Adhyaya 214: The Glory of Gokarṇa: Description of Nandikeśvara’s Boon and the Assembly of Deities on Mount Muñjavat

Verse 1

पुनर्गोकरणमाहात्म्यनन्दीकेश्वरवरप्रदानवर्णनम् ॥ ब्रह्मोवाच ॥ अन्तर्हितं ततस्तस्मिन्भवे वै भूतनायके ॥ बभूव दिव्यः स तदा नन्दी गणचमूपतिः ॥

Muli: ang pagsasalaysay ng pagkakaloob ng biyaya kay Nandīkeśvara sa Gokarṇa Māhātmya. Sinabi ni Brahmā: Pagkaraan nito, nang maglaho ang Panginoon ng mga nilalang, si Nandī ay naging makalangit noon—bilang pinuno ng hukbo ng mga gaṇa.

Verse 2

चतुर्भुजस्त्रिनयनो दिव्यसंस्थानसंस्थितः ॥ दिव्यवर्णवपुश्चारुर्दिव्यागुरुसमन्वितः ॥

Apat ang kaniyang mga bisig at tatlo ang mga mata; siya’y nakatindig na matatag sa isang kamangha-manghang, banal na anyo. Ang kaniyang katawan ay marikit, may maningning na makalangit na kulay, at puspos ng samyo ng banal na aguru (agarwood).

Verse 3

त्रिशूली परिघी दण्डी पिनाकी मौञ्जमेखली ॥ शुशुभे तेजसा तत्र द्वितीय इव शङ्करः ॥

May tangan siyang trisula, isang pamalong gaya ng pamukpok, at isang tungkod; taglay ang busog na Pināka at may bigkis na damong muñja. Siya’y nagningning doon sa kaniyang ningning—na wari’y ikalawang Śaṅkara (Śiva).

Verse 4

आस्थितः पादमाकृष्य ह्याह्वयन्निव स द्विजः ॥ त्रिभिः क्रमैः क्रान्तुमनास्त्रिविक्रम इवोद्‍यतः ॥

Nakatindig siyang handa, iniuurong ang paa na wari’y humahamon; ang yaong dalawang-ulit-na-ipinanganak ay tila may hangaring lumakad sa tatlong hakbang—gaya ni Trivikrama na naghahandang sumulong.

Verse 5

तं दृष्ट्वा खेचराः सर्वा देवताः परिशङ्किताः ॥ आख्यातुं पुरुहूताय सम्भ्रान्ताः प्रययुर्दिवम् ॥

Pagkakita sa kaniya, ang lahat ng mga diyos na naglalakbay sa himpapawid ay nabalisa at nangamba; sa pagkataranta, sila’y nagtungo sa langit upang isumbong ang pangyayari kay Puruhūta (Indra).

Verse 6

अर्बुदो न्यर्बुदबलस्तथा चक्षुःश्रवादिपः ॥ विद्युज्जिह्वो द्विजेह्वेन्द्र शङ्खवर्च्चा महाद्युतिः ॥

Kabilang sa mga nabanggit ay sina Arbuda, Nyarbudabala, at Cakṣuḥśravādhipa; gayundin si Vidyujjihva, si Dvijehvendra, at si Śaṅkhavarcā na may dakilang ningning.

Verse 7

तेभ्यः श्रुत्वा सहस्राक्षः सर्वे चान्ये दिवौकसः ॥ विषादं परमं गत्वा चिन्तामापेदिरे भृशम् ॥

Pagkarinig mula sa kanila, si Sahasrākṣa (Indra) at ang lahat ng iba pang naninirahan sa langit ay nalugmok sa matinding panlulumo at napasok sa masidhing pag-aalala.

Verse 8

अयं कश्चिद्वरं लब्ध्वा ह्युमाकान्तान्महेश्वरात् ॥ अत्यूर्जितबलः श्रीमान्स्त्रैलोक्यं प्राप्स्यति ध्रुवम् ॥

“Ang isang ito, matapos magtamo ng isang biyaya mula kay Maheśvara—ang minamahal ni Umā—ay naging lubhang makapangyarihan; tiyak na makakamtan niya ang tatlong daigdig.”

Verse 9

यादृशोऽस्य महोत्साहस्तेजोबलसमन्वितः ॥ नूनमेष महासत्त्वो हरेत्स्थानं दिवौकसाम् ॥

“Sa laki ng kanyang sigla at matatag na pagpapasya, at sa taglay niyang ningning at lakas, ang dakilang nilalang na ito ay tiyak na aagawin ang katayuan ng mga naninirahan sa langit.”

Verse 10

यावच्चैवोजसा नाकमसौ चङ्क्रमते प्रभुः ॥ प्रसादयामो वरदं तावदेव महेश्वरम् ॥

“Hangga’t ang makapangyarihang panginoong iyon ay naglalakad pa sa langit sa sariling lakas, magsumamo tayo—bago mahuli ang lahat—sa tagapagkaloob ng biyaya, si Maheśvara, upang makamtan ang kanyang pagsang-ayon.”

