Adhyaya 213: The Glory of Gokarṇeśvara: Nandin’s Austerities and Śiva’s Boons

Verse 1

अथ गोकरणेश्वरमाहात्म्यम् ॥ सूत उवाच ॥ पुरा देवैर्विनिहते संग्रामे तारकामये ॥ अत्युच्छ्रिते प्रतिबले दानवानां बले तथा

Ngayon (nagsisimula) ang Māhātmya ng Gokarṇeśvara. Sabi ni Sūta: Noong unang panahon, nang sa digmaang ukol kay Tāraka ay napabagsak ng mga diyos, at ang lakas ng mga Dānava ay lubhang tumaas at naging mabagsik—

Verse 2

सहस्राक्षे लब्धपदे क्षीणशत्रौ गतास्पदे ॥ सम्यक्प्रसूति मापन्ने त्रैलोक्ये सचराचरे

Nang muling mabawi ni Sahasrākṣa (Indra) ang kanyang katayuan—nang humina ang mga kaaway at matatag ang kanyang kinatatayuan—at nang ang tatlong daigdig, kasama ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw, ay maayos na nagbalik sa wastong paglikha at katatagan,

Verse 3

शृङ्गे चैवाचलेन्द्रस्य मेरोः सर्वहिरण्यये ॥ मणिविद्रुमविद्धे च विपुले पङ्कजासने

—sa tuktok ng Meru, panginoon ng mga bundok, na lubos na ginintuang—sa isang malawak na luklukan ng lotus na may inlay na mga hiyas at korales,

Verse 4

सुखोपविष्टमेकाग्रं स्थिरचित्तं कृतिक्शणम् ॥ निवृत्तकार्यं मुदितं सूर्यवैश्वानरद्युतिम्

nakaupo nang maginhawa, nag-iisang-tutok, matatag ang isip at ganap ang tingin; natapos na ang mga gawain, payapa at masaya, nagniningning na tulad ng araw at ng panloob na apoy na Vaiśvānara.

Verse 5

प्रणम्य मूर्ध्ना चरणावुपगृह्य समाहितः ॥ ब्रह्माणं परिपप्रच्छ कुमारो नतिपूर्वकः

Pagyukod, idinampi ang ulo at magalang na niyakap ang mga paa, na may natipong isip; ang batang pantas ay masusing nagtanong kay Brahmā, nang may nararapat na pagpipitagan.

Verse 6

सनत्कुमार उवाच ॥ भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि पुराणमृषिसंस्तुतम् ॥ पुराणं तु महाभाग त्वत्तस्तत्त्वविदां वर

Sinabi ni Sanatkumāra: “O kagalang-galang, nais kong marinig ang Purāṇa na pinupuri ng mga rishi—yaong Purāṇa mula sa iyo, O mapalad, pinakamainam sa mga nakaaalam ng katotohanan.”

Verse 7

कथमुत्तर गोकर्णं दक्षिणं च कथं विभो ॥ शृङ्गेश्वरस्य परमं कथं सम्यक्प्रतिष्ठितम्

Paano nauunawaan ang Gokarṇa bilang pook sa hilaga, at paano naman bilang pook sa timog, O makapangyarihan? At paano naitatag nang wasto ang kataas-taasang luklukan ni Śṛṅgeśvara?

Verse 8

क्षेत्रस्य कि प्रमाणं स्यात्कि‍ञ्च तीर्थफलं स्मृतम् ॥ कथं पशुपतिस्तत्र भगवान्मृगरूपधृक्

Ano ang sukat o lawak ng banal na kṣetra, at anong bunga ng tīrtha ang itinala sa alaala? At paano naroon si Paśupati—ang Bhagavān—na may anyong usa?

Verse 9

सर्वैस्त्वत्प्रमुखैर्देवैः कथमासादितं पुनः ॥ मृगरूपं कथं चास्य शरीरं क्व प्रतिष्ठितम्

Paano itong muling nilapitan o natamo ng lahat ng mga diyos, na ikaw ang nangunguna? At paano nagkaroon ang Kanya ng anyong usa—at saan naitatag ang katawang iyon?

Verse 10

एवमुक्तः स भगवान्ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः ॥ उवाच तस्मै पुत्राय गुह्यमेतत्पुरातनम्

Nang masabi ito, ang kagalang-galang na si Brahmā—pinakamainam sa mga nakaaalam ng banal na kaalaman—ay nagsalita sa kaniyang anak ng sinauna at lihim na aral na ito.

Verse 11

ब्रह्मोवाच ॥ शृणु वत्स महाभाग यथातत्त्वं ब्रवीमि ते ॥ पुराणमेतद्बह्मर्षे सरहस्यं यथाश्रुतम्

Sinabi ni Brahmā: “Makinig ka, anak kong mahal, mapalad na isa; sasabihin ko sa iyo ayon sa tunay na kalagayan. Itong Purāṇa, O brahmarṣi, kasama ang lihim nitong diwa, ay isasalaysay ko ayon sa narinig sa tradisyon.”

