Adhyaya 216: The Sacred Account of Gokarṇa, Śṛṅgeśvara, and Related Tīrthas

Verse 1

अथ गोकर्णशृङ्गेश्वरादिमाहात्म्यम् ॥ ब्रह्मोवाच ॥ तस्मात्स्थानादपक्रान्ते त्र्यम्बके मृगरूपिणि ॥ अन्योन्यं मन्त्रयित्वा तु मया सह सुरोत्तमाः ॥

Ngayon ay nagsisimula ang banal na salaysay ng Gokarṇa at Śṛṅgeśvara at ng mga kaugnay na pook. Sinabi ni Brahmā: Nang si Tryambaka, na nag-anyong usa, ay lumisan mula roon, ang mga pinakadakila sa mga diyos ay nag-usap-usap kasama ko.

Verse 2

त्रिधाविभक्तं तच्छृङ्गं पृथक्पृथगवस्थितम् ॥ सम्यक्स्थापयितुं देवा विधिदृष्टेन कर्मणा ॥

Ang ‘tuktok/sungay’ na iyon ay nahati sa tatlo at nanatiling magkakahiwalay sa magkakaibang pook. Ninais ng mga diyos na maitatag ito nang wasto, sa pamamagitan ng ritong ayon sa itinakdang pamamaraan.

Verse 3

स्थापितं देवि नीत्वा वै शृङ्गाग्रं वज्रपाणिना ॥ मया तत्रैव तन्मध्यं स्थापितं विधिवत्प्रभोः ॥

O Diyosa, ipinadala nga ni Vajrapāṇi ang dulo ng tuktok, at ako naman ay nagtatag ng gitnang bahagi nito roon din, ayon sa wastong ritwal, para sa Panginoon.

Verse 4

देवैर्देवर्षिभिश्चैव सिद्धैर्ब्रह्मर्षिभिस्तथा ॥ गोकर्ण इति विख्यातिः कृता वैशेषिकी वरा ॥

Sa pamamagitan ng mga diyos, ng mga banal na rishi, ng mga Siddha, at gayundin ng mga Brahmarshi, itinatag ang isang natatangi at dakilang katanyagan: ‘(ito ay) Gokarṇa.’

Verse 5

विष्णुना देवतीर्थेन तन्मूलं स्थापितं ततः ॥ तस्य शृङ्गेश्वर इति नाम तत्राभवन्महत् ॥

Pagkatapos, sa pamamagitan ni Viṣṇu—kasama ng banal na tīrtha—naipatindig ang pinakapundasyon nito. Doon, sumibol ang dakilang pangalan para rito: ‘Śṛṅgeśvara.’

Verse 6

गोकर्ण आत्मलिङ्ग तत्र तत्रैव भगवान्स्तस्मिन्शृङ्गे त्रिधा स्थिते ॥ सान्निध्यं कल्पयामास भागेनैकेन चोन्मना ॥

Sa Gokarṇa, bilang Ātmaliṅga, ang Panginoon—nang ang tuktok ay nakatayong tatluhan—itinakda ang Kaniyang banal na pagdalo roon at doon, sa iisang bahagi ng Kaniyang sarili, na may mataas na diwa.

Verse 7

शतं तेन तु भागानामात्मनो निहितं मृगे ॥ तस्माद्द्विकं तु भागानां शृङ्गाणां त्रितये न्यधात् ॥

Sa gayong gawa, isang daang bahagi ng Kaniyang sarili ang inilagak sa usa. Mula roon, itinalaga Niya ang dalawang bahagi sa tatluhang hanay ng mga tuktok.

Verse 8

मार्गेण तच्छरीरेण निर्ययौ भगवान्विभुः ॥ शैशिरस्य गिरेः पादं प्रपेदे स्वयमात्मनः ॥

Ang Panginoong sumasaklaw sa lahat ay lumisan sa landas, sa mismong katawang iyon, at sa Kaniyang sarili ay narating ang paanan ng bundok na Śaiśira.

Verse 9

शतसङ्ख्या स्मृता व्युष्टिस्तस्मिञ्छैलेश्वरे विभोः ॥ त्रिधा विभक्ते शृङ्गेऽस्मिन्नेकाग्रगतिनिप्रभोः ॥

Sa Śaileśvara ng Panginoong sumasaklaw sa lahat, ang ‘pagsikat/ pagitan’ ay inaalalang may bilang na isang daan. Sa tuktok na ito na nahahati sa tatlo, ang nagniningning na kapangyarihan—na iisa ang tuon ng paglakad—ay naroroon.

Verse 10

देवदानवगन्धर्वाः सिद्धयक्षमहोरगाः ॥ श्लेष्मातकवनं कृत्स्नं सर्वतः परिमण्डलम् ॥

Mga deva, dānava, gandharva, siddha, yakṣa, at mahā-uraga—(naroon ang lahat); at ang buong gubat ng Śleṣmātaka ay naging isang pabilog na bakod sa lahat ng panig.

Verse 11

तीर्थयात्रां पुरस्कृत्य प्रदक्षिण्यं च चक्रतुः ॥ फलान्निर्दिश्य तीर्थानां तथा क्षेत्रफलṃ महत्

Inuna ang paglalakbay sa mga banal na tīrtha, at isinagawa nilang dalawa ang pradakṣiṇa; at sa pagtuturo ng mga bunga ng mga tīrtha, binanggit din ang dakilang gantimpala ng mga banal na kṣetra.

Verse 12

यथास्थानानि ते तस्मान्निवृत्ताश्च सुरादयः ॥ एवं तस्मान्निवृत्तेषु दैवतेषु तदा ततः

Mula roon, ang mga diyos at iba pa ay nagbalik sa kani-kanilang tahanan. Kaya nang ang mga diyos ay nakapag-urong na, noon at pagkatapos ay naganap ang sumunod na pangyayari.

