Adhyaya 29: The Birth and Marriages of the Direction-Goddesses and the Daśamī Observance

Verse 1

महातपा उवाच । शृणु राजन्नवहितः प्रजापाल कथामिमाम् । यदा दिशः समुत्पन्नाः श्रोत्रेभ्यः पृथिवीपते ॥ २९.१ ॥

Wika ni Mahātapā: “Makinig ka, O Hari, nang may pag-iingat at ganap na pagkamalay; O tagapangalaga ng mga nasasakupan, pakinggan mo ang salaysay na ito. (Ito’y tungkol sa panahong) ang mga direksiyon ay sumibol mula sa mga tainga, O panginoon ng daigdig.”

Verse 2

ब्रह्मणः सृजतः सृष्टिमादिसर्गे समुत्थिते । चिन्ताभून्महती को मे प्रजाः सृष्टा धरिष्यति ॥ २९.२ ॥

Nang si Brahmā ay lumilikha ng sangnilikha at sumibol ang unang paglalang, sumiklab ang isang malaking pag-aalala: “Sino ang magtataguyod sa mga nilalang na aking nilikha?”

Verse 3

एवं चिन्तयतस्तस्य अवकाशं प्रजास्विह । प्रादुर्बभूवुः श्रोत्रेभ्यः दश कन्या महाप्रभाः ॥ २९.३ ॥

Habang siya’y nagmumuni-muni nang gayon at naghahanap ng pagkakataon sa mga nilalang dito, biglang lumitaw mula sa kanyang mga tainga ang sampung dalagang may dakilang ningning.

Verse 4

पूर्वा च दक्षिणा चैव प्रतीची चोत्तरा तथा । ऊर्ध्वाधरा च षण्मुख्याः कन्या ह्यासंस्तदा नृप ॥ २९.४ ॥

(Sila ay) ang Silangan at ang Timog, gayundin ang Kanluran at ang Hilaga; at ang Itaas at ang Ibaba—anim na pangunahing anyo (na may anim na mukha). Ang mga dalagang ito, O hari, ay naroon noon.

Verse 5

अन्याश्चतस्त्रस्तेषां तु कन्याः परमशोभनाः । रूपस्विन्यो महाभागा गाम्भीर्येण समन्विताः ॥ २९.५ ॥

At may apat pang ibang dalaga sa kanila na lubhang marilag—may maningning na anyo, dakilang kapalaran, at taglay ang dangal at lalim ng pagkatao.

Verse 6

ता ऊचुः प्रणयाद्देवं प्रजापतिमकल्मषम् । अवकाशं तु नो देहि देवदेव प्रजापते ॥ २९.६ ॥

At sinabi nila, sa mapagmahal na pagpipitagan, sa walang dungis na diyos na si Prajāpati: “Ipagkaloob mo sa amin ang puwang (lugar, pagkakataon), O Diyos ng mga diyos, O Prajāpati.”

Verse 7

यत्र तिष्ठामहे सर्वा भर्तृभिः सहिताः सुखम् । पतयश्च महाभागा देहि नोऽव्यक्तसम्भव ॥ २९.७ ॥

Ipagkaloob mo sa amin ang isang pook na doo’y makapaninirahan kaming lahat nang masaya, kasama ang aming mga asawa; at upang ang aming mga panginoon—yaong lubhang mapalad—ay makapanahan din. O Ikaw na ang pinagmulan ay di-nahahayag, ipagkaloob mo ito sa amin.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । ब्रह्माण्डमेतत् सुश्रॊण्यः शतकोटिप्रविस्तरम् । तस्यान्ते स्वेच्छया भद्रा उष्यतां मा विलम्बत ॥ २९.८ ॥

Wika ni Brahmā: “O marikit ang balakang, ang kosmik na itlog na ito’y lumalawak hanggang isang daang koṭi (sa sukat). Sa hanggahan nito, O mapalad, manirahan kayo ayon sa sariling nais; huwag mag-antala.”