Verse 12

अस्ति भूधरराजस्य मन्दरस्योत्तरे शुचौ ॥ मुञ्जवान्नाम शिखरो नन्दनोपवनद्युतिः ॥

Sa hilaga ng Mandara, ang hari ng mga bundok, sa isang dalisay na pook, naroon ang tuktok na tinatawag na Muñjavān, nagniningning na gaya ng harding Nandana.

Verse 13

वज्रस्फटिकपाषाणः प्रवालाङ्कुरशर्क्करः ॥ नीलामलशिलावर्णो गुहानिर्झरकन्दरः ॥

Ang mga bató roon ay tila diyamante at kristal; ang graba ay parang mga usbong ng koral. Taglay nito ang kulay ng bughaw na walang dungis na bato, at hitik sa mga yungib, talon, at bangin.

Verse 14

विचित्रकुसुमोपेतैर्लतामञ्जीरधारिभिः ॥ रेजे यः प्रांशुभिः शृङ्गैरुल्लिखद्भिरिवाम्बरम् ॥

Pinalamutian ng mga baging na may mga “pulseras” na yari sa sari-saring bulaklak, ito’y nagningning—ang matatayog nitong tuktok ay wari’y kumakamot sa langit.

Verse 15

दार्यस्तत्राधिकं रेजुर्नानाधातुपरिस्रवैः ॥ शिलीन्ध्रकुसुमोपेताश्चित्रिता इव सर्वतः ॥

Doon, ang mga bitak at bangin ay lalo pang nagliwanag dahil sa mga agos ng sari-saring kulay na mineral; sa lahat ng dako’y wari’y ipininta, at pinalamutian ng mga bulaklak na śilīndhra.

Verse 16

तेऽत्र केतकि खण्डाश्च कुन्दखण्डाश्च पुष्पिताः ॥ उन्मीलिता इवाभान्ति धातकीवनराजिभिः ॥

Dito, ang mga sukal ng ketakī at ang mga sukal ng kunda ay namumulaklak; kasama ng mga hanay ng kagubatang dhātakī, wari’y bagong bumubukadkad ang kanilang anyo.

Verse 17

भिन्नेन्द्रनीलविमलैर्धौतैः प्रस्रवणाम्बुभिः ॥ चित्रैः कुसुमसंच्छन्नैः शिलाप्रस्तरविस्तरैः ॥

Hinugasan ng malinaw na tubig ng mga bukal—dalisay na gaya ng hinating zafiro—naroon ang malalawak na hanay ng batong terasa, sari-sari ang anyo at natatabingan ng mga bulaklak.

Verse 18

शक्रचापनिभै रम्यैः कुबेरभवनद्युतौ ॥ तस्मिन्नगवरे रम्ये महोरगनिषेविते ॥

Kaibig-ibig na tulad ng bahaghari ni Indra, nagniningning na gaya ng tahanan ni Kubera—sa yaong marikit at dakilang bundok, na dinadalaw ng malalaking ahas.

Verse 19

कल्हारकुसुमोपेते हंससारससेविते ॥ प्रसन्नसलिलाकीर्णे सरोभिः फुल्लपङ्कजैः ॥

May mga lawa na pinalamutian ng mga bulaklak na kalhāra, dinadalaw ng mga sisne at tagak, punô ng malinaw na tubig at namumulaklak na mga lotus.

Verse 20

गजयूथानुकीर्णाभिर्जुष्टाभिर्मृगपक्षिभिः ॥ सेविताभिर्मुनिगणैः सरिद्भिरुपशोभिते ॥

Pinagaganda ng mga ilog, siksik sa mga kawan ng elepante, tinitirhan ng mga usa at mga ibon, at dinadalaw ng mga pangkat ng mga muni (pantas).

Verse 21

किन्नरोद्गीतकुहरे परपुष्टनिनादिते ॥ विद्याधरशताकीर्णे देवगन्धर्वसेविते ॥

Sa mga yungib nito ay umaalingawngaw ang awit ng mga Kinnara; tumutunog din ang huni ng ibong parapuṣṭa. Punô ito ng daan-daang Vidyādhara at dinadalaw ng mga Deva at Gandharva.

Verse 22

धारापातैश्च तोयानां विस्फुलिङ्गैः सहस्रशः ।। प्रज्वालितेऽतुले शृङ्गे रम्ये हरितशाद्वले

Sa gitna ng mga buhos ng tubig at libu-libong tilamsik ng apoy, sa walang kapantay na tuktok—naglalagablab ngunit kaaya-aya—lunti at nababalutan ng sariwang damo.

Verse 23

सर्वर्तुकवनोद्यानें पुष्पाकरसुशोभिते ।। यज्ञकिम्पुरुषावासे गुह्यकानामथाश्रये

Sa kakahuyan at harding namumukadkad sa lahat ng panahon, maringal sa saganang bulaklak—itinuturing na tahanan ng mga yajña at ng mga Kimpuruṣa, at kanlungan ng mga Guhyaka.

