Adhyaya 189
Varaha PuranaAdhyaya 18960 Shlokas

Adhyaya 189: Section on the Origin and Procedure of Piṇḍa-Rites (Funerary Offerings) and Donor–Recipient Purification

Piṇḍakalpotpatti-prakaraṇa

Ritual-Manual and Ethical-Discourse

Tinanong ni Pṛthivī si Varāha tungkol sa suliraning pang-ritwal at pang-etika sa śrāddha: ano ang mangyayari kapag ang mga brāhmaṇa ay tumanggap at kumain ng preta-bhojya (pagkaing para sa yumao), at paano ito lilinisin; at paano mapangangalagaan ang nag-aalay kung ang tumatanggap ay hindi karapat-dapat sa ritwal o asal. Itinuro ni Varāha ang sunod-sunod na pag-aalis-sala at paglilinis ng katawan—pag-aayuno, mga tungkulin sa sandhyā, agni-tarpaṇa, tila-homa, pagligo sa ilog, at pañcagavya—kasunod ang pagwiwisik sa tahanan at mga handog sa mga diyos at nilalang, na nagtatapos sa pagdodonasyon ng isang baka. Ipinaliwanag niya na ang pagpili ng tatanggap ay bahagi ng kaayusang moral: ang di-wastong tatanggap (kuṇḍa/golaka) ay nagpapawalang-bisa sa handog at nakapipinsala sa kapakanan ng mga ninuno. Isinalaysay ang halimbawa ni Haring Medhātithi sa Avantī, kung paanong ang maling tatanggap sa śrāddha ay gumulo sa kaginhawahan ng mga ninuno hanggang maituwid sa maingat na pagpili at pagpapakain sa karapat-dapat na brāhmaṇa, na muling nagpanumbalik ng balanse sa lipunan at sa kaayusang ritwal na sinusuportahan ng Daigdig.

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

piṇḍa and śrāddha procedurepreta-bhojya and ritual impurityprāyaścitta (expiation) through fasting, homa, and bathingpañcagavya and madhuparka as purification mediarecipient-eligibility (pātra/apātra) ethicskuṇḍa and golaka as disqualifying recipient typesancestral welfare linked to correct ritual economyEarth-centered social order (Pṛthivī as moral witness)

Shlokas in Adhyaya 189

Verse 1

अथ पिण्डकल्पोत्पत्तिप्रकरणम्॥ धरन्युवाच॥ श्रुतं श्राद्धं यथावृत्तं शौचाशौचांश्च सर्वशः॥ चतुर्णामपि वर्णानां प्रेतभोज्यं यथाविधि॥

Ngayon, ang kabanata tungkol sa paglitaw ng pamamaraan ng piṇḍa. Sinabi ng Daigdig: “Narinig ko ang śrāddha ayon sa kaugalian, at ang mga usapin ng kadalisayan at di-kadalisayan sa lahat ng paraan, at pati ang pagkaing itinakda para sa mga yumao para sa apat na varṇa, ayon sa tuntunin.”

Verse 2

उत्पन्नं संशयं मेऽद्य भगवन् वक्तुमर्हसि॥ चातुर्वर्ण्येषु सर्वेषु दद्याद्दानं द्विजोत्तमे॥

“May sumibol na pag-aalinlangan sa akin ngayon, O Mapalad; nararapat Mong ipaliwanag. Sa lahat ng apat na varṇa, kanino dapat ibigay ang handog, O pinakadakila sa mga dalawang-ulit-na-isinilang?”

Verse 3

प्रतिगृह्णन्ति ये तत्र प्रेतभागं विशेषतः ॥ अनिष्टं गर्हितं तत्र प्रेतेन सह भोजनम्

Yaong tumatanggap doon—lalo na—ng bahaging iniaalay sa yumao (preta), ay nakikibahagi sa pagkain na itinuturing na di-kanais-nais at sinisisi, na wari’y kumakain na kasama ang yumao.

Verse 4

भुक्त्वा तेषां द्विजो देव मुच्यते केन कर्मणा ॥ कथं ते तारयिष्यन्ति दातारं पुरुषोत्तम

“Pagkakain niyon, sa anong gawa, O Deva, napapalaya ang isang brāhmaṇa mula sa kasalanan? At paano nila maililigtas ang nagkaloob, O Puruṣottama?”

