Adhyaya 177
Varaha PuranaAdhyaya 17760 Shlokas

Adhyaya 177: The Curse of Sāmba and the Prescribed Observance of Sun-Worship

Sāmbaśāpaḥ Sūryārādhanavidhiś ca

Ritual-Manual (Prāyaścitta) with Ethical-Discourse and Sacred-Geography

Itinuro ni Varāha kay Pṛthivī ang isa pang pangyayari sa Dvārakā tungkol kay Sāmba. Dumating si Nārada at, matapos ang paggalang na pagtanggap, palihim na binalaan si Kṛṣṇa na ang kagandahan ni Sāmba ay gumugulo sa mga pangkat ng mga dalagang makalangit, nagbubunga ng tsismis at panganib sa asal. Ipinakita ni Kṛṣṇa sa kapulungan ang pagkabalisa ng mga babae at ipinaliwanag ang di-katatagan ng pagnanasa at ang kawalan ng lihim sa kanilang kilos ayon sa salaysay. Hinimok ni Nārada si Kṛṣṇa na pigilan si Sāmba upang alisin ang kahihiyang makasisira sa angkan. Isinumpa ni Kṛṣṇa si Sāmba ng kapansanan at kuṣṭha (ketong), at itinuro ni Nārada ang prāyaścitta: masusing pagsamba kay Sūrya sa takdang oras at lugar. Inilatag ang ritwal na paglalakbay sa udaya, madhyāhna, at astamaya, lalo na sa Mathurā at sa Kṛṣṇagaṅgā; sa huli’y gumaling si Sāmba, naitatag ang mga mūrti ni Sūrya, at isinagawa sa Sāmbapura ang Māgha-saptamī rathayātrā bilang pag-aalis ng kasalanan at ikabubuti sa lupa sa pamamagitan ng disiplinadong pagsasagawa.

Primary Speakers

VarāhaPṛthivīNāradaKṛṣṇaSāmbaRavi (Sūrya)

Key Concepts

śāpa (curse) and prāyaścitta (expiation)Sūryārādhana as therapeutic and ethical disciplinekuṣṭha (leprosy) as narrative consequence of social misconductkāma and social rumor (pravāda) as threats to kula (lineage)tīrtha topography tied to diurnal ritual timings (udaya–madhyāhna–asta)Māgha-saptamī observance and rathayātrā as calendrical public riteenvironmental-ethical framing via regulated conduct that stabilizes community and ‘earthly order’ (pṛthivī-dhāraṇa)

Shlokas in Adhyaya 177

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु चान्यद्वरारोहे कृष्णस्य अन्यद्विचेष्टितम् ॥ द्वारकां वसमानस्य साम्बशापादिकं शृणु ॥

Sinabi ni Śrī Varāha: “Makinig ka pa, O marikit ang balakang, sa isa pang salaysay ng mga gawa ni Kṛṣṇa. Pakinggan mo ang tungkol sa sumpa kay Sāmba at iba pang pangyayari, noong siya’y nananahan sa Dvārakā.”

Verse 2

सुखासीनस्य कृष्णस्य पुत्रदारसुतैः सह ॥ आगतो नारदस्तत्र यदृच्छागमनो मुनिः ॥ पाद्यमर्घ्यं च आसनं च मधुपर्कं सभाजनम् ॥ गां च दत्त्वा यथान्यायं कृतं संवादमुत्तमम् ॥

Habang si Kṛṣṇa ay nakaupo nang payapa kasama ang kaniyang mga anak, asawa, at mga supling, dumating doon ang pantas na si Nārada, kusang naparoon. Ipinagkaloob ang tubig sa paa, ang handog-pagpupugay (arghya), upuan, madhuparka, at marangal na pagtanggap; at matapos ding maghandog ng isang baka ayon sa wastong kaugalian, naganap ang isang dakilang pag-uusap.

