
Saubhāgyakaraṇa-vrata-vidhiḥ
Ritual-Manual (Vrata and Dāna Prescriptions)
Itinuturo ng kabanatang ito ang isang vrata na nagbibigay ng saubhāgya (mapalad na kapalaran) sa babae at lalaki, bilang aral na ipinasa sa isang maharlikang nagtatanong. Itinatakda ang pagsisimula sa Phālguna, sa maliwanag na kalahati ng buwan, sa ikatlong araw (tṛtīyā), na may pagtalima sa gabi (nakta) at mga paunang-birtud tulad ng kalinisan at katotohanan. Inilalarawan ang pinagsanib na pagsamba: kay Hari kasama si Śrī (Lakṣmī) o kay Rudra kasama si Umā/Gaurī, at ipinapahayag na sa pagbasa ng śāstra ay hindi sila dapat paghiwalayin. May sunod-sunod na pagtatalaga ng mga pangalan na tila nyāsa sa mga bahagi ng katawan, kasunod ang handog na pabango at bulaklak at homa gamit ang pulot, ghee, at linga (sesame). May mga tuntunin sa pagkain sa bawat buwan, at nagtatapos sa Māgha śukla-tṛtīyā sa pag-aalay ng gintong mga anyo at maayos na dāna ng anim na sisidlan sa karapat-dapat na brāhmaṇa, na nangangako ng kasaganaan sa maraming kapanganakan; ipinahihiwatig din ang kaayusang pana-panahon sa pamamagitan ng disiplinadong pagkain at pagsunod sa kalendaryo.
Verse 1
अगस्त्य उवाच । अतः परं महाराज सौभाग्यकरणं व्रतम् । शृणु येनाशु सौभाग्यं स्त्रीपुंसामुपजायते ॥ ५८.१ ॥
Sinabi ni Agastya: “Pagkaraan nito, O dakilang hari, pakinggan mo ang panatang nagdudulot ng magandang kapalaran. Sa pamamagitan nito, ang kasaganaan at mapalad na kagalingan ay mabilis na sumisibol sa babae at lalaki.”
Verse 2
फाल्गुनस्य तु मासस्य तृतीया शुक्लपक्षतः । उपासितव्या नक्तेन शुचिना सत्यवादिना ॥ ५८.२ ॥
Sa buwan ng Phālguna, ang ikatlong araw ng maliwanag na kalahati ng buwan ay dapat tuparin sa pag-aayuno sa gabi, ng taong malinis at nagsasalita ng katotohanan.
Verse 3
सश्रीकं च हरिं पूज्य रुद्रं वा चोमया सह । या श्रीः सा गिरिजा प्रोक्ता यो हरिः स त्रिलोचनः ॥ ५८.३ ॥
Pagkatapos sambahin si Hari kasama si Śrī, o kaya si Rudra kasama si Umā, dapat maunawaan na: ang “Śrī” na tinutukoy ay si Girijā (Pārvatī), at ang “Hari” na tinutukoy ay si Trilocana (Śiva).
Verse 4
एवं सर्वेषु शास्त्रेषु पुराणेषु च पठ्यते । एतस्मादन्यथा यस्तु ब्रूते शास्त्रं पृथक्तया ॥ ५८.४ ॥
Ganyan ang itinuturo sa lahat ng śāstra at gayundin sa mga Purāṇa. Ngunit ang sinumang lumihis dito at magpaliwanag ng śāstra sa paraang hiwa-hiwalay at salungatan—
Verse 5
रुद्रो जनानां मर्त्यानां काव्यं शास्त्रं न तद्भवेत् । विष्णुं रुद्रकृतं ब्रूयात् श्रीर्गौरी न तु पार्थिव । तन्नास्तिकानां मर्त्यानां काव्यं ज्ञेयं विचक्षणैः ॥ ५८.५ ॥
Para sa mga taong may kamatayan, ang isang akdang iniuugnay kay Rudra ay hindi dapat ituring na may awtoridad na śāstra. Kung may magsabi na si Viṣṇu ay nilikha ni Rudra, o na ang Śrī ay si Gaurī at hindi si Pārvatī, O Pārthivī, dapat makilala ng mga marunong na iyon ay tula lamang ng mga di-naniniwala, hindi śāstra.
Verse 6
एवं ज्ञात्वा सलक्ष्मीकं हरिं सम्पूज्य भक्तितः । मन्त्रेणानेन राजेन्द्र ततस्तं परमेश्वरम् ॥ ५८.६ ॥
Pagkaunawa nito, at matapos sambahin nang may debosyon si Hari kasama si Lakṣmī, O pinakamainam sa mga hari, saka sambahin ang Kataas-taasang Panginoon na iyon sa pamamagitan ng mantrang ito.
Verse 7
गम्भीरायेति पादौ तु सुभगायेति वै कटिम् । उदरं देवदेवेति त्रिनेत्रायेति वै मुखम् । वाचस्पतये च शिरो रुद्रायेति च सर्वतः ॥ ५८.७ ॥
Italaga: ang mga paa sa pormulang “para kay Gambhīrā”; ang baywang sa “para kay Subhagā”; ang tiyan sa “para kay Devadeva”; ang mukha sa “para kay Trinetra”; ang ulo kay Vācaspati; at sa lahat ng dako, sa kabuuan, kay Rudra.
Verse 8
एवमभ्यर्च्य मेधावी विष्णुं लक्ष्म्या समन्वितम् । हरं वा गौरीसंयुक्तं गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् ॥ ५८.८ ॥
Sa ganitong paraan, ang taong may talino ay sumamba kay Viṣṇu na kasama si Lakṣmī, o kaya kay Hara (Śiva) na kasama si Gaurī, sa pamamagitan ng pabango, mga bulaklak, at iba pang handog, ayon sa wastong pagkakasunod-sunod.
