“O pantas, sa bawat yuga, ano ang magiging wastong ācāra (tamang asal at gawi) ng mga varṇa? At o pantas, paano mauunawaan ang śuddhi (kadalisayan) ng mga Brahmin kaugnay ng paghahalo ng lahi dahil sa pakikipag-ugnayan sa ibang kababaihan?”

Verse 3

अगस्त्य उवाच । कृते युगे मही देवैर्भुज्यते वेदकर्मणा । यजद्भिरसुरैस्त्रेतां तद्वद् देवैश्च सत्तम ॥ ६८.३ ॥

Sinabi ni Agastya: “Sa Kṛta Yuga, ang Daigdig ay pinananatili at pinauunlad ng mga deva sa pamamagitan ng mga gawang Veda. Sa Tretā Yuga, ng mga asura na nagsasagawa ng paghahandog—at gayundin ng mga deva, O pinakamabuti sa mga mabubuti.”

Verse 4

द्वापरे सत्त्वराजसी बहुले नृपसत्तम । यावद् धर्मसुतो राजा भविष्यति महामते ॥ ६८.४ ॥

“Sa Dvāpara yuga, O pinakamainam sa mga hari, mananaig ang mga katangiang sattva at rajas, hanggang sa lumitaw ang isang haring isinilang mula kay Dharma, O marunong.”

Verse 5

ततस्तमः प्रभविता कलिरूपो नरेश्वर । तस्मिन्कलौ वर्तमानॆ स्वमार्गाच्छ्यवते द्विजः ॥ ६८.५ ॥

Pagkaraan nito, O panginoon ng mga tao, ang kadiliman ay mananaig, na nag-aanyong Kali; at kapag namayani ang panahong Kali, ang dvija (dalawang ulit na isinilang) ay lilihis sa sariling wastong landas (disiplina at tungkulin).

Verse 6

rAjAno vaishyashUdrAshcha prAyasho hInajAtayaH | bhaviShyanti nRRipashreShTha satyashauchavivarjitAH || 68.6 ||

O pinakamainam sa mga hari, ang mga hari at ang mga vaiśya at śūdra ay kadalasang magiging mababa ang pinagmulan; mawawalan sila ng katotohanan (satya) at kalinisan/pagkadalisay (śauca).

Verse 7

अगम्यागमनं तत्र करिष्यन्ति द्विजातयः । अनृतं च वदिष्यन्ति वेदमर्गबहिष्कृताः । विवाहांश्च करिष्यन्ति सगोत्रानसमांस्तथा ॥ ६८.७ ॥

Doon, ang mga dvija (dalawang ulit na isinilang) ay gagawa ng mga ugnayang ipinagbabawal; itinaboy sa landas ng Veda, magsasalita rin sila ng kasinungalingan. Mag-aasawa rin sila sa loob ng iisang angkan (sagotra) at sa mga kaparehang itinuturing na di-angkop (anasamā).

Verse 8

राजानो ब्राह्मणान् हिंस्युर्वित्तलोभान्विताः शठाः । अन्त्यजा अपि वैश्यत्वं करिष्यन्ति पणॆ रताः । अभिमानिनो भविष्यन्ति शूद्रजातिषु गर्विताः ॥ ६८.८ ॥

Ang mga hari—mapanlinlang at inuudyukan ng kasakiman sa yaman—ay gagawa ng karahasan laban sa mga brāhmaṇa. Maging ang mga nasa laylayan ng lipunan ay aako ng gampaning vaiśya, nahuhumaling sa kalakalan at tawaran. Sa mga pamayanang śūdra, ang mga tao’y magiging palalo at alipin ng pagkamakasarili.

Verse 9

सर्वाशिनो भविष्यन्ति ब्राह्मणाः शौचवर्जिताः । सुरा पेयमिति प्राहुः सत्यशौचविवर्जिताः ॥ ६८.९ ॥

Ang mga brāhmaṇa ay magiging walang pinipiling kumain, salat sa śauca (kadalisayan). Sasabihin nila, “Ang alak ay inumin,” sapagkat wala na silang katotohanan at kadalisayan.

Verse 10

ततो विनश्यते लोको वर्णधर्मश्च नश्यते ॥ ६८.१० ॥

Pagkaraan nito, ang daigdig ay guguho sa kapahamakan, at ang kaayusang dharma na batay sa varṇa (varṇa-dharma) ay mapapawi rin.

Verse 11

भद्राश्व उवाच । अगम्यागमनं कृत्वा ब्राह्मणः क्षत्रियोऽपि वा । शूद्रोऽपि शुद्ध्यते केन किं वा अगम्यं तु शंस मे ॥ ६८.११ ॥

Sinabi ni Bhadrāśva: “Kung nagawa ang agamyāgamana (pakikipagtalik sa ipinagbabawal), sa anong paraan lilinisin ang isang Brāhmaṇa, o maging ang isang Kṣatriya, o maging ang isang Śūdra? At ano nga ba ang ‘ipinagbabawal’—ipahayag mo sa akin.”

Verse 12

अगस्त्य उवाच । चातुर्गामी भवेद्विप्रस् त्रिगामी क्षत्रियो भवेत् । द्विगामी तु भवेद्वैश्यः शूद्र एकगमः स्मृतः ॥ ६८.१२ ॥

Sinabi ni Agastya: “Ang brāhmaṇa ay tinatawag na ‘cātur-gāmī’ (apat ang saklaw ng paglapit); ang kṣatriya ay ‘tri-gāmī’ (tatlo); ang vaiśya ay ‘dvi-gāmī’ (dalawa); at ang śūdra ay ayon sa tradisyon na ‘eka-gama’ (iisa).”