Verse 3

एकान्ते प्राप्य कृष्णं च विज्ञप्तिमकरोत्प्रभुः ॥ कृष्ण किञ्चिद्वक्तुकामस्तत्त्वं शृणु महामते ॥ साम्बनाम तव युवा पुत्रो वाग्मी तु रूपवान् ॥ स्पृहणीयः सदा कान्तः स्त्रीजनस्य सुरेश्वर ॥

Nang makatagpo niya si Kṛṣṇa sa isang lihim na dako, nagbigay ang kagalang-galang ng pakiusap: “Kṛṣṇa, may ibig akong sabihin—pakinggan mo ang bagay na ito, O dakilang-isip. Ang iyong binatang anak na si Sāmba ay mahusay magsalita at kagandahan ang taglay; laging kaibig-ibig at kaakit-akit sa mga kababaihan, O panginoon ng mga diyos.”

Verse 4

एतास्तु वरनार्यो वै क्रीडार्थं हि सुरेश्वरः । देवयोन्यो ददुस्तुभ्यं सहस्राणि च षोडश ॥

Tunay nga, ang mga piling babae—na may pinagmulan sa mga deva—ay ipinagkaloob sa iyo, O panginoon ng mga diyos, upang maging bahagi ng banal na paglilibang: labing-anim na libo ang bilang.

Verse 5

साम्बं दृष्ट्वा च सर्वासां क्षुभ्यते च मनः प्रभो ॥ एतत्तु ब्रह्मलोके च गीयते दैवतैः स्वयम् ॥

Ngunit kapag nakita nila si Sāmba, ang puso’t isipan ng lahat ay nagugulumihanan, O panginoon. Ang bagay na ito ay inaawit pa nga sa daigdig ni Brahmā ng mga diyos mismo.

Verse 6

त्वत्प्रियार्थं समायातः कथितुं ते सुरोत्तम ॥ श्रूयते चार्थ विद्रूपः श्लोको द्वैपायनेन वै ॥

Dahil sa iyong minamahal na kapakanan, naparito ako upang sabihin ito sa iyo, O pinakadakila sa mga diyos. May isang taludtod, matalim ang diwa, na naririnig na binigkas ni Dvaipāyana.

Verse 7

क्रियातः स्वर्गवासोऽस्ति नरकस्तद्विपर्ययात् ॥ पुण्यरूपं तु यत्कर्म दिशो भूमिं च संस्पृशेत्

Mula sa wastong gawa ay may paninirahan sa langit; mula sa kabaligtaran nito ay impiyerno. Ang gawang may anyong kabutihan (puṇya) ay sinasabing lumalaganap ang bisa sa lahat ng dako at sa buong daigdig.

Verse 8

नरके पुरुषः प्रोक्तो विपरीतो मनीषिभिः ॥ तस्मात्साम्बं समाहूय तथा देवीगणं च तम्

Ang tao, ayon sa mga pantas, ay sinasabing napapasa-impiyerno kapag siya’y salungat sa tamang asal. Kaya, matapos ipatawag si Sāmba at gayundin ang kapulungan ng mga diyosa, (siya’y nagpatuloy).

Verse 9

आसनेषूपविष्टानां तासां क्षोभं च तत्त्वतः ॥ लक्षयिष्याम्यहं सर्वं सत्यं चासत्यमेव च

Nang sila’y nakaupo na sa kani-kanilang upuan, aking kikilatis nang tunay ang kanilang pagkabalisa; aking mamamasdan ang lahat—ang totoo at ang di-totoo.

Verse 10

तावत्सभ्यासनान्येव स्वास्तीर्य च विभागशः ॥ सर्वास्तास्तु समाहूय आसने चोपवेश्य च

Samantala, ang mga upuan para sa kapulungan ay inilatag at inayos ayon sa mga bahagi; saka silang lahat ay ipinatawag at pinaupo sa kani-kanilang upuan.