Verse 24

तस्मिङ्गिरिवरे रम्ये सेवितव्ये सुशोभने ।। धर्मारण्ये तपःक्षेत्रे मुनिसिद्धनिषेविते

Sa yaong dakilang bundok—kaibig-ibig, maringal, at karapat-dapat dalawin—sa loob ng ‘Gubat ng Dharma’, isang pook ng tapas, dinadalaw ng mga muni at ng mga ganap na nilalang.

Verse 25

वरदस्तत्र भगवान्स्थाणुर्नाम महेश्वरः ।। सर्वामरगुरुर्देवो नित्यं सन्निहितः प्रभुः

Doon, nananahan ang Panginoong nagbibigay ng biyaya—si Maheśvara na tinatawag na Sthāṇu—ang diyos na guro ng lahat ng mga walang-kamatayan, laging naroroon bilang kataas-taasang pinuno.

Verse 26

भक्तानुकम्पी स श्रीमान्गिरीन्द्रसुतया सह ।। स ह्यध्यास्ते गिरिवरं पार्षदैश्च गुहेन च

Maawain sa mga deboto, ang maringal na iyon ay nananahan sa dakilang bundok kasama ang anak na babae ng Panginoon ng mga Bundok, at kasama ang kaniyang mga tagapaglingkod—gayundin si Guha.

Verse 27

विमानयायिनः सर्वे तं देवमजमव्ययम् ।। आजग्मुः सेवितुं देवा वरेण्यमजमव्ययम्

Ang lahat ng naglalakbay sa mga sasakyang makalangit—ang mga deva—ay dumating upang sambahin ang Diyos na yaong hindi isinilang at di-nasisira, ang karapat-dapat sambahin, ang hindi isinilang at di-nasisira.

Verse 28

आरिराधयिषुः शर्वं तपस्तेपे सुदारुणम् ।। ग्रीष्मे पञ्चतपास्तिष्ठेच्छिशिरे सलिलाश्रयः

Nagnanais na mapalugod si Śarva, nagsagawa siya ng lubhang mabagsik na pag-aayuno: sa tag-init ay tumindig siya sa disiplina ng “limang apoy”; sa taglamig naman ay sumilong siya sa tubig.

Verse 29

ऊर्ध्वबाहुर्निरालम्बस्तोया-अनिलहुताशनैः ।। व्रतैश्च विविधैरुग्रैस्तपोभिर्नियमैस्तथा

Nakataas ang mga bisig at walang sandigan, tiniis niya ang tubig, hangin, at apoy; gayundin sa iba’t ibang mababangis na panata, mga pag-aayuno, at mga disiplinadong pagtalima.

Verse 30

जपपुष्पोपहारैश्च कालेकाले मुनिः सदा ।। शङ्करं विधिवद्भक्त्या सोऽर्च्चयद्द्विजपुङ्गवः

At sa pamamagitan ng pagbigkas ng mga mantra at pag-aalay ng mga bulaklak—sa takdang mga oras, palagi—ang pantas, ang dakilang Brahmin, ay sumamba kay Śaṅkara nang may debosyon ayon sa wastong ritwal.

Verse 31

उग्रेण तपसात्मानं योजयामास सुव्रतः ।। काष्ठभूतो यदा विप्रः कृशो धर्मसुसन्ततः

Ang mabuting tagapag-ingat ng mga panata ay iniukol ang sarili sa matinding pag-aayuno; at nang ang Brahmin ay maging tila kahoy—payat na payat at walang patid sa dharma—(nagpapatuloy ang salaysay).

Verse 32

क्षामोऽभूत्कृष्णवर्णश्च ततः प्रीतश्च शङ्करः ॥ सम्यगाराधितो भक्त्या नियमेन च तोषितः ॥

Nangayayat siya at naging maitim ang kulay; kaya’t nalugod si Śaṅkara. Sa wastong pagsamba na may debosyon, at sa pagtalima sa mga disiplinadong panata, siya’y nasiyahan at naging kuntento.

Verse 33

तदात्मदर्शनं प्रादात्स मुनेर्वृषभध्वजः ॥ उक्तवांश्च मुनिं शर्वश्चक्षुर्दिव्यं ददामि ते ॥

Pagkaraan, ipinagkaloob ni Vṛṣabhadhvaja (Śiva, na may watawat na toro) sa pantas ang pangitain ng Kaniyang sariling anyo; at sinabi ni Śarva sa muni, “Ipinagkakaloob ko sa iyo ang banal na paningin.”