Verse 9

भर्तॄंश्च वः प्रयच्छामि सृष्ट्वा रूपस्विनोऽनघाः । यथेष्टं गम्यतां देशो यस्या यो रोचतेऽधुना ॥ २९.९ ॥

“At ipagkakaloob Ko sa inyo ang mga asawa, matapos Kong likhain sila na marikit at walang dungis. Ngayon, ang bawat isa ay pumaroon, ayon sa nais niya, sa lupang kinalulugdan niya.”

Verse 10

एवमुक्ताश्च ताः सर्वा यथेष्टं प्रययुस्तदा । ब्रह्मापि ससृजे तूर्णं लोकपालान् महाबलान् ॥ २९.१० ॥

Nang masabihan nang gayon, silang lahat ay umalis ayon sa kani-kanilang nais; at si Brahmā man ay agad na lumikha ng makapangyarihang mga Lokapāla, mga tagapagbantay ng mga daigdig.

Verse 11

सृष्ट्वा तु लोकपालांस्तु ताः कन्याः पुनराह्वयत् । विवाहं कारयामास ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ २९.११ ॥

Pagkalikha sa mga tagapagbantay ng mga daigdig, muling ipinatawag ni Brahmā—ang dakilang ninuno ng sanlibutan—ang mga dalagang iyon at ipinagawa ang mga kasalan.

Verse 12

एकामिन्द्राय स प्रादादग्नयेऽन्यां यमाय च । निरृताय च देवाय वरुणाय महात्मने ॥ २९.१२ ॥

Ipinagkaloob niya ang isa kay Indra, ang isa pa kay Agni, at gayundin kay Yama; gayon din sa diyos na Nirṛti at kay Varuṇa na may dakilang diwa.

Verse 13

वायवे धनदेशाय ईशानाय च सुव्रत । ऊर्ध्वां स्वयमधिष्ठाय शेषायाधो व्यवस्थिताम् ॥ २९.१३ ॥

“(Siya’y itinalaga) kay Vāyu, kay Dhanada (Kubera), at kay Īśāna. O ikaw na may mainam na panata, matapos niyang akuin ang kinalalagyan sa itaas, siya’y nananatiling nakapuwesto sa ibaba para kay Śeṣa.”

Verse 14

एवं दत्त्वा पुनर्ब्रह्मा तिथिं प्रादाद्दिशां पुनः । दशमीं भर्तृनाम्नास्तु दध्यन्नं भोजनं प्रभुः ॥ २९.१४ ॥

Pagkatapos magbigay nang gayon, muling itinalaga ni Brahmā ang tithi (araw sa buwan) sa mga direksiyon. At sa ikasampung araw, Daśamī—na may pangalang “Bhartṛ”—iniutos ng Panginoon na ang handog na pagkain ay kaning may yogurt/curd (dadhyanna).

Verse 15

ततः प्रभृति ता देव्यः सेन्द्राद्याः परिकीर्तिताः । दशमी च तिथिस्तासामतीव दयिताभवत् ॥ २९.१५ ॥

Mula noon, ang mga Diyosa—nagsisimula sa mga kaugnay ni Indra at iba pa—ay binanggit at binilang nang wasto. At sa kanila, ang tithi na Daśamī (ikasampung araw) ay naging lubhang minamahal at pinapaboran.

Verse 16

तस्यां दध्याशनो यस्तु सुव्रती भवते नरः । तस्य पापक्शयं तास्तु कुर्वन्त्यहरहर्नृप ॥ २९.१६ ॥

Sa araw na iyon, ang taong namumuhay sa pagkain ng curd/yogurt ay nagiging masunurin sa panata, isang disiplinadong tagapag-ingat ng vrata. At ang mga pagtalima na iyon ay pumupuksa sa kanyang mga kasalanan araw-araw, O hari.

Verse 17

यश्चैतच्छृणुयाज्जन्म दिशां नियतमानसः । स प्रतिष्ठामवाप्नोति ब्रह्मलोके न संशयः ॥ २९.१७ ॥

At sinumang may disiplin ang isip na makinig sa salaysay na ito tungkol sa pinagmulan ng mga direksiyon, siya ay magkakamit ng matatag na katayuan sa Brahmaloka; walang pag-aalinlangan dito.