Verse 11

पश्चात्साम्बः समायातस्तस्याग्रे करसंपुटम् ॥ कृत्वा स्थितो मुहूर्तं तु किमाज्ञापयसि प्रभो

Pagkaraan, dumating si Sāmba; sa harap niya’y tumindig na magkasalikop ang mga kamay, nanatili sandali at nagsabi: “Panginoon, ano po ang iyong ipinag-uutos?”

Verse 12

दृष्ट्वा रूपमतीवास्य साम्बस्यैव वरस्त्रियः ॥ चुक्षुभुः सकला देव्यो कृष्णस्यैव तु पश्यतः

Nang makita ang lubhang kagandahang-anyo ni Sāmba, ang mga mararangal na babae—oo, ang lahat ng mga diyosa—ay nabalisa, kahit na si Kṛṣṇa mismo ay nakamasid.

Verse 13

उत्तिष्ठत प्रियाः सर्वा गच्छत स्वनिवेशनम् ॥ कृष्णवाक्यात्तदा देव्यो जग्मुः स्वं स्वं निवेशनम्

(Wika niya:) “Tumindig kayo, lahat kong minamahal; magsiuwi sa kani-kaniyang tahanan.” Pagkarinig sa salita ni Kṛṣṇa, ang mga diyosa ay nagsiparoon sa sariling tirahan ng bawat isa.

Verse 14

साम्बस्तत्रैव संतस्थौ वेपमानः कृताञ्जलिः ॥ स कृष्णो नारदं वीक्ष्य लज्जयावाङ्मुखोऽभवत्

Si Sāmba ay nanatili roon, nanginginig at nakatiklop ang mga kamay sa paggalang. Si Kṛṣṇa, nang makita si Nārada, ay napayuko sa hiya, pati sa mukha at sa pananalita.

Verse 15

कृष्णस्तु कथयामास नारदाय सविस्तरम् ॥ स्त्रीस्वभावं चरित्रं च आश्चर्यं पापकाकरकम्

Pagkaraan, isinalaysay ni Kṛṣṇa kay Nārada nang masinsinan ang pangyayari—tungkol sa likas na ugali at asal ng mga babae—na kagila-gilalas at nagbubunga ng pagkakasala.

Verse 16

क्षणो नास्ति रहो नास्ति नास्ति कृत्ये विभावना ॥ तेन नारद नारीणां सतीत्वमुपजायते

Walang sandaling pahinga, walang lihim na pag-iisa, at walang pagninilay sa gagawin; kaya, O Nārada, sa mga babae ay naitatatag ang katayuang tinatawag na satītva, ang tapat na pagkamaybahay.

Verse 17

सुरूपं पुरुषं दृष्ट्वा क्षरन्ति मुनिसत्तम ॥ स्वभाव एष नारीणां साम्बस्य शृणु कारणम् ॥

O pinakadakila sa mga muni, sa pagtanaw sa isang lalaking marikit, ang mga babae’y nababasa; ito ang likás nilang gawi. Ngayon ay pakinggan mo ang sanhi sa kaso ni Sāmba.

Verse 18

अतीव मानी तेजस्वी धार्मिकॊऽतिगुणान्वितः ॥ रूपकारणमुद्दिश्य गतः क्षोभं कथञ्चन ॥

Siya’y labis na mapagmataas, maningning at matuwid, at hitik sa maraming kabutihan; gayunman, dahil sa isang bagay na may kaugnayan sa kagandahan, siya’y napasok sa pagkabalisa sa kung paanong paraan.

Verse 19

नारदस्त्वेवमेवं च प्रतिपूज्य हरेर्वचः ॥ अन्तरज्ञ उवाचेदं साम्बशापकरेण तथा ॥

Si Nārada, matapos igalang at tanggapin nang nararapat ang mga salita ni Hari, ay nagsalaysay ng ganitong pangyayari—yaong nagbubunga ng sumpa kay Sāmba—sapagkat batid niya ang mga bagay sa kalooban.

