Adhyaya 190: Determinative Exposition on Śrāddha and the Pitṛyajña (Ancestral Offering)

Verse 1

अथ श्राद्धपितृयज्ञनिश्चयप्रकरणम् ॥ धरण्युवाच ॥ देवमानुषतिर्यक्षु प्रेतेषु नरकेषु च ॥ आयान्ति जन्तवः केचिद्भूत्वा गच्छन्ति चापरे

Ngayon [nagsisimula] ang bahagi tungkol sa pagtitiyak ng śrāddha at ng pitṛ-yajña. Sinabi ni Dharaṇī: “Sa mga diyos, tao, hayop, sa mga yumao, at maging sa mga impiyerno—may ilang nilalang na dumarating (isinisilang), at ang iba nama’y, matapos maging gayon, ay lumilisan.”

Verse 2

स्वप्नोपममिमं लोकं ह्यात्मकर्म शुभाशुभम् ॥ वर्तते तिष्ठते देव तव मायाबलैर्जगत्

Ang mundong ito ay tunay na tulad ng panaginip; ang sariling mga gawa—mabuti man o masama—ang kumikilos dito. O Deva, ang sansinukob ay gumagana at nananatili sa pamamagitan ng lakas ng iyong māyā.

Verse 3

क एते पितरो देव श्राद्धं भोक्ष्यन्ति योगतः ॥ आत्मकर्मवशाल्लोके गतिः पञ्चसु वर्तते ॥

“Sino nga ba yaong mga ninuno, O Diyos, na sa wastong ritwal ay tumatanggap at kumakain ng śrāddha? Sa daigdig, ang gati—ang landas ng kapalaran—ay umiiral sa limang paraan, ayon sa sariling karma.”

Verse 4

कथं तं पिण्डसङ्कल्पं मासे मासे नियोजयेत् ॥ के भवन्ति च भोक्तारः श्राद्धे पिण्डान्पितृक्रियाः ॥

“Paano dapat itakda buwan-buwan ang layunin at handog ng piṇḍa? At sinu-sino ang tumatanggap sa śrāddha—yaong pinag-aalayan ng mga piṇḍa at ng mga ritong pang-ninuno?”

Verse 5

निश्चयं श्रोतुमिच्छामि परं कौतूहलं हि मे ॥ पृथिव्या एवमुक्तस्तु देवो नारायणो हरिः ॥

“Nais kong marinig ang tiyak na pasya; sapagkat dakila ang aking pag-uusisa.” Nang masabi ito ni Pṛthivī, ang diyos na si Nārāyaṇa—si Hari—ay tinugon (na handang sumagot).

Verse 6

वराहरूपी भगवान्प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ साधु भूमे वरारोहे सर्वधर्मव्यवस्थिते ॥

Ang Mapalad na Panginoon, na nasa anyong Varāha, ay sumagot kay Vasundharā: “Mabuti ang iyong sinabi, O Lupa—O dakilang isa—na matatag sa kaayusan ng lahat ng dharma.”

Verse 7

कथयिष्यामि ते देवि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ ये ते भवन्ति भोक्तारः पितृयज्ञेषु माधवि ॥

“Sasabihin ko sa iyo, O Diyosa, ang iyong itinatanong sa akin nang ganap: kung sinu-sino yaong mga tumatanggap para sa iyo sa mga ritong pitṛ-yajña, O Mādhavī.”

Verse 8

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः ॥ क्रियते पिण्डसङ्कल्पो मासे ह्येकदिने तथा ॥

Sila ang ama, ang lolo, at gayundin ang lolo sa tuhod. Para sa kanila, isinasagawa ang saṅkalpa ng pag-aalay ng piṇḍa—buwan-buwan—sa iisang araw.

Verse 9

ज्ञात्वा नक्षत्रसंयोगं पितृपक्षे ह्युपागते ॥ तिथिं पर्वं विजानीयाद्येषु दत्तं महत्फलम् ॥

Matapos matiyak ang pagsasanib ng nakṣatra kapag dumating na ang Pitṛ-pakṣa, dapat makilala ang wastong tithi at parvan; ang mga handog na ibinigay sa mga iyon ay nagbubunga ng dakilang gantimpala.

Verse 10

केचिद्यजन्ति यज्ञं वै ब्रह्मयज्ञं द्विजातयः ॥ केचिद्यजन्ति सुभगे देवयज्ञं हुताशने ॥

May ilang dvija ang tunay na nagsasagawa ng yajña na tinatawag na brahma-yajña. Ang iba naman, O mapalad na giliw, ay nagsasagawa ng deva-yajña sa pamamagitan ng mga handog sa apoy.

Verse 11

केचिच्च भूतयज्ञेन वर्त्तयन्ति सुमध्यमे ॥ केचिन्मनुष्ययज्ञेन पूजयन्ति गृहाश्रमे ॥

May ilan na namumuhay ayon sa bhūta-yajña, O may payat na baywang; at may ilan naman na, sa yugto ng maybahay, ay nagbibigay-galang sa iba sa pamamagitan ng manuṣya-yajña.

Verse 12

पितृयज्ञं च भो देवि शृणु वक्ष्यामि निश्चयम् ॥ ये यजन्ति वरारोहे क्रतूनेकशतैरपि ॥

At tungkol sa pitṛ-yajña, O Devi, makinig ka; tiyak na ipapahayag ko. Yaong mga nagsasagawa, O marangal na dalaga, ng mga kratu kahit daan-daan pa man—(tungkol din sa kanila ito).

Verse 13

सर्वे ते मयि वर्तन्ते सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ अग्निर्मुखं च देवानां हव्यकव्येषु माधवि ॥

“Lahat ng mga (gawaing ritwal) ay nananahan sa Akin—ito ang katotohanang ipinahahayag Ko sa iyo. Sa mga handog na havya at sa mga ritong kavyā para sa mga ninuno, O Mādhavī, si Agni ang tinatawag na ‘bibig’ ng mga diyos.”

Verse 14

उत्तरोग्निरहं चैव दक्षिणाग्निरहं तथा ॥ अहम् आहवनीयोऽग्निः सर्वयज्ञेषु सुन्दरि ॥

“Ako nga ang apoy sa hilaga, at gayundin Ako ang apoy sa timog. Ako ang Āhavanīya na apoy sa lahat ng mga yajña, O Sundarī.”

Verse 15

पावनः पावकश्चैव अहमेव व्यवस्थितः ॥ सर्वेष्वेव तु कार्येषु देवसत्रेषु माधवि ॥

“Bilang Tagapagpadalisay at bilang apoy na naglilinis, Ako lamang ang matatag na nakaluklok; tunay, sa lahat ng mga gawain at sa mga devasatra (mahahabang sesyon ng paghahandog), O Mādhavī.”

Verse 16

वैश्वदेवे नियुञ्जीत ब्रह्मचारी शुचिः सदा ॥ भिक्षुको देवतीर्थेषु वानप्रस्थो यतिस्तथा ॥

“Sa ritong Vaiśvadeva, dapat magtalaga ng isang brahmacārin na laging malinis; gayundin, ng isang pulubi-asceta sa mga banal na tīrtha ng mga diyos, at gayon din ang isang vānaprastha at isang yati.”

Verse 17

एतान्न भोजयेच्छ्राद्धे देवतीर्थेषु पूजयेत् ॥ व्रतस्थान्संप्रवक्ष्यामि श्राद्धमर्हन्ति ये द्विजाः ॥

“Ang mga ito ay hindi dapat pakainin sa śrāddha; sa halip, sa mga banal na tīrtha ng mga diyos ay maaari silang parangalan. Ipahahayag Ko ngayon ang mga nasa panata—yaong mga dvija na karapat-dapat tumanggap sa śrāddha.”

