Adhyaya 171: Śuka’s Ocean Voyage: Adverse Winds, Arrival at a Viṣṇu Shrine, and Aid from the Jaṭāyu Birds

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ शुकं गृह्य ततः स्थानात्प्रस्थितो मथुरां पुरीम् ॥ प्रविश्य गृह्य तत्पुण्यं मातापित्रोस्तदर्पितम्

Sinabi ni Śrī Varāha: “Kinuha niya si Śuka at umalis mula roon, patungo sa lungsod ng Mathurā; pagpasok niya, tinanggap niya ang banal na handog na inialay ng kanyang ina at ama.”

Verse 2

शुकस्य चरितं सर्वं निवेद्य च महामतिः ॥ एवं निवसतस्तस्य बहुवर्षाणि तत्र वै

At ang marunong, matapos isalaysay ang buong kasaysayan ng gawi ni Śuka, ay nagpatuloy: sa gayon, siya’y nanirahan doon sa loob ng maraming taon, tunay nga.

Verse 3

सुखं प्राप्तं मतं चापि व्यवहारॆ च पूजने ॥ एवं निवसतस्तस्य द्रव्यं शेषमजायत ॥

Nakamtan niya ang kaginhawahan, at lumago rin ang kanyang mabuting pangalan, kapwa sa pakikitungo sa daigdig at sa mga gawa ng paggalang at pagsamba. Kaya habang siya’y nananatili roon, may naipong nalalabing yaman para sa kanya.

Verse 4

पुनस्तत्रैव गमने वणिग्भावे मतिर्गता ॥ समुद्रयाने रत्नानि महामौल्यानि साधुभिः ॥

Muli, ang kanyang isip ay tumungo sa pagparoon doon bilang isang mangangalakal. Sa mga paglalayag sa dagat, ang mahahalagang hiyas na napakamahal ay natatamo ng mga bihasang mangangalakal.

Verse 5

आनयिष्ये बहून्यत्र सार्धं रत्नपरीक्षकैः ॥ एवं निश्चित्य मनसा महासार्थपुरःसरः ॥ समुद्रयायिभिर्लोकैः संविदं प्रोच्य निर्गतः ॥

“Magdadala ako rito ng marami, kasama ang mga dalubhasang sumusuri ng hiyas.” Sa gayong pasiya sa kanyang puso, nauna siya bilang pinuno ng malaking pangkat ng mga mangangalakal; at matapos ipahayag ang kasunduan sa mga taong patungo sa paglalayag-dagat, siya’y umalis.

Verse 6

पेयाहारसमाहारं कृत्वा कृत्यविदार्थकम् ॥ शुकं गृहीत्वा प्रस्थानमकरोत्पुण्यवासरे ॥

Matapos maghanda ng suplay ng inumin at pagkain—mga panustos na angkop sa mga gagawing tungkulin—at dalhin ang isang loro, siya’y naglakbay sa isang mapalad na araw.

Verse 7

मातापित्रोः शुभा वाचो गृहीत्वा देवतागृहे ॥ भार्याणां देवकार्यं च वाटिकायाश्च पोषणम् ॥

Sa dambana ng diyos, tinanggap niya ang mapagpalang mga salita ng kanyang ina at ama; at itinakda niyang ang kanyang mga asawa ay gumanap sa mga tungkulin para sa diyos at mag-alaga rin sa munting hardin.

Verse 8

पितुः शुश्रूषणं चोक्त्वा सर्वं यूयं करिष्यथ ॥ यथायोगं यथाकालं यथाकृत्यं यथा च यत् ॥

Matapos silang turuan sa paglilingkod sa ama, sinabi niya: “Kayong lahat ay gagawa ng lahat nang nararapat—ayon sa kakayahan, ayon sa takdang panahon, ayon sa dapat gawin, at ayon sa hinihingi ng bawat bagay.”

Verse 9

भवतीभिश्च कृत्यं मे करणीयं यथा तथा ॥ सन्दिश्य भार्याः सुश्रोणीर् देवं दृष्ट्वा प्रसाद्य च ॥

“At kayo, mga ginang, ay gayon din—gawin ninyo para sa akin ang dapat gawin, ayon sa nararapat.” Sa gayon niyang pag-utos sa kanyang mga asawa, na may magagandang balakang, dinalaw niya ang diyos at naghandog ng paggalang upang humingi ng basbas.

