Adhyaya 20: The Birth of the Aśvins: Solar Lineage, Saṃjñā and Chāyā, and the Granting of a Hymn and Boons

Verse 1

प्रजापाल उवाच । एवमग्नेः समुत्पत्तिर्जाता ब्रह्मन् महात्मनः । प्राणापानौ कथं देवावश्विनौ सम्बभूवतुः ॥ २०.१ ॥

Sinabi ni Prajāpāla: “Ganyan nga nailarawan, O Brahmin, ang pinagmulan ni Agni mula sa dakilang kaluluwa. Kung gayon, paano naging prāṇa at apāna (hiningang papasok at palabas) ang dalawang diyos na Aśvin?”

Verse 2

मरीचिर्ब्रह्मणः पुत्रः स्वयं ब्रह्मा द्विसप्तभिः । रूपैर्व्यवस्थितस्तेषां मरीचिः श्रेष्ठतामगात् ॥ २०.२ ॥

Si Marīci, anak ni Brahmā—tunay na wari’y si Brahmā rin—ay naitatag sa kanila sa labing-apat na anyo; at sa mga anyong iyon, si Marīci ang nagkamit ng kataas-taasan.

Verse 3

तस्य पुत्रो महातेजाः कश्यपो नाम वै मुनिः । स्वयं प्रजापतिः श्रीमान् देवतानां पिता अभवत् ॥ २०.३ ॥

Ang kanyang anak ay ang pantas na si Kaśyapa, na nagtataglay ng dakilang ningning; siya mismo’y naging marangal na Prajāpati at itinuring na ama ng mga diyos.

Verse 4

तस्य पुत्रा बभूवुर्हि आदित्या द्वादश प्रभो । आदित्यपत्यानि ते सर्वे आदित्यास्तेन कीर्तिताः ॥ २०.४ ॥

O Panginoon, tunay na nagkaroon siya ng labindalawang anak—ang mga Āditya. Kaya ang lahat ng supling na iyon ay ipinagdiriwang bilang mga Āditya.

Verse 5

तेषां मध्ये महातेजा मार्त्तण्डो लोकविश्रुतः । नारायणात्मकं तेजो द्वादशं संप्रकीर्तितम् ॥ २०.५ ॥

Sa gitna nila, ang lubhang maningning na si Mārtaṇḍa—kilala sa mga daigdig—ay ipinahahayag bilang ikalabindalawang anyo ng liwanag, na ang diwa ay si Nārāyaṇa.

Verse 6

ये ते मासास्त आदित्याः स्वयं संवत्सरो हरिः । एवं ते द्वादशादित्या मार्त्तण्डश्च प्रधानवान् ॥ २०.६ ॥

Ang mga buwang iyon ay sila mismong mga Āditya; at si Hari, sa sarili niyang anyo, ang taon (saṃvatsara). Kaya ito ang labindalawang Āditya, at si Mārtaṇḍa (ang Araw) ang pinakapanguna sa kanila.

Verse 7

तस्य त्वष्टा ददौ कन्यां संज्ञां नाम महाप्रभाम् । तस्यापत्यद्वयं जज्ञे यमश्च यमुना तथा ॥ २०.७ ॥

Ibinigay ni Tvaṣṭṛ sa kanya ang kaniyang anak na dalaga, si Saṃjñā ang pangalan, na may dakilang ningning. Mula sa kaniya ay isinilang ang dalawang supling: si Yama at gayundin si Yamunā.

Verse 8

तस्य तेजोऽप्यसहती बभूवाश्वी मनोजवा । स्वां छायां तत्र संस्थाप्य सा जगमोत्तरान् कुरून् ॥ २०.८ ॥

Hindi niya nakayanan ang kaniyang ningning, kaya siya’y naging isang babaeng kabayo, kasingbilis ng isip; matapos ilagak doon ang sarili niyang anino (Chāyā), siya’y nagtungo sa Uttara-Kuru (Hilagang Kuru).

Verse 9

तद्रूपां तां सवर्णां तु भेजे मार्त्तण्डभास्करः । तस्याः अपि द्वयं जज्ञे शनिं तपतिमेव च ॥ २०.९ ॥

Si Mārtaṇḍa, ang Araw (Bhāskara), ay kumuha ng gayong anyo ring katulad ng sa kanya. Mula sa kanya ay ipinanganak ang dalawa: si Śani at si Tapati.

Verse 10

यदा त्वसदृशं भेजे पुत्रान् प्रति नरोत्तम । संज्ञां प्रोवाच भगवान् क्रोधसंरक्तलोचनः । असमत्वं न कर्त्तव्यं स्वेष्वपत्येषु भामिनि ॥ २०.१० ॥

Ngunit nang ang pinakamainam sa mga tao ay nagpakita ng di-wastong asal sa kanyang mga anak na lalaki, ang Mapalad—namumula ang mga mata sa galit—ay nagsalita kay Saṁjñā: “O masidhing babae, huwag magpakita ng di-pagkakapantay sa sarili mong mga anak.”

