
Saṃsāracakrapuruṣa-vilobhana-prakaraṇa
Ethical-Discourse (Karma, Dāna, Tapas, and Post-mortem Destinies)
Sa loob ng pagtuturo nina Varāha at Pṛthivī, isinasalaysay ng anak ng ṛṣi ang narinig kay Nārada: dumalaw siya sa hukuman ni Yama upang usisain ang batas ng karma. Tinanggap ni Yama si Nārada at ipinaliwanag na ang pag-iwas sa naraka at pag-abot sa mahabang buhay, kasaganaan, katanyagan at mas mataas na daigdig ay nakasalalay sa katotohanan, ahiṃsā, brahmacarya, debosyon sa panginoon, paggalang sa magulang at brāhmaṇa, pagpipigil at habag. Pagkatapos, inilatag niya ang “ekonomiya ng puṇya,” na inuugnay ang dāna, vrata/niyama, tapas, mauna at dīkṣā sa tiyak na bunga tulad ng kalusugan, kagandahan, mabuting lahi, yaman, sasakyan at ningning; at ipinahihiwatig na ang ganitong etika ang nagpapanatili ng kaayusan sa lupa sa pamamagitan ng paghadlang sa karahasan at paghikayat sa pagbabahagi.
Verse 1
अथ संसारचक्रपुरुषविलोभनप्रकरणम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ इदमन्यन्महाभागान्नारदात्कलहप्रियात् ॥ श्रुतं विप्रा यथा तत्र यमस्य सदसि स्वयम् ॥
Ngayon nagsisimula ang bahagi tungkol sa “mapang-akit na persona ng gulong ng pag-iral.” Wika ng anak ng Ṛṣi: “Mula kay Nārada—mahilig sa pagtatalo, O mga mapalad—narinig ko ang isa pang salaysay: kung paano iyon naganap doon mismo, sa kapulungan ni Yama.”
Verse 2
तथा च पृच्छतस्तस्य पुरावृत्तं महात्मनः ॥ आख्यानं कथयामास यदुक्तं चित्रभानुना ॥
At nang siya’y tanungin, isinalaysay niya ang dating pangyayari hinggil sa dakilang-loob na iyon—ang salaysay ayon sa pagkakabigkas ni Citrabhānu.
Verse 3
यथा च जनको राजा कामान्दिव्यानवाप्तवान् ॥ तत्सर्वं कथयिष्यामि श्रूयतां मुनिसत्तमाः ॥
At kung paanong si Haring Janaka ay nagkamit ng makalangit na mga kaluguran—ang lahat ng iyon ay aking isasalaysay; makinig kayo, O pinakadakila sa mga muni.
Verse 4
अयं तत्र महातेजा नारदो मुनिसत्तमः ॥ धर्मराजसभां प्राप्तस्तपसा द्योतितप्रभः ॥
Doon, ang makapangyarihan at maningning na si Nārada, ang pinakamainam sa mga muni, ay dumating sa kapulungan ni Dharmarāja; ang kanyang ningning ay pinasiklab ng kapangyarihan ng tapas.
Verse 5
तत्र राजाऽथ वेगेन तं दृष्ट्वा स्वयमागतं ॥ अर्चयित्वा यथान्यायं कृत्वा चैव प्रदक्षिणम् ॥
Pagkatapos, ang hari, nang makita siyang dumating nang sarili, ay agad na lumapit; pinarangalan siya ayon sa wastong tuntunin at saka nagsagawa rin ng pradakṣiṇa (pag-ikot nang pakanan).
Verse 6
उवाच च महातेजाः सूर्यपुत्रः प्रतापवान् ॥ स्वागतम् ते द्विजश्रेष्ठ दिष्ट्या प्राप्तोऽसि नारद ॥
At nagsalita ang makapangyarihan at maningning na anak ng Araw, puspos ng tapang: “Maligayang pagdating sa iyo, pinakadakila sa mga dvija. Sa mabuting palad ay dumating ka, Nārada.”
