Adhyaya 47: The Rite of Śrāvaṇa Bright-Fortnight Dvādaśī (Dāmodara Worship) and the Exemplum of King Nṛga

Verse 1

दुर्वासा उवाच । श्रावणस्य तु मासस्य शुक्लपक्षे तु द्वादशी । अर्चयेत् परमं देवं गन्धपुष्पैर्जनार्नम् ॥ ४७.१ ॥

Sinabi ni Durvāsā: “Sa ika-labindalawang araw (dvādaśī) ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Śrāvaṇa, dapat sambahin ang Kataas-taasang Diyos sa pamamagitan ng mababangong sangkap at mga bulaklak, na tinatawag Siyang Janārṇa.”

Verse 2

दामोदराय पादौ तु हृषीकेशाय वै कटिम् । सनातनेति जठरमुरः श्रीवत्सधारिणे ॥ ४७.२ ॥

“Ihandog ang mga paa kay Dāmodara; ang baywang kay Hṛṣīkeśa; ang tiyan na may pormulang ‘Sanātana’; at ang dibdib sa Tagapagdala ng tanda ng Śrīvatsa.”

Verse 3

चक्रपाणयेति भुजौ कण्ठं च हरये तथा । मुञ्जकेशाय च शिरो भद्रायेति शिखां तथा ॥ ४७.३ ॥

Sa pagbigkas ng “para kay Cakrapāṇi,” italaga ito sa dalawang bisig; at gayundin italaga ang lalamunan kay Hari. Ang ulo ay italaga kay Muñjakeśa; at ang tuktok na buhol ng buhok (śikhā) ay italaga kay Bhadrā.

Verse 4

एवं सम्पूज्य संस्थाप्य कुम्भं पूर्ववदेव तु । विन्यस्य वस्त्रयुग्मं तु तस्योपरि ततो न्यसेत् ॥ ४७.४ ॥

Kaya nito, matapos sambahin nang wasto at itatag ang palayok na pang-ritwal (kumbha) gaya ng dati, ilagay ang isang pares ng tela sa ibabaw nito, at saka ilagay (ang bagay na iyon) sa tuktok ng kumbha.

Verse 5

काञ्चनं देवदेवं तु दामोदरसनामकम् । तमभ्यर्च्य विधानॆन गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् ॥ ४७.५ ॥

Pagkatapos, sambahin ayon sa itinakdang paraan ang ginintuang “Diyos ng mga diyos,” na may pangalang Dāmodara, sa pamamagitan ng pabango, mga bulaklak, at iba pang handog nang sunud-sunod.

Verse 6

प्राग्वत् तं ब्राह्मणे दद्याद् वेदवेदाङ्गपारगे । एवं नियमयुक्तस्य प्रभावं तच्छृणुष्व मे ॥ ४७.६ ॥

Gaya ng dati, ibigay iyon sa isang brāhmaṇa na ganap na bihasa sa Veda at sa mga Vedāṅga. Kaya pakinggan mo mula sa akin ang bisa ng taong may mga panatang disiplina at wastong pagtalima.

Verse 7

एष ते विधिरुद्दिष्टः श्रावणे मासि वै विभो । एतस्याश्च प्रभावं यत् शृणु पापप्रणाशनम् ॥ ४७.७ ॥

O makapangyarihan, ang paraang ito ay itinuro sa iyo sa buwan ng Śrāvaṇa. Ngayon pakinggan ang bisa nito—isang salaysay na nagwawasak ng kasalanan at maling gawa.

Verse 8

पुरा कृतयुगे राजा नृगो नाम महाबलः । बभ्राम स वनं घोरं मृगयासक्तमानसः ॥ ४७.८ ॥

Noong unang panahon, sa Kṛta Yuga, may haring nagngangalang Nṛga, na may dakilang lakas. Dahil ang isip niya’y nakatuon sa pangangaso, napadpad siya sa isang kakila-kilabot na gubat.

Verse 9

स कदाचित् तुरङ्गेण हृतो दूरं महद्वनम् । व्याघ्रसिंहगजाकीर्णं दस्युसर्पनिषेवितम् ॥ ४७.९ ॥

Minsan, dahil sa kabayong nagdala sa kanya nang malayo, narating niya ang isang malawak na gubat—punô ng tigre, leon, at elepante, at dinadalaw ng mga tulisan at mga ahas.

Verse 10

एकाकी तत्र राजा तु अश्वं मुच्य तरोरधः । स्वयं कुशमथास्तीर्य सुप्तो दुःखसमन्वितः ॥ ४७.१० ॥

Doon, nag-iisa ang hari; pinalaya niya ang kabayo sa ilalim ng puno. Pagkaraan, siya mismo’y naglatag ng damong kuśa at nahiga upang matulog, pasan ang dalamhati.

Verse 11

तावत् तत्रैव लुब्धानां सहस्राणि चतुर्दश । आगतानि मृगान् हन्तुं रात्रौ राज्ञः समन्ततः ॥ ४७.११ ॥

Noon ding iyon, sa mismong lugar na iyon, dumating sa gabi ang labing-apat na libong mangangaso, pinalibutan ang hari sa lahat ng panig, na naglalayong pumatay ng usa.

