Adhyaya 48: The Kalki Dvādaśī Observance and the Episode of King Viśāla

Verse 1

दुर्वासा उवाच । तद्वद् भाद्रपदे मासि शुक्लपक्षे तु द्वादशीम् । सङ्कल्प्य विधिना देवं अर्च्छयेत् परमेश्वरम् ॥ ४८.१ ॥

Wika ni Durvāsā: “Gayundin, sa buwan ng Bhādrapada, sa maliwanag na kalahati, sa araw ng Dvādaśī, matapos magtakda ng saṅkalpa (pormal na panata), dapat sambahin ang Panginoon—si Parameśvara—ayon sa itinakdang paraan.”

Verse 2

नमोऽस्तु कल्किने पादौ हृषीकेशाय वै कटिम् । म्लेच्छविध्वंसनायेति जगन्मूर्त्ते तथोदरम् ॥ ४८.२ ॥

Pagpupugay kay Kalkin—sa Kanyang mga paa; kay Hṛṣīkeśa—sa Kanyang baywang; sa “tagapagwasak ng mga mleccha”; at gayundin, pagpupugay sa tiyan ng May anyong siyang sansinukob.

Verse 3

शितिकण्ठाय कण्ठं तु खड्गपाणेति वै भुजौ । चतुर्भुजायेति हस्तौ विश्वमूर्त्ते तथा शिरः ॥ ४८.३ ॥

Ituring ang lalamunan bilang “para kay Śitikaṇṭha”; ang mga bisig bilang “kay Khaḍgapāṇi”; ang mga kamay bilang “sa Apat-na-Bisig”; at gayundin, ang ulo bilang “kay Viśvamūrti, ang May anyong sansinukob.”

Verse 4

एवमभ्यर्च्य मेधावी प्राग्वत् तस्याग्रतो घटम् । विन्यसेत् कल्किनं देवं सौवर्णं तत्र कारयेत् ॥ ४८.४ ॥

Pagkatapos sumamba nang ganito, ang marunong na nagsasagawa ay dapat, gaya ng dati, maglagay ng banga ng tubig sa harapan; doon ay dapat niyang itatag ang Diyos na si Kalkin at ipagawa roon ang isang gintong anyo (larawan) Niya.

Verse 5

सितवस्त्रयुगच्छन्नं गन्धपुष्पोपशोभितम् । कृत्वा प्रभाते विप्राय प्रदेयं शास्त्रवित्तमे । एवं कृते भवेद्यस्तु तन्निबोध महामुने ॥ ४८.५ ॥

Pagkahanda nito na natatakpan ng pares ng puting kasuotan at napapalamutian ng pabango at mga bulaklak, dapat itong ibigay sa bukang-liwayway sa isang brāhmaṇa na dalubhasa sa mga śāstra. At ang bungang lilitaw kapag ginawa ito nang ganito—pakinggan mo, O dakilang pantas.

Verse 6

पूर्वं राजा विशालोऽभूत् काश्यां पुर्यां महाबलः । गोत्रजैर्हृतराज्योऽसौ गन्धमादनमाविशत् ॥ ४८.६ ॥

Noong una, may isang makapangyarihang hari na nagngangalang Viśāla sa lungsod ng Kāśī. Nang maagaw ang kanyang kaharian ng mga kaangkan sa sarili niyang angkan, siya ay pumasok (nagpunta) sa Gandhamādana.

Verse 7

तस्य द्रोण्यां महाराज बदरीं प्राप्य शोभनाम् । हृतराज्यो विशेषेण गतश्रीको नरोत्तमः ॥ ४८.७ ॥

O dakilang hari, sa lambak na iyon ay narating ng pinakadakilang tao ang maringal na Badarī; naalisan siya ng kaharian at lalo pang nawalan ng dating karangalan at kasaganaan.

Verse 8

कदाचिदागतौ तत्र पुराणावृषिसत्तमौ । नरनारायणौ देवौ सर्वदेवनमस्कृतौ ॥ ४८.८ ॥

Minsan, dumating doon ang dalawang pinakadakilang sinaunang rishi—sina Nara at Nārāyaṇa—mga banal na nilalang na iginagalang at sinasamba ng lahat ng mga diyos.

