Adhyaya 26: The Sun’s Assumption of Form and the Gods’ Hymn of Pacification

Verse 1

प्रजापाल उवाच । शरीरस्य कथं मूर्तिग्रहणं ज्योतिषो द्विज । एतन्मे संशयं छिन्धि प्रणतस्य द्विजोत्तम ॥ २६.१ ॥

Sinabi ni Prajāpāla: “O dvija, ang dalawang ulit na isinilang, paano nagkakamit ang katawan ng nahahawakang anyo mula sa—o kaugnay ng—prinsipyo ng liwanag (jyotiṣ)? Putulin mo ang aking pag-aalinlangan, O dvijottama, pinakadakila sa mga Brahmin; ako’y yumuyuko sa iyo.”

Verse 2

महातपाः उवाच । योऽसावात्मा ज्ञानशक्तिरेको एव सनातनः । स द्वितीयं यदा चैच्छत् तदा स्वात्मस्थितो ज्वलत् ॥ २६.२ ॥

Wika ni Mahātapā: “Ang Sarili—iisa lamang, walang hanggan at walang simula, na ang kapangyarihan ay kaalaman—nang naisin Niya ang ikalawa, nanatili Siya sa Kanyang sariling Sarili at biglang nagningas na nagliliwanag.”

Verse 3

यः सूर्य इति भास्वांस्तु अन्योन्येन महात्मनः । लोलीभूतानि तेजांसि भासयन्ति जगत्त्रयम् ॥ २६.३ ॥

Yaong kapangyarihang tinatawag na Araw—tunay na maningning—sa pamamagitan ng ugnayang nagkakaugnay ng mga dakilang liwanag, ang sari-saring sinag na napakilos ay nagpapaliwanag sa tatlong daigdig.

Verse 4

तस्मिन् सर्वे सुराः सिद्धा गणाः सर्वे महर्षिभिः । समं सूता इति विभो तस्मात् सूर्यो भवान् स्तुतः ॥ २६.४ ॥

Doon, ang lahat ng mga deva, ang mga Siddha, at ang lahat ng banal na pangkat—kasama ang mga dakilang rishi—ay sabay-sabay na nagpahayag: “Sūta (tagapagpatakbo/tagapag-udyok ng karwahe).” Kaya, O Panginoon, Ikaw—Sūrya—ay pinupuri.

Verse 5

लोलिभूतस्य तस्याशु तेजसोऽभूच्छरीरकम् । पृथक्त्वेन रविः सोऽथ कीर्त्यते वेदवादिभिः ॥ २६.५ ॥

Mula sa liwanag na yaon na naging nanginginig, agad na lumitaw ang isang hiwalay na katawan; sa kalagayang nahati, ito’y tinatawag na Ravi (Araw) ng mga tagapagpaliwanag ng aral ng Veda.

Verse 6

भासयन् सर्वलोकांस्तु यतोऽसावुत्थितो दिवि । अतोऽसौ भास्करः प्रोक्तः प्रकर्षाच्च प्रभाकरः ॥ २६.६ ॥

Sapagkat nililiwanagan Niya ang lahat ng mga daigdig, at sapagkat Siya’y sumisikat sa langit, kaya Siya’y tinatawag na “Bhāskara”; at dahil sa Kanyang natatanging ningning, tinatawag din Siyang “Prabhākara”.

Verse 7

दिवा दिवस इत्युक्तस्तत्कारित्वाद् दिवाकरः । सर्वस्य जगतस्त्वादिरादित्यस्तेन उच्यते ॥ २६.७ ॥

Siya ay tinatawag na “araw” (divā) at “panahong-araw” (divasa); at sapagkat Siya ang nagpapangyari nito, Siya’y tinatawag na “Divākara,” ang tagapaglikha ng liwanag ng araw. Yamang Siya ang pinagmulan ng buong sanlibutan, kaya Siya’y tinatawag na “Āditya.”

Verse 8

एतस्य द्वादशादित्याः संभूतास्तेजसा पृथक् । प्रधान एव सर्वेषां सर्वदा स विबुध्यते ॥ २६.८ ॥

Mula sa Kanya ay sumibol ang labindalawang Āditya, bawat isa’y natatangi sa sariling ningning. Siya ay laging kinikilalang pinakapanguna at pinakadakila sa kanilang lahat.

Verse 9

तं दृष्ट्वा जगतो व्याप्तिं कुर्वाणं परमेश्वरम् । तस्यैवान्तः स्थिताः देवा विनिष्क्रम्य स्तुतिं जगुः ॥ २६.९ ॥

Nang makita nila ang Kataas-taasang Panginoon na pinalalaganap ang Kanyang paglaganap sa buong daigdig, ang mga diyos na nananahan sa loob Niya ay lumabas at umawit ng mga papuri.