Verse 5

प्रणयात् स्त्रीस्वभावेन पृच्छामि त्वां जनार्दन ॥ एवमुक्तोऽपि भूम्या असौ शङ्खदुन्दुभिनिःस्वनः

“Dahil sa pagmamahal, at ayon sa likas na ugali ng babae, nagtatanong ako sa iyo, O Janārdana.” Bagaman gayon ang sinabi ng Daigdig, siya—na umuugong na tila tunog ng kabibe at dundubhi—ay naghanda nang sumagot.

Verse 6

वराहरूपी भगवान् प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ साधु भूमे वरारोहे यन्मां त्वं परिपृच्छसि

Ang Mapalad na Panginoon, na nasa anyong Varāha, ay sumagot kay Vasundharā: “Mabuti ang iyong sinabi, O Lupa, ikaw na may marikit na balakang, sapagkat itinatanong mo ito sa akin.”

Verse 7

कथयिष्यामि ते देवि तारयन्ति यथा द्विजाः ॥ भुक्त्वा तु प्रेतभोज्यानि ब्राह्मणो ज्ञानदुर्बलः

“Sasabihin ko sa iyo, O Diyosa, kung paano nagdudulot ng pagtawid at pagliligtas ang mga dalawang-beses-isinilang. Ngunit kung ang isang brāhmaṇa—mahina sa wastong pag-unawa—ay kumain ng pagkaing laan sa mga yumao (preta),”

Verse 8

विशोधनार्थं देहस्य उपवासं तु कारयेत् ॥ अहोरात्रोषितो भूत्वा विप्रो ज्ञानेन संयुतः

Upang luminis ang katawan, dapat siyang magsagawa ng pag-aayuno. Matapos manatiling nagpipigil sa loob ng isang araw at isang gabi, ang brāhmaṇa—na may taglay na kaalaman—ay magpapatuloy pa.

Verse 9

पूर्वसन्ध्यां विनिर्वर्त्य कृत्वा चैवाग्नितर्पणम् ॥ तिलोहोमं प्रकुर्वीत शान्तिमङ्गलपाठकः

Matapos ganapin ang pang-umagang sandhyā at magsagawa rin ng mga handog na pampasiyahan sa apoy, dapat niyang isagawa ang tila-homa, habang binibigkas ang mga panalanging pampayapa at mapalad.

Verse 10

औदुम्बरे च पात्रे च कृत्वा शान्त्युदकानि च ॥ प्रोक्षयेच्च गृहं सर्वं यत्रातिष्ठत्स्वयं द्विजः

At matapos ihanda ang mga tubig na pampayapa sa isang sisidlang yari sa udumbara (puno ng igos), dapat niyang wisikan ang buong bahay—yaong tinuluyan mismo ng brāhmaṇa.

Verse 11

देवाश्चाग्निमुखाः सर्वे तर्पयित्वा विभागशः ॥ भूतानां च बलिं दद्याद् ब्राह्मणेभ्यश्च भोजनम्

Matapos bigyang-kasiyahan ang lahat ng mga diyos—na ang ‘bibig’ ay ang apoy—ayon sa nararapat na bahagi, dapat din siyang maghandog ng bali sa mga nilalang at magbigay ng pagkain sa mga brāhmaṇa.

Verse 12

एका गास्तु प्रदातव्या पापक्शयकरी तदा ॥ एवं तु कुरुते यश्च स याति परमां गतिम्

Pagkatapos, isang baka ang dapat ibigay bilang kaloob—isang gawaing nagpapahupa ng kasalanan. Ang sinumang kumikilos nang ganito ay nakaaabot sa pinakamataas na kalagayan.

Verse 13

प्रेतान्ने चोदरस्थे तु कालधर्ममुपागतः ॥ आकल्पं नरके घोरं वसमानः सुदुःखितः ॥

Kapag ang pagkaing handog sa mga yumao ay nasa loob ng tiyan, ang tao’y dumarating sa batas ng Kamatayan sa takdang panahon; nananahan siya sa kakila-kilabot na impiyerno hanggang sa isang kalpa, labis na nagdurusa.

Verse 14

प्राप्नोति राक्षसत्वं वै ततो मुच्येत किल्बिषात् ॥ प्रायश्चित्तं तु कर्त्तव्यं दातृभोक्तृसुखावहम् ॥

Tunay na nakakamit niya ang kalagayan ng isang rākṣasa; pagkaraan nito, maaari siyang mapalaya sa kasalanan. Ngunit dapat isagawa ang prāyaścitta (pagbabayad-sala), na nagdudulot ng kagalingan sa kapwa nagbibigay at tumatanggap/kumakain.