Verse 18

उत्तमो गृहसन्तुष्टः क्षान्तो दान्तो जितेन्द्रियः ॥ उदासीनः सत्यसन्धः श्रोत्रियो धर्मपाठकः ॥

Pinakamainam ang taong nasisiyahan sa buhay‑maybahay—matiisin, mapagpigil, nagwawagi sa mga pandama; walang‑kinikilingan, tapat sa katotohanan, isang śrotriya na marunong sa Veda, at tagapagbigkas/tagapag‑aral ng dharma.

Verse 19

दत्त्वा हुताशनायादौ देवतीर्थेषु सुन्दरि ॥ मुखेषु पश्चाद्ब्राह्मणस्य पित्रे दद्याद्यथाविधि ॥

Pagkatapos munang maghandog kay Hutāśana (Agni) sa mga banal na tīrtha ng mga diyos, O Sundarī, saka ayon sa tuntunin ay magbigay sa mga “bibig” (mga naglilingkod na brāhmaṇa) at pagkatapos ay sa ama (bilang tumatanggap sa śrāddha).

Verse 20

चतुर्णामेव वर्णानां यद्यथा श्राद्धमर्हति ॥ तथा विधिः प्रयोक्‍तव्यः पितृयज्ञेषु सुन्दरि ॥

Sa apat na varṇa, kung paano nararapat ang śrāddha para sa bawat isa, gayon ding paraan ang dapat isagawa sa mga pitṛyajña, O Sundarī.

Verse 21

यन्न पश्यन्ति ते भोज्यं श्वानः कुक्कुटसूकराः ॥ ब्राह्मणाश्चाप्यपांक्तेया नराः संस्कारवर्जिताः ॥

Sa pagkain ng śrāddha, huwag hayaang masilayan o malapitan ng mga aso, tandang at baboy; gayundin, huwag isama ang mga brāhmaṇa na di-karapat-dapat umupo sa hanay ng handog, at ang mga taong salat sa mga kinakailangang saṃskāra (banal na pagpapabanal).

Verse 22

सर्वकर्मकरा ये च सर्वभक्षाश्च ये नराः ॥ एताञ्छ्राद्धे न पश्येत्तु पितृयज्ञेषु सुन्दरि ॥

At yaong mga taong hanapbuhay ang paggawa ng lahat ng uri ng paglilingkod, at yaong mga kumakain ng anumang bagay nang walang pagpili—huwag silang ipakita o ipasama sa śrāddha, ni sa mga pitṛyajña, O Sundarī.

Verse 23

एते पश्यन्ति यच्छ्राद्धं तच्छ्राद्धं राक्षसं विदुः ॥ मया प्रकल्पितो भागो बलये पूर्वमेव तु

Yaong naghahanap ng kapintasan sa ritwal ay itinuturing ang gayong Śrāddha na “rākṣasa” (marumi at humahadlang). Gayunman, noon pa man ay itinakda ko na ang isang bahagi para kay Bali (ang handog sa mga kaakibat na nilalang).

Verse 24

हृतं यदा तु त्रैलोक्यं शक्रस्यार्थे त्रिविक्रमॆ ॥ एवं श्राद्धं प्रतीक्षन्ति मन्त्रहीनमविक्रियम्

Kung paanong sa pangyayaring Trivikrama ay kinuha ang tatlong daigdig para sa kapakanan ni Śakra (Indra), gayon din sila’y nag-aabang sa isang Śrāddha na walang mga mantra at walang wastong pagsasagawa.

Verse 25

वर्जनीया बुधैरेते पितृयज्ञेषु सुन्दरि ॥ प्रच्छन्नं भोजयेच्छ्राद्धे तर्पयित्वा द्विजं शुचिः

Ang mga ito’y dapat iwasan ng marurunong sa mga ritwal para sa mga ninuno, O marikit. Sa Śrāddha, dapat pakainin ang inanyayahan sa paraang may takip o pananggalang, at—na malinis—pagkatapos munang mapasiya ang dvija (dalawang-ulit na isinilang na brāhmaṇa).

Verse 26

पितॄींस्तत्राह्वयेद्भूमे मन्त्रेण विधिपूर्वकम् ॥ पिण्डास्त्रयः प्रदातव्याः सह व्यञ्जनसंयुताः

Doon, O Daigdig, dapat tawagin ang mga ninuno sa pamamagitan ng mga mantra, ayon sa itinakdang pamamaraan. Tatlong piṇḍa (mga bilog na kanin) ang dapat ihandog, kasama ang mga kasamang ulam.

Verse 27

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः ॥ अपसव्येन दातव्यं मासिमासि तिलोदकम्

Ang ama, ang lolo, at gayundin ang lolo sa tuhod—buwan-buwan ay dapat ihandog ang tubig na may linga (tilodaka), na isinasagawa sa apasavya na ayos (pakaliwa, salungat sa karaniwan).

Verse 28

एवं दत्तेन प्रीयन्ते पितरश्च न संशयः ॥ परमात्मा शरीरस्थो देवतानां मया कृतः

Sa mga handog na ibinigay sa ganitong paraan, nalulugod ang mga ninuno—walang pag-aalinlangan. Ang Kataas-taasang Sarili na nananahan sa katawan ay itinatag ko bilang panloob na presensya ng mga diyos.

Verse 29

त्रयस्तत्र वरारोहे देवगात्राद्विनिःसृताः ॥ पितृदेवा भविष्यन्ति भोक्तारः पितृपिण्डकान्

Doon, O babaeng marikit ang pag-akyat, tatlong nilalang na lumabas mula sa mga katawan ng mga diyos ay nagiging mga pitṛ-deva—ang mga tumatanggap at tumatamasa ng mga piṇḍa-handog para sa mga ninuno.

Verse 30

देवतासुरगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ॥ छिद्रं श्राद्धेऽस्य पश्यन्ति वायुभूता न संशयः

Ang mga deva, asura, gandharva, yakṣa, rākṣasa, at mga nilalang na tulad-ahas—na nagiging gaya ng hangin (banayad at mabilis)—ay nakakakita ng anumang ‘siwang’ o pagkukulang sa Śrāddha na ito; walang pag-aalinlangan.

Verse 31

पितृयज्ञं विशालाक्षि ये कुर्वन्ति विदो जनाः ॥ आयुः कीर्तिं बलं तेजो धनपुत्रपशुस्त्रियः

O malalaking-mata, yaong mga taong may pagkaunawa na nagsasagawa ng pitṛyajña, ang handog-ritwal para sa mga ninuno, ay nagkakamit ng mahabang buhay, dangal, lakas, ningning, at kasaganaan—kabilang ang yaman, mga anak, mga alagang hayop, at kagalingan ng sambahayan.

Verse 32

ददन्ते पितरस्तस्य आरोग्यं नात्र संशयः ॥ आत्मकर्मवशाल्लोकान् प्राप्नुवन्तीह शोभनान्

Ipinagkakaloob ng kanyang mga ninuno sa kanya ang kalusugan—walang pag-aalinlangan. At sa ilalim ng pamamahala ng sariling karma, nakakamit niya ang mga mapalad na daigdig sa kabilang-buhay bilang bunga ng kanyang mga gawa.

Verse 33

तिर्यग्भ्यश्च विमुच्यन्ते प्रेतभावेन मानवाः ॥ नरके पच्यमानानां त्राता भवति मानवः ॥

Maging yaong nahulog sa kalagayang-hayop ay napapalaya, kung matulungan sa pamamagitan ng kalagayang preta; at sa mga pinahihirapan sa impiyerno, ang tao ang nagiging tagapagligtas.