Verse 10

देवा ऊचुः । भवान् प्रसूतिर् जगतः पुराणः क्षयामलैव प्रदहन् जगन्ति । समुत्थितो नाथ शमं प्रयाहि मा देवलोकान् प्लुष कर्मसाक्षिन् ॥ २६.१० ॥

Wika ng mga diyos: “Ikaw ang sinaunang pinagmulan ng sanlibutan; tulad ng apoy ng pagkalusaw, sinusunog Mo ang mga daigdig. O Panginoon, matapos Kang bumangon, magbalik sa kapayapaan; huwag Mong tupukin ang mga dako ng mga diyos—O Saksi ng mga gawa.”

Verse 11

त्वया ततं सर्वत एव तेजः प्रतापिना सूर्य यजुःप्रवृत्ते । तिग्मं रथाङ्गं तव देवकल्पं कालाख्यमध्वान्तकरं वदन्ति ॥ २६.११ ॥

Sa pamamagitan Mo, O Araw na naglalagablab sa ningning, ang liwanag ay kumakalat sa lahat ng dako, na pinakikilos ayon sa tradisyong Yajus. Inilalarawan nila ang Iyong matalim na diskong tulad-gulong, na may likas na pagka-diyos, bilang “Kāla” (Panahon), ang tagapag-alis ng dilim.

Verse 12

प्रभाकरसक्त्वं रविरादिदेव आत्मा समस्तस्य चराचरस्य । पितामहसक्त्वं वरुणो यमश्च भूतं भविष्यच्च वदन्ति सिद्धाः ॥ २६.१२ ॥

Ipinahahayag nila na ang Araw (Ravi), ang sinaunang pangunahing diyos, ang panloob na Sarili (Ātman) ng lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw. Ipinahahayag din nila na sina Varuṇa at Yama ay nagtataglay ng simulain na kaugnay ng Pitāmaha, sumasaklaw sa nagdaan at sa darating—gaya ng sinasabi ng mga Siddha.

Verse 13

ध्वान्तं प्रणु त्वं सुरलोकपूज्य प्रयाहि शान्तिं पितरो वदन्ति । वेदान्तवेद्योऽसि मखेषु देव त्वं हूयसे विष्णुरसि प्रसह्य । इति स्तुतस्तैः सुरनाथ भक्त्या प्रपाहि शम्भो न इति प्रसह्य ॥ २६.१३ ॥

“Pawiin ang dilim, ikaw na sinasamba sa daigdig ng mga diyos; pumaroon sa kapayapaan,” wika ng mga Ninuno. “Nakikilala ka sa pamamagitan ng Vedānta; sa mga handog na ritwal, O diyos, ikaw ay tinatawag—tunay na ikaw si Viṣṇu sa ganap na kapangyarihan.” Kaya, pinuri nila nang may debosyon sa pangunguna ng Panginoon ng mga diyos at mariing nakiusap: “Ingatan mo kami, O Śambhu.”

Verse 14

एवमुक्तस्तदा देवैः सौम्यां मूर्तिमथाकरॊत् । प्रकाशत्वं जगामाशु देवतानां महाप्रभः ॥ २६.१४ ॥

Nang panahong iyon, nang masabihan nang gayon ng mga diyos, ang lubhang maningning ay nag-anyong banayad; at agad siyang naging liwanag na nagbibigay-sinag sa mga diyos.

Verse 15

एतत्सर्वं सुराणां तु दहनं शामितं पुरा । सप्तम्यां खलु सूर्येण मूर्त्तित्वं कृतवान् भुवि ॥ २६.१५ ॥

Ang lahat ng pagliyab na pagdurusa ng mga diyos ay napawi na noon pa. Tunay, sa ikapitong araw (Saptamī), sa pamamagitan ng Araw, ito’y nagkaroon ng anyong may katawan sa lupa.

Verse 16

एतां यः पुरुषो भक्त्या उपास्ते सूर्यमर्चयेत् । भास्करेण च तस्यासौ फलमिष्टं प्रयच्छति ॥ २६.१६ ॥

Ang sinumang tao na may debosyon na naglilingkod at sumasamba sa Araw—kay Bhāskara—siya’y pagkakalooban ni Bhāskara ng ninanais na bunga.

Verse 17

एतत् ते कथितं राजन् सूर्याख्यानं पुरातनम् । आदिमन्वन्तरे वृत्तं मातरः शृणु सांप्रतम् ॥ २६.१७ ॥

O Hari, naisalaysay na sa iyo ang sinaunang salaysay na tinatawag na Sūrya-ākhyāna. Ngayon, O kagalang-galang na Ina, pakinggan ang naganap sa unang Manvantara.