
Nāradaśvetadvīpagamanaṃ tathā Pañcarātraprāptyupāyaḥ
Ritual-Manual / Devotional-Theology (Pañcarātra)
Sa loob ng pagtuturo nina Varāha at Pṛthivī, isinasalaysay bilang iniulat na pag-uusap: tinanong ni Bhadrāśva si Agastya tungkol sa pambihirang kaalaman at pangitain, kaya ikinuwento ang naunang paglalakbay ni Nārada sa Śvetadvīpa. Doon nakita niya ang maningning na mga nilalang na kahawig ni Viṣṇu, may hawak na śaṅkha, cakra, at padma, at nabagabag ang isip kung sino ang “tunay” na Viṣṇu. Nagsagawa siya ng mahabang pagninilay sa loob ng isang libong banal na taon; pagkatapos ay nagpakita si Janārdana at nagkaloob ng biyaya. Hiningi ni Nārada ang paraan ng pag-abot sa Panginoon. Sinagot ng Panginoon na ang pagsamba na nakabatay sa Pauruṣa Sūkta at, kung limitado ang paglapit sa Veda, ang landas ng Pañcarātra ang nagdadala sa Kanya; ipinaliwanag din Niya ang karapat-dapat ayon sa lipunan, ang paghina sa bawat yuga, at ang pambihirang pagkatagpo ng kaalamang Pañcarātra, bago Siya maglaho at umalis si Nārada.
Verse 1
भद्राश्व उवाच । आश्चर्यं यदि ते किञ्चिद् विदितं दृष्टमेव वा । तन्मे कथय धर्मज्ञ मम कौतूहलं महत् ॥ ६६.१ ॥
Sinabi ni Bhadrāśva: “Kung may nalalaman kang anumang kagila-gilalas—maging natutuhan o mismong nakita—ipahayag mo sa akin, O nakaaalam ng dharma; dakila ang aking pag-uusisa.”
Verse 2
अगस्त्य उवाच । आश्चर्यभूतो भगवानेष एव जनार्दनः । तस्याश्चर्याणि दृष्टानि बहूनि विविधानि वै ॥ ६६.२ ॥
Sinabi ni Agastya: “Ang Panginoong Janārdana na ito mismo ay tunay na kagila-gilalas. Marami at sari-saring kababalaghan Niya ang nasaksihan na.”
Verse 3
श्वेतद्वीपं गतः पूर्वं नारदः किल पार्थिव । सोऽपश्यच्छङ्खचक्राब्जान् पुरुषांस्तिग्मतेजसः ॥ ६६.३ ॥
O hari, noong una ay tunay na nagtungo si Nārada sa Śvetadvīpa; doon niya nakita ang mga banal na nilalang na nagliliwanag, may tangan na kabibe (śaṅkha), diskos (cakra), at lotus, na may matalim at naglalagablab na kaningningan.
Verse 4
अयं विष्णुरयं विष्णुरेष विष्णुः सनातनः । चिन्ताऽभूत्तस्य तां दृष्ट्वा कोऽस्मिन्विष्णुरिति प्रभुः ॥ ६६.४ ॥
“Ito si Viṣṇu; ito si Viṣṇu; ito nga si Viṣṇu, ang Walang Hanggan.” Nang makita niya ang paulit-ulit na pahayag na iyon, sumiklab ang pag-aalinlangan sa kanya, at nagtanong ang Panginoon: “Sa bagay na ito, sino ang tinatawag na ‘Viṣṇu’?”
Verse 5
एवं चिन्तयतस्तस्य चिन्ता कृष्णं प्रति प्रभो । आराधयामि च कथं शङ्खचक्रगदाधरम् ॥ ६६.५ ॥
Habang siya’y nagmumuni nang gayon, ang kanyang pag-iisip ay tumuon kay Kṛṣṇa: “O Panginoon, paano ko nga ba sasambahin ang may tangan ng kabibe, diskos, at pamalo (gadā)?”
