Adhyaya 43: The Caitra Dvādaśī Observance and the Ritual Procedure for Worship of Vāmana

Verse 1

दुर्वासा उवाच । एवमेव मुने मासि चैत्रे संकल्प्य द्वादशीम् । उपोष्याराधयेत् पश्चात् देवदेवं जनार्दनम् ॥ ४३.१ ॥

Sinabi ni Durvāsā: “Ganyan nga, O muni: sa buwan ng Caitra, matapos magpasiya at manata para sa Dvādaśī, mag-ayuno; at pagkatapos ay sambahin si Janārdana, ang Diyos ng mga diyos.”

Verse 2

वामनायेति पादौ तु विष्णवे कटिमर्चयेत् । वासुदेवेत्य जठरमुरः सम्पूर्णकाय च ॥ ४३.२ ॥

Sambahin ang mga paa sa pormulang “(para kay) Vāmana,” at sambahin ang baywang sa “(para kay) Viṣṇu”; sa “(para kay) Vāsudeva,” sambahin ang tiyan, ang dibdib, at ang buong katawan bilang kabuuan.

Verse 3

कण्ठं विश्वकृते पूज्य शिरो वै व्योमरूपिणे । बाहू विश्वजिते पूज्य स्वनाम्ना शङ्खचक्रकौ ॥ ४३.३ ॥

Dapat igalang ang lalamunan bilang (anyo) Viśvakṛt; at ang ulo ay igalang bilang (anyo) Vyomarūpin. Ang mga bisig ay igalang bilang (anyo) Viśvajit; at ang kabibe at diskong (cakra) ay dapat parangalan sa kani-kanilang sariling mga pangalan.

Verse 4

अनेन विधिनाभ्यर्च्य देवदेवं सनातनम् । प्राग्वदेवोत्तरं कुम्भं सयुग्मं पुरतो न्यसेत् ॥ ४३.४ ॥

Matapos sambahin ayon sa paraang ito ang walang-hanggang Diyos ng mga diyos, ilagay sa harapan ang isang kumbha (banga ng tubig) gaya ng dati—nakaharap sa hilaga ng silangan—kasama ang kapareha nito.

Verse 5

प्रागुक्तपात्रे संस्थाप्य वामनं काञ्चनं बुधः । यथाशक्त्या कृतं ह्रस्वं सितयज्ञोपवीतिनम् ॥ ४३.५ ॥

Matapos iluklok sa sisidlang nabanggit na ang ginintuang (larawan ni) Vāmana, ang marunong na nagsasagawa ay dapat humubog ayon sa kaya ng isang maliit (anyong pandak) na pigura, na may puting yajñopavīta (banal na tali).

Verse 6

कुण्डिकां स्थापयेत् पार्श्वे छत्रिकां पादुके तथा । अक्षामालां च संस्थाप्य वृषिकां च विशेषतः ॥ ४३.६ ॥

Ilagay sa gilid ang isang kuṇḍikā (sisidlang tubig), gayundin ang isang munting payong at isang pares ng sandalyas; ilapag din ang akṣamālā (rosaryo), at lalo na, ilagay nang bukod ang vṛṣikā.

Verse 7

एतैरुपस्कारैर्युक्तं प्रभाते स द्विजातये । दापयेत् प्रीयतां विष्णुर्ह्रस्वरूपीति उदीरयेत् ॥ ४३.७ ॥

Sa umaga, kapag nalagyan na ng mga kagamitang ito, ipabigay niya ito sa isang dvijāti (brāhmaṇa), at bigkasin: “Nawa’y malugod si Viṣṇu—na may munting, maselang anyo.”

Verse 8

मासनाम्ना तु संयुक्तं प्रादुर्भावविधानकम् । प्रीयतामिति सर्वत्र विधिरेष प्रकीर्तितः ॥ ४३.८ ॥

Ang ritong paglitaw (prādurbhāva) na ito, kapag iniugnay sa pangalan ng buwan, ay ipinahahayag sa lahat ng dako sa pormulang: “Nawa’y malugod (ang diyos)”—ito ang itinakdang pamamaraan.

