Adhyaya 27: The Slaying of Andhaka and the Manifestation of the Eight Mother-Goddesses from Divine Afflictions

Verse 1

महातपा उवाच । पूर्वमासीन्महादैत्यो बलवानन्धको भुवि । स देवान् वशमानिन्ये ब्रह्मणो वरदर्पितः ॥ २७.१ ॥

Wika ni Mahātapā: Noong una, sa daigdig ay may isang makapangyarihang Dānava, ang malakas na Andhaka. Dahil sa yabang mula sa biyayang ipinagkaloob ni Brahmā, napasailalim niya sa kanyang kapangyarihan ang mga diyos.

Verse 2

तेनात्मवान् सुराः सर्वे त्याजिता मेरुपर्वतम् । ब्रह्माणं शरणं जग्मुरन्धकस्य भयार्दिताः ॥ २७.२ ॥

Dahil sa kanya—na may lakas at matatag ang loob—pinalayas ang lahat ng diyos mula sa Bundok Meru. Sa takot kay Andhaka, sila’y lumapit kay Brahmā upang humingi ng kanlungan.

Verse 3

तानागतांस्तदा ब्रह्मा उवाच सुरसत्तमान् । किमागमनकृत्यं वो देवा ब्रूत किमास्यते ॥ २७.३ ॥

Pagkaraan, nagsalita si Brahmā sa mga dakilang diyos na dumating: “Ano ang layon ng inyong pagparito? O mga deva, sabihin ninyo—ano ang nangyayari?”

Verse 4

देवा ऊचुः । अन्धकेनार्दिताः सर्वे वयं देवा जगत्पते । त्राहि सर्वांश्चतुर्वक्त्र पितामह नमोऽस्तु ते ॥ २७.४ ॥

Sinabi ng mga diyos: “O Panginoon ng sanlibutan, kaming lahat ay pinahihirapan ni Andhaka. Iligtas mo kaming lahat, O Apat-ang-Mukha, O Pitāmaha; pagpupugay sa iyo.”

Verse 5

ब्रह्मोवाच । अन्धकान्नैव शक्तोऽहं त्रातुं वै सुरसत्तमाः । भवं शर्वं महादेवं व्रजाम शरणार्थिनः ॥ २७.५ ॥

Wika ni Brahmā: “O pinakamahuhusay sa mga diyos, hindi ko kayo kayang iligtas mula kay Andhaka. Lumapit tayo kay Bhava—Śarva, ang Dakilang Diyos, bilang mga humihingi ng kanlungan.”

Verse 6

किन्तु पूर्वं मया दत्तो वरस्तस्य सुरोत्तमाः । अवध्यस्त्वं हि भविता न शरीरं स्पृशेन्मही ॥ २७.६ ॥

“Ngunit noon pa man, O pinakamahuhusay sa mga diyos, nagkaloob na ako ng biyaya sa kanya: tunay na ikaw ay magiging di-mapapatay; ang iyong katawan ay hindi sasayad sa lupa.”

Verse 7

तस्यैवं बलिनस्त्वेको हन्ता रुद्रः परंतपः । तत्र गच्छामहे सर्वे कैलासनिलयं प्रभुम् ॥ २७.७ ॥

Para sa kanya na gayong makapangyarihan, iisa lamang ang makapapatay: si Rudra, ang manlulupig ng mga kaaway. Kaya tayong lahat ay pumaroon sa Panginoon na nananahan sa Kailāsa.

Verse 8

एवमुक्त्वा ययौ ब्रह्मा सदेवो भवसन्निधौ । तस्य संदर्शनाद् रुद्रः प्रत्युत्थानादिकाः क्रियाः । कृत्वाभ्युवाच देवेशो ब्रह्माणं भुवनेश्वरम् ॥ २७.८ ॥

Pagkasabi nito, si Brahmā kasama ang mga diyos ay nagtungo sa harapan ni Bhava (Śiva). Nang makita siya, isinagawa ni Rudra ang mga kaugalian, simula sa pagtindig bilang pagbati; at saka nagsalita ang Panginoon ng mga diyos kay Brahmā, ang pinuno ng mga daigdig.