Verse 10

पोतारूढास्ततः सर्वे पोतवाहैरुपोहिताः ॥ अपारे दुस्तरेऽगाधे यान्ति वेगेन नित्यशः ॥

Pagkaraan, sumakay silang lahat sa sasakyang-dagat, na inihatid ng mga tagapaglayag. Tumatawid sila nang may palagiang bilis sa walang-hanggan, mahirap tawirin, at di-masukat na karagatan.

Verse 11

अथ दैववशाद्वायुर् विलोमः समजायत ॥ दुर्वातेन तदा नित्यं बलात्पोत उपोहितः ॥ पोतवाहास्ततः सर्वे विसंज्ञा मोहिताः कृशाः ॥

Pagkatapos, dahil sa kapalaran, ang hangin ay naging salungat. Noon, ang sasakyang-dagat ay patuloy na itinaboy nang sapilitan ng masamang hangin; at ang lahat ng mga tagapaglayag ay nawalan ng malay, nalito, at nanghina.

Verse 12

हा कष्टं हि कथं किञ्च कुत्र गच्छामहे वयम् ॥ तेषां तु वचनं श्रुत्वा ज्ञात्वा दुर्वातपीडनम् ॥ आक्षिपद्वाग्भिरुग्राभिरन्योन्यं शङ्क्य मूर्च्छिताः ॥

“Ay, napakasaklap! Paano tayo makakaraos, at saan tayo tutungo?” Nang marinig ang kanilang mga salita at maunawaan ang pahirap ng masamang hangin, sila’y nagbitiw ng mababangis na pananalita, nagdududahan sa isa’t isa, at nawalan ng malay.

Verse 13

जल्पन्ति कोऽत्र पापिष्ठः समारूढो निराकृतः ॥ तस्य पातकसंस्पर्शान्मृताः सर्वे न संशयः ॥

Sila’y nananaghoy: “Sino rito ang pinakamasama—yaong umakyat at saka itinakwil? Sa pagdikit sa kanyang kasalanan, namatay ang lahat; walang alinlangan.”

Verse 14

एवं विलपतां तेषां चत्वारोऽपि समभ्ययुः ॥ मासास्तत्रैव वाणिज्यं षण्मासात्सिध्यते फलम् ॥

Habang sila’y gayon ang pagdadalamhati, dumating ang apat na iyon. Ang pangangalakal na ginagawa roon ay tumatagal ng mga buwan; ang bunga’y natatamo pagkalipas ng anim na buwan.

Verse 15

निर्भर्त्सनं ततस्तेषामन्योन्यमभिजल्पनम् ॥ श्रुत्वा शुकस्य गोकर्णः शशंसात्मविनिन्दनम् ॥

Pagkaraan, nang marinig ni Gokarṇa ang kanilang pag-aalipusta sa isa’t isa at ang kanilang palitan ng salita, sa harap ni Śuka ay nagpahayag siya ng sariling pagsisi at pagbatikos sa sarili.

Verse 16

अपुत्रस्य गतिर् नास्ति इति सर्वस्य निश्चितम् ॥ एषां मध्ये ह्यहं पापस्तेन तप्यामि पुत्रक ॥

“Tiyak para sa lahat na ang walang anak na lalaki ay walang matibay na patutunguhan. Sa gitna nila, ako ang makasalanan; kaya ako nagdurusa, mahal kong anak.”

Verse 17

यदत्र युक्तं कालेऽस्मिन् विषमे समुपस्थिते ॥ वद स्वाध्यायषाड्गुण्यं कृच्छ्रे त्वं कार्यवित्तमः ॥

“Sabihin mo kung ano ang nararapat dito, ngayong dumating ang mapanganib at mahirap na panahon. Ipaliwanag mo ang anim na kagalingang nakasalig sa pag-aaral; sa kagipitan, ikaw ang higit na nakaaalam ng dapat gawin.”

Verse 18

शुक उवाच ॥ मा जोषमास्व भैस्तात अस्मिन्काले यथोचितम् ॥ अहं करिष्ये तत्सर्वं मा विषादे मनः कृथाः ॥

Sinabi ni Śuka: “Huwag kang manahimik; huwag kang matakot, mahal kong ama. Sa panahong ito, ayon sa nararapat, gagawin ko ang lahat ng iyon. Huwag mong hayaang lumubog sa panghihina ang iyong isipan.”

Verse 19

नीचगत्या रक्षयन् वै सुतरं दुस्तरं जलम् ॥ सानौ पर्वतसामीप्ये योजनेंन वरं गिरिम् ॥

Sa pag-iingat sa pamamagitan ng paglalakbay sa mababang daan, ligtas niyang natawid ang tubig na mahirap tawirin; malapit sa gilid ng bundok, sa layong isang yojana, naroon ang isang mainam na bundok.

