Adhyaya 184
Varaha PuranaAdhyaya 18423 Shlokas

Adhyaya 184: Installation of a Copper Icon (Tāmrārcā) and Its Consecratory Worship

Tāmrārcāsthāpanam

Ritual-Manual (Pratiṣṭhā and Pūjā Procedure)

Sa pagtuturo ni Varāha kay Pṛthivī, inilalahad ang sunod-sunod na ritwal ng pratiṣṭhā para sa tansong imahen ng Diyos. Ipinag-uutos ang paglikha ng maningning at wastong proporsiyong anyo, pagdadala sa lugar ng pagsamba, pagharap nito sa hilaga, at adhivāsana sa mapalad na nakṣatra. Pinaliliguan ang imahen ng tubig na may pabango at pañcagavya, kasabay ng mga mantra ng pag-anyaya upang manahan ang Diyos kasama ng pañcabhūta. Pagkaraan ng magdamag, muling paglilinis at pagligo sa pagsikat ng araw, may pagbigkas ng Veda, maṅgala na ayos sa maṇḍapa, pormal na pag-upo at pūjā. Kasama sa handog ang kasuotan, insenso, ilawan, naivedya, at śānti-pāṭha para sa kapayapaan ng lipunan. Binibigyang-diin ang paggalang sa guru at pagpapakain sa mga brāhmaṇa, na nagdudulot ng dakilang puṇya at pag-angat ng angkan.

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

tāmrārcā-pratiṣṭhā (installation of a copper icon)adhivāsana (pre-consecration rite)pañcagavya (fivefold bovine mixture) and sarvagandha-jala (perfumed water)pañcabhūta-invocation (earth, water, fire, wind, space symbolism)śānti-pāṭha (peace recitation for polity and society)guru-pūjā and brāhmaṇa-bhojana (ritual economy and social obligation)puṇya-phala logic (merit via ritual droplets and bathing)

Shlokas in Adhyaya 184

Verse 1

अथ ताम्रार्चास्थापनम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ ताम्रेण प्रतिमां कृत्वा सुरूपां चैव भास्वराम् ॥ उचितेनोपचारेण वेश्ममध्यमुपानयेत्

Ngayon, ang paglalagak ng imaheng tanso. Sinabi ni Śrī Varāha: Pagkaraang gumawa ng anyong tanso na maayos ang hubog at maningning, dalhin ito sa gitna ng bahay na may angkop na pag-aalay at ritwal na paglingap.

Verse 2

ततो वेश्मन्युपागम्य स्थापयित्वा उदङ्मुखः ॥ चित्रायां चैव नक्षत्रे कुर्याच्चैवाधिवासनम्

Pagkatapos, pagpasok sa bahay at maitatag ito habang nakaharap sa hilaga, isagawa ang pagpapabanal na adhivāsana kapag ang nakṣatra (bahay-buwan) ay Citrā.

Verse 3

जलं च सर्वगन्धेन पञ्चगव्येन मिश्रितम् ॥ स्नापयेच्च ततो मां वै इमं मन्त्रमुदाहरेत्

At kumuha ng tubig na hinaluan ng lahat ng mababangong sangkap at ng pañcagavya; pagkatapos ay paliguan ako nito, at bigkasin ang mantrang ito.

Verse 4

मन्त्रः— योऽसौ भवान्तिष्ठति सारभूतः त्वं ताम्रके तिष्ठसि नेत्रभूतः ॥ आगच्छ मूर्तौ सह पञ्चभूतैर्मया च पात्रैः सह विश्वधामन्

Mantra: “Ikaw na tunay na nananatili bilang pinakadiwa—sa anyong tanso ikaw ay nananatili bilang ‘mata,’ ang nagbibigay-buhay na presensya. Halika sa anyo kasama ang limang elemento, O tahanan ng sansinukob, kasama ko at kasama ng mga sisidlang ito.”

Verse 5

अनेनैव तु मन्त्रेण स्थापयित्वा यशस्विनि ॥ पूर्वन्यायेन कर्तव्यमधिवासनपूजनम्

Sa pamamagitan ng mantrang ito rin, matapos maitatag ang (imahen), O marangal at tanyag na isa, isagawa ang adhivāsana at pagsamba ayon sa naunang pamamaraan.

Verse 6

व्यतीतायां च शर्वर्यामुदिते च दिवाकरे ॥ ऋचा शुद्धिं विधायाथ स्नापयेन्मन्त्रपूर्वकम् ॥

Kapag lumipas na ang gabi at sumikat ang araw, matapos isagawa ang paglilinis sa pamamagitan ng isang ṛc (taludtod Veda), saka dapat paliguan (ang diyos o paglalagyan) ayon sa mga itinakdang mantra.

