Adhyaya 3: Nārada’s Account of a Former Birth and a Hymn to Nārāyaṇa

Verse 1

प्रियव्रत उवाच । अन्यस्मिन् भगवन् जन्मन्यासीत् यत् तद् विचेष्टितम् । सर्वं कथय देवर्षे महत् कौतूहलं हि मे ॥ ३.१ ॥

Wika ni Priyavrata: “O Mapalad na Panginoon, anong asal o gawain ang naganap sa ibang kapanganakan? Isalaysay mo ang lahat. O banal na rishi ng mga diyos, tunay na isang dakilang pag-uusisa ang sumibol sa akin.”

Verse 2

नारद उवाच । स्नातस्य मम राजेन्द्र तस्मिन् वेदसरस्यथ । सावित्र्याश्च वचः श्रुत्वा तस्मिन् जन्मसहस्रकम् । स्मरणं तत्क्षणाज्जातं शृणु जन्मान्तरं मम ॥ ३.२ ॥

Wika ni Nārada: “O hari, matapos akong maligo roon sa Veda-saras at marinig ang mga salita ni Sāvitrī, sa mismong sandaling iyon ay sumibol sa akin ang pag-alaala sa sanlibong kapanganakan. Pakinggan mo ang aking dating buhay.”

Verse 3

अस्त्यवन्तीपुरं राजंस्तत्राहं प्राग् द्विजोत्तमः । नाम्ना सारस्वतः पूर्वं वेदवेदाङ्गपारगः ॥ ३.३ ॥

O hari, may isang lungsod na tinatawag na Avantīpura. Doon, noong unang panahon, ako’y isang pinakadakilang Brahmana; dati akong kilala sa pangalang Sārasvata, na ganap na bihasa sa Veda at sa mga sangay nitong vedāṅga.

Verse 4

बहुभृत्यपरिवारो बहुधान्यश्च पार्थिवः । अन्यस्मिन् कृतसंज्ञे तु युगे परमबुद्धिमान् ॥ ३.४ ॥

Sa ibang kapanahunan na tinatawag na Kṛta (Satya) Yuga, ang hari ay napalilibutan ng maraming lingkod at kasamahan, sagana sa butil at mga panustos, at may pinakamataas na talino.

Verse 5

ततो ध्यातं मयैकान्ते किमनेन करोम्यहम् । द्वन्द्वेन सर्वमेतद्धि न्यस्त्वा पुत्रेषु याम्यहम् । तपसे धृतसङ्कल्पः सरः सारस्वतं द्रुतम् ॥ ३.५ ॥

Pagkaraan, nagmuni-muni ako nang mag-isa: “Ano ang gagawin ko sa mga ito? Tunay na ang lahat ng ito’y nakagapos sa mga salungatang pares (dvandva). Ipagkakatiwala ko ito sa aking mga anak at ako’y aalis.” Taglay ang matibay na pasiya sa pag-aayuno at pagninilay (tapas), siya’y mabilis na nagtungo sa lawa ng Sārasvata.

Verse 6

एवं चिन्त्य मया इष्टः कर्मकाण्डेन केशवः । श्राद्धैश्च पितरो देवा यज्ञैश्चान्ये तथा जनाः ॥ ३.६ ॥

Sa gayon, matapos magnilay, sinamba ko si Keśava sa pamamagitan ng disiplinang nakatuon sa mga ritwal (karma-kāṇḍa). Sa mga ritong śrāddha, pinararangalan ang mga ninuno at ang mga diyos; at gayundin, ang iba pang tao ay napalulugod sa pamamagitan ng mga handog na yajña.

Verse 7

ततोऽहं निर्गतो राजंस्तपसे धृतमानसः । सारस्वतं नाम सरो यदेतत् पुष्करं स्मृतम् ॥ ३.७ ॥

Pagkaraan nito, O Hari, ako’y lumisan, taglay ang matatag na isip para sa pag-aayuno at pagninilay (tapas), patungo sa lawa na tinatawag na Sārasvata—ang mismong ito na naaalala bilang Puṣkara.

