
Pitṛ-saṃbhava-kathanaṃ śrāddha-vidhiś ca
Ritual-Manual (Śrāddha / Pitṛ-tarpaṇa) with Cosmogonic Framing
Sa loob ng aral na pag-uusap ni Varāha at Pṛthivī, inilalahad ang kosmogonikong pinagmulan at pag-uuri ng mga Pitṛ (mga ninuno), at ginagawang tuntuning ritwal para sa śrāddha. Si Brahmā, sa malalim na pagninilay para sa paglikha, ay pinagmulan ng mga nilalang na kulay-usok na sumigaw ng “pibāma” at “surāḥ/soma,” na nagnanais umakyat. Itinalaga sila ni Brahmā bilang mga Pitṛ para sa mga maybahay at ibinukod ang mga pangkat gaya ng Nandīmukha Pitṛ na pinararangalan sa vṛddhi-śrāddha. Itinatakda rin ang iba’t ibang paraan ng tarpaṇa/arcana ayon sa katayuan at tungkulin (agnihotrin, kṣatriya, vaiśya, śūdra, anāhitāgni). Sa wakas, itinatangi ang amāvāsyā bilang pangunahing araw ng handog gamit ang kuśa, tila, at tubig, na nangangakong kapalit na biyaya—āyuḥ, kīrti, dhana, putra, vidyā.
Verse 1
महातपा उवाच । पितॄणां सम्भवं राजन् कथ्यमानं निबोध मे । पूर्वं प्रजापतिब्रह्मा सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः ॥ ३४.१ ॥
Sinabi ni Mahātapā: “O hari, unawain mo mula sa akin ang salaysay na isinasalaysay tungkol sa pinagmulan ng mga Pitṛ (mga ninunong banal). Noong una, si Prajāpati Brahmā, na nagnanais lumikha ng sari-saring nilalang, (ay nagsimula sa paglikha).”
Verse 2
एकाग्रमनसा सर्वास्तन्मात्रा मनसा बहिः । कृत्वा परमकं ब्रह्म ध्यायन् सर्गेप्सुरुच्छकैः ॥ ३४.२ ॥
Taglay ang isip na nakatuon sa iisang dulo, matapos ilagay sa labas sa pamamagitan ng pag-iisip ang lahat ng maseselang sangkap (tanmātra), siya’y nagmumuni-muni sa Kataas-taasang Brahman—nagnanais magpalitaw ng paglikha—sa isang dakilang kalagayan.
Verse 3
तस्यात्मनि तदा योगं गतस्य परमेष्ठिनः । तन्मात्रा निर्ययुर्देहाद् धूमवर्णाकृतित्विषः ॥ ३४.३ ॥
Noon, nang ang Parameṣṭhin ay pumasok sa yogikong pagkalubog sa loob ng sarili, ang mga tanmātra—mga maseselang sangkap—ay lumabas mula sa kanyang katawan, taglay ang kulay, anyo, at ningning na tulad ng usok.
Verse 4
पिबाम इति भाषन्तः सुरान् सोम इति स्म ह । ऊर्ध्वं जिगमिषन्तो वै वियत्संस्थास्तपस्विनः ॥ ३४.४ ॥
Sila’y nagsabi, “Uminom tayo,” at tunay ngang tinawag nila ang surā na “Soma”; at ang mga asceta—nakatindig sa kalangitan—ay taimtim na nagnanais umakyat paitaas.
Verse 5
तान्दृष्ट्वा सहसा ब्रह्मा तिर्यक्संस्थान उन्मुखान् । भवन्तः पितरः सन्तु सर्वेषां गृहमेधिनाम् ॥ ३४.५ ॥
Nang bigla silang makita ni Brahmā—nakaharap paitaas at ang anyo’y nakalapat nang pahalang—kanyang sinabi: “Nawa’y maging mga Pitṛ kayo, ang mga ninunong banal para sa lahat ng maybahay.”
Verse 6
ऊर्ध्ववक्त्रास्तु ये तत्र ते नान्दीमुखसंज्ञिताः । वृद्धिश्राद्धेषु सततं पूज्या श्रुतिविधानतः ॥ ३४.६ ॥
Yaong mga ‘nakaharap paitaas’ doon ay tinatawag na Nāndīmukha. Sa mga ritong vṛddhi-śrāddha (śrāddha sa mga pagkakataong pag-unlad at pagpapala), sila’y dapat laging parangalan ayon sa mga tuntunin ng Śruti.
Verse 7
अग्निं पुरस्कृतो यैस्तु ते द्विजा अग्निहोत्रिणः । नित्यैर्नैमित्तिकैः काम्यैः पार्वणैस्तर्पयन्तु तान् ॥ ३४.७ ॥
Ngunit ang mga dvija na inuuna ang banal na apoy—yaong nag-iingat ng agnihotra—ay dapat magbigay-kasiyahan sa kanila (mga ninuno) sa pamamagitan ng mga ritong nitya (araw-araw), naimittika (pang-okasyon), kāmya (ayon sa ninanais), at ng mga handog na pārvana.