Verse 15

गोहस्त्यश्वधनादीनि सागरान्तानि माधवि ॥ प्रतिगृह्णन्ति ये विप्रा मन्त्रेण विधिपूर्वकम् ॥

O Mādhavī, yaong mga brāhmaṇa na tumatanggap ng mga kaloob—mga baka, elepante, kabayo, kayamanan, at iba pa, maging mga handog na umaabot sa lupang napapaligiran ng karagatan—ay tumatanggap nito na may mga mantra at ayon sa itinakdang pamamaraan.

Verse 16

प्रायश्चित्तं चरेद्यस्तु स तारयति निश्चितम् । द्विजो ज्ञानॆन सम्पन्नो वेदाभ्यासरतः सदा ॥

Ngunit ang nagsasagawa ng prāyaścitta (pagbabayad-sala), siya’y tiyak na nagliligtas. Ang isang dvija (dalawang-ulit na isinilang) na puspos ng kaalaman at laging nakatuon sa pag-aaral ng Veda ang tinutukoy bilang gayong tagapagligtas.

Verse 17

स तारयति चात्मानं दातारं नैव संशयः ॥ ब्राह्मणो नावमन्तव्यस्त्रिभिर्वर्णैर्धराधरे ॥

Inililigtas niya kapwa ang sarili at ang nagbibigay—walang pag-aalinlangan dito. Ang brāhmaṇa ay hindi dapat hamakin ng tatlong varṇa, O tagapagdala ng daigdig.

Verse 18

दैवे च जन्मनक्षत्रे श्राद्धकाले च पर्वसु ॥ प्रेतकार्येषु सर्वेषु परीक्ष्य निपुणं द्विजम् ॥

Sa mga ritwal para sa mga diyos, sa mga pagtalima sa kapanganakang bituin (janma-nakṣatra), sa panahon ng śrāddha at sa mga kapistahan—sa lahat ng gawaing ukol sa mga yumao—dapat munang siyasatin at piliin ang isang bihasa at karapat-dapat na dvija (dalawang-ulit na isinilang) na pari.

Verse 19

क्षमायुक्तं च शास्त्रज्ञमहिंसायां रतं तथा ॥ एभिर्गुणैस्तु संयुक्तं ब्राह्मणं प्राप्य सत्वरः ॥

Kapag agad na nakatagpo ng isang brāhmaṇa na may pagpapasensya, dalubhasa sa mga śāstra, at nakatuon sa ahiṃsā (di-panliligalig)—na taglay ang mga katangiang ito—dapat magpatuloy nang ayon sa nararapat.

Verse 20

दद्याद्दानानि विप्राय स वै तारयितुं क्षमः ॥ कुण्डगोलेषु यद्दत्तं निष्फलं तत्तु जायते ॥

Dapat magbigay ng mga handog sa isang brāhmaṇa; siya nga ay may kakayahang maghatid ng pagtawid at pagliligtas. Ngunit ang ibinigay sa isang kuṇḍa o gola ay nagiging walang bunga.

Verse 21

कुण्डगोलं प्रतिग्राही दातारं चाप्यधो नयेत् ॥ पित्र्ये कर्मणि चैकेन तु कुण्डं वा गोलकं तथा ॥

Ang tumatanggap na isang kuṇḍa o gola ay ibinabagsak din ang nagkakaloob. At sa mga ritwal para sa mga ninuno, kahit iisa lamang na gayong kuṇḍa o golaka ang masangkot, gayon din ang pagsira sa bisa ng gawain.

Verse 22

दृष्ट्वा तं पितरो यान्ति निराशा निरयं द्रुतम् ॥ दैवे कर्मणि चैवं तु तेषां दत्तं सुनिष्फलम् ॥

Pagkakita ng gayong tao, ang mga ninuno ay umaalis na walang pag-asa at mabilis na tumutungo sa dako ng pagdurusa; gayon din, sa mga ritwal para sa mga diyos, ang ibinigay sa gayong paraan ay lubos na nagiging walang bunga para sa kanila.

Verse 23

तस्माद्दानं न दातव्यमपात्राय यशस्विनि ॥ अत्रार्थे यत्पुरा वृत्तं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

Kaya, O marangal na isa, huwag magbigay ng handog sa hindi karapat-dapat na tatanggap. Sa bagay na ito, O Vasundharā, pakinggan mo ang nangyari noong unang panahon bilang halimbawa.

