Adhyaya 53: The Origin Account of Saptamūrti Svara and the Emergence of Saṃbhūti through Vibhūti

Verse 1

भद्राश्व उवाच । मत्प्रश्नविषये ब्रह्मन् कथेयं कथिता त्वया । तस्या विभूतिरभवत् कस्य केन कृतॆन ह ॥ ५३.१ ॥

Sinabi ni Bhadrāśva: “O Brahmin, isinalaysay mo ang kuwentong ito kaugnay ng aking tanong. Kaninong kapangyarihan naganap ang pambihirang pagpapakita nito, at sa anong gawa, tunay nga?”

Verse 2

अगस्त्य उवाच । आगतेयं कथा चित्रा सर्वस्य विषये स्थिता । त्वद्देहे मम देहे च सर्वजन्तुषु सा समा ॥ ५३.२ ॥

Sinabi ni Agastya: “Ang salaysay na ito tungkol kay Āgateya ay kahanga-hanga at itinatag na tumutukoy sa lahat ng saklaw. Sa iyong katawan at sa aking katawan—at tunay, sa lahat ng nilalang—ito’y iisa at pantay na naroroon.”

Verse 3

तस्यां सम्भूतिमिच्छन् यस्तस्योपायं स्वयं परम् । पशुपालात् समुत्पन्नो यश्चतुष्पाच्चतुर्मुखः ॥ ५३.३ ॥

Yaong nagnanais ng pagpapakita sa loob niya (ang Daigdig) at siya rin ang naging kataas-taasang paraan para sa pagpapakitang iyon—yaong sumibol mula sa isang pastol ng baka, at yaong may apat na paa ngunit naging may apat na mukha.

Verse 4

स गुरुः स कथायास्तु तस्याश्चैव प्रवर्तकः । तस्य पुत्रः स्वरो नाम सप्तमूर्तिंरसौ स्मृतः ॥ ५३.४ ॥

Siya ang guro; siya rin ang nagpalaganap ng banal na salaysay na iyon. Ang kaniyang anak na nagngangalang Svara ay inaalala bilang “Saptamūrtiṃrasa”.

Verse 5

तेन प्रोक्तं तु यत्किञ्चित् चतुर्णां साधनं नृप । ऋगर्थानां चतुर्भिस्ते तद्भक्त्याराध्यतां ययुः ॥ ५३.५ ॥

O Hari, anumang sādhana na itinuro niya para sa apat na layunin, yaong apat na nakatuon sa kahulugan ng mga taludtod na Ṛk ay nagpatuloy na sumamba sa prinsipyong/banal na iyon sa pamamagitan ng bhakti (taimtim na debosyon).

Verse 6

चतुर्णां प्रथमो यस्तु चतुःशृङ्गसमास्थितः । वृषद्वितीयस्तत्प्रोक्तमार्गेणैव तृतीयकः । चतुर्थस्तत्प्रणीतस्तां पूज्य भक्त्या सुतं व्रजेत् ॥ ५३.६ ॥

Sa apat, ang una ay yaong nakatatag sa Catuḥśṛṅga; ang ikalawa ay ipinahahayag na si Vṛṣa; ang ikatlo ay yaong nakarating sa mismong landas na sinabi; at ang ikaapat ay yaong ginagabayan ng aral na iyon. Pagkatapos sambahin siya nang may bhakti, dapat magtungo sa banal na anak.

Verse 7

सप्तमूर्त्तेष्टु चरितं शुश्रुवुः प्रथमं नृप । ब्रह्मचर्येण वर्त्तेत द्वितीयोऽस्य सनातनः ॥ ५३.७ ॥

O Hari, una nilang pinakinggan ang salaysay hinggil sa pitong anyo. Ang ikalawang tagubilin ng sinaunang aral na ito ay: mamuhay ayon sa brahmacarya—disiplin, pagpipigil, at kalinisan ng mag-aaral sa espiritu.

Verse 8

ततो भृत्यादिभरणं वृषभारोहणं त्रिषु । वनवासश्च निर्दिष्ट आत्मस्थे वृषभे सति ॥ ५३.८ ॥

Pagkaraan nito, itinakda ang pag-aaruga at pagtustos sa mga lingkod at iba pa; at (gayundin) ang pagsakay sa toro sa loob ng tatlo. At ang paninirahan sa gubat ay iniuutos—kapag ang toro ay naroroon, naitatag sa loob ng sarili.