Verse 7
सर्वज्ञः सर्वदर्शीं च सर्वधर्मविदां वरः ॥ गान्धर्वस्येतिहासस्य विज्ञाता त्वं महामुने ॥
“Ikaw ay ganap na nakaaalam at nakakakita ng lahat; ang pinakadakila sa mga nakababatid ng lahat ng dharma. Ikaw ang nakaaalam ng tradisyon at kasaysayan ng mga Gandharva, O dakilang muni.”
Verse 8
वयं पूताश्च मेध्याश्च त्वां दृष्ट्वा ह्यागतं विभो ॥ अयं देशः पुनः पूतः सर्वतो मुनिसत्तम ॥
“Kami ay nalilinis at nagiging karapat-dapat sa mga banal na gawain sa pagkakita sa iyong pagdating, O makapangyarihan. Ang lupang ito man ay muling nalilinis sa lahat ng dako, O pinakamainam sa mga muni.”
Verse 9
यत्कार्यं येन वा कार्यं यद्वै मनसि वर्तते ॥ प्रब्रूहि भगवन्नाशु यच्चान्यत्किंचिदुत्तमम् ॥
“Anumang gawain ang iyong pakay, kanino ito ipagagawa, at anumang nasa iyong isipan—ipahayag mo agad, O kagalang-galang; at kung may iba pang pinakamainam na sasabihin.”
Verse 10
इति धर्मवचः श्रुत्वा नारदः प्राह धर्मवित् ॥ अहं ते कथयिष्यामि यत्पृष्टं संशयास्पदम् ॥
Sa pagkarinig sa gayong mga salitang ukol sa dharma, si Nārada—nakaaalam ng dharma—ay nagsabi: “Isasalaysay ko sa iyo ang itinatanong, ang bagay na pinagmumulan ng pag-aalinlangan.”
Verse 11
नारद उवाच ॥ भवान् पाता च गोप्ता च नेता धर्मस्य नित्यशः ॥ सत्येन तपसा क्षान्त्या धैर्येण च न संशयः ॥
Sinabi ni Nārada: “Ikaw ay laging tagapagtanggol, tagapag-ingat, at tagapamatnubay ng dharma—sa pamamagitan ng katotohanan, pag-aayuno at pagsasagawa ng tapas, pagtitiis, at matatag na loob; walang pag-aalinlangan.”
Verse 12
भावज्ञश्च कृतज्ञश्च त्वदन्यो न हि विद्यते ॥ संशयं सुमहत्प्राप्तस्तन्ममाचक्ष्व सुव्रत ॥
“Walang iba kundi ikaw ang nakaaalam ng kalooban at marunong tumanaw ng utang na loob. Ako’y dumating na may napakalaking pag-aalinlangan; kaya ipaliwanag mo ito sa akin, O may dakilang panata.”
Verse 13
अमरत्वं कथं याति व्रतेन नियमेन च ॥ केन वा दानधर्मेण तपसा वा सुरोत्तम ॥
“Paano nakakamit ang walang-kamatayan sa pamamagitan ng panata at mahigpit na pagsunod sa mga alituntunin? O pinakamainam sa mga diyos, sa anong dharma ng pagbibigay, o sa anong tapas, ito natatamo?”
Verse 14
अतुलां च श्रियं लोके कीर्तिं च सुमहत्फलम् ॥ लभन्ते शाश्वतं स्थानं दुर्लभं विगतज्वराः ॥
“(Sa anong paraan) nakakamit nila sa daigdig ang di-matatawarang kasaganaan at ang katanyagang may napakadakilang bunga? (Sa anong paraan) nararating nila ang walang-hanggang kalagayan, mahirap makamtan, na malaya sa pagdurusa?”
Verse 15
केन गच्छन्ति नरकं पापिष्ठं लोकगर्हणम् ॥ सर्वमाख्याहि तत्त्वेन परं कौतूहलं हि मे ॥
“Sa anong (mga gawa) napupunta ang mga tao sa impiyerno—pinakamasama sa kasalanan at hinahatulan ng daigdig? Isalaysay mo ang lahat ayon sa katotohanan, sapagkat dakilang pananabik na malaman ang sumibol sa akin.”