Verse 11

विधाता भगवान्विष्णुः प्रभुस्त्रिभुवनेश्वरः ॥ अभ्यधावंस्ततः सोऽथ स हि जानाति हृद्गतम् ॥

Pagkaraan, nilapitan nila ang Panginoong Viṣṇu—ang Tagapag-ayos ng kapalaran, ang Makapangyarihan, ang Hari ng tatlong daigdig—sapagkat tunay na nalalaman niya ang nasa loob ng puso.

Verse 12

कृतेन तेन विबुधाः पश्यन्ति मुनयश्च तं ॥ ततः स भगवान्विष्णुः सहदेवः सधात्रिकः ॥

Dahil sa naganap na gawang iyon, minamasdan siya ng mga diyos at ng mga muni. Pagkaraan, ang Mapalad na Viṣṇu, kasama ang mga deva at si Dhātṛ, ay nagpatuloy sa paglalakbay.

Verse 13

जगाम तत्र यत्रासौ नन्दी तिष्ठति देववत् ॥ नन्द्युवाच ॥ सफलं जीवितं मेऽद्य सफलश्च परिश्रमः ॥

Pumaroon siya roon sa pook na kinatatayuan ni Nandin, na tila isang diyos. Sinabi ni Nandin: “Mapalad at mabunga ang aking buhay ngayon, at mabunga rin ang aking pagsisikap.”

Verse 14

यन्मे दृष्टः सुराध्यक्षः सर्वलोकगुरुर्हरिः ॥ पर्याप्तं तन्ममाद्येह कृतकृत्योऽस्मि तेन वै ॥

Sapagkat nasilayan ko si Hari—ang pinuno ng mga diyos, ang guro ng lahat ng daigdig—iyon lamang ay sapat na para sa akin ngayon, dito; sa katotohanan, dahil doon, natupad na ang aking tungkulin.

Verse 15

यच्च मे प्रभुरव्यग्रः प्रीतः पापहरो हरः ॥ विधाय पार्षदत्वं मे वरानिष्टान्ददौ शिवः ॥

At sapagkat ang aking Panginoon—hindi nababahala, nalulugod—si Hara, ang tagapag-alis ng kasalanan, nang gawin niya akong isa sa kanyang mga tagapaglingkod, ipinagkaloob ni Śiva ang mga minimithing biyaya.

Verse 16

परो मेऽनुग्रहः सोऽत्र पूतोऽस्मि खलु साम्प्रतम् ॥ यच्छोक्तं विधिना वाक्यं देवान्प्रति महात्मना ॥

Iyan ang kataas-taasang biyaya sa akin dito; tunay ngang ako’y nalinis ngayon. At ang pahayag na binigkas ni Vidhinā (Brahmā) sa mga diyos, ng dakilang-loob—

Verse 17

मामुद्दिश्य हितं तथ्यं तथैव च न चान्यथा ॥ यन्मां देवर्षयः प्रीत्या समागत्य प्रियंवदाः ॥

—na binigkas na ako ang tinutukoy: kapaki-pakinabang at totoo, gayon nga at hindi iba; at sapagkat ang mga devarṣi, may pag-ibig at magiliw magsalita, ay nagtipon at lumapit sa akin—

Verse 18

तेनास्मि परमप्रीत आदृतः परमेṣ्ठिना ॥ देवा ऊचुः ॥ वयं तं वरदं देवं द्रक्ष्यामस्ते वरप्रदम् ॥

Kaya ako’y lubhang nalugod, at pinarangalan ni Parameṣṭhin (Brahmā). Sinabi ng mga diyos: “Makikita namin ang diyos na nagbibigay ng biyaya—yaong nagkakaloob sa iyo ng mga kaloob.”

Verse 19

तवैष तपसा तुष्टः स्वयं प्रत्यक्षताङ्गतः ॥ इत्युक्तवन्तस्ते देवाः पुनरूचुर्द्विजोत्तमम् ॥

“Nalugod Siya sa iyong tapas (pag-aayuno at pagsasagawa ng disiplina); kusa Siyang nagpakita nang hayagan.” Pagkasabi nito, muling kinausap ng mga diyos ang pinakamainam sa mga dvija (dalawang-beses-isinilang).

Verse 20

न जाने कुत्र वा देवं कुत्रास्ते तद्गवेष्यताम् ॥ सनत्कुमार उवाच ॥ किमत्र नन्दिनं देवो येनासौ नोक्तवान्प्रभुम् ॥

“Hindi ko nalalaman kung saan naroon ang diyos, saan Siya nakatayo; hanapin nawa iyon.” Sinabi ni Sanatkumāra: “Ano ito tungkol kay Nandin, kaya hindi binanggit ng diyos ang Panginoon?”