Verse 6
येन वेद्मि परं तेषां देवो नारायणः प्रभुः । एवं संचिन्त्य दध्यौ स तं देवं परमेश्वरम् ॥ ६६.६ ॥
Nagmuni siya: “Sa pamamagitan ng sinuman ko nalalaman ang sukdulang katotohanan ng kanilang lahat, ang Panginoon na iyon ay ang diyos na si Nārāyaṇa.” Sa gayong pagninilay, siya’y nagtuon ng dhyāna sa banal na Kataas-taasang Panginoon.
Verse 7
दिव्यं वर्षसहस्रं तु साग्रं ब्रह्मसुतस्तदा । ध्यायतस्तस्य देवोऽसौ परितोषं जगाम ह ॥ ६६.७ ॥
Pagkaraan, ang anak ni Brahmā, matapos magnilay nang ganap na isang libong banal na taon, ay kinalugdan ng Diyos na iyon at siya’y kinasiyahan.
Verse 8
उवाच च प्रसन्नात्मा प्रत्यक्षत्वं गतः प्रभुः । वरं ब्रह्मसुत ब्रूहि किं ते दद्मि महामुने ॥ ६६.८ ॥
At ang Panginoon, na hayag na sa harap niya at payapa ang diwa, ay nagsalita: “O anak ni Brahmā, sabihin mo ang biyaya. O dakilang muni, ano ang ipagkakaloob Ko sa iyo?”
Verse 9
नारद उवाच । सहस्रमेकं वर्षाणां ध्यातस्त्वं भुवनेश्वर । त्वत्प्राप्तिर्येन तद् ब्रूहि यदि तुष्टोऽसि मेऽच्युत ॥ ६६.९ ॥
Sinabi ni Nārada: “O Panginoon ng mga daigdig, sa loob ng isang libo at isang taon ay minuni-muni Kita sa pagninilay. Kung nalulugod Ka sa akin, O Acyuta, sabihin Mo ang paraan upang marating Ka.”
Verse 10
देवदेव उवाच । पौरुषं सूक्तमास्थाय ये यजन्ति द्विजास्तु माम् । संहितामाद्यमास्थाय ते मां प्राप्स्यन्ति नारद ॥ ६६.१० ॥
Sinabi ni Devadeva: “Yaong mga dwija na sumasamba sa Akin na umaasa sa Puruṣa Sūkta, at kumakapit sa sinaunang Saṃhitā, ay makaaabot sa Akin, O Nārada.”
Verse 11
अलाभे वेदशास्त्राणां पाञ्चरात्रोदितेन ह । मार्गेण मां प्रपश्यन्ते ते मां प्राप्स्यन्ति मानवाः ॥ ६६.११ ॥
Kapag hindi makamtan ang mga kasulatang Veda, ang mga taong naghahanap sa Akin sa landas na itinuro sa Pañcarātra ay tunay na makaaabot sa Akin.
Verse 12
ब्राह्मणक्षत्रियविशां पाञ्चरात्रं विधीयते । शूद्रादीनां न तच्छ्रोत्रपदवीमुपयास्यति ॥ ६६.१२ ॥
Ang pagsasagawa ng Pañcarātra ay itinakda para sa mga Brāhmaṇa, Kṣatriya, at Vaiśya; para sa mga Śūdra at iba pa, hindi ito umaabot sa katayuang tinatanggap sa pamamagitan ng śruti (awtorisadong pagdinig/pagbigkas).
Verse 13
एवं मयोक्तं विप्रेन्द्र पुराकल्पे पुरातनम् । पञ्चरात्रं सहस्राणां यदि कश्चिद् ग्रहीष्यति ॥ ६६.१३ ॥
Gayon nga, O pinakamainam sa mga Brahmana, ang sinaunang aral na ito ay sinabi Ko noong isang dating kalpa; kung may sinuman, kahit sa gitna ng libu-libo, ang tatanggap sa Pañcarātra.
Verse 14
कर्मक्षये च मां कश्चिद् यदि भक्तो भविष्यति । तस्य चेदं पञ्चरात्रं नित्यं हृदि वसिष्यति ॥ ६६.१४ ॥
At kapag naubos ang bunga ng mga gawa (karma), kung may sinumang maging deboto Ko, sa kanya ang Pañcarātra na ito ay mananahan magpakailanman sa puso.
