Adhyaya 181
Varaha PuranaAdhyaya 18125 Shlokas

Adhyaya 181: Ritual Procedure for Installing and Consecrating a Madhūka-Wood Icon

Madhukāṣṭha-pratimāyām arcā-sthāpanavidhiḥ

Ritual-Manual

Sa kabanatang ito, sa anyong pagtuturo at pag-uusap, namangha si Pṛthivī (Vasundharā) sa “lakas ng kṣetra” at lihim na nagtanong kung paano naroroon at naitatatag si Viṣṇu sa iba’t ibang salalayan—kahoy, bato, luwad, tanso, kampanang-metal, pilak, ginto, maging sa “hiyas na ngipin,” at sa mga paglalagay sa pader o lupa—at kung paano rin Siya sinasamba ng isang brahmacārin. Sumagot si Varāha sa pagbibigay ng praktikal na paraan ng pag-iinstala at pagpepratiṣṭhā ng imaheng yari sa kahoy na madhūka: pagpagawa ng anyong may wastong lakṣaṇa, paglilinis at pormal na pratiṣṭhā, pag-aalay ng takdang pabango at unguwento, prāṇāyāma, pagbigkas ng mga mantra ng paglalagay, pagpapanatili ng disiplinadong tingin at pagpipigil ng damdamin, pradakṣiṇā, pagsisindi ng ilawan, at paggalang sa nagtipong mga bhāgavata. Ikinakabit ng teksto ang tamang ritwal sa paglaya sa saṃsāra at itinatanghal ang rito bilang paraan upang mapanatili ang dharma sa Daigdig.

Primary Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

pratimā-lakṣaṇa and arcā-pratiṣṭhā (image-making and consecration)material theology of presence (wood/stone/clay/metal supports)prāṇāyāma and mantra in ritual authorizationbhāgavata community participation and post-rite honoringethical discipline during worship (kāma-krodha-varjana; regulated gaze)dharma-saṃsthāpana as terrestrial stewardship (Pṛthivī-centered framing)

Shlokas in Adhyaya 181

Verse 1

अथ मधुकाष्ठप्रतिमायामर्चास्थापनम् ॥ सूत उवाच ॥ एवं श्रुत्वा परं स्थानं सा मही संहितव्रता ॥ सर्वक्षेत्रविभागेषु यश्च वै परमो विधिः ॥

Ngayon ay (susunod) ang pagtatatag ng pagsamba sa isang anyong sinasamba na yari sa kahoy na madhukāṣṭha. Sabi ni Sūta: Nang marinig niya ang kataas-taasang tahanan at ang pinakamataas na tuntuning umiiral sa mga paghahati ng mga banal na pook, si Mahī, matatag sa kanyang panata, ay nagpatuloy sa pag-uusap.

Verse 2

संश्रुत्य विस्मयाविष्टा प्रत्युवाच वसुन्धरा ॥ धरण्युवाच ॥ अहो क्षेत्रप्रभावो वै यस्त्वया समुदाहृतः ॥

Pagkarinig, si Vasundharā, nabalot ng pagkamangha, ay sumagot. Sabi ni Dharaṇī: “Aba! tunay na dakila ang kapangyarihan ng mga banal na pook na iyong ipinahayag.”

Verse 3

यं श्रुत्वा देवतत्त्वेन जातास्मि विगतज्वरा ॥ एकं मे परमं गुह्यं यन्नित्यं हृदि वर्त्तते ॥

Sa pagkarinig niyon, ako’y naging matatag sa pagkaunawa sa banal na katotohanan, at nawala ang aking lagnat. Ngunit may isang kataas-taasang lihim ko pa—na laging nananahan sa aking puso.

Verse 4

मम प्रीत्यर्थमखिलं तद्विष्णो वक्तुमर्हसि ॥ कथं तिष्ठसि काष्ठेषु शैलमृन्मयजेषु च ॥

Para sa aking ikalulugod, O Viṣṇu, nararapat mong ipaliwanag ang lahat ng iyon. Paano Ka nananahan sa mga larawang kahoy, at gayundin sa mga yari sa bato, luwad, at iba pang anyong lupa?

Verse 5

ताम्रे कांस्ये च रौप्ये च तिष्ठसि स्थापितः कथम् ॥ सौवर्णेषु च सर्वेषु तिष्ठसि स्थापितः कथम् ॥

Paano Ka nananahan kapag itinatag sa tanso, sa bronse, at sa pilak? At paano Ka nananahan kapag itinatag sa lahat ng anyong ginto?