Verse 9

शम्भुरुवाच । किं कार्यं देवताः सर्वा आगता मम सन्निधौ । येनाहं तत्करोम्याशु आज्ञा कार्या हि सत्वरम् ॥ २७.९ ॥

Wika ni Śambhu: “Anong gawain ang dahilan kung bakit ang lahat ng diyos ay dumating sa aking harapan? Sabihin ninyo upang magawa ko agad; ang utos ay dapat isakatuparan nang walang pagkaantala.”

Verse 10

देवा ऊचुः । रक्षस्व देव बलिनस् त्वन्धकाद् दुष्टचेतसः ॥ २७.१० ॥

Wika ng mga Deva: “O Diyos, ipagtanggol Mo kami—bagaman kami’y malalakas—laban kay Andhaka na may masamang isip.”

Verse 11

यावदेवं सुराः सर्वे शंसन्ति परमेष्ठिनः । तावत् सैन्येन महता तत्रैवान्धक आययौ ॥ २७.११ ॥

Habang pinupuri ng lahat ng mga diyos si Parameṣṭhin, ang Kataas-taasang Tagapag-ayos, sa mismong sandaling iyon dumating doon si Andhaka na may kasamang malaking hukbo.

Verse 12

बलेन चतुरङ्गेण हन्तुकामो भवं मृधे । तस्य भार्यां गिरिसुतां हर्तुमिच्छन् ससाधनः ॥ २७.१२ ॥

Taglay ang lakas ng apat-na-sangay na hukbo, ninasa niyang patayin si Bhava sa labanan; at may sapat na paghahanda, ibig niyang dukutin ang asawa ni Bhava, ang anak na isinilang mula sa bundok.

Verse 13

तं दृष्ट्वा सहसाऽऽयान्तं देवशक्रप्रहारिणम् । सन्नह्य सहसा देवा रुद्रस्यानुचरा भवन् ॥ २७.१३ ॥

Nang makita siyang biglang dumarating—ang pumuksa sa diyos na si Indra—agad nagsandata ang mga diyos at naging mga tagasunod sa hanay ni Rudra.

Verse 14

रुद्रोऽपि वासुकिं ध्यात्वा तक्षकं च धनञ्जयम् । वलयं कटिसूत्रं च चकार परमेश्वरः ॥ २७.१४ ॥

Si Rudra rin, matapos pagnilayan si Vāsuki, gayundin si Takṣaka at Dhanañjaya, ang Kataas-taasang Panginoon ay lumikha ng pulseras at panaling-baywang.

Verse 15

नीलनामाच दैत्येन्द्रो हस्ती भूत्वा भवान्तिकम् । आगतस्त्वरितः शक्रहस्तीवोद्धतरूपवान् ॥ २७.१५ ॥

Si Nīla, panginoon ng mga Daitya, ay nag-anyong elepante at mabilis na lumapit sa iyo, taglay ang anyong tulad ng elepante ni Indra (Airāvata), na may maringal na tindig.

Verse 16

स ज्ञातो नन्दिना दैत्यो वीरभद्राय दर्शितः । वीरभद्रोऽपि सिंहेन रूपेणाहत्य च द्रुतम् ॥ २७.१६ ॥

Nakilala ni Nandin ang demonyong iyon at itinuro kay Vīrabhadra. Si Vīrabhadra naman ay mabilis na dumurog sa kanya at nag-anyong leon.

Verse 17

तस्य कृत्तिं विदार्याशु करिणस्त्वञ्जनप्रभाम् । रुद्रायार्पितवान् सोऽपि तमेवाम्बरमाकरोत् । ततः प्रभृति रुद्रोऽपि गजचर्मपटोऽभवत् ॥ २७.१७ ॥

Mabilis niyang pinunit ang balat ng elepante, na maitim na gaya ng anjana (kohl), at inialay iyon kay Rudra; at si Rudra naman ay ginawang kasuotan ang mismong balat na iyon. Mula noon, si Rudra ay naging yaong nagsusuot ng balabal na balat ng elepante.

