
Nārakī-daṇḍa-karma-vipāka-varṇanam
Ethical-Discourse (Karmavipāka and Naraka-Administration)
Sa adhyāya na ito ay nagtuturo tungkol sa paghinog ng bunga ng karma (karmavipāka) sa anyo ng pamamahala sa Naraka. Sa balangkas ng guro at nagtatanong, sinasagot ni Varāha ang pag-aalala ni Pṛthivī sa kaayusang moral at katatagan ng daigdig. Inilalahad na ipinapahayag ni Citragupta ang mga utos ni Dharmarāja, at pagkatapos ay kinikilala ng mga Yamadūta ang mga nagkasala at itinatakda ang nararapat na parusa. Inuugnay ang tiyak na pinsalang panlipunan—maling patotoo, paninirang-puri, pagnanakaw (kabilang ang brahmadeya at lupa), pagtataksil sa tiwala, karahasan sa magulang o sa baka, at pagsasamantala sa mga tungkuling pang-ritwal—sa mga pahirap tulad ng pagsusunog, pagtutusok, paggapos, pag-aalis ng ginhawa, at muling pagsilang bilang hayop. Paulit-ulit na binibigyang-diin ang paikot na muling pagsilang sa maraming uri hanggang maubos ang karma, at ang parusa ay inilalarawan bilang panuntunang nagbabalik ng dharma at nag-iingat sa kaayusang pantao at makalupa na sinusuportahan ni Pṛthivī.
Verse 1
अथ नारकिदण्डनकर्मविपाकवर्णनम् ॥ ऋषिरुवाच ॥ विस्मयस्तु मया दृष्टस्तस्मिन्नद्भुतदर्शनः ॥ चित्रगुप्तस्य सन्देशो धर्मराजेन धीमताḥ ॥
Ngayon ay ilalarawan ang mga parusang pang-Naraka at ang paghinog ng mga gawa. Wika ng Ṛṣi: Nakita ko roon ang isang kagila-gilalas na bagay, na may kamangha-manghang anyo. May tagubilin ni Citragupta, na ipinag-utos ng marunong na Dharmarāja.
Verse 2
प्राप्नुवन्ति फलं ते वै ये च क्षिप्ताः पुरा जनाः ॥ अग्निना वै प्रतप्तास्ते बद्धा बन्धैः सुदारुणैः ॥
Yaong mga taong inihagis doon noon ay tunay na tumatanggap ng bunga; sila’y sinusunog ng apoy at iginagapos ng napakabagsik na mga tanikala.
Verse 3
सन्तप्ताः बहवो ये ते तैस्तैः कर्मभिरुल्बणैः ॥ श्यामाश्च दशनाभिर्ये त्विमं शीघ्रं प्रमापय ॥
Marami sa kanila ang pinapaso dahil sa kani-kanilang mabibigat na karma. At kayong maiitim na (babaeng tagapagpahirap), gamit ang inyong mga ngipin—agad ninyong lipulin ang taong ito.
Verse 4
दुराचारं पापरतं निर्घृणं पापचेतसम् ॥ श्वानस्तु हिंसका ये च भक्षयन्तु दुरात्मकम् ॥
Hayaan ang mararahas na aso na lamunin ang masamang-loob—masama ang asal, nakatuon sa kasalanan, walang habag, at may isip na makasalanan.
Verse 5
पितृघ्नो मातृगोह्नस्तु सर्वदोषसमन्वितः ॥ आरोप्य शाल्मलीं घोरां कण्टकैस्तैर्विपाटय ॥
Ngunit ang pumatay sa ama, ina, at baka—taglay ang lahat ng kasamaan—paakyatin siya sa kakila-kilabot na punong śālmalī at punitin siya ng mga tinik nito.
Verse 6
एनं पाचय तैलस्य घृतक्षौद्रस्य वा पुनः ॥ तप्तद्रोण्यां ततो मुञ्च ताम्रतप्तखले पुनः ॥ नराधममिमं क्षिप्त्वा प्रदीप्ते हव्यवाहने ॥ ततो मनुष्यतां प्राप्य ऋणैस्तत्र प्रदीप्यते ॥
“Cook this wretched man in oil—or again in ghee and honey. Then cast him into a heated trough, and again upon a copper plate made hot. Having hurled this basest of men into the blazing fire, he later attains human birth again, and there he is tormented by debts.”