Verse 9

अहमस्मि वदत्यन्यश्चतुर्द्धा एकधा द्विधा । भेदभिन्नसहोत्पन्नास्तस्यापत्यानि जज्ञिरे ॥ ५३.९ ॥

“Ako ito,” wika ng iba—kaya’t naging apat na anyo, iisang anyo, at dalawang anyo. Mula sa Yaon, isinilang ang mga supling na sabay na lumitaw at nagkahiwa-hiwalay ayon sa pagkakaiba.

Verse 10

नित्यानित्यस्वरूपाणि दृष्ट्वा पूर्वं चतुर्मुखः । चिन्तयामास जनकं कथं पश्याम्यहं नृप ॥ ५३.१० ॥

Matapos masdan noon ang mga anyo ng walang hanggan at di-walang hanggan, ang Apat-ang-Mukha (Brahmā) ay nagmuni: “Paano ko masisilayan si Janaka, O hari?”

Verse 11

मदीयस्य पितुर्ये हि गुणा आसन् महात्मनः । न ते सम्प्रति दृश्यन्ते स्वारापत्येषु केषुचित् ॥ ५३.११ ॥

Tunay nga, ang mga kagalingang taglay ng aking ama, ang dakilang-loob—ngayon ay hindi na nakikita sa alinman sa kanyang sariling mga salinlahi.

Verse 12

पितुः पुत्रस्य यः पुत्रः स पितामहनामवान् । एवं श्रुतिः स्थिता चेयं स्वारापत्येषु नान्यथा ॥ ५३.१२ ॥

Ang anak na lalaki ng anak na lalaki ay tinatawag sa pangalang “pitāmaha” (lolo). Ganito itinatag ang kaugaliang batay sa śruti hinggil sa lahi ng supling, at hindi sa iba pang paraan.

Verse 13

क्वापि संपत्स्यते भावो द्रष्टव्यश्चापि ते पिता । एवं नीतेऽपि किं कार्यमिति चिन्तापरोऽभवत् ॥ ५३.१३ ॥

“Sa anumang paraan, sa kung saan man, maaaring maging mabuti ang kalagayan; at ang iyong ama ay dapat ding masilayan.” Kahit nadala na nang gayon, siya’y nalubog sa pag-iisip: “Ano ang dapat gawin?”

Verse 14

तस्य चिन्तयतः शस्त्रं पितृकं पुरतो बभौ । तेन शस्त्रेण तं रोषान्ममन्थ स्वमन्तिके ॥ ५३.१४ ॥

Habang siya’y nagmumuni-muni, lumitaw sa harap niya ang sandatang pamana ng mga ninuno. Sa galit, hinampas niya ang kalaban gamit ang sandatang iyon sa napakalapit na distansiya.

Verse 15

तस्मिन् मथितमात्रे तु शिरस्तस्यापि दुर्ग्रहम् । नालिकेरफलाकारं चतुर्वक्त्रोऽन्वपश्यत ॥ ५३.१५ ॥

Ngunit pagkatapus na pagkatapus ng pagdurog na iyon, nakita niya maging ang ulo nito—mahirap dakmain—na hugis gaya ng bunga ng niyog; minamasdan ito ng Apat-ang-Mukha.

Verse 16

तच्छावृतं प्रधानेन दशधा संवृतो बभौ । चतुष्पादेन शस्त्रेण चिच्छेद तिलकाण्डवत् ॥ ५३.१६ ॥

Nang balutin iyon ng Pradhāna (pangunahing sangkap), nagmistulang natakpan sa sampung patong. Sa sandatang may apat na paa, hiniwa niya iyon na parang pagputol sa tangkay ng linga.

Verse 17

प्रकामं तिलसंच्छिन्नॆ तदमूलौ न मे बभौ । अहं त्वहं वदन्भूतं तमप्येवमथाच्छिनत् ॥ ५३.१७ ॥

Kahit ito’y napira-piraso hanggang kasingliit ng butil ng linga, hindi pa rin lumitaw sa akin ang ugat nito. Pagkaraan, ang nilalang na paulit-ulit na nagsasabing “Ako ay ako,” ay muli rin itong hiniwa sa gayunding paraan.