Verse 8
बहिःप्रवरणा ये च क्षत्रियास्तर्पयन्तु तान् । आज्यं पिबन्ति ये चात्र तानर्चयन्तु विषः सदा ॥ ३४.८ ॥
Ang mga Kṣatriya na tinatawag na “bahiḥ-pravaraṇa” ay dapat magbigay-kasiyahan sa kanila sa pamamagitan ng mga handog; at sa ganitong kalagayan, ang karaniwang mamamayan (viśaḥ) ay dapat laging magpugay sa mga umiinom ng ājya (nilinaw na mantikilya).
Verse 9
ब्राह्मणैरभ्यनुज्ञाताः शूद्राः स्वपितॄणामतः । तानेवार्चयतां सम्यग्विधिमन्त्रबहिष्कृताः ॥ ३४.९ ॥
Ang mga Śūdra, kapag pinahintulutan nang wasto ng mga brāhmaṇa, ay maaaring magsagawa ng pagsamba alang-alang sa sarili nilang mga ninuno; sambahin nila ang mga iyon nang tama—ngunit hindi kasama sa pormal na ritwal at sa mga mantrang Veda.
Verse 10
anAhitAgnayo ye cha brahmakShatravisho narAH | svakAlinaste.archayantu lokAgnipurataH sadA || 34.10 ||
Ang mga tao—brāhmaṇa, kṣatriya, at viśa—na hindi pa nakapagtatag ng apoy ng paghahandog (anāhita-agni) ay dapat laging magsamba sa kani-kanilang takdang oras sa harap ng apoy ng daigdig (lokāgni).
Verse 11
इत्येवं पूजिता यूयमिष्टान् कामान् प्रयच्छत । आयुः कीर्तिं धनं पुत्रान् विद्यामभिजनं स्मृतिम् ॥ ३४.११ ॥
“Sa gayon, kapag kayo ay naparangalan nang wasto, ipagkaloob ninyo ang mga ninanais—buhay na mahaba, dangal, yaman, mga anak na lalaki, karunungan, marangal na angkan, at matibay na alaala.”
Verse 12
इत्युक्त्वा तु तदा ब्रह्मा तेषां पन्थानमाकरॊत् । दक्षिणायनसंज्ञं तु पितॄणां च पितामहः ॥ ३४.१२ ॥
Pagkasabi nito, noon ay itinatag ni Brahmā ang kanilang landas—ang daang tinatawag na Dakṣiṇāyana; at si Pitāmaha (ang Dakilang Ninuno) ang nag-atas nito para sa mga Pitṛ (mga nilalang na ninuno).
Verse 13
तूष्णीं ससर्ज भूतानि तमूचुः पितरस्ततः । वृत्तिं नो देहि भगवन् यया विन्दामहे सुखम् ॥ ३४.१३ ॥
Sa katahimikan, nilikha niya ang lahat ng nilalang. Pagkaraan, nagsalita ang mga Pitṛ (mga ninunong banal): “O Bhagavān, ipagkaloob mo sa amin ang isang paraan ng kabuhayan upang makamtan namin ang kaginhawahan.”
Verse 14
ब्रह्मा उवाच । अमावास्यादिनं वोऽस्तु तस्यां कुशतिलोदकैः । तर्पिता मानुषैस्तृप्तिं परां गच्छथ नान्यथा ॥ ३४.१४ ॥
Wika ni Brahmā: “Italaga para sa inyo ang araw ng Amāvāsyā (bagong buwan); sa araw na iyon, kapag ang mga tao ay nagbigay-kasiyahan sa inyo sa pamamagitan ng handog na tubig na may damong kuśa at linga, makakamtan ninyo ang pinakamataas na kasiyahan—kung hindi, hindi.”
Verse 15
तिलाः देयास्तथैतस्यामुपोष्य पितृभक्तितः । परं तस्य सन्तुष्टा वरं यच्छत मा चिरम् ॥ ३४.१५ ॥
Sa araw na iyon ay dapat ding maghandog ng linga; at kapag nag-ayuno nang may debosyon sa mga ninuno, ang mga Pitṛ ay lubos na nasisiyahan at agad na nagkakaloob sa kanya ng isang biyaya.
The text frames ancestral rites as a normative duty of the gṛhamedhin (householder): by performing regulated tarpaṇa/arcana for the Pitṛs, society maintains intergenerational continuity and moral order. The instruction is reciprocal—proper remembrance and offering are portrayed as sustaining a stable human world (lineage, learning, reputation), which can be read as a social form of stewardship within the Varāha–Pṛthivī pedagogical horizon.
Amāvāsyā (new-moon day) is explicitly designated as the principal ritual day for the Pitṛs. The chapter also names dakṣiṇāyana as the Pitṛs’ path, functioning as a cosmological/seasonal marker associated with the southern course of the sun in classical Indian calendrical thought.
While it does not discuss landscapes directly, the chapter situates household ritual (use of water, kuśa grass, and tila) as a patterned practice that stabilizes community life across generations. In a Varāha–Pṛthivī framing, such regulated resource-use and remembrance functions as an early model of terrestrial balance: continuity of lineage and disciplined consumption are linked to orderly habitation on Earth rather than unchecked extraction or social disruption.
Brahmā (Prajāpati) is the central cosmogonic figure, presented as instituting the Pitṛs and their ritual pathway. The chapter also references culturally defined ritual identities—agnihotrin (maintainer of sacred fires), anāhitāgni (without established fires), and varṇa categories (brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra)—as the social lineages through which the rites are operationalized.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.