Verse 20

रोमाञ्चिततनुर्जातः शुको वीक्ष्य महागिरिम् ॥ क्रमित्वोर्ध्वं च यात्युग्रं तावद्देवालयं शुभम् ॥

Nang makita ni Śuka ang dakilang bundok, kinilabutan ang kanyang katawan sa banal na pangingilabot; siya’y umakyat paitaas at nagpatuloy nang mabilis, hanggang marating ang mapalad na templo.

Verse 21

दृष्टं च विष्ण्वायतनं तेजसा चोपशोभितम् ॥ दिक्षु सर्वास्वटित्वैवं निलिल्ये देवमन्दिरे ॥

Nakita niya ang tahanan ng Panginoong Viṣṇu, na pinapaganda ng ningning; matapos maglibot sa lahat ng dako, siya’y nagpahinga sa loob ng templo ng Diyos.

Verse 22

वत्सायं कोऽत्र सञ्चारी कदा किं तु पिता मम ॥ वितरिष्यति नो कालं दुरन्तं सुकृतिर्यथा ॥

“Mahal na anak—sino ang naglalakbay dito? At kailan nga ba ipagkakaloob ng aking ama sa atin ang ginhawa mula sa panahong walang hanggan, gaya ng bunga ng mabuting gawa?”

Verse 23

क्षणमेकं तथा चैनं तस्य चिन्तान्वितस्य हि ॥ सौवर्णपात्रहस्ता च देवी देवं समर्च्चयत्

At sa isang saglit, habang siya’y lubos na nalulubog sa pagninilay, ang Diyosa—may hawak na gintong sisidlan—ay nagsagawa ng pagsamba sa Diyos.

Verse 24

नमो नारायणायोक्त्वा निषसाद वरासने ॥ निमेषान्तरमात्रेण वयोरूपसमन्विताः ॥ असंख्याताः समायाता यथा देवी तथैव ताः

Pagkasambit ng, “Pagpupugay kay Nārāyaṇa,” siya’y umupo sa isang marangal na upuan. Sa loob lamang ng isang kisap-mata, di-mabilang na mga nilalang—may gulang at anyo—ang dumating, na gaya rin ng Diyosa.

Verse 25

गीतं वाद्यं च नृत्यं च यथासौख्यं विहृत्य च ॥ गतास्ता देवताः सर्वा यथास्थानमनुत्तमम्

Matapos magpakasaya ayon sa kanilang nais sa awit, tugtugin, at sayaw, ang lahat ng mga diyos na iyon ay umalis patungo sa kani-kanilang walang kapantay na tahanang nararapat.

Verse 26

देवतादक्षिणे भागे पक्षिणां च जटायुषाम् ॥ लक्ष्यान्यनेकयूथानि बृहन्ति बहु सङ्घशः

Sa dakong timog ng mga diyos, nakita ang maraming pangkat ng mga ibon—yaong kauri ni Jaṭāyu—na bumubuo ng sari-saring malalaking kawan sa maraming kumpol.

Verse 27

शुको लेख्यसमस्तेषां मध्ये कृत्वा तु संविदम् ॥ स्वभाषां पुरतः कृत्वा शरणं तमयाचत

Pagkaraan, ang loro, na nagtatag ng ugnayan sa kanilang lahat, at inilantad ang sarili niyang pananalita, ay humiling sa kanya ng kanlungan.

Verse 28

शुकस्तान्प्रत्युवाचाथ पिता मे पोतसंस्थितः ॥ दुर्गवाताद्दुर्गमस्थो विषमे समुपस्थिते

Sumagot si Śuka sa kanila: “Ang aking ama’y nasa isang bangka; dahil sa mapanganib na hangin, siya’y nasa mahirap na kalagayan, at dumating ang panganib.”

Verse 29

तस्य त्राणमभीप्सन्वै ह्यागतोऽत्र वरं गिरिम् ॥ कुरुध्वं तस्य मे त्राणं यथा सुखमवाप्यते

Nagnanais ng kanyang pag-iingat, ako’y tunay na naparito sa dakilang bundok na ito. Ipagkaloob ninyo ang pagligtas sa aking ama, upang makamtan niya ang kaligtasan at ginhawa.