Verse 34

पूजकः पितृदेवानां सर्वकालं गृहाश्रमे ॥ द्विजातींस्तर्पयित्वा तु पूर्णेन विधिना नरः ॥

Sa yugto ng maybahay, ang tao ay dapat laging mapitagang sumamba sa mga diyos na ninuno; at matapos bigyang-kasiyahan ang mga dvija sa mga handog, gawin niya ito ayon sa ganap na ritwal.

Verse 35

अक्षय्यं तस्य मन्यन्ते पितरः श्राद्धतर्पिताः ॥ नरा ये पितृभक्तास्ते प्राप्नुवन्ति परां गतिम् ॥

Ang mga Pitara, na napasiyahan ng śrāddha, ay itinuturing na di-nauubos ang kanyang handog; at ang mga taong tapat sa mga ninuno ay nakakamit ang pinakamataas na hantungan.

Verse 36

सात्विकं शुक्लपन्थानमेतॆ यान्ति विदो जनाः ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि शृणु तत्त्वेन सुन्दरि ॥

Ang mga pantas na ito ay lumalakad sa sāttvika na ‘puting landas’. Muli akong magpapaliwanag pa ng iba—makinig nang may tunay na pag-unawa, O marikit.

Verse 37

कल्पान्तं पच्यमानापि त्रायन्ते येन मानवाः ॥ तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च कदाचिदपि सुन्दरि ॥

Kahit sila’y pinahihirapan hanggang sa katapusan ng isang kalpa, sa paraang ito’y naliligtas ang mga tao; at ang kanilang mga anak at mga apo, sa ilang panahon, O marikit, (ay nakikibahagi rin sa pagliligtas na iyon).

Verse 38

मुंचन्ति जलबिन्दूंश्च अमां प्राप्य जलाशये ॥ तेनैव भविता तृप्तिस्तेषां निरयगामिनाम् ॥

Nagpapakawala sila kahit patak ng tubig, pagdating ng araw ng bagong buwan sa isang imbakan ng tubig; sa pamamagitan niyon lamang, dumarating ang kasiyahan sa mga nakatadhanang mapunta sa impiyerno.

Verse 39

ये वै श्राद्धं प्रकुर्वन्ति तर्पयित्वा द्विजातयः ॥ दत्त्वा तिलोदकं पिण्डान् पितृभ्यो भक्तिभावतः ॥

Yaong mga dalawang-ulit na isinilang na nagsasagawa ng śrāddha—matapos maghandog ng tarpaṇa upang mapawi ang uhaw, at magbigay ng tubig na may linga (sesame) at mga pinda (bilog na kanin) sa mga ninuno nang may debosyon—

Verse 40

निरयात्तेऽपि मुच्यन्ते तृप्तिर्भवति चाक्षया ॥ गृह्य चोदुम्बरं पात्रं कृत्वा तत्र तिलोदकम् ॥

Sila man ay napapalaya mula sa impiyerno, at ang kanilang kasiyahan ay nagiging di-nauubos. Kumuha ng sisidlang yari sa kahoy na udumbara, at doon ihanda ang tubig na may linga (sesame)—

Verse 41

विप्राणां वचनं कृत्वा यथाशक्त्या च दक्षिणा ॥ देया तेषां तु विप्राणां पितॄणां मोक्षणाय च ॥

Sa pagsunod sa salita ng mga brāhmaṇa (mga pantas na pari), magbigay ng dakṣiṇā ayon sa makakaya; ito’y ibinibigay sa mga paring iyon din, para sa paglaya ng mga ninuno.

Verse 42

देयो नीलो वृषस्तत्र नरकार्त्तिविनाशनः ॥ नीलषण्डस्य लाङ्गूले तोयमप्युद्धरेद्यदि ॥

Doon ay dapat maghandog ng asul na toro, tagapuksa ng pagdurusa sa impiyerno. At kung may makapag-igib kahit tubig lamang sa buntot ng ‘asul na toro’ (nīlaṣaṇḍa)—

Verse 43

षष्टिवर्षसहस्राणि पितरस्तेन तर्पिताः ॥ मुक्तमात्रेण शृङ्गेण नीलषण्डेन सुन्दरि ॥

Sa loob ng animnapung libong taon, nasisiyahan ang mga ninuno dahil sa kanya, O marikit, sa pamamagitan lamang ng pinakawalang sungay ng bughaw na toro.

Verse 44

उद्धृतो यदि सुश्रोणि पङ्कः शृङ्गेण तेन च ॥ बान्धवाः पितरस्तस्य निरये पतितास्तु ये ॥

Kung, O may magandang balakang, ang putik ay maiangat sa pamamagitan ng sungay na iyon, kung gayon ang kanyang mga kamag-anak—ang kanyang mga ninuno—na nahulog sa impiyerno ay nauunawaang naliligtas.

Verse 45

तानुद्धृत्य वरारोहे सोमलोकं स गच्छति ॥ मुक्तेन नीलषण्डेन यत्पुण्यं जायते भुवि ॥

Pagkaiahon sa kanila, O may marikit na pag-akyat, siya’y napaparoon sa daigdig ni Soma. Anumang kabutihang-loob na sumisibol sa lupa sa pagpapalaya sa bughaw na toro—

Verse 46

एष धर्मो गृहस्थानां पुत्रपौत्रसमन्विताः ॥ त्रातारश्च भविष्यन्ति वर्तयन्तो यथासुखम् ॥

Ito ang dharma ng mga maybahay: na may mga anak at mga apo, sila’y nagiging mga tagapagtanggol at tagasuporta, na namumuhay nang ayon sa nararapat na ginhawa.

Verse 47

पिपीलिकादिभूतानि जङ्गमाश्च विहङ्गमाः ॥ उपजीवन्ति सुश्रोणि गृहस्थेषु न संशयः ॥

Ang mga nilalang mula sa langgam at iba pa, gayundin ang mga gumagalaw na hayop at mga ibon—O may magandang balakang—ay umaasa sa kabuhayan mula sa mga maybahay; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 48

एवं गृहाश्रमो मूलं धर्मस्तत्र प्रतिष्ठितः ॥ मासिमासि तु ये श्राद्धं प्रकुर्वन्ति गृहाश्रमे ॥

Kaya, ang āśrama ng maybahay ang ugat; doon nakatatag ang dharma. At yaong nagsasagawa ng śrāddha buwan-buwan sa loob ng āśramang maybahay—

Verse 49

तिथौ पर्वणि ये चैव स्वपितॄींस्तारयन्ति वै ॥

At yaong sa tithi (araw ng buwan) at sa mga sandali ng kapistahan (parvan), tunay na nagliligtas at tumutulong sa sarili nilang mga ninuno—

Verse 50

न यज्ञदानाध्ययनोपवासैस्तीर्थाभिषेकैरपि चाग्निहोत्रैः ॥ दानैरनेकैर्विधिसम्प्रदत्तैर्न तत्फलं श्राद्धगृहस्य धर्मे ॥

Hindi sa pamamagitan ng mga yajña, mga handog, pag-aaral, o pag-aayuno; ni sa pagligo sa mga banal na tīrtha, ni sa mga ritong agnihotra; ni sa maraming kawanggawang ibinigay ayon sa tuntunin—makakamtan ang gayong bunga na nauukol sa dharma ng maybahay na nagsasagawa ng śrāddha.

Verse 51

पितरो निर्गतास्तत्र ब्रह्मविष्णुशरीरगाः ॥ पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः ॥

Doon, ang mga ninuno ay lumalabas at nagpapatuloy, taglay ang mga anyo ng katawan nina Brahmā at Viṣṇu. (Sila ay) ang ama, ang lolo, at gayundin ang kanunununuan—ang lolo sa tuhod.