Verse 21

तन्मे कथय देवेश गुह्यं किं चास्ति शूलिनः ॥ ब्रह्मोवाच ॥ यदुक्तवान्महेशानो नाख्येयोऽस्मि पुरान्जनि ॥

“Kaya sabihin mo sa akin, O Panginoon ng mga diyos: anong lihim ang ukol sa may-dala ng trident (Śiva)?” Sinabi ni Brahmā: “Yaong winika ni Maheśa—‘Hindi ako dapat ihayag, O Puranjani’—”

Verse 22

किमुक्तवान्महादेवो नन्दिनं तच्छृणुष्व मे ॥ ईश्वर उवाच ॥ अस्ति कश्चित्समुद्देशः क्षितेः सिद्धोऽद्रिसङ्कटः

“Pakinggan mo mula sa akin ang sinabi ni Mahādeva kay Nandin. Wika ni Īśvara: May isang pook sa lupa—ganap na siddha at mahirap marating dahil sa hirap ng kabundukan.”

Verse 23

पारे हिमवतः पुण्ये तपोवनगणैर्युतः ॥ तत्र श्लेष्मातको नाम वसते पन्नगोत्तमः

“Sa kabilang panig ng banal na Himavat, sa gitna ng mga pangkat ng mga tapovanang gubat ng pag-aayuno, nananahan ang isang pinakadakilang nāga na nagngangalang Śleṣmātaka.”

Verse 24

सोऽनुग्राह्यो मयावश्यं तपसा दग्धकिल्बिषः ॥ तदभ्याशे च रुचिरं न चासौ वानराश्रयः

“Tiyak na dapat ko siyang pagpalain, sapagkat sa pamamagitan ng tapas ay nasunog at naubos ang kanyang mga kasalanan. At malapit doon ay may isang kaakit-akit na pook, ngunit hindi iyon kanlungan ng mga unggoy.”

Verse 25

तस्य नाम्ना च तत्स्थानं दिव्यं चिरतपोभृतम् ॥ श्लेष्मातकवनं नाम पुण्यशीलशिलोच्चयम्

“At ang pook na iyon—banal at nagtataglay ng matagal na tapas—ay nakilala sa kanyang pangalan. Tinatawag itong Gubat ng Śleṣmātaka, isang mataas na batong bunton na may banal na asal (puṇya-śīla).”

Verse 26

मृगरूपेण चरता तत्र वै त्रिदशा मया ॥ द्रष्टव्याः सञ्जिघृतक्षन्तः खिन्नाश्चान्वेषणे मम

“Habang ako’y gumagala roon sa anyo ng isang usa, nakita ko nga ang Tatlumpu (mga diyos)—nagkatipon, nagtiis ng hirap, at napagod sa kanilang paghahanap sa akin.”

Verse 27

नाख्यातव्यं त्वया तेषां देवताप्सरसामिदम् ॥ अनुगृह्य वरैस्तैश्च तत्रैवान्तरधी यत

“Huwag mong ihayag ito sa mga diyos at mga apsaras. Matapos silang pagpalain ng mga biyaya, siya’y naglaho roon din.”

Verse 28

विद्योतयन्दिशः सर्वास्त्रिदशैः परिवारितः ॥ बालकेन्दुनिभं दिव्यमर्चितं दिव्यबिन्दुभिः

“Pinagliwanag niya ang lahat ng dako at napalilibutan ng Tatlumpu (mga diyos); isang banal na anyo—gaya ng batang buwan—ang nagpakita, maningning at pinalamutian ng makalangit na mga bindu.”

Verse 29

गणावृतश्च वरदो वरुणो यादसांपतिः ॥ वज्रस्फटिकचित्रेण विमाननातितेजसा

“At si Varuṇa, panginoon ng mga nilalang sa tubig, tagapagkaloob ng biyaya, na napalilibutan ng kaniyang mga kasama, ay dumating sakay ng lubhang maningning na vimāna na may mga guhit na diyamante at kristal.”

Verse 30

तप्तकाञ्चनवर्णेन रत्नचित्रेण भास्वता ॥ विमाननागतः शृङ्गे द्योतयन्बै धनाधिपः

“At ang Dhanādhipa, panginoon ng kayamanan, ay dumating sa isang kumikislap na vimāna—gintong gaya ng pinainit na ginto at may palamuting hiyas—at pinagliwanag ang tuktok ng bundok.”

Verse 31

विमानशतकोटीभिरागतो यक्षराक्षसैः ॥ श्रीमद्भिर्बहुभिर्दिव्यैर्विमानैः सूर्यसन्निभैः

“Dumating siya kasama ang mga yakṣa at rākṣasa, na may daan-daang koti ng mga vimāna—marami, maringal, banal na mga sasakyang panghimpapawid na tulad ng araw.”