Verse 11

एवमुक्ता यदा सा तु असमत्वं व्यरोचत । तदा यमः स्वपितरं प्रोवाच भृशदुःखितः ॥ २०.११ ॥

Nang masabihan siya nang gayon, ipinakita pa rin niya ang di-pantay na kalooban. Noon si Yama, labis na nagdadalamhati, ay nagsalita sa sarili niyang ama.

Verse 12

नेयं माता भवेत् तात अस्माकं शत्रुवत् सदा । सपत्नीव वृत्ताचाराः स्वेष्वपत्येषु वत्सला ॥ २०.१२ ॥

“Ama, ang babaeng ito ay hindi tunay na ina para sa amin; sa amin siya’y laging parang kaaway—kumikilos na tila kabiyak na karibal—ngunit mapagmahal lamang sa sarili niyang mga anak.”

Verse 13

एवं यमवचः श्रुत्वा सा छाया क्रोधमूर्च्छिता । शशाप प्रेतराजस्त्वं भविष्यस्यचिरादिव ॥ २०.१३ ॥

Nang marinig ang mga salita ni Yama, si Chāyā—nalunod sa bugso ng galit—ay nagbitiw ng sumpa: “Tunay na sa di magtatagal, ikaw ay magiging panginoon ng mga yumao (Pretarāja).”

Verse 14

एवं श्रुत्वाऽथ मार्त्तण्डस्तदा पुत्रहितैषया । उवाच मध्यवर्ती त्वं भविता धर्मपापयोः । लोकपालश्च भविता त्वं पुत्र दिवि शोभसे ॥ २०.१४ ॥

Pagkarinig nito, si Mārtaṇḍa (ang Araw), sa pagnanais ng kapakanan ng kaniyang anak, ay nagsalita: “Ikaw ay magiging yaong nasa gitna, sa pagitan ng dharma (kabutihan) at pāpa (kasalanan). Ikaw rin ay magiging tagapangalaga ng daigdig; at ikaw, anak ko, ay magniningning sa langit.”

Verse 15

शनिं शशाप मार्त्तण्डश्छायाकोपप्रधर्षितः । त्वं क्रूरदृष्टिर्भविता मातृदोषेण पुत्रक ॥ २०.१५ ॥

Si Mārtaṇḍa, naudyukan ng galit ni Chāyā, ay isinumpa si Śani: “Dahil sa pagkukulang ng iyong ina, anak ko, ikaw ay magiging may malupit at di-mabuting titig.”

Verse 16

एवमुक्त्वा समुत्थाय योगं भानुर्दिदृक्षया । तामपश्यत्त्वसौ साश्वी उत्तरेषु कुरुष्वथ ॥ २०.१६ ॥

Pagkasabi nito, tumindig si Bhānu, na nagnanais na masilayan (siya) sa pamamagitan ng kapangyarihang yogiko; at nakita niya ang walang-hanggang ginang na iyon sa Uttarakuru, sa mga Kuru sa hilaga.

Verse 17

ततोऽश्वरूपं कृत्वा स गत्वा तत्रोत्तरान् कुरून् । प्राजापत्येन मार्गेण युयोजात्मानमात्मना ॥ २०.१७ ॥

Pagkatapos, nag-anyong kabayo siya at nagtungo roon sa mga Kuru sa hilaga; sa landas na Prajāpatya, iniharness niya ang sarili sa pamamagitan ng sariling kapangyarihan.

Verse 18

तस्यां त्वाष्ट्र्यामश्वरूप्यां मार्त्तण्डस्तीव्रतेजसः । बीजं निर्वापयामास तज्ज्वलन्तं द्विधा अपतत् ॥ २०.१८ ॥

Sa kaniya—kay Tvaṣṭrī na may anyong kabayo (Aśvarūpī)—si Mārtaṇḍa na may matinding ningning ay naglagak ng kaniyang binhi; at ang naglalagablab na binhing iyon ay nahulog na nahati sa dalawa.

Verse 19

तत्र प्राणस्त्वपानश्च योनौ चात्मजितौ पुरा । वरदानेन च पुनर्मूर्तिमन्तौ बभूवतुः ॥ २०.१९ ॥

Doon, sina Prāṇa at Apāna—na dating nagpipigil-sa-sarili sa sinapupunan—sa bisa ng isang biyayang iginawad, ay muling nagkaroon ng katawan.