Verse 9

श्रूयते च पुरा राजा हर्यश्वः पृथिवीपतिः । अपुत्रः स तपस्तेपे पुत्रमिच्छंस्तपोधनम् ॥ ४३.९ ॥

Naririnig din na noong unang panahon ay may isang hari, si Haryaśva, panginoon ng daigdig. Dahil walang anak na lalaki, nagsagawa siya ng mahigpit na pag-aayuno at pagninilay, nagnanais ng isang anak—na ang kayamanan ay ang bisa ng kanyang tapasya.

Verse 10

तस्यैव कुर्वतो व्युष्टिं पुत्रार्थे मुनिसत्तम । अजगाम हरिः पूर्वं द्विजरूपं समाश्रितः ॥ ४३.१० ॥

O pinakadakila sa mga pantas, habang isinasagawa niya ang pagtalima na iyon upang magkaanak, dumating noon si Hari, na nag-anyong isang brāhmaṇa.

Verse 11

उवाच तपसा राजन् किं ते व्यवसितं प्रभो । पुत्रार्थमिति प्रोवाच तं विप्रः प्रत्युवाच ह ॥ ४३.११ ॥

Sinabi niya: “O Hari, sa pamamagitan ng tapasya, ano ang iyong pasiya, O panginoon?” Sumagot ang hari: “Para sa isang anak na lalaki.” At ang brāhmaṇa ay tumugon nang gayon.

Verse 12

इदमेव विधानं तु कुरु राजन्नुवाच ह । एवमुक्त्वा तु राजानं क्षणादन्तर्हितः प्रभुः ॥ ४३.१२ ॥

Sinabi niya: “O hari, gawin mo mismo ang itinakdang pamamaraan na ito.” Pagkasabi nito sa hari, ang Panginoon ay naglaho sa isang iglap.

Verse 13

राजाऽपि तं चकाराशु मन्त्रवन्तं द्विजातये । दरिद्राय तथा प्रादात् ज्योतिर्गार्गाय धीमते ॥ ४३.१३ ॥

Ang hari rin ay agad na gumawa nito, itinalaga siya bilang pari na may wastong mga mantra para sa mga dvija. Gayundin, nagkaloob siya ng tulong sa isang dukha—sa marunong na si Jyotir Gārga.

Verse 14

यथादितेरपुत्रायाः स्वयं पुत्रत्वमागतः । भगवंस्तेन सत्येन ममाप्यस्तु सुतो वरः ॥ ४३.१४ ॥

Kung paanong si Aditi—bagaman walang anak—ay kusang nagkaroon ng pagka-anak, O Mapalad na Panginoon; sa katotohanang iyon, nawa’y magkaroon din ako ng isang dakilang anak na lalaki.

Verse 15

अनेन विधिना दत्ते तस्य पुत्रोऽभवन्मुने । कुवलाश्व इति ख्यातश्चक्रवर्ती महाबलः ॥ ४३.१५ ॥

O pantas, nang ang handog ay naibigay ayon sa itinakdang paraan, nagkaroon siya ng isang anak na lalaki—kilala bilang Kuvalāśva, isang makapangyarihang cakravartin na naghahari sa buong daigdig.

Verse 16

अपुत्रो लभते पुत्रमधनो लभते धनम् । भ्रष्टराज्यो लभेद् राज्यं मृतो विष्णुपुरं व्रजेत् ॥ ४३.१६ ॥

Ang walang anak ay magkakamit ng anak; ang dukha ay magkakamit ng yaman. Ang nawalan ng kaharian ay muling magkakamit ng paghahari; at ang namatay ay makararating sa tahanan ni Viṣṇu.

Verse 17

कीर्त्तित्वा सुचिरं तत्र इह मर्त्यमुपागतः । चक्रवर्ती भवेद्धीमान् ययातिरिव नाहुषः ॥ ४३.१७ ॥

Matapos magtagal sa pagpupuri at pag-alaala roon, at saka dumating dito sa kalagayang pantao, ang tao’y magiging isang marunong na cakravartin, tulad ni Yayāti na anak ni Nāhuṣa.