Verse 24

अवन्तीविषये कश्चिद्राजा ह्यत्यन्तधार्मिकः ॥ नाम्ना मेधातिथिश्चैव मनुवंशविवर्धनः ॥

Sa lupain ng Avantī ay may isang hari na lubhang masunurin sa dharma; ang pangalan niya’y Medhātithi, tagapagpalago ng angkan ni Manu.

Verse 25

राज्ञः पुरोहितश्चासीच्छन्द्रशर्मा द्विजोत्तमः ॥ आत्रेयगोत्रे चोत्पन्नो वेदवादरतः सदा ॥

Ang punong pari ng hari ay si Candrasarmā, isang dakilang brahmin; isinilang sa angkang Ātreya at laging nakatuon sa pag-aaral at pagpapahayag ng Veda.

Verse 26

स राजा ब्राह्मणेभ्यश्च गा ददाति दिने दिने ॥ शतं दत्त्वा विधानॆन पृष्ठाद्भुङ्क्ते नराधिपः ॥

Ang haring iyon ay araw-araw na nagkakaloob ng mga baka sa mga brahmin; matapos maghandog ng sandaang baka ayon sa itinakdang ritwal, saka lamang kakain ang pinuno ng mga tao.

Verse 27

गते बहुतिथे काले राज्ञो मेधातिथेः पितुः ॥ श्राद्धस्य दिवसः प्राप्तो वैशाखे वरवर्णिनि ॥ विप्रानाह्वापयामास पितुर्वै श्राद्धकारणात् ॥

Pagkaraan ng mahabang panahon, dumating ang araw ng śrāddha para sa ama ni Haring Medhātithi—sa buwan ng Vaiśākha, O maputing-kutis na giliw. Dahil sa pagsasagawa ng śrāddha ng kanyang ama, ipinatawag niya ang mga brahmin.

Verse 28

श्राद्धं कृत्वा तु विधिवत्पिण्डान्निर्वाप्य यत्नतः ॥ श्राद्धसंकल्पितं चान्नं विप्रेभ्यः प्रददौ बहु ॥

Matapos isagawa nang ayon sa tuntunin ang śrāddha at maingat na ihandog ang mga piṇḍa, nagbigay siya nang sagana sa mga brāhmaṇa ng pagkaing itinalaga sa layunin ng śrāddha.

Verse 29

तन्मध्ये ब्राह्मणः कश्चिद्गोलकोऽवस्थितस्तदा ॥ श्राद्धे संकल्पितं चान्नं तस्मै दत्तं विधानतः ॥

Sa gitna nila noon ay may isang brāhmaṇa na tinatawag na golaka; sa kanya, ayon sa wastong paraan, ibinigay ang pagkaing inilaan para sa śrāddha.

Verse 30

तेनैव श्राद्धदोषेण राज्ञस्तु पितरस्तदा ॥ स्वर्गाद्भ्रष्टावलम्बन्ते वने कण्टकसंयुते ॥

Dahil sa mismong pagkukulang na iyon sa śrāddha, ang mga ninuno ng hari noon ay nahulog mula sa langit at napilitang kumapit sa isang gubat na puno ng tinik.

Verse 31

क्षुत्पिपासार्दिता नित्यं क्रन्दन्ते च पुनः पुनः ॥ कदाचिद्दैवयोगेन राजा मेधातिथिः स्वयम् ॥

Laging pinahihirapan ng gutom at uhaw, sila’y umiiyak nang paulit-ulit. Minsan, dahil sa isang pagkakataong itinakda ng kapalaran, dumating doon ang Haring Medhātithi mismo.

Verse 32

मृगयार्थं गतस्तत्र द्वित्रैः परिजनैर्वृतः ॥ तत्रावलम्बतो दृष्ट्वा तानपृच्छद्द्विजप्रियः ॥

Nagtungo siya roon upang mangaso, na may kasamang dalawa o tatlong tagapaglingkod. Nang makita niyang naroon sila, nakasabit at naghihirap, tinanong sila ng hari na may paggalang sa mga dvija.

Verse 33

के भवन्तोऽत्र सम्प्राप्ता दशामेतां सुदुःखिताः ॥ केन कर्मविपाकेन भवन्तः कथयन्तु मे ॥

“Sino kayo na naparito rito, nalugmok sa gayong matinding dalamhati? Sa anong paghinog ng karma ito naganap? Isalaysay ninyo sa akin.”