Verse 32

अधिष्ठितः सुकृतिभिः प्रायाद्वैवस्वतोपमः ॥ चन्द्रादित्यौ ग्रहाः सर्वे समग्रं त्वृक्षमण्डलम् ॥

Kasama ng mga may mabubuting gawa, siya’y lumisan, na kahawig ni Vaivasvata (Yama). Ang Buwan at Araw, ang lahat ng mga planeta, at ang buong bilog ng mga nakṣatra (mga tahanang-bituin) ay nagtipon din.

Verse 33

विमानैरग्नितुल्याभैराजग्मुः खान्महीधरम् ॥ रुद्रास्त्वेकादशा याताः सूर्याः द्वादश चैव तु ॥

Sa mga vimāna na nagniningning na tila apoy, sila’y dumating sa himpapawid patungo sa bundok. Dumating ang labing-isang Rudra, at gayundin ang labindalawang Āditya (mga diyos na solar).

Verse 34

आगतावश्विनौ देवौ मौञ्जवन्तं महागिरिम् ॥ विश्वेदेवाश्च साध्याश्च गुरुश्च तपसान्वितः ॥

Dumating ang dalawang diyos na Aśvin sa dakilang bundok na Mauñjavant. Dumating din ang Viśvedevas at ang Sādhyas, at si Guru (Bṛhaspati), na puspos ng kapangyarihang tapas.

Verse 35

संचाद्यैरावतपथं सहसाभ्याययुर्द्रुतम् ॥ स्कन्दश्चैव विशाखश्च भगवांश्च विनायकः ॥

Matapos tawirin ang landas ni Airāvata, sila’y biglang lumapit nang matulin. Dumating din si Skanda, si Viśākha, at ang kagalang-galang na Vināyaka.

Verse 36

संप्राप्तस्तं गिरिवरं मयूरशतनादितम् ॥ नारदस्तुम्बुरुश्चैव विश्वावसुपरावसू ॥

Narating nila ang marangal na bundok na iyon, na umaalingawngaw sa sigaw ng daan-daang paboreal. Dumating din si Nārada at si Tumburu, gayundin sina Viśvāvasu at Parāvasu.

Verse 37

हाहाहूहूस्तथा चान्ये सर्वे गन्धर्वसत्तमाः ॥ वैहायसैर्यानवरैर्विविधैर्वासवाज्ञया ॥

Si Hāhā at Hūhū, at gayundin ang iba pang pinakadakilang mga Gandharva, ay dumating sakay ng sari-saring mahuhusay na sasakyang panghimpapawid, ayon sa utos ni Vāsava (Indra).

Verse 38

गुह्यकाश्च महात्मानः सर्व एव समागताः ॥ गन्धकाली घृताची च बुद्धा गौरी तिलोत्तमा ॥

Ang mga Guhyaka—mga dakilang nilalang—ay pawang nagkatipon. Dumating din sina Gandhakālī, Ghṛtācī, Buddhā, Gaurī, at Tilottamā.

Verse 39

सिन्धुश्च पुरुषश्चैव सरयूश्च महानदी ॥ ताम्रारुणा चारुभागा वितस्ता कौशिकी तथा ॥

Dumating sina Sindhu, Puruṣa, at Sarayū—ang dakilang ilog; gayundin ang Tāmrāruṇā, Cārubhāgā, Vitastā, at Kauśikī.

Verse 40

उर्वशी मेनका रम्भा पञ्चस्या च तथापरा ॥ एताश्चान्याश्च तच्छैलमाजग्मुर्देवयोषितः ॥

Dumating sina Urvaśī, Menakā, Rambhā, at Pañcasyā, gayundin ang iba pa; ang mga makalangit na babae ay nagtungo sa bundok na iyon.

Verse 41

पुलस्त्योऽत्रिर्मरीचिश्च वसिष्ठो भृगुरेव च ॥ कश्यपः पुलहश्चापि विश्वामित्रोऽथ गौतमः ॥

Nagkatipon sina Pulastya, Atri, Marīci, Vasiṣṭha, at Bhṛgu; gayundin sina Kaśyapa at Pulaha; at pagkatapos ay sina Viśvāmitra at Gautama.

Verse 42

भारद्वाजोऽग्निवेश्यश्च तथा वृद्धपराशरः ॥ मार्कण्डेयोऽङ्गिरा गर्गः संवर्त्तः क्रतुरेव च ॥

Sina Bhāradvāja, Agniveśya, at gayundin si Vṛddha-Parāśara; si Mārkaṇḍeya, Aṅgiras, Garga, Saṃvartta, at si Kratu rin—(ito ang mga rishí na binanggit).

Verse 43

मरीचिर्जमदग्निश्च भार्गवश्च्यवनस्तथा ॥ नियोगान्मम विष्णोश्च शक्रस्य त्रिदिवस्पतेः ॥

Sina Marīci, Jamadagni, Bhārgava, at gayundin si Cyavana—(sila’y dumating) ayon sa utos ko, ni Viṣṇu, at ni Śakra, ang panginoon ng tatlong langit.