Verse 9

तौ दृष्ट्वा तत्र राजानं पूर्वागतमरिंदमौ । ध्यायन्तं परमं ब्रह्म विष्ण्वाख्यं परमं पदम् ॥ ४८.९ ॥

Nang makita nila roon ang haring nauna nang dumating, nakita ng dalawang manlulupig ng kaaway na siya’y nagmumuni-muni sa Kataas-taasang Brahman, ang pinakamataas na tahanang tinatawag na Viṣṇu.

Verse 10

तौ प्रीतावूचतुस् तं तु राजानं क्षीणकल्मषम् । वरं वृणीष्व राजेन्द्र वरदौ स्वस्तवागतौ ॥ ४८.१० ॥

Nalugod ang dalawa at sinabi nila sa haring napawi na ang mga dungis: “O panginoon ng mga hari, pumili ka ng biyaya. Dumating kami nang ligtas, at kami ang mga tagapagkaloob ng biyaya.”

Verse 11

राजोवाच । भवन्तौ कौ न जानामि कस्य गृह्णाम्यहं वरम् । आराधयामि यत् तस्माद् वरमिच्छामि शोभनम् ॥ ४८.११ ॥

Sinabi ng Hari: “Hindi ko nalalaman kung sino kayong dalawa; kanino ako tatanggap ng biyaya? Yamang ako’y sumasamba sa Kanya na aking sinasamba, kaya ninanais ko ang isang mapalad na biyaya.”

Verse 12

एवमुक्तौ तु तौ राज्ञा कामाराधयसे प्रभो । कं वा वरं वृणुष्व त्वं कथयस्व कुतूहलात् ॥ ४८.१२ ॥

Nang masabihan ng hari ang dalawang iyon, sinabi niya: “O Panginoon, igawad Mo ang aking hiling ayon sa Iyong kalooban. Pumili Ka ng alinmang biyaya (vara) na ninanais Mo, at ipahayag Mo sa akin dahil sa aking pag-uusisa.”

Verse 13

एवमुक्तस्ततो राजा विष्णुमाराधयाम्यहम् । कथयित्वा स्थितस्तूष्णीं ततस्तावूचतुः पुनः ॥ ४८.१३ ॥

Nang masabihan nang gayon, sinabi ng hari: “Sasambahin ko si Viṣṇu.” Pagkasabi nito, siya’y nanahimik; at muling nagsalita ang dalawang iyon.

Verse 14

राजन् तस्यैव देवस्य प्रसादादावयोर् वरः । दातव्यस् ते वरं ब्रूहि कस् ते मनसि वर्तते ॥ ४८.१४ ॥

“O Hari, sa biyaya ng mismong Diyos na iyon, kami’y dapat maggawad sa iyo ng isang biyaya. Sabihin mo ang biyaya: ano ang nananahan sa iyong isipan?”

Verse 15

राजोवाच । यथा यज्ञेश्वरं देवं यज्ञैर्विविधदक्षिणैः । यष्टुं समर्थता मे स्यात् तथा मे ददतां वरम् ॥ ४८.१५ ॥

Sinabi ng hari: “Ipagkaloob Mo sa akin ang biyayang magbibigay sa akin ng kakayahang sumamba sa banal na Panginoon ng yajña (Yajñeśvara) sa pamamagitan ng mga ritwal na may sari-saring dakṣiṇā, mga handog na parangal.”

Verse 16

नर उवाच । स्वयं नारायणो देवो लोकमार्गप्रदर्शकः । मया सह तपः कुर्याद् बदर्यां लोकभावनः ॥ ४८.१६ ॥

Sinabi ni Nara: “Nawa’y si Nārāyaṇa mismo—ang banal na nagpapakita ng landas ng daigdig—ay magsagawa ng tapas (pagpapakasakit/ascetisismo) kasama ko sa Badarī, Siya na nagtataguyod ng kapakanan ng mga mundo.”

Verse 17

अयं मत्स्योऽभवत् पूर्वं पुनः कूर्मस्वरूपवान् । वराहश्चाभवद् देवो नरसिंहस्ततोऽभवत् ॥ ४८.१७ ॥

Noong una, Siya ay nagkatawang-tao bilang Matsya (Isda); muli, tinanggap Niya ang anyong Kūrma (Pagong). Ang Diyos ay naging Varāha (Baboy-ramo); at pagkaraan ay naging Narasiṁha (Tao-Leon).