Verse 34

अदृश्यं पश्य मे रूपं वत्स प्रीतोऽस्मि ते मुने ॥ यत्पश्यन्तीह विद्वांसो रूपमप्रतिमौजसम् ॥

“Masdan mo ang aking anyo—bagaman karaniwang di-nakikita, anak; O pantas, nalulugod ako sa iyo—ang anyong ito na may kapangyarihang walang kapantay, na dito’y nakikita ng mga marurunong.”

Verse 35

सहस्रसूर्यकिरणं ज्वालामालिनमूर्जितम् ॥ बालार्कमण्डलाकारं प्रभामण्डलमण्डितम् ॥

Ito’y nagningning sa sinag ng sanlibong araw, makapangyarihan at napapalibutan ng mga liyab—hugis gaya ng bilog ng sumisikat na araw, pinalamutian ng maningning na halo.

Verse 36

जटाजूटतटाश्लिष्टं चन्द्रालङ्कृतशेखरम् ॥ जगदालोचनं श्रीमत्प्रदीप्तस्वत्रिलोचनम् ॥

Ang Kaniyang tuktok ay pinalamutian ng buwan, niyayakap ng bunton ng Kaniyang buhol-buhol na buhok; siya ang mapalad na “mata ng daigdig,” at nagliliyab ang Kaniyang tatlong mata.

Verse 37

अणीयसामणीयांसं बृहतां तु बृहत्तरम् ॥ अक्षामालापवित्राङ्गं कमण्डलुकरोद्यम् ॥

Mas maliit kaysa sa pinakamaliit at mas dakila kaysa sa dakila; sa kaniyang katawan ay naroon ang mala (rosaryo) at ang banal na sinulid, at ang kaniyang kamay ay nakataas na may hawak na kamaṇḍalu (banga ng tubig).

Verse 38

सिंहचर्माम्बरधरं व्यालयज्ञोपवीतिनम् ॥ दृष्ट्वा देवं महादेवं हृष्टरोमा महातपाः ॥

Nakasuot siya ng balat ng leon bilang kasuotan at may ahas bilang banal na sinulid; nang makita ang Diyos, ang Mahādeva, ang dakilang asceta ay kinilabutan sa galak at tumindig ang balahibo niya.

Verse 39

प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वाऽगृणाद्ब्रह्म सनातनम् ॥ नमो धात्रे विधात्रे च संभवे वरदाय च ॥

Magkapatong ang mga palad at yumukod, ang dakilang asceta ay umawit ng papuri sa walang hanggang Brahman, na nagsasabi: “Pagpupugay sa Tagapagtaguyod at sa Tagapag-ayos; pagpupugay kay Saṃbhava at sa Tagapagkaloob ng mga biyaya.”

Verse 40

जगद्भोक्त्रे त्रिनेत्राय शङ्कराय शिवाय च ॥ भवाय भवगोप्त्रे च मुनये कृतिवाससे ॥

“Pagpupugay sa Panginoon ng sanlibutan, sa Tatlong-Mata, kay Śaṅkara at kay Śiva; kay Bhava at sa Tagapagtanggol ng mga nilalang; sa muni, ang nagsusuot ng mga balat (Kṛttivāsas).”

Verse 41

नीलकण्ठाय भीमाय भूतभव्यभवाय च ॥ लम्बभ्रुवे करालाय हरिनेत्राय मीढुषे ॥

“Pagpupugay sa May-asul na lalamunan, sa Kakila-kilabot; sa siyang nakaraan, hinaharap, at kasalukuyan; sa may mahabang kilay, sa nakapanghihilakbot; sa may matang kulay-ginto, sa mapagkaloob na tagapagbigay (Mīḍhuṣ).”

Verse 42

कपर्दिने विशालाय मुञ्जकेशाय धीमते ॥ शूलिने पशुपतये विभवे स्थाणवे तथा

Pagpupugay sa may buhol-buhol na buhok, sa Malawak, sa Marunong na may buhok na gaya ng muñja; sa may trishula, kay Paśupati, sa Makapangyarihan, at gayundin kay Sthāṇu, ang Matatag.

Verse 43

गणानां पतये स्रष्ट्रे संक्षेप्त्रे भीषणाय च ॥ सौम्याय सौम्यतपसे भीमाय त्र्यम्बकाय च

Pagpupugay sa Panginoon ng mga gaṇa, sa Lumikha, sa Nagpapasiksik at Nagbubuklod, at sa Kakila-kilabot; sa Maamo, sa maamong kapangyarihang tapas, sa Nakapanghihilakbot, at kay Tryambaka, ang Tatlong-Mata.

Verse 44

प्रेतावासनिवासाय रुद्राय वरदाय च ॥ कपालमालिने तस्मै हरिश्मश्रुधराय च

Pagpupugay sa may tahanan sa pook ng mga espiritu, sa Rudra, at sa Tagapagkaloob ng biyaya; sa kanya na may kuwintas na mga bungo, at sa may ginintuang-kayumangging bigote at balbas.