Verse 44

पुण्या सरस्वती कोका नर्मदा बाहुदा तथा ॥ शतद्रूश्च विपाशा च गण्डकी च सरिद्वरा ॥

Ang Puṇyā, Sarasvatī, Kokā, Narmadā, at gayundin ang Bāhudā; at ang Śatadrū, Vipāśā, at Gaṇḍakī—ang mararangal na mga ilog—(ay binanggit).

Verse 45

गोदावरी च वेणी च तापी च सरिदुत्तमा ॥ करतोया स शीता च तथा चीरवती नदी ॥

Ang Godāvarī, ang Veṇī, at ang Tāpī—isang dakilang ilog; ang Karatoyā, ang Śītā, at gayundin ang ilog na Cīravatī—(ay nakatala).

Verse 46

नन्दा च परनन्दा च तथा चर्मण्वती नदी ॥ पर्णाशा दैविका चैव वितस्ता च तथापरा ॥

Ang Nandā at Parānandā, at gayundin ang ilog na Carmaṇvatī; ang Parṇāśā at Daivikā rin, at ang Vitastā, at isa pang gayundin—(ay binibilang).

Verse 47

अन्यानि चापि मेदिन्यां तीर्थान्यायतनानि च ॥

At iba pang mga banal na tawiran (tīrtha) at mga santuwaryo (āyatana) rin, sa ibabaw ng daigdig, ay naroroon.

Verse 48

निजस्वरूपेणाजग्मुस्तत्र पुण्यान्यनेकशः ॥ उपागतानि चेन्द्रस्य नियोगादुत्तमं गिरिम् ॥

Sa kani-kanilang sariling anyo, dumating sila roon—maraming banal na pook/kapangyarihan nang di-mabilang; at sa utos ni Indra ay dumating sila sa dakilang bundok na pinakamainam.

Verse 49

शैलोत्तमो महामेरुः कैलासो गन्धमादनः ॥ हिमवान्हेमकूटश्च निषधश्च महागिरिः ॥

Ang pinakadakilang bundok na Mahāmeru; ang Kailāsa; ang Gandhamādana; ang Himavān; ang Hemakūṭa; at ang Niṣadha—ang dakilang bundok—(ay binanggit).

Verse 50

विन्ध्यो महेन्द्रः सह्यश्च मलयो दर्दुरस्तथा ॥ माल्यवांश्चित्रकूटश्च तथा द्रोणः शिलोच्चयः ॥

Ang Vindhya, Mahendra, Sahya, Malaya, at gayundin ang Dardura; ang Mālyavān, Citrakūṭa, at pati ang Droṇa at Śiloccaya (ay binanggit).

Verse 51

श्रीपर्वतो लतावेष्टः पारियात्रश्च शैलराट् ॥ आगताः सर्व एवैते शैलेन्द्राः काननौकसः ॥

Ang Śrīparvata, Latāveṣṭa, at Pāriyātra—ang hari ng mga bundok—lahat ng mga panginoong bundok na ito, mga naninirahan sa kagubatan, ay dumating.

Verse 52

सर्वे यज्ञाः सर्वविद्या वेदाश्चत्वार एव च ॥ धर्मः सत्यं दमः स्वर्गः कपिलश्च महानृषिः

Naroon ang lahat ng mga yajña, lahat ng sangay ng kaalaman, at ang apat na Veda; ang Dharma, ang Katotohanan, ang pagpipigil-sa-sarili, at ang Langit; at si Kapila, ang dakilang rishi—(pawang nagkatipon).

Verse 53

वासुकिश्च महाभागश्चामृताशी भुजङ्गराट् ॥ ज्वलत्फणासहस्रेण अनन्तश्च धराधरः

Naroon din si Vāsuki, ang lubhang mapalad na haring-ahas na kumakain ng amṛta; at si Ananta, tagapasan ng daigdig, na may sanlibong nagliliyab na talukbong—(naroon).

Verse 54

फणीन्द्रो धृतराष्ट्रश्च किर्मीराङ्गश्च नागराट् ॥ अम्भोधरश्च स श्रीमान्नागराजो महाद्युतिः

Naroon sina Phaṇīndra, Dhṛtarāṣṭra, at Kirmīrāṅga—mga haring-nāga; at si Ambhodhara rin, ang maringal na hari ng mga nāga na may dakilang ningning—(naroon).

Verse 55

फणाशतधरो रूपी भूरिशृङ्ग इवाचलः ॥ अरिमेजयसंयुक्तः प्रज्ञावान् भुजगेश्वरः

Ang panginoon ng mga ahas, na may sandaang talukbong, marilag ang anyo—gaya ng bundok na maraming tuktok—na kaugnay sa pangalang ‘Arimejaya,’ at may taglay na karunungan ng pag-unawa—(naroon).