Verse 52

एवं क्रमेण वै तत्र पितृदेवा वसुन्धरे ॥ देवताः कश्यपोत्पन्ना श्राद्धेषु विनियोजिताः ॥

Sa gayong pagkakasunod-sunod, O Vasundharā, ang mga Pitṛ-deva—mga diyos na isinilang kay Kaśyapa—ay itinalaga upang gampanan sa mga ritong śrāddha.

Verse 53

तत एते न जानन्ति देवाः शक्रपुरोगमाः ॥ ईश्वरश्च न जानाति आत्मदेहविनिःसृताः ॥

Kaya kahit ang mga diyos, na pinangungunahan ni Śakra (Indra), ay hindi sila nakikilala; at maging ang Panginoon ay hindi nakakikilala sa mga yaong lumisan mula sa sarili nilang katawan.

Verse 54

न च ब्रह्मा विजानाति निःसृतो मम मायया ॥ एवं मायामयौ भूमौ ब्रह्मरुद्रौ बहिष्कृतौ ॥

At ni Brahmā man ay hindi nakakakilala, sapagkat siya’y pinalabas ng aking māyā. Kaya, O Lupa, sina Brahmā at Rudra—na hinubog ng māyā—ay nananatiling nasa labas, naibubukod.

Verse 55

कृत्वा वै पिण्डसङ्कल्पं दर्भानास्तीर्य भूतले ॥ तेन ते पितृपिण्डेन पितृदेवा वसुन्धरे ॥

Matapos buuin ang banal na layon para sa handog na piṇḍa at ilatag ang damong darbha sa lupa, sa pamamagitan ng piṇḍang pang-ama, O Vasundharā, ang mga diyos na Pitṛ ay pinarangalan at pinaglingkuran.

Verse 56

अजीर्णेनाभिपीड्यन्ते भुज्यन्ते न च सुन्दरि ॥ ततो दुःखेन सन्तप्ताः पद्यन्ते सोममेव च ॥

Sila’y pinahihirapan ng hindi pagkatunaw ng pagkain at hindi makakain ng handog, O marikit. Kaya, sa tindi ng pagdurusa, lumalapit din sila kay Soma.

Verse 57

दृष्टाः सोमेन सुष्रोणि देवताजीर्णपीडिताः ॥ स्वागतेनाथ वाक्येन पूजितास्तदनन्तरम् ॥

Nakita sila ni Soma—ang mga diyos na pinahihirapan ng hindi pagkatunaw—O marikit ang balakang; at pagdaka’y pinarangalan sila sa mga salitang pagbati at pagtanggap.

Verse 58

सोम उवाच ॥ देवताः कस्य चोत्पन्ना दुखिताः केन हेतुना ॥ एवं तु भाषमाणस्य सोमस्य तदनन्तरम् ॥

Sinabi ni Soma: “Kanino kayong mga diyos nagmula, at sa anong dahilan kayo nagdurusa?” Pagkaraan nito, habang gayon ang pagsasalita ni Soma…

Verse 59

श्राद्धे नियुक्तास्तैस्तु पितृपिण्डेन तर्पिताः ॥ अजीर्णं जायते सोम तेन वै दुःखिता वयम् ॥

“Sa śrāddha, kami’y inanyayahan at itinalaga nila, at nabusog sa piṇḍa na handog sa mga ninuno. Nagkakaroon ng hindi pagkatunaw, O Soma; dahil dito kami tunay na nababagabag.”

Verse 60

सोम उवाच ॥ सखा चाहं भविष्यामि त्रयाणां च चतुर्थकः ॥ सहितास्तत्र गच्छामो यथा श्रेयो भविष्यति ॥

Sinabi ni Soma: “Ako man ay magiging kasama—bilang ikaapat sa tatlo. Sama-sama tayong pumaroon, upang ang makabubuti ay mangyari.”

Verse 61

एवमुक्तास्तु सोमेन पितृदेवास्तदन्तरे ॥ सोमं सोमेन गच्छन्ति श्रेयस्कामा वसुन्धरे ॥

Sa gayong pananalita ni Soma, ang mga Pitṛ-deva ay sa pagitan nito’y nagpatuloy—naghahangad ng kabutihan—kasama ni Soma, O Vasundharā.

Verse 62

ऊचुस्ते सोममेवापि वाक्यं नः श्रूयतामिति ॥ त्रयस्तु पितरो देवा ब्रह्मविष्णुहरोद्भवाः ॥

Sinabi nila kay Soma rin: “Pakinggan nawa ang aming pahayag.” “Ang tatlong ama ay mga diyos, isinilang mula kina Brahmā, Viṣṇu, at Hara (Rudra/Śiva).”

Verse 63

शरण्यं शरणं देवं ब्रह्माणं पद्मसम्भवम् ।। मेरुशृङ्गे सुखासीनं ब्रह्मर्षिगणसेवितम्

Humingi sila ng kanlungan sa Diyos na nagbibigay-kanlungan—kay Brahmā, ang isinilang sa lotus; at nakita nila siyang nakaupo nang payapa sa tuktok ng Meru, na pinaglilingkuran ng mga pangkat ng mga brahmarṣi.

Verse 64

य एते पितरो देव दुःखिताजीरनपीडिताः ।। आगताः शरणं चात्र सोमं सोमेन सत्तम

“Ang mga ninunong ama na ito, O diyos, ay nagdurusa at pinahihirapan ng panghihina at karamdaman ng pagtanda; sila’y dumating dito upang magkanlungan—kasama si Soma. O pinakadakila sa mga Somā,”

Verse 65

यथा नश्यन्ति जीर्णानि तथा कुरु पितामह ।। मुहूर्तं ध्यानमास्थाय ईश्वरं च ददर्श ह

“Kung paanong nawawala ang mga lubhang luma, gayon din ang gawin mo, O Pitāmaha. ” Pagkaraan, sa isang saglit na pagninilay, kaniyang namasdan si Īśvara.

Verse 66

उवाच वचनं तत्र ब्रह्मा योगीश्वरं प्रति ।। एते ते पितरो देव दुःखिताजीरनपीडिताः

Doon ay nagsalita si Brahmā kay Yogīśvara: “Ito ang iyong mga ninunong ama, O diyos—nagdurusa at pinahihirapan ng panghihina at karamdaman.”

Verse 67

आगताः शरणं चात्र सोमेन सहिताः मम ।। आचक्ष्व निर्मिता येन यथा श्रेयो भवेत् तव

“Dumating sila rito upang magkanlungan sa akin, na kasama si Soma. Ipaliwanag mo kung sa anong paraan sila itinakda at nilikha, upang ang kabutihan at wastong kinalabasan ay maganap para sa iyo.”

Verse 68

ब्रह्मणा चैवमुक्तस्तु ईश्वरः परमेश्वरः ।। मुहूर्तं ध्यानमास्थाय दिव्यं योगं च माधवि

Nang gayon siyang masambit ni Brahmā, si Īśvara—ang Kataas-taasang Panginoon—ay sandaling pumasok sa pagninilay, at pumasok sa banal na yoga, O Mādhavī.

Verse 69

पश्यते ईश्वरं तत्र योगवेदाङ्गनिर्मितम् ।। विस्मयं परमं गत्वा ब्रह्माणं वाक्यमब्रवीत्

Doon ay namasdan niya si Īśvara, na inilarawang binubuo ng yoga at ng mga sangkap ng Veda; at sa matinding pagkamangha, nagsalita siya ng mga salita kay Brahmā.