Verse 8

तत्र गत्वा मया विष्णुः पुराणः पुरुषः शिवः । आराधितो मया भक्त्या जपं नारायणात्मकम् ॥ ३.८ ॥

Pagdating ko roon, sinamba ko si Viṣṇu—ang Sinauna, ang Kataas-taasang Puruṣa, ang Mapalad at Banal—sa pamamagitan ng debosyon; at nagsagawa ako ng japa na ang diwa ay si Nārāyaṇa.

Verse 9

ब्रह्मपारमयं राजन् जपता परमं स्तवम् । ततो मे भगवान् तुष्टः प्रत्यक्षत्वं जगाम ह ॥ ३.९ ॥

O Hari, habang inuusal ko ang kataas-taasang himno ng pagpupuri na puspos ng pinakadakilang Brahman, ang Bhagavān—nalugod sa akin—ay tunay na nagpakita nang hayagan sa aking harapan.

Verse 10

प्रियव्रत उवाच । कीदृशं ब्रह्मपारं तु श्रोतुमिच्छामि सत्तम । कथयस्व प्रसादेन देवर्षे सुप्रसन्नधीः ॥ ३.१० ॥

Sinabi ni Priyavrata: “O pinakadakila sa mga banal, nais kong marinig ang tungkol sa ‘malayong pampang’ (pinakahuling diwa) ng brahman. O banal na rishi, sa iyong biyaya ay ipaliwanag mo—taglay ang ganap na payapang pag-iisip.”

Verse 11

नारद उवाच । परं पराणाममृतं पुराणं पारं परं विष्णुमनन्तवीर्यम् । नमामि नित्यं पुरुषं पुराणं परायणं पारगतं पराणाम् ॥ ३.११ ॥

Sinabi ni Nārada: Lagi kong sinasamba at pinupugayan si Viṣṇu—ang Kataas-taasan na lampas sa lahat ng kataasan—na may walang-hanggang lakas; ang walang-kamatayang sinaunang (Purāṇa) katotohanan, ang pampang na higit pa sa pampang; ang sinaunang Puruṣa, ang pinakamataas na kanlungan, na tumawid lampas sa lahat ng itinuturing na pinakamataas.

Verse 12

पुरातनं त्वप्रतिमं पुराणं परापरं पारगमुग्रतेजसम् । गम्भीरगम्भीरधियां प्रधानं नतोऽस्मि देवं हरिमीशितारम् ॥ ३.१२ ॥

Ako’y yumuyuko kay Hari, ang Panginoon—sinauna, walang kapantay, ang mismong Purāṇa; lampas sa mataas at mababa, ang tagapaghatid sa ibayo, may nakapanghihilakbot na ningning; ang pinakapanguna sa mga may malalim na pag-unawa.

Verse 13

परात्परं चापरमं प्रधानं परास्पदं शुद्धपदं विशालम् । परात्परेशं पुरुषं पुराणं नारायणं स्तौमि विशुद्धभावः ॥ ३.१३ ॥

Sa dalisay na kalooban, pinupuri ko si Nārāyaṇa—ang Kataas-taasan na lampas pa sa lampas, at siya rin ang sukdulang katotohanan; ang Pradhāna, ang unang prinsipyo; ang pinakamataas na tahanan; ang dalisay at malawak na kalagayan; ang Panginoon ng nasa ibayo; ang sinaunang Puruṣa.

Verse 14

पुरा पुरं शून्यमिदं ससर्ज्ज तदा स्थितत्वात् पुरुषः प्रधानः । जने प्रसिद्धः शरणं ममास्तु नारायणो वीतमलः पुराणः ॥ ३.१४ ॥

Noong unang panahon, nilikha niya ang “lungsod ng daigdig” na ito na wari’y walang laman; at pagkatapos, dahil sa kanyang matatag na pananatili, ang Puruṣa—na siyang Pradhāna (pangunahing prinsipyo)—ay tumindig bilang sandigan. Nawa’y si Nārāyaṇa, na tanyag sa mga tao, sinauna at walang dungis, ang maging kanlungan ko.