Verse 6

ब्रह्मचारी समासाद्य कथं तिष्ठसि माधव ॥ दन्तरत्ने समासाद्य कथं सन्तिष्ठते भवान्

Lumapit ako sa Iyo bilang brahmacārin (mapagpigil na mag-aaral), O Mādhava; paano Ka nananatili? At paglapit sa pangil na tila hiyas, paano nahihirang at naitatatag ang Iyong presensya?

Verse 7

कथं तिष्ठसि वा सव्ये भित्तिसंस्थो जनार्दनः ॥ भूमिसंस्थो महाभाग विधिदृष्टेन कर्मणा

Paano Ka nga nananatili sa kaliwa, O Janārdana, kung nakalagay sa pader? At paano Ka nananatili kapag nakalagay sa lupa, O dakila—sa pamamagitan ba ng gawaing itinakda ng wastong tuntunin?

Verse 8

एवं धरावचः श्रुत्वा प्रत्युवाचादिसूकरः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ प्रतिमा यस्य कर्तव्या तदानिय वसुन्धरे

Nang marinig ang mga salitang ito ni Dharā (Daigdig), sumagot ang Sinaunang Baboy. Sinabi ni Śrīvarāha: “Para sa kanino gagawin ang isang larawan (pratimā), dalhin mo siya roon, O Vasundharā.”

Verse 9

प्रतिमां कारयेच्चैव लक्षणोक्तां वसुन्धरे ॥ अर्चाशुद्धिं ततः कृत्वा प्रतिष्ठाप्य विधानतः

Magpagawa ng isang larawan (pratimā) na may mga katangiang itinakda, O Vasundharā. Pagkaraan, matapos isagawa ang paglilinis ng bagay na sasambahin, itatag ito ayon sa wastong ordinansa.

Verse 10

कृत्वा तत्प्रतिमां चैव प्रतिष्ठाविधिनार्च्चयेत् ॥ तांस्तु दद्यात्तु गन्धान्श्च ये मया समुदाहृताः

Matapos gawin ang gayong larawan, sambahin ito ayon sa ritwal ng paglalagak (pratiṣṭhā). At ihandog din ang mga pabangong yaon na aking binanggit at isa-isang itinuro.

Verse 11

कर्पूरं कुङ्कुमं चैव त्वचं चागुरुमेव च ॥ रसं च चन्दनं चैव सिल्हकोशीरकं तथा

Alay ang kampor at safron; ang mabangong balat at agaru rin; gayundin ang mabangong katas, at sándalo; pati silhaka at uśīra (vetiver).

Verse 12

एतैर्विलेपनं दद्यादर्चितस्तु विचक्षणः ॥ स्वस्तिकं वर्द्धमानं च श्रीवत्सं कौस्तुभं तथा

Sa mga ito, ang marunong na sumasamba—matapos ang pagsamba—ay maghandog ng pagpapahid na unguwento. (Ilagay o iguhit din) ang svastika, ang sagisag na vardhamāna, ang śrīvatsa, at gayundin ang kaustubha.

Verse 13

विधानपूर्वकं चैव मङ्गल्यं चैव पायसम् ॥ वर्तिस्तिलफलं चैव कर्मण्यानि न संशयः

At ayon sa wastong pagkakasunod ng ritwal, (maghandog) ng mga mapalad na bagay at ng pāyasa (gatas-na-kanin). Gayundin ang mga mitsa at mga handog na linga (sesame)—mga gawaing ritwal ito, walang pag-aalinlangan.

Verse 14

एवं सर्वं ततो दद्यात्पूजायां विहितं शुभम् ॥ कर्मणा विधिदृष्टेन शुद्धो भागवतः शुचिः

Sa gayon, pagkatapos ay ialay niya ang lahat ng mapalad na bagay na itinakda sa pagsamba. Sa gawaing pinagtitibay ng wastong tuntunin, ang deboto ay nalilinis—malinis at may disiplina.

Verse 15

प्राणायामं ततः कृत्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ योऽसौ भवान्तिष्ठते च सर्वयोगप्रधानतः

Pagkatapos, matapos isagawa ang prāṇāyāma (pagpigil at pag-ayos ng hininga), bigkasin ang mantrang ito: “Ikaw nga na nananatili (dito), bilang pinakapangunahing simulain sa lahat ng landas ng yoga…”

Verse 16

ससम्भ्रमं लोके सुप्रतीतस्तिष्ठ काष्ठे स त्वं भुवि ॥ एवं संस्थापनं कृत्वा काष्ठस्य प्रतिमासु च

Sa may banal na pagkamangha: “Tumindig ka sa daigdig, hayag na hayag; ikaw nga, sa lupa, ay manahan sa kahoy na ito.” Sa gayon, matapos isagawa ang pagtatatag, gayon din ang gawin sa mga larawang-kahoy.