Verse 18

गजचर्मपटो भूत्वा भुजङ्गाभरणोज्ज्वलः । आदाय त्रिशिखं भीमं सगणोऽन्धकमन्वयात् ॥ २७.१८ ॥

Nang siya’y nabalutan ng kasuotang balat ng elepante, nagniningning sa mga palamuting ahas, kinuha niya ang nakapanghihilakbot na trisula na may tatlong dulo at, kasama ang kanyang mga gana, hinabol si Andhaka.

Verse 19

ततः प्रवृत्ते युद्धे च देवदानवयोर्महत् । इन्द्राद्या लोकपालास्तु स्कन्दः सेनापतिस्तथा । सर्वे देवगणाश्चान्ये युयुधुः समरे तदा ॥ २७.१९ ॥

Pagkaraan, nang magsimula ang dakilang digmaan sa pagitan ng mga deva at mga Dānava, si Indra at ang iba pang mga tagapangalaga ng daigdig, at si Skanda bilang pinunong-hukbo, at lahat ng iba pang pangkat ng mga diyos ay nakipaglaban noon sa labanan.

Verse 20

तं दृष्ट्वा नारदाऽ युद्धं ययौ नारायणं प्रति । शशंस च महद्युद्धं कैलासे दानवैः सह ॥ २७.२० ॥

Nang makita ang labang iyon, si Nārada ay nagtungo kay Nārāyaṇa at nagsalaysay ng dakilang digmaan sa Kailāsa, kasama ang mga Dānava.

Verse 21

तच्छ्रुत्वा चक्रमादाय गरुडस्थो जनार्दनः । तमेव देशमागत्य युयुधे दानवैः सह ॥ २७.२१ ॥

Pagkarinig noon, si Janārdana, na nakaupo sa Garuḍa, ay kinuha ang cakra; pagdating sa mismong lugar, nakipaglaban siya laban sa mga Dānava.

Verse 22

आगत्य च ततो देवा हरिणाप्यायिता रणे । विषण्णवदनाः सर्वे पलायनपरा अभवन् ॥ २७.२२ ॥

Pagkaraan, dumating ang mga diyos; bagaman pinalakas ni Hari sa labanan, silang lahat ay may lungkot sa mukha at nakatuon sa pagtakas.

Verse 23

तत्र भग्नेषु देवेषु स्वयं रुद्रोऽन्धकं ययौ । तत्र तेन महद्युद्धमभवल्लोमहर्षणम् ॥ २७.२३ ॥

Doon, nang magapi ang mga diyos, si Rudra mismo ang sumulong laban kay Andhaka. Doon naganap ang isang dakilang labanan na nakapangingilabot sa tindi.

Verse 24

तत्र देवोऽप्यसौ दैत्यं त्रिशूलेनाहनद् भृशम् । तस्याहतस्य यद् रक्तमपतद् भूतले किल । तत्रान्धका असंख्याता बभूवुरपरे भृशम् ॥ २७.२४ ॥

Doon, ang diyos na iyon ay marahas na tumama sa demonyo gamit ang trisula. At sinasabi na anumang dugo ng nasugatan na tumulo sa lupa, doon ay muling sumibol ang di-mabilang na mga Andhaka, sa napakaraming bilang.

Verse 25

तद् दृष्ट्वा महदाश्चर्यं रुद्रो शूलेऽन्धकं मृधे । गृहीत्वा त्रिशिखाग्रेण ननर्त परमेश्वरः ॥ २७.२५ ॥

Nang makita ang dakilang kababalaghan, si Rudra—sa labanan—ay sinunggaban si Andhaka at itinusok sa trishula sa dulo ng tatlong talim; at si Parameśvara, ang Kataas-taasang Panginoon, ay nagsayaw ng tagumpay.