Verse 34

पितर ऊचुः ॥ अस्मद्वंशकरो नित्यं नाम्ना मेधातिथिः प्रभुः ॥ वयं तस्यैव पितरो नरकं गन्तुमुद्यताः ॥

Sinabi ng mga ninuno: “May isang panginoon na nagngangalang Medhātithi, na laging nagpapatuloy ng aming angkan. Kami nga ang kanyang mga ama, at kami’y nakahandang tumungo sa impiyerno.”

Verse 35

तेषां तु वचनं श्रुत्वा राजा दुःखसमन्वितः ॥ उवाच तान्पितॄन्सर्वान्सान्त्वपूर्वमिदं वचः ॥

Nang marinig ang kanilang mga salita, ang hari—napuspos ng dalamhati—ay nagsalita sa lahat ng mga ninuno, sa paraang nakaaaliw, at sinabi ito:

Verse 36

मेधातिथिरुवाच ॥ मेधातिथिरहं नाम्ना भवन्तः पितरो मम ॥ केन वै कर्मदोषेण निरयं गन्तुमुद्यताः ॥

Sinabi ni Medhātithi: “Ako ang tinatawag na Medhātithi, at kayo ang aking mga ama. Sa anong kamalian ng gawa kayo magtutungo sa Niraya, ang dako ng kaparusahan?”

Verse 37

तत्र दुःखं महद्भुक्त्वा पुनर्गच्छामहे दिवम् ॥ पुत्र त्वं चैव दाता च सर्वलोकहिते रतः ॥

“Matapos danasin doon ang napakalaking pagdurusa, muli kaming babalik sa makalangit na daigdig. At ikaw, anak, ay isang mapagkaloob, nakatuon sa kapakanan ng lahat ng nilalang.”

Verse 38

असंख्यातास्त्वया दत्ता गावः सुबहुदक्षिणाः ॥ तेन पुण्येन गच्छामः स्वर्गं ह्यतिसुखप्रदम् ॥

Hindi mabilang na mga baka, kalakip ang saganang dakṣiṇā para sa mga pari, ang iyong naipagkaloob. Sa bisa ng gayong kabutihang-loob, kami’y patutungo sa langit na nagbibigay ng dakilang kaligayahan.

Verse 39

तत्र चान्नं न विद्येत येन तृप्तिर्भविष्यति ॥ पुनः श्राद्धं त्वया कार्यं पितॄणां तृप्तिदायकम् ॥

Ngunit doon ay walang pagkain na magdudulot ng pagkabusog. Kaya muli kang dapat magsagawa ng Śrāddha, yaong nagbibigay-kasiyahan sa mga ninuno.

Verse 40

तेषां तु वचनं श्रुत्वा मेधातिथिरगाद्गृहम् ॥ आहूय चन्द्रशर्माणं गुरुं वचनमब्रवीत् ॥

Pagkarinig sa kanilang mga salita, umuwi si Medhātithi. Ipinatawag niya ang kanyang guro na si Candraśarmā at sinabi ang mga salitang ito.

Verse 41

इत्युक्तमात्रे वचने चन्द्रशर्मा पुरोहितः ॥ आहूतवान्द्विजान्सर्वान्वेदपाठकृतश्रमान् ॥

Pagkasabi pa lamang ng mga salitang ito, si Candraśarmā na purohita ay ipinatawag ang lahat ng mga dvija—yaong nagsikap sa pagbigkas ng Veda.

Verse 42

साधून्क्षान्तान्कुलीनांश्च सुशीलान्मानवर्जितान् ॥ राज्ञा तु कारयामास श्राद्धं विधिविदां वरः ॥

Ipinagawa niya sa hari ang Śrāddha, na gumagamit ng mabubuting tao—matiisin, marangal ang angkan, maayos ang asal, at walang pagmamataas—siya, na pinakadakila sa mga nakaaalam ng wastong ritwal.

Verse 43

कृते श्राद्धे ततः पश्चात्पिण्डान्निर्वाप्य यत्नतः ॥ ब्राह्मणान्भोजयामास दक्षिणाभिः प्रपूज्य च ॥

Matapos maisagawa ang śrāddha, saka niya maingat na inilatag ang mga handog na piṇḍa; at pinakain niya ang mga brāhmaṇa, na pinarangalan pa ng mga kaloob (dakṣiṇā).