Verse 18

वामनस्तु ततो जातो जामदग्न्यो महाबलः । पुनर्दाशरथिर्भूत्वा वासुदेवः पुनर्बभौ ॥ ४८.१८ ॥

Pagkatapos, isinilang si Vāmana; saka ang makapangyarihang Jāmadagnya (Paraśurāma). Muli, nang maging anak ni Daśaratha (Rāma), si Vāsudeva ay muling nagpakita.

Verse 19

बुद्धो भूत्वा जनं ह्येष मोहयामास पार्थिव । सपत्नान् दस्यवो म्लेच्छान् पुनर्हत्वा महीमिमाम् । प्रकृतिस्थां चकारायं स एष भगवान् हरिः ॥ ४८.१९ ॥

O hari, nang maging Buddha Siya, tunay na nilinlang Niya ang mga tao sa kamangmangan. Pagkaraan, muli Niyang pinuksa ang mga kaaway—mga tulisan at mga mleccha—at ibinalik ang daigdig na ito sa payapang kaayusang ayon sa likas na batas. Siya ring ito ang Bhagavān Hari.

Verse 20

पूज्यते मत्स्यरूपेण सर्वज्ञत्वमभीप्सुभिः । स्ववंशोद्धरणार्थाय कूर्मरूपी तु पूज्यते ॥ ४८.२० ॥

Sinasamba Siya sa anyong Matsya (Isda) ng mga nagnanais ng ganap na kaalaman. At upang iligtas at ingatan ang sariling angkan, sinasamba Siya sa anyong Kūrma (Pagong).

Verse 21

भवोदधिनिमग्नेन वाराहः पूज्यते हरिः । नारसिंहेन रूपेण तद्वत् पापभयाद् नरैः ॥ ४८.२१ ॥

Ang sinumang lumubog sa karagatan ng pag-iral sa sanlibutan (saṁsāra) ay dapat magpugay kay Hari sa anyong Varāha. Gayundin, ang mga taong pinahihirapan ng takot sa kasalanan ay dapat sumamba sa Kanya sa anyong Narasiṁha.

Verse 22

वामनं मोहनाशाय वित्तार्थे जगदग्निजम् । क्रूरशत्रुविनाशाय यजेद् दाशरथिं बुधः ॥ ४८.२२ ॥

Upang maalis ang pagkalito, ang marunong ay dapat sumamba kay Vāmana; upang makamtan ang yaman, (dapat sumamba) kay Jagadagnija; at upang lipulin ang malulupit na kaaway, ang marunong ay dapat sumamba kay Dāśarathi (Rāma).

Verse 23

बालकृष्णौ यजेद् धीमान् पुत्रकामो न संशयः । रूपकामो यजेद् बुद्धं कल्किनं शत्रुघातने ॥ ४८.२३ ॥

Ang taong may pag-unawa na nagnanais ng anak na lalaki ay dapat sumamba kay Bāla-Kṛṣṇa—walang pag-aalinlangan. Ang nagnanais ng kagandahan ay dapat sumamba sa Buddha; at (dapat sumamba) kay Kalkin upang puksain ang mga kaaway.

Verse 24

एवमुक्त्वा नरस्तस्य इमामेवाब्रवीन् मुनिः । द्वादशीं कृतवान् सोऽपि चक्रवर्ती बभूव ह । तस्यैव नाम्ना बदरी विशालाख्या अभवन् मुने ॥ ४८.२४ ॥

Pagkasabi nito, ipinahayag ni Nara sa kanya ang mismong pahayag na ito; at siya man, nang maitatag ang pagtalima sa Dvādaśī, ay tunay na naging cakravartin (pangkalahatang hari). At sa mismong pangalan niya, O pantas, ang pook na Badarī ay nakilala bilang “Viśālā”.

Verse 25

इह जन्मनि राजा असौ राज्यं कृत्वा इयाद् वनम् । यज्ञैश्च विविधैरिष्ट्वा परं निर्वाणमाप्तवान् ॥ ४८.२५ ॥

Sa mismong buhay na ito, ang haring iyon—matapos maghari—ay nagtungo sa gubat; at matapos magsagawa ng iba’t ibang yajña (handog na sakripisyo), nakamit niya ang pinakamataas na nirvāṇa (ganap na paglaya).