Verse 56

विनतो नागराजश्च कम्बलाश्वतरौ तथा ॥ भुजगाधिपतिर्वीर एलापत्रस्तथैव च

Naroon si Vinata, ang hari ng mga nāga; gayundin sina Kambala at Aśvatara; at si Elāpatra rin, ang magiting na pinuno ng mga ahas—(naroon).

Verse 57

उरगानामधिपती कर्कोटकधनञ्जयौ ॥ एवमाद्याः समायाता भुजगेन्द्रा महाबलाः

Ang mga panginoon ng mga ahas—sina Karkoṭaka at Dhanañjaya—at iba pa ay dumating; mga haring-naga na may dakilang lakas.

Verse 58

अहोरात्र तथा पक्षाः मासाः संवत्सरास्तथा ॥ द्यौर्मेदिनी दिशश्चैव विदिशश्च समागताः

Ang araw at gabi, gayundin ang mga kalahating-buwan, ang mga buwan at ang mga taon; ang langit at ang lupa; at ang mga direksiyon at mga pagitan nitong direksiyon—lahat ay nagtipon.

Verse 59

तस्मिन्देवसमाजे तु रम्ये शैलेन्द्रमूर्द्धनि ॥ पुष्पाणि मुमुचुस्तत्र तरवो ह्यनिलार्दिताः

Sa marikit na kapulungan ng mga diyos, sa tuktok ng marangal na bundok, ang mga puno roon ay nagbagsak ng mga bulaklak, na inuga ng hangin.

Verse 60

प्रगीताः देवगन्धर्वाः प्रनृत्ताप्सरसां गणाः ॥ पक्षिणः संप्रहृष्टाश्च कूजन्ति मधुरं तदा

Umawit ang mga banal na Gandharva; sumayaw ang mga pangkat ng Apsaras; at ang mga ibon din, nagagalak, ay nagpakawala ng matatamis na huni noon.

Verse 61

पुण्यगन्धाः सुखस्पर्शास्तत्र वान्ति च वायवः ॥ एवमागत्य ते सर्वे देवा विष्णुपुरोगमाः

Doon ay humihip ang mga hangin na may banal na halimuyak at kaaya-ayang dampi. Sa gayon, pagdating nila, naroon ang lahat ng mga diyos—na pinangungunahan ni Viṣṇu.

Verse 62

ततश्चैवागतैर्देवैर्यक्षैः सिद्धैश्च सर्वशः॥ आपूर्यत गिरेः शृङ्गे वेला काले यथोदधेः॥

Pagkatapos, nang dumating mula sa lahat ng dako ang mga deva, yakṣa, at siddha, napuno ang tuktok ng bundok—gaya ng dagat na lumulubog at napupuno sa oras ng pagtaas ng tubig.

Verse 63

श्रिया ज्वलन्तं ददृशुर्नन्दिनं पुरतः स्थितम्॥ स च तानागतान्द्रष्ट्वा गन्धर्वाप्सरसां गणान्॥

Nakita nila si Nandin na nakatayo sa harap, nagniningning sa karangalan. At siya, nang makita ang mga pangkat ng gandharva at apsaras na dumating,

Verse 64

सम्भ्रान्तः सहसा तेभ्यो नमस्कर्तुं प्रचक्रमे॥ नमस्कृत्य च तान्सर्वान् स्वागतानभिभाष्य च॥

Bigla siyang napukaw ng paggalang at nagsimulang yumukod sa kanila. Pagkatapos magbigay-pugay sa kanilang lahat, binati rin niya sila ng mga salitang malugod na pagtanggap.

Verse 65

सिद्धचारणसङ्घाश्च विद्याश्चाप्सरसाङ्गणाः॥ सत्कृतं देवदेवेन गणास्तमभिपूजयन्॥

Ang mga pulutong ng siddha at cāraṇa, ang mga vidyā, at ang mga pangkat ng apsaras—na pinarangalan nang wasto ng Panginoon ng mga deva—ay nagbigay-galang naman sa kanya.

Verse 66

अर्घ्यपाद्यादिभिः शीघ्रमासनैश्च न्यमन्त्रयत्॥ प्रणिधानेन तस्यार्थं श्रुत्वा तत्प्रतिपूजयेत्॥

Agad niya silang inanyayahan sa mga handog na gaya ng arghya at pādya, at sa mga upuan. Matapos maunawaan nang may pagninilay ang layunin ng pagdating ng panauhin, nararapat tumugon sa pamamagitan ng angkop na paggalang.

Verse 67

आदित्या वसवो रुद्रा मरुतश्चाश्विनावपि॥ साध्या विश्वे सगन्धर्वा गुह्यकाश्च प्रपूजयेत्॥

Dapat na marapat na parangalan ang mga Āditya, Vasu, Rudra at Marut, gayundin ang mga Aśvin; ang mga Sādhya, ang mga Viśvedevas kasama ng mga Gandharva, at pati ang mga Guhyaka.