Verse 70

निर्मिता विष्णुना ब्रह्मन् वैष्णव्या मायया च ते ।। प्रथमं पितरौ देवा ये च श्रेष्ठा भवन्ति ते

“Sila’y nilikha ni Viṣṇu, O Brahman, at gayundin sa pamamagitan ng Vaiṣṇavī na māyā. Ang una ay ang dalawang diyos na Pitṛ; at yaong mga pinakapanguna ay nagiging gayon sa kanilang antas.”

Verse 71

पिता तु ब्रह्मदैवत्यो मम गात्राद्विनिर्मितः ।। पितामहो विष्णुदेवो विष्णुगात्राद्विनिर्मितः

“Ang Ama ay may pagka-diyos na kaugnay kay Brahmā, at hinubog mula sa aking katawan; ang Lolo-sa-tuhod ay diyos ni Viṣṇu, hinubog mula sa katawan ni Viṣṇu.”

Verse 72

प्रपितामहो रुद्रदेवो मम गात्राद्विनिर्मितः ।। श्राद्धे नियोजितास्तेऽत्र मर्त्येषु पितृदेवताः

“Ang Lolo-sa-ikatlong salin ay diyos ni Rudra, hinubog mula sa aking katawan. Sa mga ritwal ng śrāddha, ang mga diyos na Pitṛ na ito ang itinalaga rito sa mga mortal.”

Verse 73

आगताः शरणं ब्रह्मन् सोमेन सहिताः यदि ॥ येन नश्यत्यजीर्णं च पितॄणां च सुखं भवेत्

Kung sila’y dumating na humihingi ng kanlungan, O Brahman, kasama si Soma—sa pamamagitan nito’y nawawala ang hindi pagkatunaw at sumisilang ang kaginhawahan para sa mga Pitṛ.

Verse 74

शृणु तत्ते प्रवक्ष्यामि ब्रह्मन् लोकपितामह ॥ शाण्डिल्यपुत्रस्तेजस्वी धूम्रकेतुर्विभावसुः

Makinig; ipaliliwanag ko sa iyo, O Brahman—wika ng Lolo ng mga daigdig: ang maningning na anak ni Śāṇḍilya, si Dhūmraketu, si Vibhāvasu (Apoy).

Verse 75

श्राद्धे तु प्रथमं तस्य दातव्यं मानुषेषु वा ॥ सह तेनैव भोक्तव्यं पितृपिण्डविसर्जितम्

Sa śrāddha, una’y dapat ihandog sa kanya (kay Agni / sa itinakdang tatanggap), o sa mga tao (sa pamamagitan ng mga tagapagpaganap); at ang bahagi na kaugnay ng pinakawalang piṇḍa para sa mga Pitṛ ay dapat kainin kasama ng handog na iyon.

Verse 76

ईश्वरैनेवमुक्तस्तु ब्रह्मा कमलसम्भवः ॥ आहूय मनसा चैव ह्यागतो हव्यवाहनः

Nang gayon ay kinausap ng Panginoon, si Brahmā na isinilang sa lotus ay tumawag sa kanya sa isip lamang; at dumating si Havyavāhana (Agni), ang tagapagdala ng mga handog.

Verse 77

प्रदीप्तस्तेजसा वह्निः सर्वभक्षो हुताशनः ॥ योजितः पञ्चयज्ञेषु ब्रह्मणा मम मायया

Nagniningas sa liwanag, si Vahni—si Hutāśana, ang apoy na lumalamon sa lahat—ay itinalaga sa limang yajña ni Brahmā, sa pamamagitan ng aking (ng Panginoon) māyā.

Verse 78

ब्रह्माग्निं भाषते तत्र शृणुष्व च हुताशन ॥ भोक्तव्यं प्रथमं ब्रह्मन् पितृपिण्डविसर्जितम्

Doon ay nagsalita si Brahmā kay Agni: “Makinig ka, O Hutāśana—una, O Brahman, ang bahagi na kaugnay ng piṇḍang inihandog at inilagak para sa mga Pitṛ ay dapat munang kainin.”

Verse 79

त्वया भुक्तेति भोक्ष्यन्ति देवताः समरुद्गणाः ॥ भोक्तव्यं मध्यमं श्राद्धं पथ्यं अन्नं च वै सह

“Kapag ikaw ay nakakain na,” kakain din ang mga diyos kasama ang mga pangkat ng Marut. Ang gitnang bahagi ng śrāddha ang dapat kainin, kasama rin ang angkop at nakabubuting pagkain.

Verse 80

पश्चाद्दत्तं तु तं पिण्डं सह सोमेन भुञ्जते ॥ ब्रह्मणा ह्येवमुक्तास्तु पितृदेवहुताशनाः

Ngunit ang piṇḍang ibinigay pagkatapos ay kinakain kasama ni Soma. Sa gayong pananalita ni Brahmā, ang mga Pitṛ, ang mga diyos, at si Hutāśana (Agni) ay kumikilos nang ayon dito.

Verse 81

प्रस्थिताः सह सोमेन देवतास्ता वसुन्धरे ॥ पितृयज्ञं वरारोहे भोक्ष्यन्ति सहिताः सदा

Ang mga diyos na yaon ay umalis kasama ni Soma, O Vasundharā. Sa Pitṛyajña, O Varārohā, sila ay lalahok sa pagkain—magkakasama—magpakailanman.

Verse 82

पश्चात्पिण्डान्प्रदद्याच्च दर्भानास्तीर्य भूतले ॥ प्रथमं ब्रह्मणोऽंशाय दद्यात्पिण्डं विधानतः

Pagkaraan nito, dapat ihandog ang mga piṇḍa, matapos ikalat ang damong darbha sa lupa. Una, ayon sa itinakdang paraan, dapat ibigay ang isang piṇḍa bilang bahagi para kay Brahmā.

Verse 83

पितामहाय रुद्रांशसम्भूताय तु मध्यमम् ॥ प्रपितामहाय विष्णोस्तु दद्यात्पिण्डं महीतले

Sa ibabaw ng lupa, ihandog ang gitnang piṇḍa sa lolo—na sinasabing nagmula sa isang bahagi ni Rudra—at maghandog din ng piṇḍa sa lolo sa tuhod, na dito’y iniuugnay kay Viṣṇu.

Verse 84

विधिना मन्त्रपूर्वेण श्राद्धं कुर्वन्ति ये नराः ॥ तेषां वरं प्रयच्छन्ति पितरः श्राद्धतर्पिताः

Yaong mga taong nagsasagawa ng śrāddha ayon sa wastong paraan at nauuna sa mga mantra—kapag nasiyahan sa śrāddha, ang mga ninuno ay nagkakaloob sa kanila ng biyaya.

Verse 85

मम मायाबलेनैव कृतं श्राद्धं द्विजातिभिः ॥ अपाङ्क्तेयांस्तथा विप्रान्प्रवक्ष्यामि वसुन्धरे

Sa lakas lamang ng aking māyā, ang śrāddha ay naisagawa ng mga dvijāti (dalawang-ulit na isinilang); at ngayon, O Vasundharā, ipaliliwanag ko ang mga brāhmaṇa na itinuturing na apāṅkteya, ‘hindi karapat-dapat umupo sa hanay.’

Verse 86

नपुंसकाश्चित्रकारा वसुपालविनिन्दकाः ॥ कुनखाः श्यावदन्ताश्च काणाश्च विकटोदऱाः

Ang mga napuṃsaka (eunuch); mga pintor; yaong naninira kay Vasupāla; yaong may baluktot na mga kuko; yaong may nangingitim na ngipin; ang may isang mata; at yaong may anyong tiyan na kapansanan—(sila’y) itinuturing na hindi karapat-dapat.