Verse 9
ततस्तस्याग्रतो होमं कारयेन्मधुसर्पिषा । तिलैः सह महाराज सौभाग्यपतयेति च ॥ ५८.९ ॥
Pagkatapos, sa harap Niya, O dakilang hari, ipagawa ang homa gamit ang pulot at ghee, kasama ang mga buto ng linga, at saka (sa pormulang) “para sa Panginoon ng mabuting kapalaran”.
Verse 10
ततस्त्वक्षारविरसं निस्नेहं धरणीतले । गोधूमान्नं तु भुञ्जीत कृष्णेप्येवं विधिः स्मृतः ॥ आषाढादिद्वितीयां तु पारणं तत्र भोजनम् ॥ ५८.१० ॥
Pagkatapos, sa ibabaw ng lupa, kumain ng pagkaing mula sa trigo na walang asin na alkalino, walang matapang na lasa, at walang langis o ghee; ang tuntuning ito ay sinasabi ring para sa madilim na kalahati (kṛṣṇa-pakṣa). Sa ikalawang tithi mula sa Āṣāḍha, tapusin ang panata (pāraṇa) sa pamamagitan ng gayong pagkain.
Verse 11
यवअन्नं तु ततः पश्चात् कार्त्तिकादिषु पार्थिव । श्यामाकं तत्र भुञ्जीत त्रीन् मासान् नियतः शुचिः ॥ ५८.११ ॥
Pagkaraan nito, O hari, simula sa buwang Kārttika at sa mga kasunod na buwan, kumain ng butil na śyāmāka, na may pagpipigil at kalinisan sa loob ng tatlong buwan.
Verse 12
ततो माघसिते पक्षे तृतीयायां नराधिप । सौवर्णां कारयेद् गौरीं रुद्रं चैक्त्र बुद्धिमान् ॥ ५८.१२ ॥
Pagkaraan nito, O hari, sa ikatlong araw ng buwan (tṛtīyā) ng maliwanag na kalahati ng Māgha, ang marunong ay dapat magpagawa ng gintong larawan ni Gaurī at gayundin ni Rudra, at ilagay silang magkasama sa iisang pook.
Verse 13
सलक्ष्मीकं हरिं चापि यथाशक्त्या प्रसन्नधीः । ततस्तं ब्राह्मणे दद्यात पात्रभूते विचक्षणे ॥ ५८.१३ ॥
Taglay ang payapang loob at mabuting kalooban, ayon sa sariling kakayahan, dapat ding ihandog si Hari kasama si Lakṣmī; at pagkatapos, ibigay ang handog na iyon sa isang maingat at karapat-dapat na brāhmaṇa.
Verse 14
अन्नेन हीने वेदानां पारगे साधुवर्तिनि । सदाचार इति वा दद्यादल्पवित्ते विशेषतः ॥ ५८.१४ ॥
Kapag salat sa pagkain, kahit ang isa’y dalubhasa sa mga Veda at namumuhay sa mabuting landas, nararapat pa ring magbigay—lalo na kung kapos ang yaman—sa ngalan ng “sadācāra,” ang mabuting asal at wastong gawi.
Verse 15
षड्भिः पात्रैरुपेतं तु ब्राह्मणाय निवेदयेत् । एकं मधुमयं पात्रं द्वितीयं घृतपूरितम् ॥ ५८.१५ ॥
Dapat iharap sa isang brāhmaṇa ang handog na may anim na sisidlan: isang sisidlang puno ng pulot, at ang ikalawa’y puno ng nilinaw na mantikilya (ghee).
Verse 16
तृतीयं तिलतैलस्य चतुर्थं गुडसंयुतम् । पञ्चमं लवणैः पूर्णं षष्ठं गोक्षीरसंयुतम् ॥ ५८.१६ ॥
Ang ikatlong sisidlan ay para sa langis ng linga; ang ikaapat ay hinaluan ng jaggery o asukal na pula (guda); ang ikalima’y puno ng asin; at ang ikaanim ay hinaluan ng gatas ng baka.
Verse 17
एतानि दत्त्वा पात्राणि सप्तजन्मान्तरं भवेत् । सुभगो दर्शनीयश्च नारी वा पुरुषोऽपि वा ॥ ५८.१७ ॥
Sa pag-aalay ng mga sisidlang ito, sa pitong sunod-sunod na kapanganakan ang tao ay magiging mapalad at kaaya-ayang pagmasdan—babae man o lalaki.
The text instructs disciplined observance (vrata) grounded in purity and truthfulness, and it advances a hermeneutic claim that worship of Hari with Śrī and Rudra with Umā/Gaurī should not be treated as mutually exclusive; it labels separationist readings as non-authoritative within its stated “śāstric” framework.
The observance begins on Phālguna śukla tṛtīyā with nakta practice. A later completion/ritual gift is specified on Māgha śukla tṛtīyā. Intermediate month markers include Āṣāḍha (for pāraṇa/breaking the regimen), and dietary notes extending through Kārttika and subsequent months.
Although Pṛthivī is not directly invoked in the verses provided, the chapter encodes a model of regulated consumption—grain choices and restrictions sequenced by months—alongside calendrical alignment. In an ecological-ethical reading, such restraint can be mapped as a Purāṇic strategy for stabilizing human behavior within seasonal cycles, indirectly supporting terrestrial balance.
The speaking authority is Agastya (agastya uvāca), addressing a royal recipient (mahārāja/narādhipa/rājendra). Deities referenced include Hari/Viṣṇu with Śrī (Lakṣmī) and Rudra/Śiva with Umā/Gaurī/Girijā, framed as an interpretive unity. A qualified brāhmaṇa recipient is described in terms of Vedic learning and conduct rather than a named lineage.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.