Verse 7
शयनासनहर्त्तारमग्निदायी च यो नरः ॥ वैतरण्यामयं चैव क्षिप्यतामचिरं पुनः ॥
“The man who steals beds and seats, and the one who gives (i.e., sets) fire—let him be swiftly cast again into the Vaitaraṇī-related torment.”
Verse 8
पापकर्मायमत्यर्थं सर्वतीर्थविनाशकः ॥ तस्य प्रदीप्तः कीलोऽयं वह्नितप्तोऽतिदुःस्पृशः ॥
“This man is exceedingly devoted to sinful acts, a destroyer (in effect) of all tīrthas. For him there is this blazing stake, fire-heated and exceedingly painful to touch.”
Verse 9
ग्रामयाजनकं विप्रमध्रुवं दाम्भिकं शठम् ॥ बद्ध्वा तु बन्धने घोरे दीयतां तु न किञ्चन ॥
“As for the brāhmaṇa who performs sacrifices for villages (improperly), who is unsteady, hypocritical, and deceitful—having bound him in a dreadful bondage, let nothing at all be given (to him).”
Verse 10
जिह्वा अस्य छिद्यतां शीघ्रं वाचा दुष्टस्य पापिनः ॥ गम्यागम्यं पुरा येन विज्ञातं न दुरात्मना ॥
“Let his tongue be cut off swiftly—this sinner whose speech is wicked—by whom formerly what should and should not be approached was not recognized, that evil-minded one.”
Verse 11
कृतं लोभाभिभूतेन कामसम्मोहितेन च ॥ तस्य छित्वा ततो लिङ्गं क्षारमग्निं च दीपय ॥
“(This was) done by one overcome by greed and deluded by desire. Therefore, having cut off his organ, then kindle caustic alkali and fire (against him).”
Verse 12
इमं तु खलकं कृत्वा दुरात्मा पापकाणिम् ॥ दायादा बहवो येन स्वार्थहेतोर्विनाशिताः ॥
“But having made this person a scoundrel—evil-minded and doing evil—by whom many heirs were ruined for the sake of his own self-interest.”
Verse 13
इमं वार्धुषिकं विप्रं सर्वत्राङ्गेषु भेदय ॥ तथायं यातनां यातु पापं बहु समाचरन् ॥
“This brāhmaṇa who lives by usury—pierce him in all his limbs. Thus let him undergo torment, having practiced much wrongdoing.”
Verse 14
सुवर्णस्तेयिनं पापं कृतघ्नं च तथा नरम् ॥ क्रूरं पितृहणं चैनं ब्रह्मघ्नेषु समीकरु ॥
“This sinner who steals gold, and likewise the ungrateful man—cruel, and a slayer of his father—place him among the brahma-killers (i.e., in the category of the gravest offenders).”
Verse 15
अस्थि छित्वा ततः क्षिप्रं क्षारमग्निं च दापय ॥ इमं तु विप्रं खादन्तु तीक्ष्णदंष्ट्राः सुदारुणाः ॥
“Having then swiftly cut his bones, apply caustic alkali and fire. And let the exceedingly dreadful ones with sharp fangs devour this brāhmaṇa.”
Verse 16
पिशुनं हि महाव्याघ्राः पञ्च घोराः सुदारुणाः ॥ इमं पचत पाकेषु बहुधा मर्मभेदिनम्
Tunay nga, ang mapanirang‑puri—nawa’y lutuin siya ng limang kakila‑kilabot at ubod‑lupit na “dakilang tigre” sa mga impiyernong pagluluto, sa sari‑saring paraan, bilang pahirap na tumatagos sa mga mahalagang ugat ng buhay.
Verse 17
येनाग्निरुज्झितः पूर्वं गृहीत्वा च न पूजितः ॥ इमं पापसमाचारं वीरघ्नमतिपापिनम्
Yaong minsang itinakwil ang banal na apoy—matapos itong tanggapin ngunit hindi pinarangalan—ang taong ito, na may makasalanang asal, mamamatay‑bayani, at ubod‑sala…
Verse 18
सर्वेषां तु पशूनां यो नित्यं धारयते जलम् ॥ न त्राता न च दाता च पापस्यास्य दुरात्मनः
Ngunit yaong palaging nagkakait ng tubig sa lahat ng hayop—walang tagapagtanggol at walang magbibigay para sa makasalanang ito na may masamang loob.