Verse 20

यथा एकेन चक्रेण रथस्य न गतिर्भवेत् ॥ पुरुषास्वादनाच्चैवं क्षरन्ति सततं स्त्रियः ॥

Kung paanong ang karwahe’y hindi uusad sa iisang gulong, gayundin, dahil sa ‘pagtatamasa’ sa mga lalaki, ang mga babae’y patuloy na nababasa.

Verse 21

पुंसः सुदृष्टिपातेन कृतकृत्या भवन्ति ताः ॥ प्रद्युम्नं वीक्ष्य नार्यस्तु लज्जामापुः सुपुष्कलाम् ॥

Sa pagdapo lamang ng magandang tingin ng lalaki, wari nila’y natupad na ang kanilang layon; ngunit nang makita si Pradyumna, ang mga babae’y sinaklot ng saganang hiya.

Verse 22

साम्बं दृष्ट्वैव ताः सर्वा अनङ्गेन प्रपीडिताः ॥ उद्दीपनविभावोऽयं तासां गन्धादिकं यथा ॥

But on merely seeing Sāmba, all of them were tormented by Anaṅga (the god of desire). This is a stimulating determinant (uddīpana-vibhāva) for them—like fragrance and the like.

Verse 23

तस्मात्साम्बस्तु दुष्टात्मा तव स्त्रीणां विनाशकृत् ॥ सत्यलोके प्रवादो यस्तव जातो दुरत्ययः ॥

Therefore Sāmba, of wicked intent, becomes a cause of ruin for your women; and the rumor that has arisen about you in Satyaloka is hard to overcome.

Verse 24

मया श्रुतस्तु लोकेभ्यो ब्रह्मर्षिभ्यो मुहुर्मुहुः ॥ साम्बत्यागात्प्रमार्ष्टुं त्वमयशः कुलनाशकम् ॥

I have repeatedly heard it from the worlds and from Brahmarṣis: by abandoning Sāmba, you should wipe away the disgrace that destroys a lineage.

Verse 25

त्वमिहार्हस्यमेयात्मन् मया नु कथितं हितम् ॥ इत्युक्त्वा वचनं तत्र नारदो मौनमास्थितः ॥

O immeasurable-souled one, you here are fit (to act accordingly); I have indeed spoken what is beneficial. Having said these words there, Nārada adopted silence.

Verse 26

शरीरात्तु गलद्रक्तं पूतिगन्धयुतं सदा ॥ पशुवत्कर्तितो यस्तु तद्वद्देहोऽस्य दृश्यते ॥

From his body, blood drips—always accompanied by a foul stench. Like an animal that has been cut up, such is the condition of his body that is seen.

Verse 27

ततस्तु नारदेनैव साम्बशापविनाशकः ॥ समादिष्टो महान्धर्म आदित्यआराधनं प्रति

Pagkaraan, si Nārada mismo ang nag-utos sa kanya ng dakilang dharma na sumisira sa sumpa ni Sāmba—ang disiplina ng pagsamba at pagpapalugod kay Āditya, ang Araw.

Verse 28

साम्ब साम्ब महाबाहो शृणु जाम्बवतीसुत ॥ पूर्वाचले च पूर्वाह्ने उद्यन्तं तु विभावसुम्

“Sāmba, Sāmba, makapangyarihang bisig, anak ni Jāmbavatī—makinig: sa silangang bundok, sa umaga, parangalan si Vibhāvasu, ang Araw, habang siya’y sumisikat.”

Verse 29

नमस्कुरु यथान्यायं वेदोपनिषदादिभिः ॥ त्वयोदितं रविः श्रुत्वा तुष्टिं यास्यति नान्यथा

“Magbigay-galang ayon sa wastong tuntunin, gamit ang mga pormula mula sa mga Veda, Upaniṣad, at kaugnay na mga teksto; kapag narinig ni Ravi ang papuring binigkas mo, siya’y masisiyahan—hindi sa iba.”