Verse 44

मेधातिथिरुवाच ॥ चन्द्रशर्मन् पुनः श्राद्धं करिष्ये पितुरद्य वै ॥ आहूयन्तां द्विजाः सर्वे कुण्डगोलकवर्जिताः ॥

Sinabi ni Medhātithi: “Candraśarman, ngayon nga ay muli kong isasagawa ang śrāddha para sa aking ama. Anyayahan ang lahat ng mga dvija, maliban sa tinatawag na kuṇḍa at golaka.”

Verse 45

पश्चाद्विसर्जयामास स्वयं तु बुभुजे नृपः ॥ भुक्त्वा पुनर्वनं गत्वा दृष्टवांश्च स्वकान्पितॄन् ॥

Pagkaraan ay pinauwi niya ang mga panauhin; at ang hari mismo ay kumain. Pagkakain, muli siyang nagtungo sa gubat at nasilayan ang sarili niyang mga ninuno.

Verse 46

ऊचुर्विनयसंपन्नाः प्रीतिपूर्वमिदं वचः ॥ स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामः स्वर्गलोकं प्रति प्रभो ॥

Sila, na may ganap na paggalang, ay nagsalita nang may pagmamahal: “Nawa’y maging mapalad ka. Kami’y yayaon patungo sa daigdig ng langit, O panginoon.”

Verse 47

तयोर् दत्तं तु यच्छ्राद्धं निष्फलं तत्स्मृतं बुधैः ॥ दैवे कर्मणि दिव्ये च ब्राह्मणो नैव लभ्यते ॥

Ngunit ang śrāddha na inihahandog sa dalawang uri na iyon ay itinuturing ng mga pantas na walang bunga; sapagkat sa mga ritwal para sa mga diyos at sa mga banal na gawain, hindi nakakamit ang nararapat na brāhmaṇa bilang tatanggap.

Verse 48

सङ्कल्पयित्वा चान्नं तु गोभ्यो देयं यथाविधि ॥ गवामभावे नद्यां वा क्षिपेदन्नं प्रयत्नतः ॥

Matapos italaga sa isip ang pagkain, ito’y dapat ihandog sa mga baka ayon sa wastong tuntunin; kung walang baka, maingat na ihulog ang pagkain sa ilog.

Verse 49

अपात्राय न दातव्यं नास्तिकाय गुरुद्रुहे ॥ गोलकाय न दातव्यं कुण्डाय च विशेषतः ॥

Huwag magbigay sa di-karapat-dapat na tatanggap, ni sa tumatanggi sa pananampalataya, ni sa nananakit sa guro. Huwag magbigay sa golaka, at lalo na sa kuṇḍa.

Verse 50

इत्युक्त्वा पितरः सर्वे गताः स्वर्गाय भामिनि ॥ मेधातिथिरपि प्रायात्स्वपुरं ब्राह्मणैर्वृतः ॥

Pagkasabi nito, ang lahat ng mga ninuno ay nagtungo sa langit, O marikit. Si Medhātithi man ay naglakbay patungo sa sariling lungsod, napalilibutan ng mga brāhmaṇa.

Verse 51

यदुक्तं पितृभिः सर्वं तच्छकार मुदायुतः ॥ तस्मात्ते कथितं देवि एकोऽपि ब्राह्मणोत्तमः ॥

Lahat ng sinabi ng mga ninuno ay kanyang isinagawa, puspos ng kagalakan. Kaya, O diyosa, ito ang naipahayag sa iyo: kahit iisang dakilang brāhmaṇa ay may bigat na pasya.

Verse 52

संतारयति दुर्गेभ्यो विषमेभ्यो न संशयः ॥ एकोऽपि तारितुं शक्तो यथा नावा महज्जलम् ॥

Inililigtas niya ang iba mula sa mga panganib at mahihirap na daan—walang alinlangan. Kahit mag-isa, may kakayahang magpatawid, gaya ng bangkang tumatawid sa malawak na tubig.

Verse 53

तस्माद्दानं प्रदातव्यं ब्राह्मणाय वसुन्धरे ॥ देवासुरमनुष्याणां गन्धर्वोरगरक्षसाम्

Kaya, O Vasundharā (Daigdig), nararapat magbigay ng handog sa isang brāhmaṇa—isang kaugaliang pinanghahawakan ng mga deva, asura, tao, gandharva, nāga, at rākṣasa.