Verse 19
अदानव्रतिनो विप्रा वेदविक्रयिणस्तथा ॥ सर्वकर्माणि कुर्युर्हि दीयते न च किञ्चन
O mga Brahmin, yaong nanata ng hindi pagbibigay, at gayundin ang nagtitinda ng Veda—kahit gawin pa nila ang lahat ng ritwal, wala ni anuman ang tunay na naibibigay (nila).
Verse 20
तोयभाजनहर्तारं भोजनं योऽनिवारयत् ॥ हन्यतां सुदृढैर्दण्डैर्यमदूतैर्महाबलैः
Ang nagnanakaw ng sisidlang tubig, at ang pumipigil sa pagbibigay ng pagkain—nawa’y hampasin sila ng mga sugo ni Yama, makapangyarihan, sa pamamagitan ng napakatitibay na pamalo.
Verse 21
वेणुदण्डकशाभिश्च लोहदण्डैस्तथैव च ॥ जलमस्मै न दातव्यं भोजनं च कथञ्चन
“With bamboo-staff whips, and likewise with iron rods—water is not to be given to him, nor food in any way.”
Verse 22
तस्मा अन्नं च पानं च न दातव्यं कदाचन ॥ हतविश्वास्य हन्तारं वह्नौ शीघ्रं प्रपाचय
“Therefore, neither food nor drink is ever to be given. The killer of one whose trust has been violated—cook him quickly in fire.”
Verse 23
ब्रह्मदेयं हृतं येन तं वै शीघ्रं विपाचय ॥ बहुवर्षसहस्राणि पातये कर्म विस्तरे
“He by whom a brahmadeya endowment has been taken away—cook him quickly indeed; for many thousands of years make him fall (there), with the karmic process extended.”
Verse 24
समुत्तीर्णं ततः पश्चात्तिर्यग्योनौ प्रपातये ॥ सूक्ष्मदेहविपाकेषु कीटपक्षिविजातिषु
“After he has come through that (state), thereafter cast him into an animal womb—into ripenings in subtle bodies, among various kinds of insects and birds.”
Verse 25
क्लिष्टो जातिसहस्रैस्तु जायते मानुषस्ततः ॥ तत्र जातो दुरात्मा च कुलेषु विविधेषु च
“Afflicted through thousands of births, he is then born as a human; and, born there, that wicked-minded one (arises) in various families as well.”
Verse 26
हिंसारूपेण घोरेण ब्रह्मवध्यां प्रदापयेत् ॥ राज्ञस्तु मारकं घोरं ब्रह्मघ्नं दुष्कृतं तथा
Sa kakila-kilabot na anyo ng karahasan, ang tao’y pinadaranas ng parusang impiyerno na tinatawag na Brahmavadhyā; gayundin, ang mabigat na kasalanang pagpatay sa hari—na itinuturing na tulad ng pagpatay sa isang brahmana—ay isang kakila-kilabot na demerito.
Verse 27
गोग्हातको ह्ययं पापः कूटशाल्मलिमारुहेत् ॥ कृष्यते विविधैर्घोरै राक्षसैर्घोरदर्शनैः
Ang makasalanang ito, mamamatay-tao ng baka, ay pinaaakyat sa matalim na punong śālmali; pagkatapos ay hinihila siya ng sari-saring kakila-kilabot na rākṣasa na nakapanghihilakbot ang anyo.
Verse 28
पूतिपाकेषु पच्येत जन्तुभिः संप्रयोजितः ॥ ब्रह्मवध्याच्चतुर्भागैर्मृगत्वं पशुतां गतः
Siya’y niluluto sa (impiyernong) Pūtipāka, habang sinasalakay ng mga nilalang; at sa pagdanas ng apat na bahagi ng Brahmavadhyā, nakakamit niya ang kalagayan ng mabangis na hayop, bumabagsak sa pagka-hayop.
Verse 29
उद्विग्नवासं पतितं यत्र यत्रोपपद्यते ॥ पापकर्मसमुद्विग्नो जातो जातः पुनःपुनः
Saan man at saan man siya muling isilang, nahuhulog siya sa buhay na puno ng pagkabalisa; nababagabag ng kanyang masasamang gawa, siya’y isinisilang nang paulit-ulit, muli at muli, sa pagkagitla.
Verse 30
अयं तिष्ठति किं पापः पितृघाती दुरात्मवान् ॥ ते तु वर्षशतं साग्रं भक्षयन्तु विचेतसः
Bakit nananatili rito ang makasalanang ito—ang pumatay sa sariling ama, masamang-loob? Hayaan ang mga walang-malay na nilalang na lamunin siya sa loob ng isang daang taon at higit pa.