Verse 16
यम उवाच ॥ गच्छन्ति हि नराः घोराः बहवोऽधर्मनिर्मितम् ॥ बन्धान्श्च सुबहूंस्तत्र प्राप्नुवन्ति तपोधन ॥
Sinabi ni Yama: Tunay na maraming mababangis na tao ang napaparoon sa kahariang nilikha ng kawalang-dharma; at doon, O kayamanang-asetismo, nagkakamit sila ng maraming gapos at parusang pagpigil.
Verse 17
विस्तरेण तु तत्सर्वं ब्रवीमि मुनिसत्तम ॥ श्रूयतां तन्महाभाग श्रुत्वा चैवोपधारय ॥
Ngunit ipaliliwanag ko ang lahat ng iyon nang masinsinan, O pinakadakila sa mga muni. Pakinggan ito, O mapalad; at pagkarinig, pagbulay-bulayan mo nang mabuti.
Verse 18
नाग्निचिन्नरकं याति न पुत्री न च भूमिदः ॥ शूरश्च शतवर्षी च वेदानां चैव पारगः ॥
Ang nag-aalaga ng mga sagradong apoy ay hindi napupunta sa impiyerno; gayundin ang may anak na babae, at ang nagbibigay ng lupa. Gayon din ang bayani, ang nabuhay ng sandaang taon, at ang ganap na nakatawid sa kaalaman ng mga Veda.
Verse 19
अहिंसका न गच्छन्ति ब्रह्मचर्यव्यवस्थिताः ॥ पतिव्रता दानवन्तो द्विजभक्ताश्च ये नराः ॥
Ang mga hindi nananakit ay hindi napaparoon, ni ang mga matatag sa disiplina ng brahmacarya. Ang mga tapat sa asawa, ang mapagkawanggawa, at ang mga taong deboto sa mga dvija—ang gayong mga tao ay hindi napaparoon.
Verse 20
स्वदारनिरताः दान्ताः परदारविवर्जकाः ॥ सर्वभूतात्मभूताश्च सर्वभूतानुकम्पकाः ॥
Ang mga nakatuon sa sariling asawa, mapagpigil sa sarili, umiiwas sa asawa ng iba, itinuturing ang sarili bilang nasa lahat ng nilalang, at nahahabag sa lahat ng nilalang—ang gayong mga tao ay hindi napaparoon.
Verse 21
न गच्छन्ति तु तं देशं पापिष्ठं तमसावृतम् ॥ यातनास्थानसंपूर्णं हाहाकारभयाकुलम् ॥
Hindi sila napaparoon sa lupang yaon—pinakamasama sa kasalanan, nababalot ng dilim—punô ng mga pook ng pagpapahirap, at nilulunod ng sigaw ng dalamhati at takot.
Verse 22
ज्ञानवन्तो द्विजा ये च ये च विद्यां पराङ्गताः ॥ उदासीना न गच्छन्ति स्वाम्यर्थे च हता नराः ॥
Ang mga marurunong na dvija at yaong nakarating sa kaganapan ng pag-aaral ay hindi napaparoon. Gayundin, hindi napaparoon ang mga walang-kapit (mapagpakawalang-loob), ni ang mga taong napatay alang-alang sa kanilang panginoon sa tapat na paglilingkod.
Verse 23
न गच्छन्त्यत्र दातारः सर्वभूतहिते रताः ॥ शुश्रूषका मातृपित्रोर्न गच्छन्ति च ये नराः ॥
Dito (sa pook na yaon) ay hindi napaparoon ang mga mapagkaloob na nagagalak sa kapakanan ng lahat ng nilalang. Hindi rin napaparoon ang mga taong masikap at mapitagan sa paglilingkod sa kanilang ina at ama.
Verse 24
तिलान् गां च हिरण्यं च पृथिवीं चापि शाश्वतीम् ॥ ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छन्ति न गच्छन्ति न संशयः ॥
Yaong nagkakaloob ng linga (sesame), ng baka, ng ginto, at maging ng lupang pangmatagalan sa mga brāhmaṇa—hindi sila napaparoon, walang pag-aalinlangan.