Verse 54

इदानीं च त्वया कार्यमस्मद्धितमनुत्तमम् ॥ गोलकाय न दातव्यं दैवं पित्र्यमथापि वा

At ngayon, gawin mo ang lubhang kapaki-pakinabang para sa amin: ang alay—para man sa mga deva o sa mga ninuno—ay hindi dapat ibigay sa isang ‘golaka’.

Verse 55

प्राक्स्रोतसं नदीं गत्वा स्नानं कृत्वा विधानतः ॥ पञ्चगव्यं ततः पीत्वा मधुपर्केण संयुतम्

Pumunta siya sa isang ilog na dumadaloy pa-silangan at naligo ayon sa tuntunin; pagkatapos ay uminom siya ng pañcagavya na hinaluan ng madhuparka.

Verse 56

वेदविद्याव्रतस्नातं बहुधर्मनिरन्तरम् ॥ शीलयुक्तं सुसन्तुष्टं धर्मज्ञं सत्यवादिनम्

Yaong nalinis at naging ganap sa Veda, kaalaman, at mga panata; matatag sa maraming dharmic na pagsasagawa; may mabuting asal, lubos na nasisiyahan, nakaaalam ng dharma, at nagsasalita ng katotohanan.

Verse 57

आगतान्ब्राह्मणान्दृष्ट्वा मेधातिथिरकल्मषः ॥ विप्रान्नत्वा गुरुं चैव श्राद्धारम्भमथाकरोत्

Nang makita ang mga brāhmaṇa na dumating, si Medhātithi—walang dungis—ay yumukod sa mga vipra at gayundin sa kanyang guro, at saka sinimulan ang śrāddha.

Verse 58

पितर ऊचुः ॥ श्राद्धं संकल्पितं चान्नं दत्तं तद्गोलकाय वै ॥ तेनैव कर्मदोषेण नरकं गन्तुमुद्यताः

Sinabi ng mga Ninuno: “Ang śrāddha ay naitalaga nang wasto, at ang pagkain ay naibigay—ngunit tunay na naibigay iyon sa isang golaka. Dahil sa mismong kamaliang iyon sa gawa, kami’y nakahandang mapasa-impiyerno.”

Verse 59

हृष्टान्पुष्टान्बलैर्युक्तान्राजा तु मुमुदे भृशम् ॥ दृष्ट्वा तु पितरश्चैव राजानं पितृवत्सलम्

Nang makita silang masaya, busog at malakas, labis na nagalak ang hari; at ang mga Ninuno rin, nang makita ang haring mapagmahal sa mga pitṛ, ay tumugon nang naaayon.

Verse 60

सर्वे श्राद्धं करिष्यन्ति निमिप्रभृतयो धरे ॥ मासे मासे च वै पश्चात्पितृपक्षे तपोधनाः

O Dhārā (Daigdig), lahat—mula kay Nimi at iba pa—ay magsasagawa ng śrāddha; at pagkaraan, buwan-buwan, at gayundin sa Pitṛpakṣa, ang mga may-yamang asetikong pagsisikap (tapodhana) ay gagawa nito.

Frequently Asked Questions

The text instructs that śrāddha efficacy depends on both correct ritual procedure and ethical recipient selection: consumption of preta-bhojya requires formal purification, and gifts given to unfit recipients (apātra, especially kuṇḍa/golaka) become fruitless and may destabilize ancestral welfare. The chapter frames ritual giving as a regulated social ecology that must be maintained to preserve intergenerational order sustained by Pṛthivī.

The narrative mentions śrāddha timing in relation to daiva-kāla, janma-nakṣatra, śrāddha-kāla, and parvan days; it also references performance in Vaiśākha for the exemplar story, and notes recurring observance “māse māse” and specifically during pitṛ-pakṣa.

Through Pṛthivī’s inquiry and Varāha’s response, the chapter links human ritual conduct to a broader terrestrial order: river bathing, controlled offerings, and regulated distribution of food and gifts are presented as practices that align society with a stable, Earth-supported moral economy. Improper giving is portrayed as producing disorder (ancestral distress in a forest), while corrected practice restores equilibrium.

The chapter references King Medhātithi, described as a highly dhārmika ruler of Avantī-viṣaya and connected to the Manu-vaṃśa; it also names his purohita Candrāśarman of the Ātreya-gotra. These figures serve as exemplars for governance, priestly authority, and the social regulation of śrāddha.