Verse 87

नर्त्तका गायनाश्चैव तथा रङ्गोपजीविनः ॥ वेदविक्रयिणश्चैव सर्वे याजकयाजकाः

Ang mga mananayaw, mga mang-aawit, at yaong nabubuhay sa tanghalan; yaong nagbebenta ng Veda; at lahat ng nagsisilbing pari kapalit ng upa o nag-aayos ng gayong paglilingkod—(sila’y) itinuturing na hindi karapat-dapat.

Verse 88

राजोपसेवकाश्चैव वाणिज्यक्रयविक्रयाः ॥ ब्रह्मयोन्यां समुत्पन्नाः सङ्कीर्णा पतिताश्च ये

Yaong naglilingkod sa mga hari, at yaong nasa kalakalan—bumibili at nagbebenta; at yaong isinilang sa angkang brāhmaṇa ngunit may halong katayuan, gayundin ang tinatawag na mga nalaglag—ang mga ito’y itinuturing na hindi karapat-dapat.

Verse 89

असंस्कारप्रवृत्ताश्च शूद्रकर्मोपजीविनः ॥ शूद्रकर्मकरा ये च गणका ग्रामयाजकाः

Yaong namumuhay nang walang itinakdang mga saṁskāra (mga ritwal na pagpapabanal); yaong nabubuhay sa mga hanapbuhay na tulad ng sa śūdra; yaong gumagawa ng gayong gawain; mga tagatuos; at mga pari ng nayon—ang mga ito’y itinuturing na hindi karapat-dapat.

Verse 90

दीक्षितः क्रोडपृष्ठश्च यश्च वार्धुषिको द्विजः ॥ विक्रेतारो रसानां च ये च वैश्योपजीविनः

Ang dīkṣita (yaong tumanggap ng pagsisimula); ang tinatawag na kroḍapṛṣṭha; at ang ‘dalawang-ulit na isinilang’ na nagpapautang (vārdhuṣika); mga nagtitinda ng rasa (mga pampalasa/katas); at yaong nabubuhay sa kabuhayang tulad ng vaiśya—ang mga ito’y itinuturing na hindi karapat-dapat.

Verse 91

सर्वकर्मकरा ये च सर्वविक्रयिणस्तथा ॥ एतान्न भोजयेच्छ्राद्धे पितरर्थे च वसुन्धरे

Yaong gumagawa ng lahat ng uri ng gawain, at yaong nagtitinda ng lahat ng uri ng bagay—huwag silang pakainin sa śrāddha na inihahandog para sa mga ninuno, O Vasundharā.

Verse 92

दूराध्वानं गता ये च तत्र कर्मोपजीविनः ॥ रसविक्रयिणश्चैव शैलूषस्तिलविक्रयी

Yaong naglakbay sa malalayong daan at doon kumikita sa gawain; mga nagtitinda ng rasa (mga pampalasa/katas); isang artista (śailūṣa); at nagtitinda ng linga (sesame)—ang mga ito’y itinuturing na hindi karapat-dapat.

Verse 93

श्राद्धकालमनुप्राप्तं राजसं तं विदुर्बुधाः ॥ अन्ये ये दूषिता देवि द्विजरूपेण राक्षसाः

Kinikilala ng marurunong na sa panahon ng śrāddha ay lumitaw ang isang rājasa na pag-uugali. At may iba pa, O Diyosa—mga rākṣasa na nagpapanggap na mga brāhmaṇa—na nagdadala ng pagdungis.

Verse 94

एतन्न पश्येच्छ्राद्धेषु पितृपिण्डेषु माधवि ॥ अपाङ्क्तेयाँस्तथा विप्रान्भुञ्जतः पश्यतो द्विजान्

O Mādhavī, huwag hayaang naroon ang mga ito sa mga śrāddha at sa mga piṇḍa na inihahandog sa mga ninuno; gayundin, iwasan ang mga brāhmaṇa na di-karapat-dapat (apāṅkteya), at yaong mga brāhmaṇa na kumakain habang pinanonood ang pagkain ng iba.

Verse 95

पितरस्तस्य षण्मासं दुःखमृच्छन्ति दारुणम् ॥ न्यस्तपात्रं द्रुतं कुर्यात्प्रायश्चित्तमुभौ धरे

Ang mga ninuno niya ay daranas ng matinding pagdurusa sa loob ng anim na buwan. Kaya, matapos isantabi ang sisidlang pang-ritwal, dapat agad magsagawa ng pag-aalis-sala (prāyaścitta) dito sa lupa.

Verse 96

धृतं तु जुहुयादग्नावादित्यं चावलोकयेत् ॥ पुनरावपनं कृत्वा पितरं च पितामहान्

Maghandog ng ghee sa apoy at tumingin sa Araw; saka, matapos isagawa ang muling pag-aalay (punar-āvapana), magpatuloy sa paggalang sa mga ninuno at sa mga lolo-sa-tuhod.

Verse 97

गन्धपुष्पं च धूपं च दद्यादर्घ्यं तिलोदकम् ॥ यथाविधिं च विप्राय भोजयेच्च पुनः शुचिः

Maghandog ng pabango, mga bulaklak, at insenso, at mag-alay ng arghya na may tubig na hinaluan ng linga (tila); at, muling nalinis, pakainin ang brāhmaṇa ayon sa itinakdang tuntunin.

Verse 98

पुनश्चान्यत्प्रवक्ष्यामि शृणु तत्त्वेन सुन्दरि ॥ ज्ञानशुद्धेन विप्रेण मन्त्रशुद्धिं यथाविधि

Muli akong magpapaliwanag ng iba pa; makinig nang may katotohanan, O marikit: ang wastong paglilinis at katumpakan ng mantra, ayon sa tuntunin, ay isinasagawa ng isang brāhmaṇa na dalisay ang kaalaman.

Verse 99

मृतान्नं ये न भुञ्जन्ति कदाचिदपि माधवि ॥ वैश्वदेवेषु दातव्यं श्राद्धेषु च न योजयेत्

O Mādhavī, yaong hindi kailanman kumakain ng pagkaing may kaugnayan sa libing—ang gayong pagkain ay dapat ihandog sa vaiśvadeva, at hindi dapat gamitin sa mga ritong śrāddha.

Verse 100

दम्भकारकृतोच्छिष्टं कृत्वा तु नरकं व्रजेत् ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि यथा शुध्यन्ति ते नराः

Kapag gumawa o nagpakalat ng mga tira-tirang bunga ng pagpapaimbabaw at pagpapakitang-tao, mapupunta siya sa naraka, sa kalagayang puno ng pagdurusa. Ipahahayag ko ang pag-aayuno at pagtubos na siyang naglilinis sa gayong mga tao.

Verse 101

माघमासे तु द्वादश्यां सर्पिर्युक्तं तु पायसम् ॥ स लिहेन्मधुमांसॆन तर्पयित्वा द्विजातयः

Sa buwan ng Māgha, sa ikalabindalawang tithi, maghanda ng payasam na may halong ghee; matapos busugin at bigyang-kasiyahan ang mga dvijāta, saka niya ito titikman kasama ng pulot at karne, ayon sa pahayag ng teksto.

Verse 102

सवत्सां कपिलां दद्यादात्मनः शुद्धिकामुकः ॥ पुनः श्राद्धं प्रकुर्वीत चात्मनः शुभकामुकः

Nagnanais ng sariling paglilinis, magbigay siya ng kapilā na baka na may kasamang guya; at nagnanais ng sariling kabutihan, saka niyang muling isagawa ang śrāddha.

Verse 103

स्नानोऽपलेपनं भूमे कृत्वा विप्रान्प्रमन्त्रयेत् ॥ दन्तकाष्ठं विसृज्यैव ब्रह्मचारी शुचिर्भवेत् ॥

O Ina ng Lupa, matapos ang paliligo at pagpapahid ng langis, dapat sambitin ang mga angkop na mantra upang basbasan ang mga brāhmaṇa; at, isantabi ang patpat na panlinis-ngipin, ang brahmacārin ay manatiling dalisay.