Verse 45

भक्तप्रियाय सततं नमोऽस्तु परमात्मने ॥ एवं नन्दी भवं स्तुत्वा नमस्कृत्य च सर्वशः

Walang patid na pagpupugay sa Kataas-taasang Sarili, na minamahal ng mga deboto. Sa gayon, si Nandī, matapos purihin si Bhava (Śiva) at yumukod sa lahat ng paraan, ay nagpatuloy pa.

Verse 46

उवाच च वचः साक्षात्तमृषिं वरदः प्रभुः ॥ वरान्वृणीष्व विप्रेन्द्र यानिच्छसि महामुने

Pagkatapos, ang Panginoong Tagapagkaloob ng biyaya ay tuwirang nagsalita sa pantas na iyon: “Pumili ka ng mga biyaya, O pinakamainam sa mga brahmin—anumang nais mo, O dakilang muni.”

Verse 47

तांस्ते सर्वान्प्रयच्छामि दुर्ल्लभानपि मारिष ॥ प्रभुत्वममरत्वं वा शक्रत्वमपि वा प्रभो

Ipinagkakaloob ko sa iyo ang lahat ng yaong mga biyaya, kahit yaong mahirap makamtan, O kagalang-galang—ang paghahari, o ang kawalang-kamatayan, o maging ang kalagayan ni Śakra (Indra), O mahal na panginoon.

Verse 48

ब्रह्मत्वं लोकपालत्वमपवर्गमथापि वा ॥ अथाष्टगुणमैश्वर्यं गाणपत्यामथापि वा

O kaya ang pagiging Brahmā, o ang tungkulin ng tagapangalaga ng mga daigdig; o maging ang apavarga, ang ganap na paglaya. O ang walong-katangiang ganap na kapangyarihan, o maging ang pagka-Gaṇapati, ang pagkapanginoon sa mga gaṇa.

Verse 49

यदिच्छसि मुने शीघ्रं तद्ब्रूहि द्विजपुङ्गव ॥ इत्युक्तोऽसौ भगवता शर्वेण मुनिपुङ्गवः

Anuman ang iyong naisin, O muni—sabihin mo agad, O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang.” Sa gayong pananalita ng Mapalad na si Śarva (Śiva), ang pinakadakila sa mga muni ay tumugon.

Verse 50

प्रोवाच वरदं देवं प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ न प्रभुत्वं न देवत्वं नेन्द्रत्वमपि वा प्रभो

Taglay ang pusong lubhang nagagalak sa kalooban, nagsalita siya sa diyos na nagbibigay ng biyaya: “Hindi paghahari, hindi pagka-diyos, ni maging pagka-Indra, O mahal na panginoon.”

Verse 51

ब्रह्मत्वं लोकपालत्वं नापवर्गं वरप्रद ॥ नैवाष्टगुणमैश्वर्यं गाणपत्यं न च प्रभो

“Hindi ang pagiging Brahmā, hindi ang tungkulin ng tagapangalaga ng mga daigdig, ni maging ang apavarga—ang ganap na paglaya, O tagapagkaloob ng biyaya; ni ang walong-katangiang kapangyarihan, ni ang pagka-Gaṇapati man, O mahal na panginoon.”

Verse 52

स्पृहये देवदेवेश प्रसन्ने त्वयि शङ्कर ॥ यदि प्रीतोऽसि भगवन्ननुक्रोशतया मम

O Panginoon ng mga diyos, O Śaṅkara—yamang ikaw ay nalugod at mapagpala—kung ikaw ay nasiyahan, O Mapalad, kung gayon, sa habag mo sa akin…

Verse 53

अनुग्राह्यो ह्ययं देव त्वयावश्यं सुराधिप ॥ यथान्ये न भवेद्भक्तिस्त्वत्तो नित्यं महेश्वर

Ang taong ito, O Diyos, ay dapat mong pagkalooban ng biyaya, O pinuno ng mga diyos—upang ang debosyon ay hindi magmula sa iba, kundi laging mula sa iyo, O Maheśvara.

Verse 54

तथाहं भक्तिमिच्छामि सर्वभूताशये त्वयि ॥ यथा च न भवेद्विघ्नं तपस्यानिरतस्य मे

Gayundin, ninanais ko ang debosyon sa iyo na nananahan sa puso ng lahat ng nilalang; at nawa’y walang hadlang na sumapit sa akin na masigasig sa aking tapasya.

Verse 55

प्रहस्योवाच तं प्रीत्या ततो मधुरया गिरा ॥ प्रीतोऽस्म्युत्तिष्ठ विप्रर्षे तप्यमानेन सुव्रत

Ngumiti siya at may pag-ibig na kinausap siya; saka sa banayad na tinig: “Nalulugod ako. Bumangon ka, O brahmin na rishi; O may mabubuting panata, nagawa mo ang austeridad.”