Verse 15
इतरे राजसैर्भावैस्तामसैश्च समावृताः । भविष्यन्ति द्विजश्रेष्ठ मच्छासनपराङ्मुखाः ॥ ६६.१५ ॥
Ang iba naman, na nababalot ng mga ugaling rājasa at tāmasa, ay magiging—O pinakamainam sa mga dvija—yaong tumatalikod sa Aking aral.
Verse 16
कृतं त्रेता द्वापरं च युगानि त्रीणि नारद । सत्त्वस्थां मां समेष्यन्ति कलौ रजस्तमोऽधिकाः ॥ ६६.१६ ॥
O Nārada, ang tatlong yuga—Kṛta, Tretā, at Dvāpara—yaong nakatatag sa sattva ay lumalapit sa Akin; ngunit sa Kali, nanaig ang rajas at tamas.
Verse 17
अन्यच्च ते वरं दद्मि शृणु नारद साम्प्रतम् । यदिदं पाञ्चरात्रं मे शास्त्रं परमदुर्लभम् । तद्भवान् वेत्स्यते सर्वं मत्प्रसादान्न संशयः ॥ ६६.१७ ॥
“At higit pa, ipinagkakaloob Ko sa iyo ang isa pang biyaya—makinig ngayon, O Nārada. Ang Pañcarātra na ito, ang Aking śāstra, ay lubhang bihirang makamtan; sa Aking biyaya ay malalaman mo ito nang buo—walang pag-aalinlangan.”
Verse 18
वेदेन पाञ्चरात्रेण भक्त्या यज्ञेन च द्विज । प्राप्योऽहं नान्यथा वत्स वर्षकोट्यायुतैरपि ॥ ६६.१८ ॥
O dalawang-ulit na isinilang, Ako ay maaabot sa pamamagitan ng Veda, sa pamamagitan ng tradisyong Pāñcarātra, sa pamamagitan ng debosyon (bhakti), at sa pamamagitan ng paghahandog na yajña. Hindi sa ibang paraan, mahal na anak—kahit pa sa loob ng napakaraming koro ng mga taon.
Verse 19
एवमुक्त्वा स भगवान्नारदं परमेश्वरः । जगामादर्शनं सद्यो नारदोऽपि ययौ दिवम् ॥ ६६.१९ ॥
Pagkasabi nito, ang Mapalad na Panginoon—si Parameśvara—ay agad na naglaho sa paningin; at si Nārada man ay nagtungo sa makalangit na daigdig.
The chapter presents a soteriological instruction: attainment of Nārāyaṇa is described as dependent on disciplined devotion expressed through sanctioned ritual-knowledge—specifically worship aligned with the Pauruṣa Sūkta and the Pañcarātra—rather than on mere longevity of practice. It also frames ethical psychology historically via yugas, associating earlier ages with sattva-oriented receptivity and Kali with heightened rajas-tamas and diminished adherence to the Lord’s injunctions.
No lunar tithis, months, or seasonal observances are specified. The principal chronological marker is a duration of practice: Nārada’s meditation is said to last “a thousand divine years” (divyaṃ varṣa-sahasram), and the text also uses broad yuga markers (Kṛta, Tretā, Dvāpara, Kali) to contextualize ritual disposition and access.
Direct environmental prescriptions are not articulated in this adhyāya. However, within the Varāha–Pṛthivī macro-frame, the chapter can be read as indirectly supporting ‘terrestrial balance’ by emphasizing dharma-maintaining disciplines (yajña, bhakti, regulated ritual knowledge) and by portraying moral-psychological decline across yugas as a destabilizing factor for orderly life on earth, a recurrent Purāṇic premise for sustaining social and ecological continuity.
The narrative references the sages Nārada and Agastya and the interlocutor Bhadrāśva, alongside the divine figure Janārdana/Nārāyaṇa. It also invokes cultural-ritual categories rather than dynastic lineages: dvija participation, varṇa-based eligibility (brāhmaṇa, kṣatriya, viś), and a restriction claim regarding śūdra access to the ‘śrotra-path’ (Vedic hearing/tradition) in relation to Pañcarātra.