Verse 7

ब्राह्मणा वेदपाठांश्च कुर्युस्तत्र समागताः ॥ बहूनि मङ्गलान्यत्र मण्डपे स्थापयेत्ततः ॥

Doon, ang mga nagtipong brāhmaṇa ay magsagawa ng pagbigkas ng Veda; pagkatapos, ilagay ang maraming mapalad na bagay sa loob ng maṇḍapa (pabilyon).

Verse 8

सुगन्धद्रव्यसंयुक्तं जलं चादाय पूजकः ॥ ततो मे स्नपनं कार्यमिमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

Kumuha ang tagapagpūjā ng tubig na hinaluan ng mababangong sangkap; pagkatapos ay isagawa ang aking ritwal na pagpapaligo, at bigkasin ang mantrang ito.

Verse 9

मन्त्रः— ॐ योऽसौ भवान्सर्ववरः प्रभुश्च मायाबलो योगबलप्रधानः ॥ आगच्छ शीघ्रं च मम प्रियाय सन्तिष्ठ ताम्रेष्वपि लोकनाथ ॥

Mantra: Oṁ. Ikaw na tagapagkaloob ng lahat ng biyaya at ang Panginoon—makapangyarihan sa māyā, pinakadakila sa lakas ng yoga—dumating ka agad para sa aking minamahal na ritwal; manahan ka maging sa mga sisidlang tanso, O Panginoon ng daigdig.

Verse 10

मन्त्रेणानेन मां स्थाप्य गन्धपुष्पादिदीपकैः ॥

Matapos akong maitatag sa pamamagitan ng mantrang ito, (sambahin) sa pamamagitan ng pabango, mga bulaklak, mga ilawan, at iba pang kaugnay na handog.

Verse 11

स्थापनामन्त्रः— ॐ प्रकाशप्रकाश जगत्प्रकाश विज्ञानमयानन्दमय त्रैलोक्यनाथात्रागच्छ इह सन्तिष्ठतां भवान्पुरुषोत्तम मामव इति ॥ अनेन स्थापनां कृत्वा मम शास्त्रानुसारतः ॥ शुक्लवस्त्रं समादाय इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

Mantrang Sthāpana: Oṁ. O Liwanag ng liwanag, tanglaw ng sanlibutan, binubuo ng kaalaman at kaligayahan, Panginoon ng tatlong daigdig—pumarito; manahan ka rito. O Puruṣottama, ingatan mo ako—ganito. Matapos isagawa ang pagtatatag ayon sa aking śāstra, kumuha ng puting kasuotan at bigkasin ang mantrang ito.

Verse 12

मन्त्रः— ॐ शुद्धस्त्वमात्मा पुरुषः पुराणो जगत्सु तत्त्वं सुरलोकनाथ ॥ वस्त्राणि गृह्णीष्व मम प्रियाणि नमोऽस्तु तस्मै पुरुषोत्तमाय ॥

Mantra: Oṁ. Ikaw ang dalisay na Ātman, ang sinaunang Puruṣa; ang tunay na prinsipyo sa mga daigdig, O Panginoon ng makalangit na kaharian. Tanggapin mo ang mga kasuotang ito na mahal sa akin; pagpupugay sa Kanya, sa Puruṣottama.

Verse 13

वस्त्रैर्विभूषितं कृत्वा मम कर्मपरायणः ॥ यथान्यायेन मे शीघ्रमर्चनं तत्र कारयेत् ॥

Matapos bihisan at pagandahin sa mga kasuotan, ang taong nakatuon sa aking ritwal ay dapat agad na ipagawa roon ang pagsamba (arcana) ayon sa wastong tuntunin.

Verse 14

अर्चनालङ्कृतं कृत्वा गन्धधूपादिभिः प्रभुम् ॥ सम्पूज्य विधिवन्मां तु नैवेद्यं परिकल्पयेत् ॥

Matapos palamutian ang Panginoon sa pamamagitan ng pagsamba—sa pabango, insenso, at iba pa—at matapos akong parangalan ayon sa wastong paraan, saka ihanda ang handog na pagkain (naivedya).

Verse 15

दत्त्वा स्वादु च नैवेद्यं शान्तिपाठं तु कारयेत् ॥ मन्त्रः— शान्तिर्भवतु देवानां विप्राणां शान्तिरुत्तमा ॥

Matapos ihandog ang matamis na naivedya, ipagawa ang pagbigkas ng śānti-pāṭha: “Magkaroon nawa ng kapayapaan ang mga deva; at ang pinakadakilang kapayapaan para sa mga vipra.”

Verse 16

शान्तिर्भवतु राज्ञां च सराष्ट्राणां तथा विशाम् ॥ बालानां व्रीहिपण्यानां गर्भिणीनां च देहिनाम् ॥

Nawa’y magkaroon ng kapayapaan para sa mga hari, sa buong mga kaharian, at gayundin sa karaniwang mamamayan; kapayapaan din sa mga bata, sa mga nagtitinda ng bigas at butil, at sa mga buntis at sa lahat ng may katawan.