Verse 30

साम्ब उवाच ॥ अगम्यगमनात्पापाद्व्याप्तो यः पुरुषो भवेत् ॥ तस्य देवः कथं तुष्टो भविष्यति स वै मुने

Sinabi ni Sāmba: “O pantas, kung ang isang tao’y mapuno ng kasalanang nagmumula sa paglapit sa hindi dapat lapitan, paano masisiyahan ang diyos sa kanya?”

Verse 31

नारद उवाच ॥ भविष्यत्पुराणमिति तव वादाद्भविष्यति ॥ ब्रह्मलोके पठिष्यामि ब्रह्मणोऽग्रे त्वहं सदा

Sinabi ni Nārada: “Dahil sa iyong pahayag, ito’y kikilalaning ‘Bhaviṣyatpurāṇa.’ Sa Brahmaloka, lagi ko itong bibigkasin sa harap ni Brahmā.”

Verse 32

सुमन्तुर्मर्त्यलोके च मनोः प्र कथयिष्यति ॥ साम्ब उवाच ॥ कथं पूर्वाचले गत्वा मांसपिण्डोपमः प्रभो

(Nagpapatuloy si Nārada:) “At si Sumantu, sa daigdig ng mga mortal, ay isasalaysay ito kay Manu.” Wika ni Sāmba: “O Panginoon, paano ako makapaparoon sa Pūrvācala kung ako’y gaya lamang ng isang tipak ng laman?”

Verse 33

त्वत्प्रसादान्महद्दुःखं प्राप्तस्त्वहमकल्मषः ॥ नारद उवाच ॥ यथोदयाचले देवमाराध्य लभते फलम्

“Sa iyong biyaya, dumating sa akin ang matinding pagdurusa, gayunman ako’y walang dungis.” Wika ni Nārada: “Kung paanong sa Udayācala, sa pagsamba sa Diyos, natatamo ang bunga…”

Verse 34

मथुरायां तथा गत्वा षट्सूर्ये लभते फलम् ॥ मध्याह्ने च तथा देवं फलप्रियं अकल्मषम्

“Gayundin, sa pagpunta sa Mathurā ay natatamo ang bunga sa (pook na tinatawag na) Ṣaṭsūrya. At gayundin, sa katanghaliang-tapat ay sambahin ang Diyos—mahal ang pagbibigay ng bunga at walang dungis.”

Verse 35

मथुरायां तथा पुण्यमुदयास्तं रवेर् जपन् ॥ मध्याह्ने प्रयतो वाग्भिः जपन् मुच्येत पातकात्

“Gayundin sa Mathurā, nagkakamit ng kabanalan sa pagbigkas sa pagsikat at paglubog ni Ravi (Araw); at sa katanghaliang-tapat, na may pagpipigil sa pananalita, sa pagbigkas ay napapalaya sa kasalanan.”

Verse 36

कृष्णगङ्गोद्भवे स्नात्वा सूर्यं आराध्य यत्नतः ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तः कुष्ठादिभ्यो विमुच्यते

“Pagkaligo sa pinagmumulan ng Kṛṣṇagaṅgā at masikap na pagsamba sa Araw, ang tao’y napapalaya sa lahat ng kasalanan at naliligtas sa mga karamdaman, gaya ng ketong at iba pa.”

Verse 37

श्रीवराह उवाच ॥ ततः साम्बो महाबाहुः कृष्णाज्ञप्तो ययौ पुरीम् ॥ मथुरां मुक्तिफलदां रवेराराधनोत्सुकः ॥

Sinabi ni Śrī Varāha: Pagkaraan, si Sāmba na makapangyarihan ang mga bisig, sa utos ni Kṛṣṇa ay nagtungo sa lungsod ng Mathurā, na nagbibigay ng bunga ng mokṣa, sabik na sumamba kay Ravi, ang Araw.