Verse 56

आराधितश्च भक्त्याहं त्वया शुद्धेन चेतसा ॥ पर्याप्तं ते महाभाग तपः कर्तुं तपोधन

At ako’y tunay na sinamba mo nang may debosyon, na may dalisay na isipan. Sapat na, O mapalad—O kayamanang tapas—ang magpatuloy pa sa higit na austeridad.

Verse 57

निवर्त्तयति मां वत्स मत्पादाराधने रतः ॥ जप्ता ते त्रिगुणा कोटि रुद्राणां पुरतो मम

“O mahal kong anak, ikaw na masigasig sa pagsamba sa aking mga paa ay waring nagpalambot sa akin. Sa aking harapan ay iyong inusal ang tatluhang isang koti ng mga Rudra (mga pagbigkas sa ngalan ni Rudra).”

Verse 58

पूर्णं वर्षसहस्रं च तपस्तीव्रं महामुने ॥ न कृतं यत्पुरा देवैर्नासुरैरृषिभिर्न च

“Sa ganap na isang libong taon, O dakilang muni, nagsagawa ka ng matinding tapas—na hindi nagawa noon ng mga deva, ni ng mga asura, ni maging ng mga rishi.”

Verse 59

कृतं सुमहदाश्चर्यं त्वया कर्म सुदुष्करम् ॥ सङ्क्षोभितमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

“Nagawa mo ang isang napakadakilang kababalaghan—isang gawaing lubhang mahirap. Ang buong tatlong daigdig, kasama ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw, ay nayugyog (ng iyong tapas).”

Verse 60

आगमिष्यन्ति ते द्रष्टुं देवाः सर्वे सवासवाः ॥ अक्षयश्चाव्ययश्च त्वमतर्क्यः ससुरासुरैः

“Darating upang makita ka ang lahat ng mga deva, kasama si Vāsava (Indra). Ikaw ay di-nasisira at di-naluluma; ikaw ay lampas sa pangangatwiran maging ng mga deva at asura.”

Verse 61

दिव्यतेजोवपुः श्रीमान्दिव्याभरणभूषितः ॥ मत्तुल्यो मत्प्रभावश्च त्वमेकः ससुरासुरैः

“Taglay ang katawan na may banal na ningning, maringal at pinalamutian ng mga banal na hiyas—ikaw lamang, sa gitna ng mga deva at asura, ang kapantay ko at kabahagi ng aking kapangyarihan.”

Verse 62

मद्रूपधारी मत्तेजास्त्र्यक्षः सर्वगुणोत्तमः ॥ भविष्यसि न सन्देहो देवदानवपूजितः ॥

Taglay ang aking sariling anyo, puspos ng aking ningning, may tatlong mata at ganap sa lahat ng kabutihan—tunay na magiging gayon ka, walang pag-aalinlangan, at igagalang ng mga deva at mga dānava.

Verse 63

अनेनैव शरीरेण जरामरणवर्जितः ॥ दुष्प्राप्येयमवाप्ता ते देवैर्गाणेश्वरी गतिः ॥

Sa mismong katawang ito, na walang katandaan at kamatayan, natamo mo ang kalagayang ‘gāṇeśvarī’—isang biyayang mahirap makamtan kahit ng mga deva.

Verse 64

प्राप्तमष्टगुणं सत्यमैश्वर्यं ते तपोधन ॥ द्वितीयां मे तनुं त्वां तु नमस्यन्ति च देवताः ॥

O tapodhana, tunay na natamo mo ang walong-uring ganap na kapangyarihan; at bilang ikalawang katawan ko, maging ang mga deva ay yumuyukod sa iyo.

Verse 65

अद्यप्रभृति देवाग्र्य देवकार्येषु सर्वतः ॥ प्रभुस्त्वं भविता लोके मत्प्रसादान्मुनीश्वर ॥

Mula ngayon, O pinakadakila sa mga deva, sa lahat ng gawaing panglangit saanman, ikaw ay magiging may kapangyarihan sa daigdig—sa aking biyaya, O panginoon ng mga muni.

Verse 66

त्वामेवाभ्यर्च्छयिष्यन्ति सर्वभूतानि सर्वतः ॥ मत्तः समभिवाञ्छन्ति प्रसादं पार्षदाधिप ॥

Ikaw lamang ang sasambahin ng lahat ng nilalang, saanman; at mula sa akin ay hihilingin nila ang biyaya (para sa iyo), O panginoon ng mga parṣada.

Verse 67

वरान्वरार्थिनां दाता विधाता जगतः सदा ॥ भविष्यसि च धर्मज्ञ भीतानामभयप्रदः ॥

Ikaw ay magiging tagapagkaloob ng mga biyaya sa mga humihingi ng biyaya, at palagiang tagapagpanatili ng kaayusan ng sanlibutan; at, O nakaaalam ng dharma, ikaw ang magbibigay ng kawalang-takot sa mga natatakot.