Verse 31
ततः पाकेषु घोरेषु पच्यतां च नराधमः ॥ ततो मानुषतां प्राप्य गर्भस्थो प्रियतां पुनः
Pagkaraan, lutuin sa kakila-kilabot na mga impiyerno ang pinakamasamang tao; at matapos muling magtamo ng pagkatao, muli siyang manatiling nasa sinapupunan, dumaraan sa paulit-ulit na pagdadalang-tao.
Verse 32
व्यापन्नो दशगर्भेषु ततः पश्चाद्विमुच्यताम् ॥ तत्रापि लब्ध्वा मानुष्यं क्लेशभागी च जायताम्
Mamatay siya sa sampung sinapupunan; pagkaraan ay palayain siya mula roon. Kahit gayon, matapos magtamo ng kapanganakang-tao, ipanganak siyang kabahagi ng pagdurusa at kapighatian.
Verse 33
बुभुक्षारुग्विकारैश्च सततं तत्र पीड्यताम् ॥ पापाचारमिमं घोरं मित्रविश्वासघातकम्
Doon ay lagi siyang pahirapan ng gutom, karamdaman, at sari-saring kapinsalaan—ang kakila-kilabot na gumagawa ng kasamaan, ang sumisira sa pagtitiwala ng kaibigan.
Verse 34
यन्त्रेण पीड्यतां क्षिप्रं ततः पश्चाद्विमुच्यताम् ॥ दीप्यतां ज्वलने घोरे वर्षाणां च शतद्वयम्
Agad siyang pahirapan ng kasangkapang pampaparusa; pagkaraan ay palayain siya. Pagkatapos, masunog siya sa kakila-kilabot na apoy sa loob ng dalawang daang taon.
Verse 35
जायतां च ततः पश्चाच्छूनां योनौ दुरात्मवान् ॥ भ्रष्टोऽपि जायतां तस्मान्मानुषः क्लेशभाजनः
At pagkaraan, ipanganak ang masamang-loob sa sinapupunan ng mga aso; at kahit nahulog sa gayong kalagayan, mula roon ay ipanganak siyang tao muli—ngunit bilang sisidlan ng pagdurusa.
Verse 36
वर्षाणां तु शतं पञ्च तत्र क्लिष्टो दुरात्मवान् ॥ कृमिको जायते पश्चाद्विष्ठायां कृमिकोऽपरः ॥
Sa loob ng isang daan at limang taon, ang masamang-loob ay pinahihirapan doon; pagkaraan, siya’y muling isinisilang bilang uod, at saka muli bilang isa pang uod sa dumi.
Verse 37
शकुन्तो जायते घोरस्तत्र पश्चाद्वृको भवेत् ॥ इममग्निप्रदं घोरं काष्ठाग्नौ सम्प्रतापय ॥
Doon siya’y isinisilang bilang isang kakila-kilabot na ibon, at pagkaraan ay nagiging lobo. Ang nakatatakot na ito, na tagapagbigay ng apoy, ay saka sinusunog sa apoy na mula sa kahoy.
Verse 38
स्वकर्मसु विहीनेषु पश्चाल्लब्धगतिस्तथा ॥ ततश्चाथ मृगो वापि ततो मानुषतां व्रजेत् ॥
Kapag naubos na ang bunga ng sarili niyang mga gawa, pagkaraan ay nakakamit niya ang susunod na landas ng pag-iral; pagkatapos ay nagiging usa (o ibang mailap na hayop), at saka maaaring umabot sa kalagayang-tao.
Verse 39
तत्रापि दारुणं दुःखमुपभुङ्क्ते दुरात्मवान् ॥ सर्वदुष्कृतकार्येषु सह सङ्घातचिन्तकैः ॥
Kahit doon, ang masamang-loob ay nagdurusa ng matinding paghihirap—kasama ang mga nagbabalak nang sama-sama sa lahat ng gawaing masama.
Verse 40
एवं कर्मसमायुक्तास्ते भवन्तु सहस्रशः ॥ परद्रव्यापहाराश्च रौरवे पतितास्तथा ॥
Sa gayon, nakagapos sa gayong bunga ng karma, maging sila nawa ay maging gayon sa libu-libo; at ang mga nagnanakaw ng ari-arian ng iba ay gayundin nahuhulog sa Raurava.