Verse 38

नारदोक्तेन विधिना साम्बो जाम्बवतीसुतः ॥ षट्सूर्यान्पूजयामास उदयन्तं दिवाकरम् ॥

Ayon sa paraang itinuro ni Nārada, si Sāmba—anak ni Jāmbavatī—ay sumamba sa Araw sa anim na anyo, at pinarangalan ang sumisikat na Divākara.

Verse 39

कृत्वा योगेन चात्मानं साम्बस्याग्रे रविस्तदा ॥ वरं वृणीष्व भद्रं ते मद्व्रतख्यापनाय च ॥

Pagkatapos, si Ravi ay nagpakita sa harap ni Sāmba sa pamamagitan ng kapangyarihang yogiko at nagsabi: “Pumili ka ng biyaya—nawa’y maging mapalad sa iyo—at (pumili rin) upang maipahayag ang aking vrata.”

Verse 40

यस्तोषितो नारदेन तद्वदस्व ममाग्रतः ॥ साम्ब पञ्चाशकैः श्लोकैर्वेदगृह्यपदाक्षरैः ॥

“Ihayag mo sa harap ko yaong (papuri) na ikinatuwa ko sa pamamagitan ni Nārada, O Sāmba—sa limampung śloka, gamit ang mga salita at pantig na ayon sa Veda at sa Gṛhya.”

Verse 41

यः स्तुतोऽहं त्वया वीर तेन तुष्टोऽस्मि ते सदा ॥ स्पृष्टो देवेन सर्वाङ्गे तत्क्षणाद्दीप्तसच्छविः ॥

“O bayani, sa papuring inialay mo sa akin, lagi akong nasisiyahan sa iyo.” Nang hipuin siya ng diyos sa buong katawan, sa sandaling iyon ay nagningning siya, ang kutis ay naging maningning at maliwanag.

Verse 42

व्यक्ताङ्गावयवः साक्षाद्द्वितीयोऽभूद्रविर्यथा ॥ मध्याह्ने याज्ञवल्क्यस्य यज्ञं माध्यन्दिनीयकम् ॥

Nahahayag ang kaniyang mga sangkap at anyo, siya’y naging wari’y ikalawang Ravi na lantad. Sa katanghalian, binabanggit ang ritwal na pangtanghali ni Yājñavalkya, ang Mādhyandinīyaka na paghahandog.

Verse 43

अध्यापयत्साम्बयुतो रविर्मध्यन्दिनोऽभवत् ॥ वैकुण्ठपश्चिमे पार्श्वे तीर्थं माध्यन्दिनीयकम् ॥

Kasama si Sāmba, nagturo si Ravi, at sa gayon ay naiuugnay sa tradisyong pangtanghali (mādhyandina). Sa kanlurang panig ng Vaikuṇṭha ay may banal na tawiran na tinatawag na Mādhyandinīyaka Tīrtha.

Verse 44

सायाह्ने कृष्णगङ्गाया दक्षिणे संस्थितस्तदा ॥ तत्र दृष्ट्वा तु सायाह्ने रविमस्तोदयं प्रभुम् ॥

Pagdating ng dapithapon, tumindig siya sa timog na pampang ng Kṛṣṇa-Gaṅgā. Doon, sa dapithapon, matapos masdan ang Panginoong Araw sa sandali ng paglubog at pagsikat—sa hanggahang sandali ng liwanag—nagpatuloy ang salaysay.

Verse 45

सर्वपापविशुद्धात्मा परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवं साम्बस्य तुष्टेन मध्याह्ने तु नभस्तलात् ॥

Ang may kaluluwang nalinis mula sa lahat ng kasalanan ay nakakamtan ang Kataas-taasang Brahman. Sinabi ni Śrī Varāha: Sa gayon, nang masiyahan kay Sāmba, sa katanghalian, mula sa kalangitan naganap ang pangyayari.