Verse 26

असृग्धारातुषारैस्तु शूलप्रोतस्य चासकृत् । अनारतं समुत्तस्थुस्ततो रुद्रो रुषान्वितः ॥ २७.२७ ॥

Ngunit mula sa nakatusok sa trishula, paulit-ulit na sumirit ang mga agos ng dugo na tila ulang-yelong hamog, na walang patid; kaya si Rudra ay tumindig, puspos ng poot.

Verse 27

तस्य क्रोधेन महता मुखाज्ज्वाला विनिर्ययौ । तद्रूपधारिणी देवी यां तां योगेश्वरीं विदुः ॥ २७.२८ ॥

Mula sa dakilang poot niya, isang liyab ang sumiklab mula sa kanyang bibig. Ang Diyosa na nagtaglay ng gayong anyo ay nakikilala bilang Yogeśvarī, ang Soberana ng Yoga.

Verse 28

स्वरूपधारिणी चान्या विष्णुनापि विनिर्मिता । ब्रह्मणा कार्तिकेयेन इन्द्रेण च यमेन च । वराहेण च देवेन विष्णुना परमेष्ठिना ॥ २७.२९ ॥

May isa pang (anyong pambabae) na nagtaglay ng hayag na anyo, na nilikha rin ni Viṣṇu; gayundin nina Brahmā, Kārtikeya, Indra, at Yama; at ng diyos na Varāha, at ni Viṣṇu na Parameṣṭhin, ang Kataas-taasan.

Verse 29

पातालोद्धरणं रूपं तस्या देव्या विनिर्ममे । माहेश्वरी च राजेन्द्र इत्येता अष्टमारतः ॥ २७.३० ॥

Ipinagkaloob niya sa Diyosang iyon ang isang anyong angkop sa pag-aangat mula sa Pātāla (daigdig sa ilalim). At siya’y tinatawag ding Māheśvarī, O hari; kaya, ayon sa wastong pagkakasunod, ito ang ikawalo.

Verse 30

कारणं तानि यत्प्रोक्तं क्षेत्रज्ञेनावधारणम् । शरीराद् देवतानां तु तदिदं कीर्तितं मया ॥ २७.३१ ॥

Ang dahilan ng mga bagay na iyon ay naipahayag na: ito ang katiyakan na ginawa ng Nakaaalam ng Bukirin (kṣetrajña). At hinggil sa ugnayan ng mga diyos sa katawan, ito ang aking ipinaliwanag nang ganito.

Verse 31

कामः क्रोधस्तथा लोभो मदो मोहः अथ पञ्चमः । मात्सर्यं षष्ठमित्याहुः पैशुन्यं सप्तमं तथा । असूया चाष्टमी ज्ञेया इत्येता अष्टमातरः ॥ २७.३२ ॥

Pagnanasa (kāma), galit (krodha), at kasakiman (lobha); pagkalango ng pagmamataas (mada) at pagkalito (moha) bilang ikalima; ang inggit (mātsarya) ang ikaanim, at paninirang-puri/tsismis na mapanira (paiśunya) ang ikapito; at ang masamang paghahanap ng mali (asūyā) ang ikawalo—ang mga ito ang tinatawag na walong “ina,” mga ugat ng mapaminsalang hilig.

Verse 32

कामं योगेश्वरीं विद्धि क्रोधो माहेश्वरीं तथा । लोभस्तु वैष्णवी प्रोक्ता ब्रह्माणी मद एव च ॥ २७.३३ ॥

Alamin na ang pagnanasa (kāma) ay nauukol kay Yogeśvarī; gayundin ang galit (krodha) ay nauukol kay Māheśvarī. Ang kasakiman (lobha) ay itinuturo bilang kay Vaiṣṇavī, at ang pagmamataas/kalango (mada) naman ay tunay na kay Brahmāṇī.