Verse 13

अगम्यां ब्राह्मणीं प्राहुः क्षत्रियस्य नरेश्वर । क्षत्राणीं चैव वैश्यस्य वैश्यां शूद्रस्य पार्थिव । अधमस्योत्तमा नारी अगम्या मनुरब्रवीत् ॥ ६८.१३ ॥

Ipinahahayag nila na ang isang babaeng Brāhmaṇa ay ‘agamyā’ (hindi dapat lapitan) para sa isang Kṣatriya, O panginoon ng mga tao; gayundin, ang babaeng Kṣatriya para sa Vaiśya, at ang babaeng Vaiśya para sa Śūdra, O hari. Sinabi ni Manu na ang babaeng may mas mataas na katayuan ay hindi dapat lapitan ng mas mababa ang katayuan.

Verse 14

माता मातृर्‌ऋष्वसा श्वश्रूर्भातृपत्नी च पार्थिव । स्नुषा च दुहिता चैव मित्रपत्नी स्वगोत्रजा ॥ ६८.१४ ॥

“(Ang) ina, tiyahin sa ina, biyenan na babae, at asawa ng kapatid na lalaki, O hari; gayundin ang manugang na babae at ang anak na babae, pati ang asawa ng kaibigan at ang babaeng kabilang sa sariling gotra (angkan).”

Verse 15

राजजाया आत्मजा चैव अगम्या मुख्यतः स्त्रियः । रजकादिषु चान्याश्च स्त्रियोऽगम्याः प्रकीर्तिताः । अगम्यागमनं चैतत् कृतं पापाय जायते ॥ ६८.१५ ॥

Lalo na, ang asawa ng hari at ang sariling anak na babae ay ipinahahayag na mga babaeng hindi dapat lapitan sa pakikipagtalik. Gayundin, ang iba pang kababaihan—tulad ng may kaugnayan sa mga tagalaba at katulad na pangkat—ay itinuturing ding bawal. Ang pakikipagtalik sa ipinagbabawal ay nagbubunga ng kasalanan (pāpa).

Verse 16

वियोनिगमनायाशु ब्राह्मणाय भवत्यलम् । शेषस्य शुद्धिरेषैव प्राणायामशतं भवेत् ॥ ६८.१६ ॥

Para sa brāhmaṇa, ito ay sapat upang mabilis na maalis ang karumihan na kaugnay ng paglabas ng semilya; para sa iba, ito lamang ang paglilinis—ang isandaang ulit ng pagpipigil-hininga (prāṇāyāma).

Verse 17

बहुनाऽपि हि कालेन यत् पापं समुपार्जितम् । वर्णसङ्करसङ्गत्या ब्राह्मणेन नरर्षभ ॥ ६८.१७ ॥

O pinakamainam sa mga tao, anumang kasalanan (pāpa) na naipon sa mahabang panahon—yaon ay nagaganap sa isang brāhmaṇa sa pamamagitan ng pakikisama na may kaugnayan sa paghahalo ng mga varṇa (varṇa-saṅkara).

Verse 18

दशप्रणवगायत्रीं प्राणायामशतैस्त्रिभिः । मुच्यते ब्रह्महत्यायाः किं पुनः शेषपातकैः ॥ ६८.१८ ॥

Sa pagsasagawa ng tatlong daang prāṇāyāma habang binibigkas ang Gāyatrī na pinangungunahan ng sampung-pantig na praṇava, napapalaya ang isa mula sa kasalanan ng brahma-hatyā (pagpatay sa isang brāhmaṇa); lalo pa kaya mula sa iba pang mas magagaan na paglabag?

Verse 19

अथवा पररूपं यो वेद ब्राह्मणपुङ्गवः । वेदाध्यायी पापशतैः कृतैरपि न लिप्यते ॥ ६८.१९ ॥

O kaya naman, yaong pinakadakila sa mga brāhmaṇa na nakakabatid sa mas mataas na anyo (pararūpa) at masigasig sa pag-aaral ng Veda ay hindi nadudungisan—kahit pa ng daan-daang kasalanan, kahit nagawa na.

Verse 20

स्मरन् विष्णुं पठन् वेदं ददद् दानं यजन् हरिम् । ब्राह्मणः शुद्ध एवास्ते विरुद्धमपि तारयेत् ॥ ६८.२० ॥

Sa pag-alaala kay Viṣṇu, pagbigkas ng Veda, pagbibigay-dāna, at pagsamba kay Hari—ang gayong brāhmaṇa ay nananatiling dalisay; maging ang salungat (paglabag) ay maaari niyang tubusin.

Verse 21

एतत् ते सर्वमाख्यातं यत् पृष्टोऽहं त्वया नृप । मन्वादिर्भिर्विस्तरशः कथ्यते येन पार्थिव । समासस्तेन मया कथितं ते नृपोत्तम ॥ ६८.२१ ॥

O hari, ipinaliwanag ko na sa iyo ang lahat ng iyong itinanong sa akin. O tagapamahala ng lupa, ang paksang pinalalawig ng mga Manu at iba pa ay isinalaysay ko sa iyo rito nang buod, O pinakadakilang hari.