Adhyaya 204: Description of the Dispatching of Messengers (Yama’s Envoys) and Chitragupta’s Orders

Verse 1

अथ दूतप्रेषणवर्णनम् ॥ ऋषिरुवाच ॥ इदं चैवापरं तस्य वदतो हि मया श्रुतम् ॥ चित्रगुप्तस्य विप्रेन्द्रा वचनं लोकशासिनः ॥

Ngayon ay (sinisimulan) ang paglalarawan ng pagpapadala ng mga sugo. Sabi ng Ṛṣi: “At ito pang iba, habang siya’y nagsasalita, ay narinig ko—O pinakadakila sa mga Brahmin—ang pahayag ni Citragupta, ang tagapamahala ng daigdig.”

Verse 2

दूरेऽसाविति किं कार्यं न क्षयोऽस्त्यस्य कर्मणः ॥ किं कृपां कुरुते तस्मिन् गृहाण जहि मा व्यथाः ॥

“‘Malayo siya’—ano ang saysay niyan? Walang pagkaubos sa kaniyang karma. Bakit mo siya kahahabagan? Dakpin siya; hampasin—huwag mag-atubili.”

Verse 3

व्रीडितः किम्भवाञ्ज्ञातं किं तिष्ठति पराङ्मुखः ॥ किं न गच्छसि वेगेन किं त्वया सुचिरं कृतम् ॥

“Nahihiya ka ba? Ano ang naunawaan mo? Bakit nakatalikod ang mukha mo? Bakit hindi ka tumatakbo nang mabilis? Bakit ka nagtagal nang ganyan?”

Verse 4

गच्छ गच्छ पुनस्तत्र शीघ्रं चैनमिहानय ॥ अशक्तोऽस्मीति किं रोषमर्हन्ते दर्पमीदृशम् ॥

“Humayo, humayo ka muli roon, at dalhin mo siya rito nang madali. ‘Hindi ko kaya’—bakit ang galit na iyan? Karapat-dapat ba sila sa gayong pagmamataas?”

Verse 5

Ano itong sinasabi mo, hangal ang isip? May pag-aasawa ba sa isang nagtatangan ng panata? Paano mo ako tinatawag na ‘tapasvi na may pinigil na binhi’ (ūrdhvaretas)?

Verse 6

Ano itong sinasabi mong kahiya-hiya? Maghintay ka kahit sandali. ‘Nakikipagligaya siya kasama ang minamahal’—bakit mo iyan ipinahahayag?

Verse 7

Muli mong binibigkas ang lihim: ‘pativrata,’ ‘banal na babae.’ Ano-ano ba ang sinasabi mo, bata? At dumating ka pa sa bahay sa gabi.

Verse 8

Paano siya madadala rito, kung nalalaman mong siya’y nagnanais kumain, O Hari? At paano mo madadala ang Jalashayin, ang Nahihimlay sa Tubig, kung nalalaman mong siya’y nagnanais magbigay, O Hari?

Verse 9

Kayo lamang ang mga matuwid dito; ako’y nag-iisa na tila malupit. Humayo, humayo; at sa pagkakita nito, gawin upang ang takdang oras ay hindi malampasan.

Verse 10

Ikaw nga ay yaong napapasa-ilalim sa impiyerno, kanlungan ng mga karamdaman. Maging ikaw ang pagtatae, maging ikaw ang pagsusuka; muling maging ikaw ang sakit sa tainga, ang kolera at ang walang-humpay na karamdaman. Maging ikaw ang lagnat na lubhang nakatatakot, at sa tubig ay maging buwayang di-malalapitan.

Verse 11

Maging ikaw rin ang nakatatakot na sakit ng hangin; gayundin maging ikaw ang jalodara (pamamaga ng tiyan). Ikaw ang apasmara (pangingisay), ikaw ang pagkabaliw; at maging ikaw rin ang mga karamdaman ng hangin.

Verse 12

Maging ikaw ang pagkalito na biglang dumarating; at muling maging ikaw ang pagbara at paninigas. Maging ikaw ang karamdaman na lubhang nakatatakot; at nawa’y ang taong ito ay makatagpo ng uhaw na di-matighaw.

Verse 13

Ayon sa takdang panahon at ayon sa nakita, manatili rito ang panahong iyon hanggang doon. Maging sa pag-urong ng panahon, o sa pagdating ng kabutihan man.

Verse 14

Kayo, na nakagawa na ng mga gawa, pagkatapos ay makakamtan ang moksha (kalayaan). Mabilis, tumakbo nang buong bilis; kayong lahat, magsiyaon—huwag nang magtagal.