Verse 104

यत्नेन मिथुनं श्राद्धे भोजयित्वा विसर्ज्जयेत् ॥ अमायां च विशालाक्षि दन्तकाष्ठं न खादयेत् ॥

Sa pag-iingat, sa śrāddha ay dapat pakainin ang isang pares (ng mga brāhmaṇa) at saka sila pauwiin; at sa araw ng bagong buwan, O malalaking-mata, huwag nguyain ang patpat na panlinis-ngipin.

Verse 105

अमायां तु च यो मूर्खो दन्तकाष्ठं हि खादति ॥ हिंसितो हि भवेत्सोमो देवताः पितरस्तथा ॥

Ngunit sa araw ng bagong buwan, ang mangmang na tunay na ngumunguya ng patpat na panlinis-ngipin—sinasabing napipinsala si Soma, gayundin ang mga diyos at ang mga ninuno.

Verse 106

प्रभातायां तु शर्वर्यामुदिते च दिवाकरे ॥ दिवाकृत्यं ततो गृह्य विप्रस्य विधिपूर्व्वकम् ॥

Sa bukang-liwayway, kapag lumipas na ang gabi at sumikat ang araw, matapos isagawa ang mga tungkulin sa araw, saka lumapit nang ayon sa tuntunin sa brāhmaṇa (na maglilingkod o tatanggap).

Verse 107

श्मश्रुकर्म च कर्त्तव्यं नखानां छेदनानि च ॥ स्नापनाभ्यञ्जने दद्यात्पितृभक्तेन सुन्दरी ॥

Dapat ding gawin ang pag-aayos o pag-ahit ng balbas, at ang pagputol ng mga kuko; at para sa paliligo at pagpapahid ng langis, dapat maglaan ng kailangan ang taong may debosyon sa mga ninuno—O marikit.

Verse 108

पक्वान्नं तत्र वै कार्यं सुविमृष्टं च शुद्धितः ॥ वृत्ते तु तत्र मध्याह्ने श्राद्धारम्भं तु कारयेत् ॥

Doon ay dapat maghanda ng lutong pagkain, na maingat na nalinis at pinadalisay; at pagdating ng tanghaling-tapat, simulan doon ang śrāddha.

Verse 109

आसनं कल्पयित्वा तु आवाह्य तदनन्तरम् ॥ अर्घ्यं दत्त्वा विधानेन गन्धमाल्यैः प्रपूज्य च ॥

Pagkaayos ng upuan, saka sila tawagin at anyayahan; matapos maghandog ng arghya ayon sa itinakdang paraan, marapat ding parangalan sila sa pabango at mga kuwintas ng bulaklak.

Verse 110

धूपं दीपं तथा वस्त्रं तिलोदकमथापि वा ॥ पात्रं च भोजनस्यार्थे विप्राग्रे धारयेत्तथा ॥

Insenso, ilawan, at kasuotan, at gayundin ang tubig na may linga (tilodaka); at isang sisidlan para sa pagkain—ang mga ito’y ilagay sa harap ng brāhmaṇa.

Verse 111

भस्मना मण्डलं कार्यं पङ्क्ति दोषनिवारकम् ॥ अग्निकार्यं ततः कृत्वा अन्नं च परिवेषयेत् ॥

Sa abo ay gumawa ng isang bilog na nag-aalis ng mga kapintasan sa hanay ng kainan; pagkatapos maisagawa ang gawaing apoy, saka ihain ang pagkain.

Verse 112

तत्र कार्यो न सङ्कल्पः पितॄन्नुद्दिश्य सुन्दरी ॥ यथासुखेन भोक्तव्यमिति ब्रूयाद्द्विजं प्रति ॥

Doon, O marikit, hindi dapat gumawa ng saṅkalpa na tumutukoy sa mga ninuno; sa halip, sabihin sa dalawang-ulit-na-isinilang: ‘Kainin ninyo nang maginhawa, ayon sa inyong nais.’

Verse 113

रक्षोघ्नमन्त्रपाठांश्च श्रावयीत विचक्षणः ॥ तृप्तं तु ब्राह्मणं दत्त्वा दद्याद्वै विकिरं ततः ॥

Ang maingat na tagapagpaganap ay magpaparinig ng pagbigkas ng mga mantrang pananggalang na pumupuksa sa mga rākṣasa. Pagkatapos, kapag napasiyahan at naparangalan ang brāhmaṇa, saka ihahandog ang vikira, ang handog na ikinakalat.

Verse 114

उत्तरीयासनं दत्त्वा पिण्डप्रश्नं तु कारयेत् ॥ दक्षिणाभिमुखो भूत्वा दर्भानास्तीर्य भूतले ॥

Matapos magbigay ng pang-itaas na kasuotan at upuan, isagawa ang pagtatanong hinggil sa handog na piṇḍa. Nakaharap sa timog, ikalat ang damong darbha sa ibabaw ng lupa.

Verse 115

पिण्डदानं प्रकुर्वीत पित्रादित्रितये तथा ॥ पिण्डानां पूजनं कार्यं तन्तुवृद्ध्यै यथाविधि ॥

Isagawa ang pag-aalay ng mga piṇḍa para sa tatluhang ninuno na nagsisimula sa ama. Ang pagsamba sa mga piṇḍa ay dapat gawin ayon sa tuntunin, upang lumago ang pagpapatuloy ng angkan.

Verse 116

ब्राह्मणस्य च हस्ते तु दद्यादक्षय्यमात्मवान् ॥ दक्षिणाभिः प्रतोष्यापि स्वस्ति वाच्यं विसर्जयेत् ॥

Ang taong may pagpipigil-sa-sarili ay dapat ilagay sa kamay ng brāhmaṇa ang di-nauubos na kaloob. Matapos siyang mapasaya sa dakṣiṇā, pauwiin siya matapos bigkasin ang mga salitang pangkaginhawahan, svasti.

Verse 117

पिण्डास्त्रयस्तु वसुधे यावत्तिष्ठन्ति भूतले ॥ अप्यायमानाः पितरस्तावत्तिष्ठन्ति वै गृहे ॥

O Vasudhā, habang ang tatlong piṇḍa ay nananatili sa lupa, gayon din nananatili sa tahanan ang mga ninuno—na patuloy na napapakain at napalalakas.

Verse 118

वैष्णवी काश्यपी चेति अक्षया चेति नामतः ॥ भक्षयेत्प्रथमं पिण्डं पत्न्यै देयं तु मध्यमम् ॥

Sila ay tinatawag na “Vaiṣṇavī,” “Kāśyapī,” at “Akṣayā.” Dapat kainin ang unang piṇḍa; ang gitnang piṇḍa naman ay ibigay sa asawa.

Verse 119

तृतीयमुदके दद्याच्छ्राद्धे एवं विधिः स्मृतः ॥ पितृदेवांश्च विसृजेत् ततश्च प्रणमेत् तान् ॥

Ang ikatlo ay ilagay sa tubig; sa śrāddha, ito ang alaalang itinakdang paraan. Pagkaraan, palayain (pawiin) ang mga pitṛ-deva, at pagkatapos ay yumukod sa kanila.

Verse 120

एवं दत्तेन तुष्यन्ति पितृदेवा न संशयः ॥ दीर्घायुष्यं प्रयच्छन्ति पुत्रपौत्रधनानि च ॥

Sa ganitong paraan ng pag-aalay, nasisiyahan ang mga pitṛ-deva—walang alinlangan. Ipinagkakaloob nila ang mahabang buhay, at gayundin ang mga anak, apo, at kasaganaan.