Verse 20

तौ त्वाष्ट्र्यामश्वरूपिण्यां जातौ येन नरोत्तमौ । ततस्तावश्विनौ देवौ कीर्त्येते रविनन्दनौ ॥ २०.२० ॥

Ang dalawang dakilang lalaki ay isinilang mula kay Tvaṣṭrī na nag-anyong babaeng kabayo; kaya ang dalawang diyos na iyon ay pinupuri bilang mga Aśvin, mga anak ni Ravi (Araw).

Verse 21

प्रजापतिः स्वयं भानुस्त्वाष्ट्रॄ शक्तिः परापरा । तस्याः प्राग्वच्छरीरस्थावमूर्त्तौ मूर्तिमाश्रितौ ॥ २०.२१ ॥

Si Prajāpati ay si Bhānu mismo; at ang kapangyarihang Tvāṣṭrī (śakti) ay kapwa transendente at nananahan. Gaya ng dati, mula sa kanya—na nananatili sa katawan—ang dalawang di-nahahayag ay tumanggap ng hayag na anyo.

Verse 22

ततस्तावश्विनौ देवौ मार्त्तण्डमुपतस्थतुः । उचतुः स्वरुचिं तावत् किं कर्तव्यमथावयोः ॥ २०.२२ ॥

Pagkaraan, lumapit ang dalawang diyos na Aśvin kay Mārtaṇḍa (Araw). Sinabi nila kay Svaruci: “Ngayon, ano ang dapat naming gawin?”

Verse 23

मार्त्तण्ड उवाच । पुत्रौ प्रजापतिं देवं भक्त्याराधयतां वरम् । नारायणं स वो दाता वरं नूनं भविष्यति ॥ २०.२३ ॥

Sinabi ni Mārtaṇḍa: “O mga anak, sambahin ninyo nang may debosyon si Prajāpati, ang dakilang diyos. Si Nārāyaṇa—siya nga—ay tiyak na magiging tagapagkaloob ng biyaya sa inyo.”

Verse 24

एवं तावश्विनौ प्रोक्तौ मार्त्तण्डेन महात्मना । तेपतुस् तीव्रतपसौ तपः परमदुष्चरम् । ब्रह्मपारामयं स्तोत्रं जपन्तौ तु समाहितौ ॥ २०.२४ ॥

Kaya nga, matapos kausapin ng dakilang-loob na si Mārtaṇḍa (ang Araw), ang dalawang Aśvin—kapwa nagsasagawa ng mahigpit na pag-aayuno at pagninilay—ay nagsakatuparan ng isang napakahirap na tapas, at sa isip na lubos na nakatuon ay nagbigkas ng isang himno na nakatuon sa kataas-taasang Brahman.

Verse 25

तयोः कालेन महता ब्रह्मा नारायणात्मकः । तुतोष परमप्रीत्या वरं चैतं ददौ तयोः ॥ २०.२५ ॥

Sa paglipas ng napakahabang panahon, si Brahmā—na ang likas na kalikasan ay kinikilala bilang Nārāyaṇa—ay lubos na nasiyahan sa kanila, at sa malalim na pag-ibig ay ipinagkaloob sa kanila ang biyayang ito.

Verse 26

प्रजापाल उवाच । अश्विभ्यामीरितं स्तोत्रं ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । श्रोतुमिच्छाम्यहं ब्रह्मंस्त्वत्प्रसादान्महामुने ॥ २०.२६ ॥

Sinabi ni Prajāpāla: “O Brahman, dakilang muni—sa iyong biyaya, nais kong marinig ang himnong ipinahayag ng dalawang Aśvin, hinggil kay Brahmā na ang pinagmulan ay di-nahahayag.”

Verse 27

महातपा उवाच । शृणु राजन् यथा स्तोत्रमश्विभ्यां ब्रह्मणः कृतम् । ईदृशं च फलं प्राप्तं तयोः स्तोत्रस्य चानघ ॥ २०.२७ ॥

Sinabi ni Mahātapā: “Makinig, O hari, kung paano inihandog ng dalawang Aśvin ang himno para kay Brahmā; at, O walang dungis, pakinggan mo rin kung anong bunga ang natamo nila sa pamamagitan ng himnong iyon.”