Verse 15

वराज्ञा धर्मराजस्य या मया समुदाहृता ॥ एकाहं क्षपयेत्सत्र द्विरात्रं तत्र मा चिरम् ॥

Ang kautusan ni Dharmarāja na aking ipinahayag: doon ay dapat tuparin ang itinakdang panahon sa loob ng isang araw; o sa loob ng dalawang gabi roon—huwag magtagal.

Verse 16

त्रिरात्रं वै चतूरात्रं षड्रात्रं दशरात्रकम् ॥ पक्षं वा मासमेकं वा बहून् मासांस्तथापि वा ॥

Maaaring tatlong gabi, o apat na gabi, o anim na gabi, o sampung gabi; o kalahating buwan, o isang buwan, o maging maraming buwan din.

Verse 17

क्षपयित्वा यथाकालं ततो मोक्षमवाप्स्यथ ॥ भूतात्मा मोहवांस्तत्र करुणः कष्टमेव च ॥

Matapos gugulin ang panahong iyon ayon sa nararapat na takda, saka ninyo makakamtan ang paglaya. Doon, ang may-katawang sarili—nalilinlang—ay nagiging kaawa-awa at tunay na nagdurusa sa hirap.

Verse 18

विनियोगा मया सूक्ता यथापूर्वं यथाश्रुतम् ॥ जाग्रतं वा प्रमत्तं वा यथा कालो न सम्पतेत् ॥

Ang mga pamamaraan (viniyoga) ay aking sinabi, gaya ng dati, ayon sa aking narinig. Maging mapagmatyag man o pabaya, kumilos upang ang takdang panahon ay hindi makalampas.

Verse 19

यत्नात्तथा तु कर्तव्यं भवद्भिर्मम शासनात् ॥ अभयं चात्र यच्छामि ब्राह्मणेभ्यो न संशयः ॥

Kaya dapat ninyo itong gawin nang may pagsisikap, ayon sa aking utos. At dito ay ipinagkakaloob ko ang kaligtasan sa mga brāhmaṇa—walang pag-aalinlangan.

Verse 20

तस्माद्यात ऋषिभ्यश्च स्त्रीभ्यश्चैव महाबलाः ॥ यातनाया न भेतव्यमहमाज्ञापयामि वः ॥

Kaya magsiyaon kayo—sa mga ṛṣi at gayundin sa mga kababaihan, O mga makapangyarihan. Huwag kayong matakot sa parusa o pagpapahirap; ito ang aking utos sa inyo.

Verse 21

यथावाच्यं च कुरुत यथा कालो न गच्छति ॥ यथाकामं प्रकुरुत यच्च दृष्टं यथा तथा ॥

Gawin ninyo ang nararapat ipahayag at itakda, upang hindi masayang ang panahon. Kumilos ayon sa nararapat na nais; at ayon sa nakita at nasaksihan—gayon din ang gawin.

Verse 22

मयाज्ञप्ता विशेषेण मृत्युना सह संगतः ॥ यथा वीरो महातेजाश्चित्रगुप्तो महायशाः ॥

Lalo’t ako ang nag-utos, na kasama ni Kamatayan (Mṛtyu) na magkakaugnay—gaya ng bayaning lubhang maningning na Citragupta, na dakila ang katanyagan.

Verse 23

यथाब्रवीत्स्वयं रुद्रो यथा शक्रः शचीपतिः ॥ यथाज्ञापयते ब्रह्मा चित्रगुप्तस्तथा प्रभुः ॥

Kung paanong si Rudra mismo ang nagsalita, kung paanong si Śakra, ang panginoon ni Śacī; kung paanong nag-uutos si Brahmā—gayon din si Citragupta, ang makapangyarihang panginoon.

Verse 24

शीघ्रं त्वं भव सर्पो हि व्याघ्रस्त्वं च सरीसृपः ॥ जले ग्राहो भव त्वं हि त्वं कृमिस्त्वं सरीसृपः ॥

Mabilis—maging ahas ka nga; at ikaw naman, maging tigre, at isang gumagapang na nilalang. Sa tubig, maging buwaya ka; ikaw ay uod, ikaw ay gumagapang na nilalang.

Verse 25

यस्मिन्यस्मिंस्तु कालेऽहं यावतश्च श्रयाम्यहम् ॥ तस्मिंस्तस्मिन्महाकालं यूयं तत्कर्तुमर्हथ ॥

Sa anumang panahon at gaano man katagal akong sumisilong (dito), sa mismong panahong iyon ay nararapat ninyong isagawa ang dakilang itinakdang panahon, ayon sa nararapat.