Verse 121

ज्ञानोत्तमेषु विप्रेषु दद्याच्छ्राद्धं विधानतः ॥ अन्यथा तत्तु वै श्राद्धं निष्फलं नास्ति संशयः ॥

Dapat maghandog ng śrāddha, ayon sa itinakdang pamamaraan, sa mga brāhmaṇa na pinakadakila sa kaalaman. Kung hindi, ang śrāddha na iyon ay tunay na walang bunga—walang alinlangan.

Verse 122

मन्त्रहीनं क्रियाहीनं यः श्राद्धं कुरुते द्विजः ॥ मद्भक्तस्यासुरेन्द्रस्य फलं भवति भागतः ॥

Kung ang isang dvija (dalawang-ulit na isinilang) ay nagsasagawa ng śrāddha na walang mantra at kulang sa wastong mga gawain, ang bunga nito ay napupunta bilang bahagi sa isang panginoon ng asura na deboto ko.

Verse 123

उद्धरेद्यदि पात्रं तु ब्राह्मणो ज्ञानवर्जितः॥ राक्षसैर्ह्रियते तच्च भुञ्जतस्तस्य सुन्दरि॥

Ngunit kung ang isang brāhmaṇa na salat sa kaalaman ay umangkin ng katayuang pātra (karapat-dapat na tumanggap), ang handog na iyon ay sinasabing inaagaw ng mga rākṣasa habang kanyang kinakain, O marikit.

Verse 124

एतत्ते कथितं भद्रे पितृकार्यमनुत्तमम्॥ उत्पतिश्चैव दानं च यत्पुण्यं कथितं तव॥

Kaya, O mapalad, naipahayag sa iyo ang walang kapantay na gawaing pang-ama’t ninuno (pitṛkārya); at naisalaysay rin sa iyo ang banal na bunga ng paglitaw (ng mga resulta) at ng pagbibigay (dāna).

Verse 125

अपरं चापि वसुधे किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि।

At higit pa, O Vasudhā (Daigdig), ano pa ang nais mong marinig?

Verse 126

करिष्यन्ति च ये श्राद्धं श्रद्धया ज्ञानिनो जनाः॥ तत्सर्वं कथयिष्यामि श्रूयतां शुभ लोचने॥

At yaong mga marurunong na tao na magsasagawa ng śrāddha nang may pananampalataya—ang lahat ng iyon ay ipaliliwanag ko; pakinggan nawa, O may mapalad na mga mata.

Verse 127

तस्करा लेखकाऱाश्च याजका रङ्गकारकाः॥ शौलिका गिरिका ये च दाम्भिका ये च माधवि॥

Mga magnanakaw, mga tagasulat, mga upahang tagapaghandog, at mga tagaganap sa tanghalan; gayundin ang mga śaulika, mga girika, at ang mga mapagkunwari—O Mādhavī.

Verse 128

प्रेतान्नं भुञ्जमानास्तु श्राद्धमर्हन्ति ये द्विजाः॥ तेषां दोषं प्रवक्ष्यामि भुक्तं भोजयते तु सः॥

Tungkol sa mga “dalawang-ipinanganak” na kumakain ng pretānna ngunit itinuturing na karapat-dapat sa pagkain ng śrāddha, sasabihin ko ang kanilang pagkukulang: pinakakain niya ang iba ng pagkaing dati nang nakain.

Verse 129

स्वागतं च तथा कृत्वा पाद्यार्थं सलिलं शुचि॥ पाद्यं दत्त्वा तु विप्राय गृहस्याभ्यन्तरं नयेत्॥

Matapos maghandog ng nararapat na pagbati, magbigay ng malinis na tubig para sa paghuhugas ng paa; at pagkalooban ang brāhmaṇa ng pādya, saka siya akayin sa loob ng bahay.

Verse 130

उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा दद्याच्छान्त्युदकानि च॥ प्रणम्य शिरसा भूमौ निवापस्य च धारिणीः॥

Pagkatapos maglinis sa pamamagitan ng paghipo sa tubig at maging dalisay, magbigay rin ng mga tubig ng pagpapayapa (śānty-udaka); at yumukod na ang ulo’y sumasayad sa lupa, parangalan ang mga tagapagdala na kaugnay ng handog na nivāpa.

Verse 131

वेदविद्याव्रतस्नातो सुविमृष्टान्नभोजकः॥ ईदृशान्भोजयेच्छ्राद्धे पितृयज्ञेषु माधवि॥

Ang bihasa sa Veda at sa kaalaman, nakatapos ng mga panata at ritwal na pagligo, at kumakain ng maayos at dalisay na pagkain—ang mga ganitong tao ang dapat pakainin sa śrāddha at sa mga handog sa mga ninuno, O Mādhavī.

Verse 132

प्रणम्य शिरसा देवीर्निर्वापस्य च धारिणीः॥ वैष्णवी काश्यपी चेति अजया चेति नामतः॥

Yumukod na ang ulo’y nakababa, dapat parangalan ang mga diyosang tagapagdala na kaugnay ng handog na nirvāpa—sa pangalan: Vaiṣṇavī, Kāśyapī, at Ajayā.

Verse 133

अज्ञानतमसारूढा निकृतिज्ञाः शठास्तथा ॥ स्नेहपाशशतेनैव पच्यन्ते नरके नराः

Ang mga taong nalulubog sa dilim ng kamangmangan—batid ang panlilinlang at gayon ding mapanlinlang—ay niluluto sa impiyerno, nakagapos sa daan-daang tanikala ng pagkakabit at pagnanasa.

Verse 134

षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च ॥ सोमलोकेषु मोदन्ते क्षुत्तृड्भ्यां च विवर्जिताः

Sa loob ng animnapung libong taon at dagdag pang animnapung daang taon, sila’y nagagalak sa mga daigdig ni Soma, na walang gutom at uhaw.

Verse 135

पुनश्चान्यत्प्रवक्ष्यामि पितृयज्ञेषु सुन्दरी ॥ दद्याद्वै ब्राह्मणमुखे नाग्नौ तु जुहुयात्क्वचित्

Muli, O marikit, ipaliliwanag ko ang isa pang bagay hinggil sa mga handog sa mga ninuno: tunay na dapat ibigay sa bibig (sa katauhan) ng isang brāhmaṇa; ngunit kailanman ay huwag ihain sa apoy.

Verse 136

दृष्ट्वा पितामहं देवं प्रणम्य सहसा क्षितौ ॥ अत्रिपुत्रेण सोमेन भाषितो वै पितामहः

Nang makita ang banal na Pitāmaha, agad siyang nagpatirapa sa lupa; at si Pitāmaha ay tunay na kinausap ni Soma, ang anak ni Atri.

Verse 137

ब्राह्मणानां हितार्थाय निर्मिता विष्णुमायया ॥ तर्पिताः पितृयज्ञेषु पितरोऽजीर्णपीडिताः

Para sa kapakanan ng mga brāhmaṇa, ito’y nilikha sa pamamagitan ng māyā ni Viṣṇu; sa mga ritwal para sa mga ninuno, ang mga Pitṛ ay nasisiyahan—lalo na kapag sila’y pinahihirapan ng hindi pagkatunaw ng pagkain.

Verse 138

एवं तु प्रथमं श्राद्धं दद्यादग्नेरवसुन्धरे ॥ उद्दिश्य च पितॄन्देवी तर्पयित्वा द्विजातयः

Kaya, O Vasundharā, ang unang śrāddha ay dapat ihandog sa ganitong paraan, hiwalay sa paghahandog sa apoy; at, O diyosa, matapos tukuyin ang mga ninuno at magsagawa ng tarpaṇa, ang mga dvija ay magpatuloy.