Verse 41
कुम्भीपाकेषु निर्दग्धः पश्चाद्गर्दभतां गतः ॥ ततो जातस्त्वसौ पापः शूकरो मलभुक् तथा ॥
Sa impiyernong Kumbhīpāka siya’y nasunog; pagkaraan ay napasailalim sa anyong asno. Pagkatapos, ang makasalanang iyon ay isinisilang na baboy, at gayundin ay kumakain ng dumi.
Verse 42
प्राप्नोतु विविधांस्तापान्यथा हृतधनश्च सन् ॥ क्षुधातृष्णापराक्रान्तो गर्दभो दशजन्मसु ॥
Nawa’y danasin niya ang sari-saring pagdurusa, gaya ng taong nang-agaw ng yaman; nilulupig ng gutom at uhaw, siya’y nagiging asno sa sampung kapanganakan.
Verse 43
मानुष्यं समनुप्राप्य चौरः भवति पापकृत् ॥ परोपघाती निर्लज्जः सर्वदोषसमन्वितः ॥
Muling nagkamit ng kapanganakang-tao, ang salarin ay nagiging magnanakaw; nananakit ng kapwa, walang hiya, at taglay ang lahat ng kapintasan.
Verse 44
वृक्षशाखावलम्बोऽत्र ह्यधःशीर्षः प्रजायते ॥ अग्निना पच्यतां पश्चाल्लुब्धो वै पुरुषाधमः ॥
Dito siya’y isinisilang na nakabitin sa sanga ng puno, nakataob ang ulo; pagkaraan, ang sakim at hamak na lalaki ay lulutuin sa apoy.
Verse 45
पूर्वैश्च सूकरो भूत्वा नकुलो जायते पुनः ॥ विमुक्तश्च ततः पश्चान्मानुष्यं लभते चिरात् ॥
At matapos na dati’y maging baboy, muli siyang isinisilang na nakul (mongoose); at pagkaraan, nang mapalaya, nakakamit niya ang kapanganakang-tao matapos ang mahabang panahon.
Verse 46
धिक्कृतः सर्वलोकेन कूटसाक्ष्यनृतव्रतः ॥ न शर्म लभते क्वापि कर्मणा स्वेन गर्हितः
Hinahatulan ng lahat ng tao—yaong ang panata ay kasinungalingan at nagbibigay ng huwad na patotoo—hindi siya nakakamtan ng kapayapaan saanman, sapagkat sinisisi ng sarili niyang gawa.
Verse 47
इमं ह्यानृतितकं दुष्टं क्षेत्रहारकमेव च ॥ स्वकर्म दुष्कृतं यावत्तावद्दुःखं भुनक्त्वसौ
Tunay nga, ang masamang sinungaling na ito—gayundin ang nang-aagaw ng lupa—habang nananatili ang sariling masamang gawa, sa gayong tagal ay dinaranas niya ang pagdurusa.
Verse 48
कर्मण्येकैकशश्चायं स तु तिष्ठत्वयं पुनः ॥ वर्षलक्षं न सन्देहस्ततस्तिष्ठत्वयं पुनः
Sa bawat gawa, isa-isa, hayaang manatili siyang muli roon; sa loob ng isang daang libong taon—walang pag-aalinlangan—pagkaraan niyon ay manatili siyang muli.
Verse 49
ततो जातिः स्मरेत्सर्वास्तिर्यग्योनिं समाश्रितः ॥ जायतां मानुषः पश्चात्क्षुधया परिपीडितः
Pagkaraan, sa pagpasok sa sinapupunan ng hayop, naaalala niya ang lahat ng (kanyang) mga kapanganakan; pagkatapos ay isinisilang siyang tao, pinahihirapan ng gutom.
Verse 50
सर्वकामविमुक्तस्तु सर्वदोषसमन्वितः ॥ क्वचिज्जात्यां भवेदन्धः क्वचिद्बधिर एव च
Nawawalan ng lahat ng minimithing layon at sinasamahan ng bawat kapintasan; sa ilang kapanganakan siya’y nagiging bulag, at sa iba naman, tunay ngang bingi rin.
Verse 51
क्वचिन्मूकश्च काणश्च क्वचिद्व्याधिसमन्वितः ॥ एवं हि प्राप्नुयाद्दुःखं न च सौख्यमवाप्नुयात्
Sa ilang pagkakataon siya’y nagiging pipi at may isang mata; sa iba nama’y dinadapuan ng karamdaman. Kaya nga’t dinaranas niya ang pagdurusa at hindi nakakamtan ang kaligayahan.