Verse 15

पारं परं विष्णुमपाररूपं पुरातनं नीतिमतां प्रधानम् । धृतक्षमं शान्तिधरं क्षितीशं शुभं सदा स्तौमि महानुभावम् ॥ ३.१५ ॥

Palagi kong pinupuri si Viṣṇu na dakila ang diwa—kataas-taasan lampas sa anumang sukat, may walang-hanggang mga anyo; ang sinauna, pangunahin sa mga tapat sa kaayusang moral; matatag sa pagtitiis, tagapagdala ng kapayapaan, Panginoon ng daigdig, laging mapalad at mapagpala.

Verse 16

सहस्रमूर्धानमनन्तपादम् अनेकबाहुं शशिसूर्यनेत्रम् । क्षराक्षरं क्षीरसमुद्रनिद्रं नारायणं स्तौम्यमृतं परेशम् ॥ ३.१६ ॥

Pinupuri ko si Nārāyaṇa, ang Kataas-taasang Panginoon: may sanlibong ulo, walang-hanggang mga paa, maraming bisig, at ang buwan at araw bilang mga mata; Siya ang kapwa nasisira at di-nasisira; nahihimlay sa Karagatang Gatas; walang-kamatayan at higit sa lahat.

Verse 17

त्रिवेदगम्यं त्रिनवैकमूर्तिं त्रिशुक्लसंस्थं त्रिहुताशभेदम् । त्रितत्त्वलक्ष्यं त्रियुगं त्रिनेत्रं नमामि नारायणमप्रमेयम् ॥ ३.१७ ॥

Sumasamba ako kay Nārāyaṇa, ang Di-masusukat: naaabot sa pamamagitan ng tatlong Veda; iisang anyo na nahahayag sa tatlong paraan; nakatatag sa tatlong antas ng kadalisayan; nahahati bilang tatlong banal na apoy; tinutukoy ng tatlong tattva; kaugnay ng tatlong yuga; at may tatlong mata.

Verse 18

कृते शितं रक्ततनुं तथा च त्रेतायुगॆ पूततनुं पुराणम् । तथा हरिं द्वापरतः कलौ च कृष्णीकृतात्मानमथो नमामि ॥ ३.१८ ॥

Nagpupugay ako kay Hari: sa Kṛta-yuga Siya’y inilalarawang maliwanag at may pulang katawan; sa Tretā-yuga Siya’y sinauna at may dalisay na katawan; gayon din sa Dvāpara-yuga; at sa Kali-yuga Siya’y yaong ang likas ay naging “Kṛṣṇa” (madilim/maitim).

Verse 19

ससर्ज यो वक्त्रत एव विप्रान् भुजान्तरे क्षत्रमथोरुयुग्मे । विशः पदाग्रेषु तथैव शूद्रान् नमामि तं विश्वतनुं पुराणम् ॥ ३.१९ ॥

Nagpupugay ako sa Sinaunang Yaong ang katawan ay ang sansinukob: Siya ang lumikha ng mga brāhmaṇa mula sa bibig, ng kṣatriya mula sa pagitan ng mga bisig, ng vaiśya mula sa dalawang hita, at ng śūdra mula sa unahang bahagi ng mga paa.

Verse 20

परात्परं पारगतं प्रमेयं युधाम्पतिं कार्यत एव कृष्णम्। गदासिचर्मण्यभृतोत्थपाणिं नमामि नारायणमप्रमेयम्॥ ३.२० ॥

Sumasamba ako kay Nārāyaṇa, ang Di-masusukat: higit pa sa pinakamataas, nakatawid lampas sa lahat ng hangganan; nakikilala sa wastong kaalaman ngunit di pa rin nasusukat; Panginoon ng mga labanan; si Kṛṣṇa sa hayag na pagkilos—na may nakataas na mga kamay na may hawak na pamalo, tabak, at kalasag.

Verse 21

इति स्तुतो देववरः प्रसन्नो जगाद मां नीरदतुल्यघोषः । वरं वृणीष्वेत्यसकृत् ततोऽहं तस्यैव देहे लयमिष्टवान्श्च ॥ ३.२१ ॥

Sa gayon, nang mapuri, ang dakilang Diyos ay nalugod at, sa tinig na tulad ng kulog sa ulap, ay paulit-ulit na nagsabi sa akin, “Pumili ka ng biyaya.” Pagkaraan, ninais ko ring matunaw at mapaloob sa mismong katawan Niya.