Verse 46

द्विधाकृतात्मयोगेन साम्बकुष्ठमपोहितम् ॥ साम्बः प्रख्याततीर्थे तु तत्रैवान्तरधीयत ॥

Sa pamamagitan ng yogikong gawa na nagdalawang-anyo sa sarili, naalis ang ketong ni Sāmba. Pagkaraan, si Sāmba, sa bantog na tīrtha na yaon, ay naglaho roon din mismo.

Verse 47

साम्बस्तु सह सूर्येण रथस्थेन दिवानिशम् ॥ रविं पप्रच्छ धर्मात्मा पुराणं सूर्यभाषितम्

Si Sāmba, kasama si Sūrya na nakaluklok sa kaniyang karwaheng makalangit, araw at gabi, ay nagtanong kay Ravi; ang matuwid na iyon ay nagsiyasat tungkol sa Purāṇa na ipinahayag ng Araw.

Verse 48

भविष्यमिति विख्यातं ख्यातं कृत्वा पुनर्नवम् ॥ साम्बः सूर्यप्रतिष्ठां च कारयामास तत्त्ववित्

Muling pinasikat ang tinatawag na Bhaviṣya, at ginawa itong wari’y bagong-bago; si Sāmba, ang nakaaalam ng mga tapat na prinsipyo, ay nagpagawa ng pagtatatag kay Sūrya.

Verse 49

उदयाचलमाश्रित्य यमुनायाश्च दक्षिणे ॥ मध्ये कालप्रियं देवं मध्याह्ने स्थाप्य चोत्तमम्

Sumandig siya sa Udayācala at sa timog na pampang ng Yamunā; sa gitna, sa oras ng tanghali, itinindig niya ang dakilang diyos na minamahal ng Panahon (Kaala).

Verse 50

मूलस्थानं ततः पश्चादस्तमानाचले रविम् ॥ स्थाप्य त्रिमूर्तिं साम्बस्तु प्रातर्मध्यापराह्णिकम्

Pagkaraan, sa kanlurang bundok ng paglubog, itinindig niya si Ravi bilang ugat na luklukan; at si Sāmba ay nagtatag ng tatluhang anyo—para sa umaga, tanghali, at hapon.

Verse 51

मथुरायां तथा चैकें स्थाप्य साम्बो वसुन्धरे ॥ स्वनाम्ना स्थापयामास पुराणविधिना स्वयम्

At gayundin, O Vasundharā, nagtatag si Sāmba ng isang dambana sa Mathurā; at siya mismo, ayon sa paraang Purāṇiko, ay itinatag iyon sa kaniyang sariling pangalan.

Verse 52

गच्छन्ति तत्पदं शान्तं सूर्यमण्डलभेदकम् ॥ एतत्ते कथितं देवि साम्बशापसमुद्भवम्

Nararaanan nila ang mapayapang kalagayan na tinatawag na “pagbutas sa bilog ng araw”; kaya, O Diyosa, naisalaysay sa iyo ang pangyayaring nagmula sa sumpa ni Sāmba.

Verse 53

पापप्रशमनाख्यानं महापातक नाशनम्

Isang salaysay na sinasabing nagpapawi ng kasalanan—na nagwawasak ng malalaking paglabag at mabibigat na pagkakasala.

Verse 54

एवं साम्बपुरं नाम मथुरायां कुलेश्वरम् ॥ रथयात्रां तथा कृत्वा रविणा कथिता यदा

Kaya may pook na tinatawag na Sāmbapura sa Mathurā, na may Kuleśvara; at nang maisagawa rin ang prusisyon ng karwahe, noon ito isinalaysay ni Ravi (ang Araw).