Verse 33

मोहः स्वयम्भूः कौमारी मात्सर्यं चेन्द्रजं विदुः । यमदण्डधरा देवी पैशुन्यं स्वयमेव च । असूया च वराहाख्या इत्येताः परिकीर्तिताः ॥ २७.३४ ॥

Ang pagkalito (moha) ay sinasabing kusang isinilang at (gayundin) kaugnay ni Kaumārī. Ang inggit (mātsarya) ay nalalamang nagmumula kay Indra. Ang Diyosa na may tangan sa tungkod ni Yama (yama-daṇḍa-dharā) ay kaugnay ng paninirang-puri (paiśunya), at ito’y kusang nalilikha rin; at ang asūyā ay tinatawag na “Varāhā.” Sa ganito sila binilang at inilahad.

Verse 34

कामादिगण एषोऽयं शरीरे परिकीर्तितः । जग्राह मूर्त्तिं तु यथा तथा ते कीर्तितं मया ॥ २७.३५ ॥

Ang pangkat na ito na nagsisimula sa pagnanasa (kāma) ay inilarawang nananahan sa loob ng katawan. At kung paano ito tumatanggap ng anyo (mūrti), gayon ko rin ito ipinaliwanag sa inyo.

Verse 35

एताभिर्देवताभिश्च तस्य रक्तेऽतिशोषिते । क्षयं गताऽसुरी माया स च सिद्धोऽन्धकोऽभवत् ॥ एतत्ते सर्वमाख्यातमात्मविद्यामृतं मया ॥ २७.३६ ॥

Nang ang kanyang dugo ay labis na natuyo dahil sa mga diyos na ito, napawi ang asurikong kapangyarihan ng māyā; at siya—si Andhaka—ay naging ganap na natamo ang siddhi. Ang lahat ng ito ay isinalaysay ko sa iyo nang buo bilang “nektar ng kaalaman sa Sarili” (ātma-vidyā).

Verse 36

य एतच्छृणुयान्नित्यं मातॄणामुद्भवं शुभम् । तस्य ताः सर्वतो रक्षां कुर्वन्त्यनुदिनं नृप ॥ २७.३७ ॥

O hari, sinumang palaging nakikinig sa mapalad na salaysay na ito tungkol sa pinagmulan ng mga Ina (Mātṛs), sila ay araw-araw na nagbibigay ng pag-iingat sa kanya sa lahat ng panig.

Verse 37

यश्चैतत् पठते जन्म मातॄणां पुरुषोत्तम । स धन्यः सर्वदा लोके शिवलोकं च गच्छति ॥ २७.३८ ॥

At sinumang bumibigkas ng salaysay ng kapanganakan ng mga Ina, O Puruṣottama, siya ay laging itinuturing na pinagpala sa daigdig, at makararaos din sa kaharian ni Śiva.

Verse 38

तासां च ब्रह्मणा दत्ता अष्टमी तिथिरुत्तमा । एताः सम्पूजयेद् भक्त्या बिल्वाहारो नरः सदा । तस्य ताः परितुष्टास्तु क्षेमारोग्यं ददन्ति च ॥ २७.३९ ॥

At para sa kanila, ipinagkaloob ni Brahmā ang ikawalong araw ng buwang lunar (aṣṭamī) bilang dakilang tithi. Dapat laging sambahin ng tao ang mga ito nang may debosyon, na ang bilva (bael) ang kanyang pagkain. Kapag lubos silang nasiyahan sa kanya, ipinagkakaloob din nila ang kagalingan at kalayaan sa karamdaman.

Verse 39

इतरेऽप्यन्धकाः सर्वे चक्रेण परमेष्ठिना । नारायणेन निहतास्तत्र येऽन्ये समुत्थिताः ॥

Ang lahat ng iba pang Andhaka ay napatay din doon ni Nārāyaṇa—ang Kataas-taasang Panginoon—sa pamamagitan ng cakra; gayundin ang iba pang tumindig upang lumaban.