Verse 22

इति श्रुत्वा वचो मह्यं देवदेवः सनातनः । उवाच प्रकृतिं विप्र संसारस्वाक्षयामिमाम् ॥ ३.२२ ॥

Nang marinig ang aking mga salita, ang Walang Hanggang Panginoon ng mga diyos ay nagsabi: “O brāhmaṇa, ipahahayag Ko ang Prakṛti na ito—ang di-nasisirang saligan ng saṃsāra.”

Verse 23

ब्रह्मणो युगसहस्रं तत्ते तस्मात् समुद्भवः । भविता ते तथा नाम दास्यते संप्रयोजनम् ॥ ३.२३ ॥

Sinabi Niya: “Isang libong yuga ang sukat ng panahon ni Brahmā; mula roon magmumula ang iyong paglitaw. Gayundin, magkakaroon ka ng isang pangalan, at itatakda ang nararapat na gamit (layon) nito.”

Verse 24

नारं पानीयमित्युक्तं तं पितॄणां सदा भवान् । ददाति तेन ते नाम नारदेति भविष्यति ॥ ३.२४ ॥

“Ang ‘Nāra’ ay sinasabing nangangahulugang ‘tubig’ (pānīya). Yamang palagi kang nagbibigay ng handog na tubig sa mga Pitṛ (mga ninuno), kaya ang iyong pangalan ay magiging ‘Nārada’.”

Verse 25

एवमुक्त्वा गतो देवः सद्योऽदर्शनमुच्चकैः । अहं कलेवरं त्यक्त्वा कालेन तपसा तदा ॥ ३.२५ ॥

Pagkasabi nito, ang Diyos ay agad na lumisan, umakyat nang mataas at naglaho sa paningin. Pagkatapos, iniwan ko ang aking katawan; noon, sa paglipas ng panahon at sa pamamagitan ng tapas (pag-aayuno at pagninilay), nagpatuloy ako.

Verse 26

ब्रह्मणोऽङ्गे लयं प्राप्तस्तदुत्पत्तिं च पार्थिव । दिवसे तु पुनः सृष्टो दशभिस्तनयैः सह ॥ ३.२६ ॥

Pagkapasok sa pagkalusaw sa loob ng katawan ni Brahmā at muling paglitaw, O Inang Lupa; sa araw ni Brahmā siya’y muling nililikha kasama ang sampung anak na lalaki.

Verse 27

दिनादिर्यो हि देवस्य ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । स सृष्ट्यादिः समस्तानां देवादीनां न संशयः ॥ ३.२७ ॥

Tunay, ang siyang pasimula ng “araw” para sa diyos na si Brahmā—na isinilang mula sa Di-nahahayag (avyakta)—siya rin ang pasimula ng paglikha para sa lahat ng nilalang, mula sa mga diyos; walang pag-aalinlangan.

Verse 28

सर्वस्य जगतः सृष्टिरेषैव प्रभुधर्मतः । एतन्मे प्राकृतं जन्म यन्मां पृच्छसि पार्थिव ॥ ३.२८ ॥

“Ito nga ang paglikha ng buong sanlibutan, na nagmumula sa likás na katangian ng kapangyarihang pinakamataas. Ito ang aking pagsilang ayon sa Prakṛti (likás na materyal)—na siyang itinatanong mo, O tagapamahala ng lupa.”

Verse 29

तस्मान्नारायणं ध्यात्वा प्राप्तोऽस्मि परतो नृप । तस्मात् त्वमपि राजेन्द्र भव विष्णुपरायणः ॥ ३.२९ ॥

Kaya nga, O hari, sa pagninilay kay Nārāyaṇa ay narating ko ang kataas-taasang kalagayan. Kaya ikaw man, O pinakadakila sa mga hari, ay maging lubos na nakatuon at deboto kay Viṣṇu.