Verse 25
यथोक्तं यजमानाश्च सत्रयाजिन एव च ॥ चातुर्मास्यकरा ये च ये द्विजा आहिताग्नयः ॥
At yaong mga nagsasagawa ng yajña ayon sa itinakda, gayundin ang mga nagsasagawa ng satra-yajña; ang mga tumutupad ng mga ritong Cāturmāsya; at ang mga dvija na nagtatag ng mga sagradong apoy—ang gayong mga tao rin ay hindi napaparoon.
Verse 26
गुरुचित्तानुपालाश्च कृतिनो मौनयन्त्रिताः ॥ नित्यस्वाध्यायिनो दान्ताः सदा सभ्याश्च ये नराः
Yaong mga lalaki na sumusunod sa layon ng kanilang guro, may wastong asal, pinipigil ng katahimikan, laging nagsasagawa ng sariling pag-aaral, may pagpipigil-sa-sarili, at palaging magalang—
Verse 27
मां न पश्यन्ति ते चैव स्वात्मभावेन भाविताः ॥ अपर्वमैथुना ये च न गच्छन्ति जितेन्द्रियाः
—hindi nila ako namamasdan (hindi sila nasasaklaw ng tuwirang pagtingin ni Yama), sapagkat hinubog sila ng sariling likas na disposisyon; at yaong may pagpipigil-sa-sarili, na hindi nakikipagtalik sa di-nararapat na panahon, ay hindi napapasa roon.
Verse 28
न गच्छन्ति हि तद्दोरं यत्र ते पापकर्मिणः
Tunay ngang hindi sila napupunta sa kakila-kilabot na dako na pinupuntahan ng mga gumagawa ng makasalanang gawa.
Verse 29
नारद उवाच ॥ किं दानं श्रेय आहोस्वित्पात्रेण फलमुच्यते ॥ किं वा कर्म महत्कृत्वा स्वर्गलोके महीयते
Sinabi ni Nārada: Aling handog ang itinuturing na pinakakapaki-pakinabang? Sinasabi ba na ang bunga (ng pagbibigay) ay nakasalalay sa karapat-dapat na tumanggap? O sa paggawa ng anong dakilang gawa nagkakamit ng karangalan sa daigdig ng langit?
Verse 30
रूपं वा धनधान्यं वा ह्यायुश्च कुलमेव वा ॥ प्राप्यते येन दानेन तन्ममाचक्ष्व सुव्रत
O kagandahan, o kayamanan at butil, o mahabang buhay, o maging marangal na angkan—sa anong uri ng pagbibigay nakakamit ang mga ito? Ipaalam mo sa akin iyan, O ikaw na may mabubuting panata.
Verse 31
यम उवाच ॥ न शक्यं विस्तरेणेह वक्तुं वर्षशतैरपि ॥ शुभाशुभानां गतयो द्रष्टुं वा प्रष्टुमेव वा
Sinabi ni Yama: Hindi maaaring ilarawan dito nang ganap, kahit sa loob ng daan-daang taon; ni lubusang makita o kahit maitanong man lamang ang mga landas ng mabuti at masamang bunga ng karma.
Verse 32
किञ्चिन्मात्रं प्रवक्ष्यामि येन यत्प्राप्यते नरैः ॥ विविधानि च सौख्यानि प्रायशस्तु गुणागुणैः
Kaunti lamang ang aking sasabihin—kung paano at ano ang natatamo ng mga tao; at ang sari-saring kaligayahan ay, sa karamihan, natatamo ayon sa mga kabutihan at mga pagkukulang.
Verse 33
रहस्यमिदमाख्यानं श्रूयतां मुनिसत्तम ॥ या गतिः प्राप्यते येन प्रेत्यभावे न संशयः
Pakinggan ang lihim na salaysay na ito, O pinakadakila sa mga muni: sa pamamagitan nito natatamo ang kapalarang nakukuha sa kalagayan pagkamatay—walang pag-aalinlangan.