Verse 68

यस्त्वां द्वेष्टि स मां द्वेष्टि यस्त्वामनु स मामनु ॥ नावयोरन्तरं किञ्चिदम्बरानिलयोरिव ॥

Ang sinumang napopoot sa iyo ay napopoot din sa akin; ang sinumang sumusunod sa iyo ay sumusunod din sa akin. Wala ni katiting na pagkakaiba sa atin—gaya ng langit at hangin.

Verse 69

द्वारे तु दक्षिणे नित्यं त्वया स्थेयं गणाधिप ॥ वामे तु विभुना चापि महाकालेन सर्वदा ॥

Sa timog na tarangkahan ay nararapat kang tumindig palagi, O pinuno ng mga gaṇa; at sa kaliwang panig ay nakatayo rin ang makapangyarihang Mahākāla, sa lahat ng panahon.

Verse 70

प्रतीहारो भवानद्य सर्वदा त्रिदशोत्तमः ॥ शिरो मे रक्षतु भवान्महाकालेऽपि मे गणः ॥

Mula ngayon ikaw ang aking tagapagbantay sa pintuan—magpakailanman, O pinakamainam sa tatlumpu (mga diyos). Ingatan mo ang aking ulo; at nawa’y ingatan ako ng aking gaṇa kahit sa oras ng dakilang panganib (mahākāla).

Verse 71

न वज्रेण न दण्डेन न चक्रेण न चाग्निना ॥ काञ्चिच्छक्नोति वै बाधां कर्तुं वै भुवनत्रये ॥

Hindi sa vajra (kidlat), hindi sa pamalo, hindi sa chakra (diskus), ni sa apoy—walang sinuman ang makagagawa ng anumang pinsala sa tatlong daigdig.

Verse 72

देवदानवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ॥ त्वामेव संश्रयिष्यन्ति मद्भक्ताः पुरुषाश्च ये ॥

Ang mga Deva, Dānava, Gandharva, Yakṣa, Rākṣasa, at mga Nāga—at lahat ng gayong nilalang—ay sa iyo lamang sasandig; gayundin ang mga taong tapat na deboto Ko.

Verse 73

एवं तस्मै वरान् दत्त्वा प्रीतः स्वयमुमापतिः ॥ उवाच भूयः स्पष्टेन स्वरेणाम्बरचारिणा ॥

Sa gayon, matapos ipagkaloob sa kanya ang mga biyaya, si Umāpati mismo—lubhang nalugod—ay muling nagsalita, sa malinaw na tinig na lumaganap sa kalangitan.

Verse 74

आगतान् विद्धि सर्वान्वै त्रिदशान् समरुद्गणान् ॥ दिदृक्षया च भद्रं ते कृतकृत्यश्च साम्प्रतम् ॥

Alamin mo na ang lahat ng mga diyos—ang Tatlumpu, kasama ang mga pangkat ng Marut—ay dumating; at sila’y naparito upang makita ka. Pagpapala sa iyo; sa ngayon, ikaw ay yaong natupad na ang layon.

Verse 75

यदीरितं मया वत्स वरं प्रतिवचस्त्वयि ॥ प्रविष्टं न श्रुतिपथं दिवि सर्वदिवौकसाम् ॥

Ang biyayang sinabi Ko, anak, bilang tugon sa iyo, ay hindi pa nakarating sa saklaw ng pandinig sa langit, sa gitna ng lahat ng nananahan sa himpapawid.

Verse 76

नारायणं पुरस्कृत्य सेन्द्रास्ते समरुद्गणाः ॥ प्रेमार्थे चागमिष्यन्ति वरार्थं तपसा अमराः ॥

Sa pangunguna ni Nārāyaṇa, ang mga diyos na yaon—kasama si Indra at ang mga pangkat ng Marut—ay darating dahil sa pag-ibig, at bilang mga walang-kamatayan, upang magtamo ng biyaya sa pamamagitan ng pag-aayuno at mahigpit na pagsasagawa ng tapas.

Verse 77

यक्षविद्याधरगणाः सिद्धगन्धर्वपन्नगाः ॥ मुनयश्च महात्मानस्तपोलब्धाः सहस्रशः ॥

Naririto ang mga pangkat ng Yakṣa at Vidyādhara, ang mga Siddha, Gandharva, at Nāga; at libu-libong dakilang mga muni, pinagpala ng bunga ng matinding tapa.

Verse 78

ते बुद्ध्वा त्वद्गतामृद्धिं प्रतप्ताः परमर्ष्यया ॥ तपांसि विविधान्यत्र विविधान्नियमांस्तथा ॥

Nang maunawaan nila ang kasaganahang dumating sa iyo, sila’y nag-alab sa matinding paninibugho; kaya rito’y nagsasagawa sila ng sari-saring tapa at gayundin ng iba’t ibang pagpipigil.

Verse 79

चर्तुं समभिवाञ्छन्ति सदाभ्यासे वरार्थिनः ॥ वरदं यामभिज्ञाय गिरौ मौञ्जवति स्थितम् ॥

Naghahangad ng mga biyaya, ninanais nilang magsanay nang walang patid; at nang makilala nila ang tagapagkaloob ng biyaya na nananahan sa bundok na tinatawag na Mauñjavat, doon sila tumungo.