Verse 68

विश्वावसुर्हाहाहू तथा नारदतुम्बुरू॥ चित्रसेनादयः सर्वे गन्धर्वास्तमपूजयन्॥

Si Viśvāvasu, si Hāhāhū, gayundin sina Nārada at Tumburu—kasama ang lahat ng mga Gandharva gaya ni Citrāsena—ay nagbigay-galang at sumamba sa kanya.

Verse 69

तं वासुकिप्रभृतयः पन्नगेन्द्रा महौजसः॥ सौम्यमभ्यर्चयन्ति स्म दृष्ट्वा नन्दीश्वरं तथा॥

Pagkaraan, ang makapangyarihang mga haring-ahas—na pinangungunahan ni Vāsuki—nang makita rin si Nandīśvara, ay sumamba sa kanya, sa mapagpala at mahinahong iyon.

Verse 70

यक्षविद्याधराश्चैव ग्रहाः सागरपर्वताः॥ सिद्धा ब्रह्मर्षयश्चैव गङ्गाद्याः सरितस्तथा॥

Naroon ang mga Yakṣa at Vidyādhara, ang mga kapangyarihang pang-planetang (graha), ang mga dagat at bundok; ang mga Siddha at Brahmarṣi; at gayundin ang mga ilog na pinangungunahan ng Gaṅgā.

Verse 71

आशिषः प्रददुस्तस्य सर्व एव मुदान्विताः॥ देवा ऊचुः॥ स सुप्रीतोऽस्तु ते देवः सदा पशुपतिर्मुने॥

Silang lahat, na puspos ng kagalakan, ay nagkaloob ng mga pagpapala sa kanya. Sinabi ng mga diyos: “Nawa’y ang iyong Diyos—si Paśupati—ay laging lubos na nalulugod sa iyo, O pantas.”

Verse 72

सर्वत्र चाप्रतिहता गतिश्चास्तु तवानघ ॥ भवनदेवैस्तु वा न स्यादत ऊर्ध्वं द्विजोत्तम ॥

Nawa’y maging walang hadlang ang iyong paglakad saanman, O walang kapintasan. Mula ngayon, O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, nawa’y wala nang sumalungat sa iyo, kahit ang mga diyos man.

Verse 73

इत्युक्तस्त्रिदशैर्नन्दी पुनस्तान्प्रत्युवाच ह ॥ नन्दीकेश्वर उवाच ॥ यद्भवद्भिः प्रियं सर्वैः प्रीतिमद्भिः सुरोत्तमैः ॥

Nang masabihan ng mga diyos, muling sumagot sa kanila si Nandī. Si Nandīkeśvara ay nagsabi: “Anumang minamahal ninyong lahat, kayong mapagmahal at pinakadakila sa mga diyos—(sabihin ninyo).”

Verse 74

आशिषाऽनुगृहीतोऽस्मि नियोज्योऽहं सदा हि वः ॥ ब्रूत यूयं किमस्माभिः कर्तव्यं भवतामिह ॥

Ako’y pinagpala ng inyong pagpapala; tunay, lagi akong nakatalaga para sa inyo. Sabihin ninyo—ano ang dapat kong gawin dito alang-alang sa inyo?

Verse 75

आज्ञापयध्यमाज्ञप्तस्तस्माद्विबुधसत्तमाः ॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शक्रः प्रोवाच तं तदा ॥

Kaya’t iutos ninyo sa akin, O pinakadakila sa mga marurunong na diyos. Nang marinig ang kanyang mga salita, si Śakra (Indra) ay nagsalita sa kanya noon.

Verse 76

शक्र उवाच ॥ कुत्रासौ प्रस्थितो भद्र कुत्र वा स गतोऽपि वा ॥ पश्यामो विप्र तं सर्वे देवानामधिपं विभुम् ॥

Sinabi ni Śakra: “Saan siya nagtungo, O mabuting ginoo? O saan nga ba siya naparoon? O brāhmaṇa, nais naming lahat na makita ang makapangyarihang panginoon ng mga diyos.”

Verse 77

स्थाणुमुग्रं शिवं देवं शर्वमेव स्वयं मुने ॥ यदि जानासि भगवान् ईश्वरो यत्र तिष्ठति ॥

“Yaon—si Sthāṇu, ang mabagsik, si Śiva, ang diyos, si Śarva mismo, O pantas—kung nalalaman mo kung saan nananatili ang Mapalad na Panginoon, si Īśvara…”

Verse 78

तत्स्थानं नः समाख्याहि महर्षे शीघ्रमेव हि ॥ तच्छ्रुत्वा वचनं धीमदीरितं वज्रपाणिना ॥

“Ipahayag mo sa amin ang pook na iyon, O dakilang rishi—madali nga.” Nang marinig ang pananalitang ito, na may karunungang binigkas ng may hawak ng kulog (Indra)…

Verse 79

प्रत्युवाच ततः शक्रं नन्दी पशुपतिं स्मरन् ॥ नन्दीकेश्वर उवाच ॥ श्रोतुमर्हसि देवेन्द्र यथातत्त्वं दिवस्पते ॥

Pagkaraan nito, sumagot si Nandī kay Śakra, na inaalala si Paśupati. Sinabi ni Nandīkeśvara: “O Devarāja, O panginoon ng langit—makinig ka, gaya ng nararapat; sasabihin ko ayon sa tunay na kalagayan.”