Verse 34
तपसा प्राप्यते स्वर्गस्तपसा प्राप्यते यशः ॥ आयुःप्रकर्षो भोगाश्च भवति तपसैव तु
Sa pamamagitan ng tapas (pag-aayuno at disiplina) natatamo ang langit; sa tapas natatamo ang katanyagan. Ang pagdami ng haba ng buhay at ang mga pagtatamasa ay nagaganap din sa tapas lamang.
Verse 35
ज्ञानविज्ञानमारोग्यं रूपसौभाग्यसंपदः ॥ तपसा प्राप्यते भोगो मनसा नोपदिश्यते
Kaalaman at malinaw na pag-unawa, kalusugan, at mga kayamanan ng kagandahan at mabuting kapalaran—ang pagtatamasa ay natatamo sa tapas; hindi ito naipagkakaloob sa isip lamang o sa hangarin lamang.
Verse 36
एवं प्राप्नोति पुण्येन मौनेनाज्ञां महामुने ॥ उपभोगांस्तु दानेन ब्रह्मचर्येण जीवितम् ॥
Sa pamamagitan ng kabutihang-loob (puṇya), nakakamit ang kapangyarihan sa pagsasagawa ng panata ng katahimikan, O dakilang muni. Sa pag-aalay ng kaloob (dāna) natatamo ang mga kaluguran; at sa brahmacarya, ang sigla at lakas ng buhay.
Verse 37
पयोभक्ष्या दिवं यान्ति जायते द्रविणाढ्यता ॥ गुरुशुश्रूषया नित्यं श्राद्धदानॆन सन्ततिः ॥
Yaong nabubuhay sa gatas ay nagtutungo sa langit; mula sa gayong disiplina ay sumisibol ang kasaganaan ng yaman. Sa palagiang paglilingkod sa guro, at sa mga handog na ibinibigay sa mga ritong śrāddha, nakakamit ang supling.
Verse 38
गवाद्याः कालदीक्षाभिर्ये तु वा तृणशायिनः ॥ स्वयं त्रिषवणाद्ब्रह्म त्वपः पीत्वेष्टलोकभाक् ॥
Yaong nagsasagawa ng mga panatang may takdang panahon, namumuhay na gaya ng mga baka at iba pa, o yaong natutulog sa damo—sa sariling pagsunod sa triṣavaṇa na disiplina, at sa pag-inom lamang ng tubig, nagiging kabahagi siya sa minimithing daigdig (gantimpalang kalagayan).
Verse 39
क्रतुयष्टा दिवं याति चोपहारं च सुव्रत ॥ कृत्वा तु दशवर्षाणि नीरपानाद्विशिष्यते ॥
Ang nagsagawa ng mga yajña (sakripisyo) ay nagtutungo sa langit at tumatanggap din ng mga handog, O ikaw na may mabuting panata. Ngunit ang disiplina ng pag-inom lamang ng tubig, kapag isinagawa sa loob ng sampung taon, ay sinasabing higit na nakahihigit.
Verse 40
रसानां प्रतिसंहारात् सौभाग्यमनुजायते ॥ आमिषस्य प्रतीहाराद्भवत्यायुष्मती प्रजा ॥
Sa pagpipigil at pag-urong mula sa mga kaligayahang panlasa, sumisibol ang magandang kapalaran. Sa pag-iwas sa karne, ang supling ay nagiging mahaba ang buhay.
Verse 41
गन्धमाल्यनिवृत्त्या तु मूर्तिर्भवति पुष्कला ॥ अन्नदानेन च नरः स्मृतिं मेधां च विन्दति ॥
Sa pagpipigil sa pabango at mga kuwintas na bulaklak, nagiging ganap at matatag ang anyo ng katawan. At sa pag-aalay ng pagkain, nakakamit ng tao ang alaala at talino.
Verse 42
छत्रप्रदानेन गृहं वरिष्ठं रथं ह्युपानद्युगसम्प्रदानात् ॥ वस्त्रप्रदानेन सुरूपता च धनैश्च पुत्रैश्च भृताः भवन्ति ॥
Sa pag-aalay ng payong, nakakamit ang isang napakahusay na tahanan; sa pag-aalay ng isang pares ng panyapak, nakakamit ang isang karwahe. Sa pag-aalay ng kasuotan, nakakamit ang kagandahan ng anyo; at napapanatili sa yaman at sa mga anak na lalaki.