Verse 55

यावत्त स शब्दो भवति तावत्पुरुष उच्यते ॥ पुरुषश्चाविनाशी च कथ्यते शाश्वतोऽव्ययः

Hangga’t umiiral ang yaong “tunog/salita,” hanggang doon ito tinatawag na “puruṣa”; at ang puruṣa ay sinasabing di-nasisira—walang hanggan at di-naluluma.

Verse 56

एकवासास्तथा गौरी श्यामा वा वरवर्णिनी ॥ मध्यं गता प्रगल्भा च वयोऽतीतास्तथा स्त्रियः

Ang mga babae rin ay maaaring may iisang kasuotan; maputi man o maitim, may mainam na anyo; nasa gitnang gulang, may tapang at tiwala; gayundin yaong lumampas na sa kabataan.

Verse 57

कृष्णः शशाप साम्बं तु विरूपत्वं भविष्यति ॥ शापयुक्तः स साम्बस्तु कुष्ठयुक्तोऽभवत्क्षणात् ॥

Pagkaraan ay isinumpa ni Kṛṣṇa si Sāmba: “Darating sa iyo ang kapangitan.” Nang tamaan ng sumpa, si Sāmba ay agad na dinapuan ng ketong.

Verse 58

मथुरायां च मध्याह्ने मध्यन्दिन रवौ तथा ॥ अस्तङ्गते तथा देवं सद्यो राज्यफलं भवेत् ॥

Sa Mathurā, kung sasambahin ang Diyos sa tanghaling-tapat—kapag nasa tuktok ang araw—at gayundin sa paglubog, sinasabing agad lilitaw ang bunga, na tulad ng gantimpalang pagkahari.

Verse 59

स्नात्वा मध्यन्दिनं दृष्ट्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ उदयास्ते ततो देवः साम्बेन सहितो विराट् ॥

Pagkaligo at pagtanaw sa araw sa tanghaling-tapat, napapalaya ang tao sa lahat ng kasalanan. Pagkaraan, ang maringal na Diyos—na kasama si Sāmba—ay inilalarawang sumisikat at lumulubog.

Verse 60

माघमासस्य सप्तम्यां दिव्यं साम्बपुरं नराः ॥ रथयात्रां प्रकुर्वन्ति सर्वद्वन्द्वविवर्जिताः ॥

Sa ikapitong araw (saptamī) ng buwan ng Māgha, isinasagawa ng mga tao ang prusisyon ng karwahe sa banal na lungsod ng Sāmbapura, na malaya sa lahat ng alitan at pagkakadalawahan.

Frequently Asked Questions

The text frames uncontrolled desire and public rumor (pravāda) as socially corrosive forces that endanger household and lineage stability (kula). It presents restraint and corrective discipline as necessary for communal order, and positions prāyaścitta—here, regulated Sūrya worship—as a mechanism for restoring moral and bodily integrity after misconduct.

The narrative emphasizes diurnal markers—sunrise (udaya), noon (madhyāhna/madhyandina), and sunset (asta/astamaya)—as distinct ritual moments. It also specifies a calendrical observance: Māgha-māsa saptamī, on which a rathayātrā is performed at the divya Sāmbapura.

Although the episode is framed as personal and social correction, it links bodily purification, regulated daily rhythms, and tīrtha-centered water practice (snāna in Kṛṣṇagaṅgā) to the maintenance of dharmic order. In the Varāha–Pṛthivī pedagogical frame, such regulation functions as an early ‘ecology of conduct’: disciplined use of sacred landscapes and waters to stabilize community life that, by implication, supports Pṛthivī’s sustaining order.

Key figures include Kṛṣṇa and his son Sāmba (identified as Jāmbavatīsuta), the sage Nārada, and the solar deity Ravi/Sūrya. The chapter also references Dvaipāyana (Vyāsa) in connection with a cited śloka, and Yājñavalkya in relation to a noon-associated ritual context (mādhyandinīyaka), situating the narrative within recognizable Purāṇic and Vedic-sage lineages.