Verse 52
तीव्रैरन्तर्गतैर्दुःखैर्भूमिहर्त्ता नराधमः ॥ इमं बन्धैर्दृढैर्बद्ध्वा विपाचय तथाचिरम्
Sa matitinding panloob na pagdurusa, ang mang-aagaw ng lupa—ang pinakamasama sa mga tao—ay itali sa matitibay na gapos at pahirapan siya nang mahabang panahon.
Verse 53
तीव्रक्षुधापरिक्लिष्टो बद्धो बन्धनयन्त्रितः ॥ दुःखान्यनुभवंस्तत्र पापकर्मा नराधमः
Pinahihirapan ng matinding gutom, nakagapos at napipigil ng mga tanikala, doon niya dinaranas ang mga pagdurusa—ang masamang-gumagawa, ang pinakamasama sa mga tao.
Verse 54
सप्तधा सप्त चैकां च जातिं गत्वा स पच्यते ॥ इमं शाकुनिकं पापं श्वभिर्गृध्रैश्च घातय
Pagkaraang pagdaanan ang pitong ulit—pitó at isa—na mga kalagayan ng kapanganakan, siya’y pinapahirapan. Ang makasalanang manghuhuli ng ibon na ito—ipapatay siya sa mga aso at mga buwitre.
Verse 55
ततः कुक्कुटतां यातु विड्भक्षश्च दुरात्मवान् ॥ दंशश्च मशकश्चैव ततः पश्चाद्भवेत् तु सः
Pagkatapos, ang masamang-loob ay mapunta sa kalagayan ng tandang, na kumakain ng dumi; at saka maging bangaw na kumakagat at lamok; pagkaraan nito, tunay ngang nagiging gayon siya.
Verse 56
जातिकर्म सहस्रं तु ततो मानुषतां व्रजेत् ॥ इमं सौकरिकं पापं महिषा घातयन्तु तम् ॥
Pagkaraan ng isang libong ikot ng mga gawaing kaugnay ng kapanganakan, saka niya mararating ang kalagayang-tao. Ngunit ang makasalanang tagapag-alaga ng baboy na ito—nawa’y patumbahin siya ng mga kalabaw.
Verse 57
वर्षाणां च सहस्रं तु धावमानं ततस्ततः ॥ विभिन्नं च प्रभिन्नं च शृङ्गाभ्यां पद्भिरेव च ॥
At sa loob ng isang libong taon, tatakbo siyang paroo’t parito—punit at sugatan, tinutusok ng mga sungay at tinatapakan din ng mga paa.
Verse 58
तस्माद्देशात्ततो मुक्तस्ततः सूकरतां व्रजेत् ॥ महिषः कुक्कुटश्चैव शशो जम्बूक एव च ॥
Pagkalaya mula sa pook na iyon, saka siya mapapasa kalagayan ng baboy; (pagkaraan) magiging kalabaw, tandang, gayundin liyebre at asong-gubat.
Verse 59
यां यां याति पुनर्जातिं तत्र भक्ष्यो भवेत् तु सः ॥ कर्मक्षयोऽन्यथा नास्ति मया पूर्वं विनिर्मितम् ॥
Anumang muling pagsilang ang kanyang pasukan, doon siya magiging pagkain (ng iba). Wala nang ibang daan upang maubos ang kanyang karma—gaya ng dati kong itinakda.
Verse 60
प्राप्य मानुषतां पश्चात् पुनर्व्याधो भविष्यति ॥ अन्यथा निष्कृतिर्नास्ति जातिजन्मशतैरपि ॥
Matapos makamit ang kalagayang-tao, muli siyang magiging mangangaso. Kung hindi, walang pagkatubos—kahit sa daan-daang kapanganakan at muling pagsilang.
Verse 61
उच्छिष्टान्नप्रदातारं पापाचारमधार्मिकम् ॥ अङ्गारैः पचतां चैनं त्रीणि वर्षशतानि च ॥
Tungkol sa nagbibigay ng tirang pagkain—isang may makasalanang asal at di-matuwid na gawain—pakuluin siya sa baga, sa loob ng tatlong daang taon din.
Verse 62
ततः शुनी भवेत् पश्चात् सूकरी च ततः परम् ॥ कर्मक्षये ततः पश्चान्मानुषी दुःखिता भवेत् ॥
Pagkaraan niyon, siya’y magiging asong babae; at pagkatapos ay magiging inahing baboy. Kapag naubos ang karma, saka siya muling magiging babaeng tao, na pinahihirapan ng pagdurusa.