Verse 17

शान्तिर्भवतु देवेश त्वत्प्रसादान्ममाखिला ॥ एवं शान्तिं पठित्वा तु ब्राह्मणांस्तत्र पूजयेत् ॥

O Panginoon ng mga diyos, sa pamamagitan ng iyong biyaya ay mapasakin ang ganap na kapayapaan. Pagkabigkas ng panawagang-kapayapaan, nararapat na parangalan doon ang mga brāhmaṇa.

Verse 18

गुरुं भागवतं चैवमर्चयेच्च यथाविधि ॥ ब्राह्मणान्भोजयेत्तत्र यथोत्पन्नेन माधवि ॥

Sa ganitong paraan, nararapat na sambahin at parangalan ang guru at ang debotong Vaiṣṇava ayon sa wastong tuntunin; at doon ay pakainin ang mga brāhmaṇa ng ayon sa nararapat na natamo, O Mādhavī.

Verse 19

गुरुर्यस्य न तुष्टो वै तस्माद्दूरतरो ह्ययम् ॥ य एतेन विधानॆन कुर्यात्संस्थापनं मम ॥

Ang sinumang ang guru ay hindi tunay na nasisiyahan, para sa kanya ang bungang (ng ritong ito) ay sadyang malayo. Ngunit ang sinumang magsagawa ng aking pagtatatag ayon sa pamamaraang ito ay nakakamit ang nilalayon.

Verse 20

तारितं च कुलं तेन नवभिः सप्तविंशतिः ॥ एतत्ते कथितं भद्रे ताम्रार्चास्थापनं मम ॥

At sa gawaing iyon, sinasabing ang angkan ay naitatawid at napapakinabangan sa loob ng dalawampu’t pitong at siyam na salinlahi (maraming henerasyon). Ito, O mapalad, ang ipinaliwanag ko sa iyo hinggil sa pagtatatag ng aking larawang tanso.

Verse 21

कथयिष्यामि ते ह्येवं कार्त्स्न्येन प्रतिमार्चनम् ॥ जलस्य बिन्दवो यावन्मम स्नाने च सुन्दरी ॥ तावद्वर्षसहस्राणि मम लोके महीयते ॥

Ipapaliwanag ko sa iyo nang ganap ang pagsamba sa larawan. O marikit, kung ilang patak ng tubig ang ginagamit sa aking paliligo, gayon ding libu-libong taon siyang pinararangalan sa aking daigdig.

Verse 22

ज्वलन पवनतुल्यावन भावन तपन श्वासन स्वयं तिष्ठ भगवन् पुरुषोत्तम ॐ ॥ इति ॥ ततो द्वारमुपागम्य वेश्म शीघ्रं प्रवेशयेत् ॥ आसने चापि मां स्थाप्य पूजयेद्भक्तिपूर्वकम् ॥

“(O Panginoon,) nagniningas; tulad ng hangin; tagapagtanggol; tagapagtaguyod; nagpapainit; humihinga—tumindig sa iyong sarili, O Bhagavan, Puruṣottama, Oṃ.” Ganito. Pagkaraan, lumapit sa pintuan at agad ipasok (ang larawan) sa bahay; at iluklok ako sa upuan, saka sumamba nang may debosyon.

Verse 23

विशेषेण गुरुं पूज्य वस्त्रालङ्कारभोजनैः ॥ तेनाहं पूजितो भूमे सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥

Lalo na, ang guru ay dapat parangalan sa pamamagitan ng mga kasuotan, palamuti, at pagkain. Sa paggalang sa kanya, ako’y pinararangalan, O Daigdig; ito’y sinasabi ko sa iyo nang tapat.

Frequently Asked Questions

The text frames ritual correctness as inseparable from social responsibility: along with installing and worshiping the icon, it mandates śānti-pāṭha for collective welfare, honors the guru as a decisive moral authority, and requires brāhmaṇa-pūjā and communal feeding. The implied ethic is that religious practice should stabilize social order and well-being, not remain a private act.

The chapter specifies performing adhivāsana under an auspicious nakṣatra (not named), then continuing after the night has passed (vyatītāyāṃ śarvaryām) and at sunrise (udite divākare). It also indicates orientation (udaṅmukha, facing north) as a procedural marker.

Environmental stewardship appears indirectly through pañcabhūta language and purification materials: the deity is invoked to enter the icon ‘with the pañcabhūtas,’ and ritual bathing uses water, fragrances, and pañcagavya—substances that symbolically integrate terrestrial resources into a regulated, non-destructive ritual economy. The śānti-pāṭha extends well-being to the realm (rājan, rāṣṭra) and to vulnerable life (pregnant women, children), suggesting a broad stability ethic aligned with Pṛthivī-centered discourse.

No specific dynasties, kings, sages, or named lineages are mentioned. The chapter references social roles—guru (especially a bhāgavata-guru), brāhmaṇas, and the king/rājñām as a category in the peace recitation—without identifying particular historical persons.