Verse 28

ॐ नमस्ते निष्क्रिय निष्प्रपञ्च निराश्रय निरपेक्ष निरालम्ब निर्गुण निरालोक निराधार निर्जय निराकार । ब्रह्मन् महाब्रह्मन् ब्राह्मणप्रिय पुरुष महापुरुषोत्तम । देव महादेवोत्तम स्थाणो स्थितस्थापक । भूत महाभूत भूताधिपति यक्ष महायक्ष यक्षाधिपते । गुह्य महागुह्याधिपते सौम्य महासौम्य सौम्याधिपते । पक्षि महापक्षिपते दैत्य महादैत्याधिपते । रुद्र महारुद्राधिपते विष्णु महाविष्णुपते । परमेश्वर नारायण प्रजापतये नमः । एवं स्तुतस्तदा ताभ्यामश्विभ्यां स प्रजापतिः । तुतोष परमप्रीत्या वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ २०.२८ ॥

“Oṃ. Pagpupugay sa Iyo—na walang-kilos, lampas sa paglawak ng mga penomeno, walang sandigan, walang pag-asa sa iba, walang tukod, walang mga katangian, walang nasasaklaw na tanawin, walang saligan, di-madadaig, at walang anyo. O Brahman, Dakilang Brahman; minamahal ng mga Brāhmaṇa; Purusha, kataas-taasan sa mga dakilang persona. O Deva, kataas-taasan sa mga dakilang diyos; Sthāṇu, ang Matatag at Tagapagpatatag. O Bhūta, Dakilang Bhūta; panginoon ng mga nilalang; O Yakṣa, Dakilang Yakṣa, panginoon ng mga Yakṣa; panginoon ng mga Guhya; O maamo, sukdulang maamo, panginoon ng mga maamo; O Ibon, panginoon ng mga dakilang ibon; O Daitya, panginoon ng mga dakilang Daitya; O Rudra, panginoon ng mga dakilang Rudra; O Viṣṇu, panginoon ng mga dakilang Viṣṇu; O Kataas-taasang Panginoon, Nārāyaṇa—pagpupugay kay Prajāpati.” Nang papurihan nang gayon ng dalawang Aśvin, si Prajāpati ay lubhang nalugod at saka nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 29

वरं वरयतां शीघ्रं देवैः परमदुर्लभम् । येन मे वरदानेन चरतस्त्रिदिवं सुखम् ॥ २०.२९ ॥

Ipagkaloob mo agad ang isang biyaya—na lubhang bihira kahit sa mga diyos—upang sa bisa ng biyayang iyon, habang naglalakbay ako, matamasa ko ang kaligayahan sa tatlong langit.

Verse 30

अश्विनावूचतुः । आवयोऱ्यज्ञभागं तु देहि देव प्रजापते । सोमपत्वं च देवानां सामान्यत्वं च शाश्वतम् ॥ २०.३० ॥

Wika ng kambal na Aśvin: “O banal na Prajāpati, ipagkaloob mo sa amin ang aming bahagi sa paghahandog; at ipagkaloob din ang karapatang makibahagi sa Soma sa gitna ng mga diyos, kasama ang walang hanggang pagkakapantay ng katayuan.”

Verse 31

ब्रह्मोवाच । रूपं कान्तिरनौपम्यं भिषक्त्वं सर्ववस्तुषु । सोमपत्वं च लोकेषु सर्वमेतद् भविष्यति ॥ २०.३१ ॥

Sinabi ni Brahmā: “Kagandahan, ningning, kahusayan na walang kapantay, galing bilang manggagamot sa lahat ng bagay, at ang kalagayang maging panginoon ng Soma sa mga daigdig—ang lahat ng ito ay magaganap.”

Verse 32

एतत् सर्वं द्वितीयायामश्विभ्यां ब्रह्मणा पुरा । दत्तं यस्मादतस्तेषां तिथीनामुत्तमा तिथिः ॥ २०.३२ ॥

Sapagkat ang lahat ng ito ay dating ipinagkaloob ni Brahmā sa kambal na Aśvin sa ikalawang araw ng buwan (dvitīyā), kaya sa mga tithi, ang araw na iyon ay itinuturing na pinakadakila.

Verse 33

एतस्यां रूपकामास्तु पुष्पाहारो भवेन्नरः । संवत्सरं शुचिर्नित्यं सुस्वरूपी भवेन्नरः । अश्विभ्यां ये गुणाः प्रोक्तास्ते तस्यापि भवन्ति च ॥ २०.३३ ॥

Sa araw na ito, ang taong nagnanais ng kagandahan ay dapat mamuhay na ang pagkain ay mga bulaklak. Kung mananatiling laging dalisay sa loob ng isang taon, siya’y magkakaroon ng napakainam na anyo; at ang mga katangiang ipinahayag na taglay ng mga Aśvin ay mapapasakanya rin.

Verse 34

य इदं शृणुयान्नित्यमश्विभ्यां जन्म चोत्तमम् । सर्वपापविनिर्मुक्तः पुत्रवान् जायते नरः ॥ २०.३४ ॥

Ang lalaking palagiang nakikinig sa salaysay na ito—tungkol sa dakilang kapanganakang kaugnay ng kambal na Aśvin—ay mapapalaya sa lahat ng kasalanan at pagkakalooban ng supling, lalo na ng isang anak na lalaki.