Verse 80

अस्मिङ्गिरौ मुञ्जवति स्थाणुरभ्यर्च्चतो मया ॥ प्रीतोऽसौ मां वरैर्दिव्यैरनुगृह्य हरः प्रभुः ॥ प्रीतो विनिर्गत इतस्तं विज्ञातुं बिभेम्यहम् ॥ यद्याज्ञापयसे देवं चाहं त्वच्छासने स्थितः ॥

“Sa bundok na ito, ang Muñjavata, sinamba ko si Sthāṇu. Nalugod ang Panginoong Hara at pinagpala niya ako ng mga banal na kaloob. Ngunit nang siya—na nalugod—ay lumisan mula rito, natakot akong alamin kung saan siya nagtungo. Kung iuutos mo, O diyos, ako’y mananatili sa iyong kautusan.”

Verse 81

एवमुक्त्वा तु ते तत्र मया सह सुरोत्तमाः ॥ गिरेर्मौञ्जवतः शृङ्गमाजग्मुर्देवनिर्मितम् ॥

Pagkasabi nito, ang mga dakilang diyos—kasama ako—ay nagtungo roon sa tuktok ng Bundok Mauñjavata, na sinasabing nilikha ng mga diyos.

Verse 82

कुत्र द्रक्ष्यामहे देवं भगवन्तं कपालिनम्॥ नन्द्युवाच॥ अनुगृह्य तु मां देवस्तत्रैवादर्शनं गतः॥

“Saan natin mamamasdan ang Diyos, ang Mapalad, ang Kapālin na tagapagdala ng bungo?” wika ni Nandin: “Pagkaraang pagkalooban niya ako ng biyaya, ang Diyos ay lumisan mula roon ding lugar at naglaho sa paningin.”

Verse 83

कामगं रथमारुह्य महेन्द्रः समरुद्गणः॥ आयातः शैलपृष्ठान्तमोजसा पूरयन्निव॥

Sumakay si Mahendra (Indra) sa isang karwaheng sumusunod sa nais, kasama ang pangkat ng mga Marut; dumating siya sa gilid ng tuktok ng bundok, na wari’y pinupuno ang paligid ng kanyang lakas.

Verse 84

अनिलश्चानलश्चैव धर्मः सत्यो ध्रुवोऽपरः॥ देवर्षयश्च सिद्धाश्च यक्षा विद्याधरास्तथा॥

Naroon sina Anila (Hangin) at Anala (Apoy); gayundin sina Dharma, Satya, at Dhruva; at ang mga banal na rishi ng mga deva, ang mga Siddha, ang mga Yakṣa, at gayon din ang mga Vidyādhara.

Verse 85

सिन्धुश्च पुरुषश्चैव प्रभासः सोम एव च॥ लोहितश्चाययुस्तत्र गङ्गासागर एव च॥

Naroon din sina Sindhu at Puruṣa; si Prabhāsa at si Soma; naroon sina Lohita at Āyus, at gayundin ang Gaṅgā-sāgara.

Verse 86

ख्यातस्त्रिभुवने धीमान्नहुषोऽनिमिषेश्वरः॥ विरोचनसुतः सत्यः स्फुटोमणिशतैश्चितः॥

Sa tatlong daigdig ay tanyag ang marunong na si Nahuṣa, panginoon ng mga Animiṣa (mga diyos); at si Satyā, anak ni Virocana, maningning—pinalamutian ng daan-daang kumikislap na hiyas.

Verse 87

स हि तान्दैवराजेन सार्द्धमन्यैश्च दैवतैः॥ मूर्ध्ना प्रणम्य चरणौ प्राञ्जलिः प्रयतात्मवान्॥

Siya, kasama ang hari ng mga diyos at ang iba pang mga diyos, ay yumukod na ang ulo’y sumayad sa mga paa ni Śiva; nakatindig na magkadikit ang mga palad, may pusong disiplinado at taimtim.

Verse 88

निरामयोऽमृतीभूतश्चरिष्यति विभुः सुखी॥ लोकेषु सप्तसु विभो त्र्यम्बकेन सहाच्युत॥

Walang karamdaman at ginawang walang-kamatayan, ang makapangyarihan ay malayang lalakad na masaya sa pitong daigdig—O Acyuta na lumalaganap sa lahat—kasama si Tryambaka (Śiva).

Verse 89

मार्गयामो हि यत्नेन भगवन्तं तु वासव॥

Tunay nga, O Vāsava (Indra), hanapin natin nang buong pagsisikap ang Mapalad na Panginoon.