Verse 63
न च सौख्यमवाप्नोति तेन दुःखेन दुःखिता ॥ अनेन भृत्या बहवः श्रान्ताः शान्ताः प्रवाहिताः ॥
At hindi siya nakakamit ng kaligayahan, sapagkat pinahihirapan ng gayong pagdurusa. Dahil sa aliping ito, marami ang napagod, napasuko, at itinaboy na parang inaanod.
Verse 64
भक्ष्यं भोज्यं च पानं च न तेषामुपपादितम् ॥ अनुमोदे प्रजा दृष्ट्वा लिप्समानो दुरात्मवान् ॥
Walang inihandang makakain, lutong pagkain, ni inumin para sa kanila. Nang makita ang mga tao, ang masamang-loob ay pumayag lamang habang naghahangad na makakuha ng pakinabang.
Verse 65
एवं कुरुत भद्रं वो मम पार्श्वे तु दुर्मतिः ॥ रौरवे नरके घोरे सर्वदोषसमन्विते ॥
“Gawin ninyo ito—nawa’y maging mabuti sa inyo”; ngunit ang masamang-isip na iyon ay nasa aking tabi, nakatakda sa kakila-kilabot na impiyernong Raurava, na taglay ang lahat ng kapintasan.
Verse 66
सर्वकर्माणि कुर्वाणं क्षपयध्वं दुरासदम् ॥ वर्षाणां तु सहस्राणि तैस्तैः कर्मभिरावृतम्
Ikaw na gumaganap ng lahat ng uri ng gawain—pahupain at pawiin ang gapos na mahirap daigin. Sa loob ng libu-libong taon, nababalot ang nilalang ng mismong mga gawang iyon.
Verse 67
प्रक्षिप्यतामयं पश्चाद्दस्युजातौ दुरात्मवान् ॥ जायतामुरगः पश्चात्ततः कर्म समाश्रयेत्
Pagkaraan, ihagis ang masamang-loob na ito sa kapanganakan bilang tulisan; pagkatapos, ipanganak siya bilang ahas. Sa gayong kalagayan, kanyang dinaranas ang bunga ng karma.
Verse 68
ततः पश्चाद्भवेत्पापश्चेतरः सर्वपापकृत् ॥ सूकरस्तु भवेत्पश्चान्मेषः संजायते पुनः
Pagkatapos niyon, siya’y nagiging makasalanan—isang hamak na ‘iba,’ gumagawa ng lahat ng kasamaan. Pagkaraan, nagiging baboy-ramo siya; muli, isinisilang bilang lalaking tupa.
Verse 69
हस्त्यश्वश्च शृगालश्च सूकरो बक एव च ॥ ततो जातस्तु सर्वेषु संसारेशु पुनः पुनः
(Nagiging) elepante at kabayo, asong-gubat, baboy-ramo, at tunay ngang tagak; at pagkaraan, isinisilang siyang muli’t muli sa lahat ng pag-ikot ng samsara.
Verse 70
वर्षाणामयुतं साग्रं ततो मानुषतां व्रजेत् ॥ पञ्चगर्भेषु सापत्सु पञ्च जातो म्रियेत सः
Pagkaraan ng dagdag na sampung libong taon, makakamit niya ang kalagayang-tao. Ngunit sa mapanganib na mga pagdadalantao, limang ulit siyang isisilang at sa bawat pagsilang ay mamamatay.
Verse 71
पापस्य सुकृतस्याथ प्रजानां विनिपातने ॥ भूतानां चाप्यसम्मानं दुष्प्रहारश्च सर्वशः
At sa gayon, sa pagbagsak ng mga nilalang, lumilitaw ang (magkahalong) bunga ng kasalanan at kabutihang-gawa; mayroon ding paglapastangan sa mga nilalang, at marahas na pananakit sa lahat ng paraan.
Verse 72
अतः स्वयम्भुवा पूर्वं कर्मपाको यथार्थवत्
Kaya nga, noong una, itinuro ni Svayambhū (Brahmā) ang paghinog ng karma ayon sa tunay nitong kalikasan.
Verse 73
जात्यन्तरसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ॥ शान्तिं न लभते चैव भूमे क्षेत्रहरो नरः
Sa libu-libong ibang kapanganakan—sa sampu-sampung libo at maging sa mga koro—hindi nakakamit ng kapayapaan, O Ina Lupa, ang taong umaagaw ng lupain.