Verse 43
पानीयस्य प्रदानेन तृप्तिर्भवति शाश्वती ॥ अन्नपानप्रदानेन कामभोगैस्तु तृप्यते ॥
Sa pag-aalay ng inuming tubig, nagiging walang-hanggang kasiyahan ang pagkabusog. Sa pag-aalay ng pagkain at inumin, nasisiyahan ang tao sa bunga ng ninanais na kaluguran.
Verse 44
पुष्पोपगन्धं च फलोपगन्धं यः पादपं स्पर्शयते द्विजाय ॥ स स्त्रीसमृद्धं हि सुरत्नपूर्णं गृहं हि सर्वोपचितं लभेत ॥
Sinumang maghandog sa isang dalawang-ulit-na-ipinanganak (dvija) ng isang punong may halimuyak ng mga bulaklak at bango ng mga bunga, ay makakamit ang isang tahanang masagana sa kabuhayan ng sambahayan, punô ng mahahalagang hiyas, at saganang may lahat ng kailangan.
Verse 45
वस्त्रान्नपानीय-रसप्रदानात् प्राप्नोति तानेव रसप्रदानात् ॥ स्रग्धूपगन्धान्यनुलेपनानि पुष्पाणि गृह्याणि मनोरमाणि ॥
Sa pag-aalay ng kasuotan, pagkain, inuming tubig, at masasarap na pampalasa o inumin, nakakamit ang katumbas na bunga sa gayong pag-aalay ng lasa. (Nakakamit) ang mga kuwintas na bulaklak, insenso at mga halimuyak, mga pamahid, mga bulaklak, at mga kaaya-ayang kagamitang pangtahanan.
Verse 46
स स्त्रीसमृद्धं गजवाजिपूर्णं लभेदधिष्ठानवरं वरिष्ठम् ॥ धूपप्रदानेन तथा गवां च लोकानाप्नोति नरो वसूनाम्
Sa bisa ng gayong kabutihang gawa, ang lalaki’y nagkakamit ng pinakadakila at pinakamainam na kalagayan—masagana sa kababaihan at punô ng mga elepante at kabayo. Gayundin, sa pag-aalay ng insenso at sa pagkakaloob ng mga baka, nararating niya ang mga daigdig na nauukol sa mga Vasu.
Verse 47
गजं तथा गोवृषभप्रदानैः स्वर्गे सुखं शाश्वतमामनन्ति ॥ घृतेन तेजः सुकुमारतां च प्राणद्युतिः स्निग्धता चापि तैलैः
Ipinahahayag nila na sa pag-aalay ng elepante, at gayundin sa pagkakaloob ng mga baka at toro, nakakamit ang walang-hanggang kaligayahan sa langit. Sa (pag-aalay ng) ghee, natatamo ang ningning at lambing ng katawan; sa mga langis, ang sigla at liwanag ng buhay, at gayundin ang kakinisan.
Verse 48
क्षौद्रेण नानारसतृप्ततां च दीपप्रदानाद् द्युतिमाप्नुवन्ति
Sa pulot, nakakamit ang pagkabusog at kasiyahan sa sari-saring lasa; at sa pagkakaloob ng isang lampara, natatamo nila ang ningning.
Verse 49
पायसेन वपुःपुष्टिं कृसरात्स्निग्धसौम्यताम् ॥ फलैस्तु लभते पुत्रं पुष्पैः सौभाग्यमेव च
Sa (pag-aalay ng) pāyasa, nakakamit ang pagkatibay at pagyabong ng katawan; mula sa kṛsara, ang banayad at kaaya-ayang kakinisan. Sa mga prutas, nagkakamit ng anak na lalaki; at sa mga bulaklak, tunay ngang nagkakamit din ng magandang kapalaran.