Verse 18

तस्मिन् छिन्ने तदस्यांसे ह्रस्वमन्यमवेक्षत । अहं भूतादि वः पञ्च वदन्तं भूतिमन्तिकात् ॥ ५३.१८ ॥

Nang maputol ang bahaging iyon, nakita niya ang isa pang anyo na pandak sa mismong bahaging iyon. Sa malapit, nakita niya ang isang nagsasaad, “Ako ang pinagmulan ng mga nilalang,” na nakikipag-usap sa limang elemento.

Verse 19

तमप्येवमथो छित्त्वा पञ्चाशून्यममीक्षत । कृत्वावकाशं ते सर्वे जल्पन्त इदमन्तिकात् ॥ ५३.१९ ॥

Pagkaraan, pinutol din nila siya sa gayong paraan, at nakita nilang walang laman ang kapulungan ng limampu. Nang makapagbigay ng puwang, silang lahat ay nagsalita nito mula sa malapit.

Verse 20

तमप्यसङ्गशस्त्रेण चिच्छेद तिलकाण्डवत् । तस्मिँच्छिन्ने दशांशेन ह्रस्वमन्यमपश्यत ॥ ५३.२० ॥

Pinutol din niya siya sa sandatang tinatawag na “Asaṅga,” gaya ng pagputol sa tangkay ng linga. Nang maputol iyon, nakita niya ang isa pa—mas maikli ng ikasampung bahagi.

Verse 21

पुरुषं रूपशस्त्रेण तं छित्त्वाऽन्यमपश्यत । तद्वद् ह्रस्वं सितं सौम्यं तमप्येवं तदाऽकरोत ॥ ५३.२१ ॥

Nang putulin niya ang taong iyon sa sandata ng anyo, nakita niya ang iba pa. Gayundin, ang maamo—maikli at maputi—siya man ay ginawan ng gayon din noon.

Verse 22

एवं कृते शरीरं तु ददर्श स पुनः प्रभुः । स्वकीयमेवाकाश्यन्तः पितरं नृपसत्तम ॥ ५३.२२ ॥

Nang maganap iyon, muling nakita ng Panginoon ang katawan; at sa loob mismo ng kalangitan ay nakita niya ang sarili niyang ama—O pinakamainam sa mga hari.

Verse 23

त्रसरेणुसमं मूर्त्या अव्यक्तं सर्वजन्तुषु । समं दृष्ट्वा परं हर्षं उभे विसस्वरार्त्तवित् ॥ ५३.२३ ॥

Nang mamasdan ang Di-Nahahayag (Avyakta), na pantay na naroroon sa lahat ng nilalang, sa anyong kasinipis ng munting butil ng alikabok ng polen, ang dalawang kalahok sa pag-uusap—na batid ang dalamhating lumalabas sa nanginginig na tinig—ay nakaranas ng sukdulang kagalakan.

Verse 24

एवंविधोऽसौ पुरुषः स्वरनाम महातपाः । मूर्त्तिस्तस्य प्रवृत्ताख्यं निवृत्ताख्यं शिरो महत् ॥ ५३.२४ ॥

Ganyan ang Dakilang Tao (Puruṣa), na tinatawag na “Svara,” isang dakilang asceta. Ang kanyang anyong may katawan ay tinatawag na “Pravṛtti,” at ang kanyang dakilang ulo ay tinatawag na “Nivṛtti.”

Verse 25

एतस्मादेव तस्याशु कथया राजसत्तम । संभूतिरभवद् राजन् विवृत्तिस्त्वेष एव तु ॥ ५३.२५ ॥

Mula sa salaysay na ito tungkol sa kanya, O pinakamainam sa mga hari, agad na lumitaw ang isang pinagmulan (sumunod na paglitaw). O hari, ito lamang ang naging daloy ng mga pangyayari habang ito’y naganap.

Verse 26

एषेतिहासः प्रथमः सर्वस्य जगतो भृशम् । य इमं वेत्ति तत्त्वेन साक्षात् कर्मपरो भवेत् ॥ ५३.२६ ॥

Ang banal na salaysay na ito (itihāsa) ang pinakapanguna para sa buong daigdig, tunay na gayon. Sinumang makaunawa nito ayon sa tunay na prinsipyo ay magiging tuwirang nakatuon sa wastong gawa (karma).