Verse 30

पक्षिण ऊचुः ॥ एहि पुत्र सुकाय्र्यं ते मार्गं द्रक्ष्यामहे वयम् ॥ पोताभ्याशगतिं यासि पितुस्तव गतिं प्रति

Sinabi ng mga ibon: “Halika, anak; mabuti ang iyong gawain. Ipapakita namin ang daan. Tungo ka sa landas na lumalapit sa bangka—sa landas ng iyong ama.”

Verse 31

ममैव पादविन्यासे क्रमयिष्ये यथा जलम् ॥ तेन ते पृष्ठतो मह्यं स पिता सन्तरिष्यति

“Sa paglalagay ng aking sariling mga hakbang, tatawid ako sa tubig; at sa gayon, sa aking likuran, makakatawid ang iyong ama.”

Verse 32

मम चञ्च्वावगाहेन नङ्क्ष्यन्ति जलजन्तवः ॥ एतत्पितुः समक्षं हि शंसन् क्षिप्रं नदीपतिम्

“Sa paglubog ng aking tuka, hindi mapapahamak ang mga nilalang sa tubig. Mabilis mong ipahayag ito sa harap ng iyong ama, at magtungo sa panginoon ng ilog.”

Verse 33

तारयामास वेगेन गत्वा पृष्ठं जटायुषः ॥ स ययौ पर्वतं तीर्त्वा क्वचिन्नाभिसमं जलम्

Mabilis siyang lumakad at naghatid ng pagkaligtas, narating ang likod ni Jaṭāyu. Pagkaraan, tumawid siya sa isang bundok at nakarating sa isang bahaging tubig na hindi malalim, hindi man lamang abot-pusod.

Verse 34

हृत्कण्ठं चैव गम्भीरं सुखेन सुकृती यथा ॥ स्तोकान्तरे ततः सोऽथ देवागारमनुत्तमम्

May isang bahaging malalim at nakapanghihilakbot, subalit nalampasan niya iyon nang magaan—gaya ng taong may mabuting karma. Pagkaraan ng maikling sandali, narating niya ang isang walang kapantay na templo.

Verse 35

सरोवरं च पद्माढ्यं मणिरत्नविभूषितम् ॥ स्नात्वा देवान्पितॄंश्चैव तर्पयित्वा यथासुखम्

Narating niya ang isang lawa na hitik sa mga lotus at pinalamutian ng mga hiyas at mamahaling bato. Pagkaligo roon, kanyang pinasiyahan ang mga diyos at ang mga ninuno sa mga handog, ayon sa nararapat at may kapanatagan.

Verse 36

पुष्पाण्यादाय देवं च पूजयित्वा स केशवम् ॥ पञ्चायतनकं चैव खचितं रत्नसञ्चयैः ॥ दृष्ट्वा निलिल्ये चैकेऽन्ते शुकस्यानुमते स्थितः

Kumuha siya ng mga bulaklak at sinamba ang diyos na si Keśava. Nang makita niya ang isang pañcāyatana na kompleks na inukitan at nilapatan ng naipong mga hiyas, siya’y umurong sa isang liblib na dako, nanatili roon sa pahintulot ni Śuka.

Verse 37

स्वागतस्य क्षुधार्त्तस्य ब्रह्मिष्ठस्य महात्मनः ॥ भोजनार्थं फलं दिव्यं पानार्थं तोयमुत्तमम्

Para sa marangal na dakilang kaluluwang tinanggap nang may paggalang—gutom at pinakadakila sa mga nakakakilala sa brahman—may banal na bunga bilang pagkain at pinakamainam na tubig bilang inumin.

Verse 38

गोकर्णस्य प्रयच्छध्वं येन तृप्तिस्त्रिमासिकी ॥ यथा शोको यथा पापं यथा मोहः प्रणश्यति

“Maghandog kayo ng mga paglalaan para kay Gokarṇa, upang ang kasiyahan ay tumagal nang tatlong buwan—sa gayon, mapawi ang dalamhati, ang kasalanan, at ang kamangmangan.”

Verse 39

तथा कृत्वा तमूचुस्ता अभयं तेऽस्तु मा शुचः ॥ वस स्वर्गोपमे स्थाने यावत्सिद्धिर्भवेत् तव

Pagkatapos gawin iyon, sinabi nila sa kanya: “Magkaroon ka ng kapanatagan; huwag kang magdalamhati. Manahan ka sa pook na ito na tulad ng langit, hanggang matupad ang iyong ganap na pagtatamo.”