Verse 50
रथैर्दिव्यं विमानं तु शिबिकां चैव मानवः ॥ प्रेक्षणैरपि सौभाग्यं प्राप्नोतीह न संशयः
Sa pagkakaloob ng mga karwahe, nakakamit ng tao ang isang makalangit na sasakyang panghimpapawid, at gayundin ang isang palankin. Maging sa pagbibigay ng mga panoorin o pagtatanghal, nakakamit niya rito ang magandang kapalaran—walang pag-aalinlangan.
Verse 51
अभयस्य प्रदानॆन सर्वकामानवाप्नुयात्
Sa pagbibigay ng walang-takot na pag-iingat at katiyakan, matatamo ng tao ang lahat ng ninanais na layon.
Verse 52
दुर्ल्लभं त्रिषु लोकेषु यच्च प्रियतरं तव ॥ तपोमयानां सर्वेषां द्विजातीनां च सुव्रत
O may mabuting panata, yaong bihirang makamtan sa tatlong daigdig at yaong higit na mahal sa iyo—ito’y itinuturo para sa lahat ng nagsasagawa ng tapas at para rin sa mga dvija.
Verse 53
पतिव्रता न गच्छन्ति सत्यवाक्याश्च ये नराः ॥ अजिताश्चाशठाश्चैव स्वामिभक्ताश्च ये नराः
Ang mga tapat sa kanilang asawa ay hindi nalilihis sa wastong landas; gayundin ang mga lalaking nagsasabi ng katotohanan, ang mga matatag at hindi mapanlinlang, at ang mga tapat sa kanilang panginoon—sila’y pinupuri rito.
Verse 54
ब्राह्मणा अमरत्वं च प्राप्नुवन्ति न संशयः ॥ निवृत्ताः सर्वकामेभ्यो निराशाः सुजितेन्द्रियाः
Ang mga Brāhmaṇa ay nakakamtan ang walang-kamatayan—walang pag-aalinlangan—yaong tumalikod sa lahat ng pagnanasa, walang inaasahan, at ganap na napagtagumpayan ang mga pandama.
Verse 55
अहिंसया परं रूपं दीक्षया कुलजन्म च ॥ फलमूलाशिनो राज्यं स्वर्गः पर्णाशिनां भवेत्
Sa pamamagitan ng ahimsā, nakakamtan ang marangal na anyo; sa pamamagitan ng dīkṣā, ang marangal na kapanganakan sa mabuting angkan. Sa mga nabubuhay sa prutas at ugat, sinasabing kaharian ang bunga; sa mga nabubuhay sa dahon, ang langit ang bunga.
Verse 56
दत्त्वा द्विजेभ्यः स भवेत्सुरूपो रोगांश्च कांश्चिल्लभते न जातु ॥ बीजैरशून्यैः शयनाभिरामं दद्याद्गृहं यः पुरुषो द्विजाय
Sa pagbibigay sa mga dalawang-ulit na isinilang, ang tao’y nagiging kaaya-ayang anyo at hindi kailanman dinadapuan ng karamdaman. Sinumang maghandog sa isang brāhmaṇa ng tahanang may sapat na binhing-butil at may maririkit na higaan, nagkakamit ng gayong dakilang gantimpala.
The text instructs that post-mortem outcomes are shaped by dharma expressed as truthfulness, non-violence, restraint, compassion, fidelity, service to parents/teachers, and generosity; it further systematizes karmaphala by correlating particular gifts and disciplines with specific worldly and otherworldly results.
No tithi, nakṣatra, lunar-month, or seasonal markers are specified in the supplied verses. A limited temporal reference appears as duration-based austerity (e.g., practices undertaken for ten years) and daily regimen terms such as triṣavaṇa (three daily observances).
Environmental balance is addressed indirectly through social-ecological ethics: ahiṃsā, universal compassion (sarvabhūtānukampā), and restraint reduce harm to living beings and thereby support the stability of Pṛthivī’s living systems; dāna and hospitality norms promote redistribution and communal resilience, which the text frames as integral to sustaining order.
The narrative references Nārada (sage and itinerant interlocutor) and Yama (Dharmarāja, Sūryaputra) as the principal figures in the embedded dialogue; it also alludes to a royal exemplum (Janaka) as a model of attainment, though no extended genealogy is provided in the excerpt.