Verse 12

तत्रापश्यन्त ते सुप्तं हेमरत्नविभूषितम् । नृगं राजानमत्युग्रं श्रिया परमया युतम् ॥ ४७.१२ ॥

Doon nila nakita si Haring Nṛga na natutulog, pinalamutian ng ginto at mga hiyas—lubhang kakila-kilabot sa tindig, at puspos ng pinakamataas na karangalan at ningning.

Verse 13

ते गत्वा त्वरितं व्याधाः स्वभर्त्रे संन्यवेदयन् । सोऽपि रत्नसुवर्णार्थं राजानं हन्तुमुद्यतः ॥ ४७.१३ ॥

Mabilis na nagtungo ang mga mangangaso at iniulat ito sa kanilang pinuno; at siya man, dahil sa hiyas at ginto, ay umalis na may hangaring patayin ang hari.

Verse 14

तुरगस्य च हेतोस्तु निस्त्रिंशा वनचारिणः । राजानं सुप्तमासाद्य निगृहीतुं प्रचक्रमुः ॥ ४७.१४ ॥

Ngunit dahil sa kabayo, ang mga naninirahan sa gubat—may mga tabak sa kamay—ay lumapit sa haring natutulog at nagsimulang dakpin siya.

Verse 15

तावद् राज्ञः शरीरात् तु श्वेताभरणभूषिता । नारी काचित् समुत्तस्थौ स्त्रक्चन्दनविभूषिता । उत्थाय चक्रमादाय ते म्लेच्छा विनिपातिताः ॥ ४७.१५ ॥

Noon, mula sa katawan ng hari ay may isang babae na bumangon, pinalamutian ng mapuputing palamuti at ginayakan ng mga kuwintas ng bulaklak at pahid ng sandal. Pagbangon at pagdakma sa diskong sandata, ibinagsak niya ang mga mleccha.

Verse 16

दस्यून् निहत्य सा देवी तस्य राज्ञस्तनुं पुनः । प्रविशन्त्याशु राजा अपि प्रतिबुद्धोऽथ दृष्टवान् । म्लेच्छांस्तु निहतान् दृष्ट्वा सा स्वमूर्त्तिलयं गता ॥ ४७.१६ ॥

Matapos patayin ang mga tulisan, ang diyosa ay muling pumasok sa katawan ng hari. Mabilis ding nagising ang hari at tumingin; at nang makita niyang patay na ang mga mleccha, siya’y umurong at naglaho pabalik sa sariling anyo.

Verse 17

अश्वमारुह्य स पुनर्वामदेवाश्रमं ययौ । तत्रापृच्छदृषिं भक्त्या का स्त्री के ते निपातिताः । एतत्कार्यमृषे मह्यं कथयस्व प्रसीद मे ॥ ४७.१७ ॥

Sumakay siya sa kabayo at muling nagtungo sa ashram ni Vāmadeva. Doon, may debosyon niyang tinanong ang pantas: “Sino ang babaeng iyon, at sino yaong mga ibinagsak? O ṛṣi, ipaliwanag mo sa akin ang bagay na ito; maawa ka sa akin.”

Verse 18

वामदेव उवाच । त्वमासीच्छूद्रजातीय अन्यजन्मनि पार्थिव । तत्र त्वया ब्राह्मणस्य प्रेषणं कुर्वता श्रुता । श्रावणस्य तु मासस्य शुक्लपक्षे तु द्वादशी ॥ ४७.१८ ॥

Wika ni Vāmadeva: “O hari, sa ibang kapanganakan ikaw ay mula sa lahing Śūdra. Doon, habang inuutusan mo ang isang brāhmaṇa bilang sugo, narinig mo ang tungkol sa Dvādaśī, ang ikalabindalawang araw ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Śrāvaṇa.”

Verse 19

सविधानात् त्वया राजन् भक्त्या वै समुपोषिता । उपोषितायां तस्यां तु राज्यं लब्धं त्वयानघ ॥ ४७.१९ ॥

O hari, ayon sa itinakdang paraan, taimtim mong isinagawa ang pag-aayuno/panata na iyon. Nang matapos ang pagtalima, ikaw—o walang dungis—ay nagkamit ng kaharian.

Verse 20

सर्वापत्सु च सा देवी भवन्तं परिरक्षति । यया विनिहताः क्रूरा म्लेच्छाः पापसमन्विताः । भवांश्च रक्षितो राजन् श्रावणद्वादशी तु सा ॥ ४७.२० ॥

At sa lahat ng kapahamakan, ang Diyosa ay nag-iingat sa iyo; sa pamamagitan niya, ang malulupit na mleccha na may kasamang kasalanan ay nalipol. At ikaw man ay napangalagaan, O hari; siya nga ang Śrāvaṇa Dvādaśī (ang araw/panata).

Verse 21

एकैव पाति चापत्सु राज्यं एकैव यच्छति । किं पुनर्द्वादशैतास्तु येनेन्द्रं न ददुः पदम् ॥ ४७.२१ ॥

Isang tao lamang ang nakapagtatanggol sa kaharian sa oras ng kapahamakan; isang tao lamang din ang nakapagkakaloob ng biyaya. Lalo pa kaya yaong labindalawa—na sa kanila, maging si Indra ay hindi pinagkalooban ng luklukang kapangyarihan?