Verse 74
आदेश्य चोभयोरस्य कर्णयोः कूटसाक्षिकः ॥ यो नरः पिशुनः कूटसाक्षी चालिकजल्पकः
Ang huwad na saksi ay dapat tatakan sa magkabilang tainga. Ang taong mapanirang-puri, huwad na saksi, at mapanlinlang na nagsasalita—
Verse 75
कर्कटस्य तु घोरस्य नित्यक्रुद्धस्य मोचय ॥ इमं घोरे ह्रदे क्षिप्तं सर्वयाजनयाजकम्
Ipalaya (siya) sa kakila-kilabot na alimango, na laging nagngangalit. Ihagis sa nakapanghihilakbot na lawa ang tagaganap ng mga yajña at pari ng mga yajña na ito,
Verse 76
सुवर्णस्तेयिनं चैव सुरापं चैव कारयेत् ॥ अनुभूय ततः काले ततो यक्ष्म प्रयोजयेत्
Pinaparanas Niya ang magnanakaw ng ginto, at gayundin ang umiinom ng nakalalasing, ng bunga ng gawa; matapos itong maranasan sa takdang panahon, saka Niya ipinapataw ang pagkapulmonya (yakṣmā).
Verse 77
प्राप्तवान्विविधान्रोगान्संसारे चैव दारुणान् ॥ ब्रह्मस्वहारी पापोऽयं नरो लवणतस्करः
Nagkamit siya ng sari-saring kakila-kilabot na karamdaman sa pag-iral sa sansāra. Ang makasalanang taong ito ay magnanakaw ng ari-arian ng brāhmaṇa—oo, isang magnanakaw ng asin.
Verse 78
ततो वर्षशते पूर्णे मुच्यते स पुनः पुनः ॥ अजितात्मा तथा पापः पिशुनश्च दुरात्मवान्
Pagkaraan, kapag natapos ang sandaang taon, siya’y pinalalaya—muli at muli. Gayunman, siya’y di napagtagumpayan ang sarili, makasalanan, mapanirang-puri, at may masamang kalooban.
Verse 79
प्रबद्धः सुचिरं कालं मम लोकं गतो नरः ॥ जायतां स चिरं पापो मार्जारस्तेन कर्मणा
Nakatali sa napakahabang panahon, ang taong iyon ay napupunta sa aking daigdig. Nawa’y ang makasalanang iyon, dahil sa gawang iyon, ay ipanganak nang matagal bilang pusa.
Verse 80
भिन्नचारित्रदुःशीला भर्त्तुर्व्यलीककारिणी ॥ आयसान्पुरुषान्सप्त ह्यालिङ्गतु समन्ततः
Ang babaeng wasak ang asal at masamang ugali, na mapanlinlang sa kanyang asawa—nawa’y yakapin niya ang pitong lalaking bakal, sa lahat ng panig.
Verse 81
अपौगण्डो म्रियेत्पञ्च कर्मशेषक्षये तु सः ॥ ततो मानुषतां याति चैष कर्माविनिर्णयः
Bago pa man umabot sa pagdadalaga/pagbibinata, mamamatay siya nang limang ulit; ngunit kapag naubos ang nalalabing bunga ng karma, saka niya muling matatamo ang kalagayang-tao. Ito ang pasya hinggil sa karma.
The text presents karmavipāka as a moral-causal system: specific social and ritual harms (e.g., false testimony, theft of land or brahmadeya, betrayal of trust, violence toward parents/cows) generate proportionate punitive outcomes in naraka and subsequent rebirths. The instruction is deterrent and regulatory—actions that destabilize communal trust and lawful exchange are shown to produce extended suffering until karmic exhaustion.
No tithi, lunar month, seasonal rite, or calendrical marker appears in the provided excerpt. The time-structure is expressed instead through durations of punishment (e.g., hundreds or thousands of years) and repeated cycles of birth across species.
Although the content is primarily juridical and soteriological, it can be read as indirectly supporting Pṛthivī’s equilibrium: the narrative links ethical violations (especially land theft and depletion of communal resources like food/water access) to punitive correction, implying that dharma-based regulation safeguards the material conditions on which Earth’s social-ecological order depends.
The excerpt foregrounds cosmological administrators rather than dynastic history: Citragupta (record-keeper), Dharmarāja/Yama (judge), and Yamadūtas (enforcers). No royal genealogy or named human lineage is specified in the provided manuscript portion.