Verse 80

अत्रैते यावदागम्य न मां पश्यन्ति मानवाः ॥ तावदेव त्वितः शीघ्रं गमिष्यामि महामुने ॥

Hangga’t ang mga taong ito, pagdating dito, ay hindi pa ako nakikita, ganoon din katagal ako mananatili; pagkatapos, mula rito’y agad akong aalis, O dakilang muni.

Verse 81

अद्य ते तु मया सर्वे देवा ब्रह्मपुरोगमाः ॥ द्रष्टव्याश्चानुमन्तव्या मत्तोऽनुग्रहकाङ्क्षिणः ॥

Ngunit ngayon, ang lahat ng mga deva na pinangungunahan ni Brahmā ay dapat mong makita at bigyan ng pahintulot; sapagkat mula sa akin sila’y naghahangad ng biyaya at kalinga.

Verse 82

यथा यत्र च यस्तत्र विधिः सम्यगनुष्ठितः ॥ तत्सर्वं निखिलेनाशु ब्रूहि मे वाग्विदां वर ॥

Kung paano, saan, at kanino roon naisagawa nang wasto ang itinakdang ritwal—ipahayag mo sa akin ang lahat nang buo at madaliin, O pinakadakila sa mga bihasa sa pananalita.

Verse 83

क्रीडद्भिर्देवमिथुनैर्नृत्यद्भिश्चाप्सरोगणैः ॥ कूजद्भिः शिखिभिर्मत्तैः सेविते च नगोत्तमे ॥

Sa yaong pinakadakilang bundok, ito’y dinadaluhan ng mga banal na magkaparehang naglalaro, ng mga pangkat ng Apsaras na nagsasayaw, at ng mga lasing na pabong tumitili.

Verse 84

अन्ये देवनिकायाश्च सेवितुं प्रपतन्ति तम् ॥ ततस्त्रेतायुगे काले नन्दी नाम महामुनिः ॥

Ang iba pang mga pangkat ng mga diyos ay nagmamadaling lumapit upang maglingkod sa kanya. Pagkaraan, sa panahon ng Tretā Yuga, may isang dakilang muni na nagngangalang Nandī.

Verse 85

प्रादेशमात्रं रुचिरं शतशीर्षं शतोदरम् ॥ सहस्रबाहुचरणं सहस्राक्षिशिरोमुखम् ॥

(Nakita niya) ang isang maningning na anyo na kasinlaki ng isang dangkal, na may sandaang ulo at sandaang tiyan; may sanlibong bisig at paa, at may sanlibong mata, ulo, at mukha.

Verse 86

प्रणम्य शिरसा देवं पुनः पुनरवन्दत ॥ ततस्तु भगवान्प्रीतस्तस्मै विप्राय शंकरः ॥

Yumukod siya na nakayuko ang ulo at muli’t muli niyang sinamba ang diyos. Pagkaraan, si Śaṅkara, ang Mapalad na Panginoon, ay nalugod at nagkaloob ng biyaya sa yaong brāhmaṇa.

Verse 87

कोटिजप्येन रुद्राणामाराधनपरस्य च ॥ एतत्तु वचनं श्रुत्वा नन्दिनः स महेश्वरः ॥

At dahil siya’y nakatuon sa pagsamba sa mga Rudra sa pamamagitan ng paulit-ulit na japa—na umaabot sa sampung milyong ulit. Nang marinig ni Maheśvara ang pahayag na ito tungkol kay Nandī, siya ay tumugon…

Verse 88

पार्षदानां वरिष्ठस्त्वं मामकानां द्विजोत्तम ॥ नन्दीश्वर इति ख्यातो भविष्यसि न संशयः ॥

Ikaw ang pinakadakila sa aking mga kasamang tagapaglingkod, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang. Ikaw ay kikilalaning ‘Nandīśvara’; dito’y walang pag-aalinlangan.

Verse 89

त्वयि तुष्टे ह्यहं तुष्टः कुपिते कुपितस्त्वहम् ॥ त्वत्तः प्रियतरो नास्ति ममान्यो द्विजपुंगव ॥

Kapag ikaw ay nasisiyahan, ako’y nasisiyahan; kapag ikaw ay nagagalit, ako’y nagagalit. Wala nang iba pang higit na mahal sa akin kaysa sa iyo, O toro sa mga dalawang-ulit na isinilang.

Verse 90

अभिप्रायं च सर्वेषां जानामि द्विजसत्तम ॥ अनुगुह्य वरैस्तैश्च तत्रैवान्तरधीयत ॥

Nalalaman ko ang layon ng lahat, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa. Pagkatapos magpakita ng biyaya sa pamamagitan ng mga kaloob na iyon, siya’y naglaho roon din.