Verse 17

पुनः प्रदक्षिणीकृत्य शुद्धैर्भागवतैः सह ॥ प्रज्वाल्य दीपं तत्रैव चार्चायाः सम्मुखं स्थितः

Muli, matapos magsagawa ng pradakṣiṇa kasama ang mga dalisay na deboto, at magsindi roon din ng ilawan, tumayo siya na nakaharap sa banal na larawan.

Verse 18

नोर्ध्वं न तिर्यगीक्षेत कामक्रोधविवर्जितः ॥ नमो नारायणायेति इमं मन्त्रमुदीरयेत्

Walang pagnanasa at galit, hindi dapat tumingin paitaas ni patagilid; bigkasin ang mantrang ito: “Namo Nārāyaṇāya.”

Verse 19

मन्त्रः— योऽसौ भवान्सर्वजनप्रवीर गतिः प्रभुस्त्वं वससि ह्यमोघ ॥ अनेन मन्त्रेण च लोकनाथ संस्थापितस्तिष्ठ च वासुदेव

Mantra: “Ikaw na yaon, bayani sa lahat ng tao; ikaw ang kanlungan at Panginoon; dito ka nananahan, hindi nabibigo. Sa mantrang ito, O Panginoon ng daigdig, matapos maitatag, tumindig ka rito—O Vāsudeva.”

Verse 20

सर्वामेवं ततः कृत्वा मम संस्थापनक्रियाम् ॥ पूज्या भागवताः सर्वे ये तत्र समुपागताः

Matapos gawin ang lahat ng ito sa ganitong paraan—ang aking ritwal ng pagtatatag—dapat parangalan ang lahat ng debotong Bhāgavata na nagtipon doon.

Verse 21

गन्धमाल्यैरर्चयित्वा उपलेपैश्च भोजनैः ॥ कुर्यात्संस्करणं तेषां विधिदृष्टेन कर्मणा

Matapos sambahin sa mga pabango at mga kuwintas ng bulaklak, at sa mga pahid na unguwento at handog na pagkain, isagawa ang wastong pag-aalaga at paggalang sa kanila ayon sa gawaing itinakda ng tuntunin.

Verse 22

एतत्कर्मविधानने मधुकाष्ठस्य सुन्दरी ॥ धर्मसंस्थापनार्थाय एतत्ते कथितं मया

O marikit na binibini, sa ganitong pamamaraan ng gawain hinggil sa kahoy na madhuka, ito’y sinabi ko sa iyo upang maitatag ang dharma.

Verse 23

यस्त्वनेन विधानने अर्च्चां काष्ठस्य स्थापयेत् ॥ स न गच्छति संसारं मम लोकं च गच्छति

Ngunit sinumang, ayon sa itinakdang paraan, ay magtatatag ng isang imaheng yari sa kahoy, siya’y hindi na babalik sa samsara at tutungo sa aking daigdig.

Verse 24

ततः सम्पूजयेद्देवि संसारभवमुक्तये ॥ तत्र काष्ठेषु मधुकमानिय च वसुन्धरे

Pagkaraan nito, O Diyosa, dapat magsagawa ng ganap na pagsamba upang makalaya sa pag-iral na makamundo; at doon, O Vasundharā (Ina ng Lupa), dalhin ang madhuka sa gitna ng mga piraso ng kahoy…

Verse 25

कुर्यात्संस्करणं तेषां विधिदृष्टेन कर्मणा

Isagawa ang kanilang wastong pag-aalaga at paggalang ayon sa gawaing itinakda ng tuntunin.

Frequently Asked Questions

The chapter’s instruction centers on how correct ritual form (vidhi) mediates divine presence across material supports and how disciplined conduct during worship—restraint from kāma and krodha, regulated attention, and communal honoring of bhāgavatas—supports dharma and is presented as a means toward release from saṃsāra.

No tithi, lunar phase, month, seasonal marker, or calendrical timing is specified in the provided verses; the instructions are procedural (vidhi-based) rather than time-bound.

Environmental framing appears through Pṛthivī as the questioning subject and through Varāha’s stated purpose of the rite as dharma-saṃsthāpana (“establishing dharma”), implying that properly regulated human ritual practice is one mechanism by which terrestrial order and stability are maintained.

No royal dynasties, administrative lineages, or named sages are referenced in this adhyāya; the principal figures are Pṛthivī/Vasundharā and Varāha, with mention of brahmacārin and bhāgavatas as social-religious categories rather than specific historical persons.