Verse 13

पौलस्त्यो रावणो नाम भ्रातृभिः सह राक्षसैः ॥ आगम्योग्रेण तपसा देवमाराधयद्विभुम्

Si Paulastya, na tinatawag na Rāvaṇa, ay dumating kasama ang kanyang mga kapatid at ang mga rākṣasa; sa pamamagitan ng mabagsik na tapas ay pinalugod niya ang Diyos, ang Makapangyarihan.

Verse 14

शुश्रूषया च परया गोकर्णेश्वरमव्ययम् ॥ यदा तु तस्य तुष्टो वै वरदः शंकरः स्वयम्

At sa sukdulang paglilingkod na may debosyon, naglingkod siya kay Gokarṇeśvara, ang di-nagmamaliw; at nang si Śaṅkara mismo, ang tagapagkaloob ng biyaya, ay masiyahan sa kanya,

Verse 15

तदा त्रैलोक्यविजयं वरं वव्रे स राक्षसः ॥ प्रसादात्तस्य तत्सर्वं वाञ्छितं मनसा हि यत्

Noon, hiniling ng rākṣasa bilang biyaya ang pagwawagi sa tatlong daigdig. Sa biyaya ng diyos na iyon, ipinagkaloob ang lahat ng ninasa niya sa kanyang isipan.

Verse 16

अवाप्य च दशग्रीवस्तदिष्टं परमेश्वरात् ॥ त्रैलोक्यविजयायाशु तत्क्षणादेव निर्ययौ

At matapos matamo ni Daśagrīva mula sa Kataas-taasang Panginoon ang ipinagkaloob sa kanya, agad siyang lumisan upang sakupin ang tatlong daigdig—sa mismong sandaling iyon.

Verse 17

त्रैलोक्यं स विनिर्जित्य शक्रं च त्रिदशाधिपम् ॥ तदुत्पाट्यानयामास पुत्रेणेन्द्रजिता सह

Matapos niyang lupigin ang tatlong daigdig, sinakmal din niya si Śakra, ang panginoon ng tatlumpung diyos; binunot niya ito at dinala palayo, kasama ang kanyang anak na si Indrajit.

Verse 18

शृङ्गाग्रं यत्पुरा नीत्वा स्थापितं वज्रपाणिना ॥ तदुत्पाट्यानयामास पुत्रेणेन्द्रजिता सह

Yaong taluktok ng bundok na noong una’y dinala at itinindig ni Vajrapāṇi—iyon ay binunot niya at dinala palayo, kasama ang kanyang anak na si Indrajit.

Verse 19

न शशाक यदा रक्षस्तदुत्पाटयितुं बलात् ॥ वज्रकल्पं समुत्सृज्य तदा लङ्कां विनिर्ययौ

Nang hindi na kayang bunutin ng rākṣasa iyon sa lakas, saka niya binitiwan ang isang bagay na ‘tila kulog’ at noon ay lumisan patungong Laṅkā.

Verse 20

स तु दक्षिणगोकर्णो विज्ञेयस्ते महामते ॥ स्वयं प्रतिष्ठितस्तत्र स्वयं भूतपतिः शिवः

Iyan ang dapat mong makilala bilang Dakṣiṇa-Gokarṇa, O dakilang-isip; doon si Śiva, ang Panginoon ng mga nilalang, ay kusang naitatag—sariling nahayag sa pook na iyon.

Verse 21

एतत्ते कथितं सर्वं मया विस्तरतो मुने ॥ यथावदुत्तरस्तस्य गोकर्णस्य महात्मनः ॥

O pantas, isinalaysay ko sa iyo ang lahat ng ito nang masinsinan, ayon sa wastong pagkakasunod—ang kasunod na salaysay hinggil sa dakilang Gokarṇa, ang mahātmā.

Verse 22

दक्षिणस्य च विप्रर्षे तथा शृङ्गेश्वरस्य च ॥ शैलेश्वरस्य च विभो स्थित्युत्पत्तिर्यथाक्रमम् ॥

O pinakadakila sa mga brahmin na pantas, O makapangyarihan—ipinaliwanag ko rin ang sunod-sunod na pagkakatatag at paglitaw ng mga banal na pook na tinatawag na Dakṣiṇa, Śṛṅgeśvara, at Śaileśvara.

Verse 23

व्यु ष्टिः क्षेत्रस्य महती तीर्थानां च समुद्भवः ॥ प्रोक्तं सर्वं मया वत्स किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥

Ang dakilang pagpapakita ng banal na kṣetra at ang pag-usbong ng mga tīrtha nito ay naipaliwanag ko na lahat, mahal kong anak. Ano pa ang nais mong marinig?

Verse 24

ततः सुरासुरगुरुर्देवं भूतमहेश्वरम् ॥ तपसोऽग्रेण संसेव्य वव्रिरे विविधान्वरान् ॥

Pagkaraan, ang guro ng mga deva at asura, matapos paglingkuran ang diyos na Bhūta-Maheśvara sa pamamagitan ng pinakadakilang tapas, ay humiling ng sari-saring mga biyaya.

Verse 25

तद्यावद्रावणः स्थाप्य मुहूर्त्तमुदधेस् तटे ॥ संध्यामुपासते तत्र लग्नस्तावदसौ भुवि ॥

Hangga’t si Rāvaṇa, matapos itong ilagak sa pampang ng karagatan sa loob ng isang maikling sandali, ay nagsagawa roon ng pagsamba sa sandhyā—hanggang doon ito nanatiling nakapirmi sa lupa.