Verse 40

गतास्ताः पुनरेवं च नित्यमेव दिने दिने ॥ वसते स सुखं तत्र मथुरायां यथा तथा

Nang sila’y umalis, nagpatuloy iyon nang gayon araw-araw. Siya’y namuhay roon nang maginhawa—gaya ng pamumuhay sa Mathurā, gayon din sa pook na iyon.

Verse 41

पोतात्तस्मादुत्ततार सुवातेनोपवाहितः ॥ रत्नाकरः शुभो यत्र भावित्वाद्दैवयोगतः

Mula sa bangkang iyon siya’y bumaba, tinangay ng mabuting hangin. Doon ay may mapalad na karagatan—ang ‘minahan ng mga hiyas’—na naganap dahil sa tadhana at banal na pagsasabay ng mga pangyayari.

Verse 42

रत्नानि बहु मौल्यानि आहृतानि बहून्यथ ॥ यावत्परीक्षणार्थं च गोकर्णं रत्नकोविदम्

Pagkaraan, maraming hiyas na napakamahal ang dinala. At upang masuri, sila’y lumapit kay Gokarṇa, ang dalubhasa sa mga hiyas.

Verse 43

निरीक्ष्यतेऽस्य संवासो न दृष्टश्चुक्रुशुस्ततः ॥ कुतोऽसौ गतवान्भद्रो मृतो नष्टो जले प्लुतः ॥

Sinuri nila ang kaniyang tahanan, ngunit hindi siya nakita; kaya sila’y sumigaw: “Saan naparoon ang mabuting taong iyon—namatay ba, napahamak, o inanod ng tubig?”

Verse 44

व्रीडायुतो निमग्नोऽयं निश्चितं मकरालये ॥ पितुरस्य वयं सर्वे पुत्रवद्विचरामहे ॥

“Sa hiya, tiyak na lumubog siya sa karagatan—tahanan ng mga makara. Tungkol sa kaniyang ama, tayong lahat ay kikilos sa kaniya na parang mga anak.”

Verse 45

यथाभागं च रत्नानां भागं दास्यामहे परम् ॥ एष धर्मः सदास्माकमेकसार्थागमेन हि ॥

“At ibibigay namin ang bahagi ng mga hiyas ayon sa takdang bahagi ng bawat isa—nang lubos. Ito ang aming palagiang batas, sapagkat kami’y naglakbay bilang iisang karaban.”

Verse 46

शुकेन मन्त्र मूढत्वात्पितुरेवं निवेदितम् ॥ अहं पक्षी लघुतनुर्भवन्तं नेतुमक्षमः ॥

Dahil sa pagkalito sa bisa ng mantra, iniulat ni Śuka sa kaniyang ama: “Ako’y ibon na magaan ang katawan; hindi ko kayo kayang buhatin.”

Verse 47

याताऽस्मि मथुरां मार्गे समुद्रे जलमालिनि ॥ पित्रोर्वाक्यं तवाख्यासे त्वदीयं च तयोरहम् ॥

“Ako’y naglakbay patungong Mathurā sa daan, tumawid sa dagat na may mga alon at tubig. Ipaaabot ko sa mga magulang ang iyong mensahe—at ang sa iyo rin—sapagkat ako’y tapat sa kanila.”

Verse 48

अवश्यं च गमिष्येऽहमनुज्ञा तु प्रदीयताम् ॥ सत्यमुक्तं ततस्तेन गोकर्णेन शुकं प्रति ॥

“Tiyak na ako’y yayaon; ipagkaloob lamang ang pahintulot.” Pagkaraan, si Gokarṇa ay nagsalita nang tapat kay Śuka.

Verse 49

गच्छ त्वं पुत्र मथुरामवस्थां मामकीमिमाम् ॥ त्वया विना न शक्नोमि शीघ्रमागमनं कुरु ॥

“Humayo ka, anak, patungong Mathurā. Sa ganitong kalagayan ko, hindi ko kaya kung wala ka; magbalik ka agad.”

Verse 50

इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा पोतारूढः खगोत्तमः ॥ कालेन मथुरां प्राप्तः सर्वं पित्रे न्यवेदयत् ॥

Sa gayong pag-uutos, sumagot siya, “Gayon na nga,” at ang marangal na ibon, sumakay sa bangka, ay dumating sa Mathurā sa takdang panahon at iniulat ang lahat sa kanyang ama.

Verse 51

श्रुत्वा तौ विषमावस्थां मृतं हृदि निवेश्य च ॥ रुदित्वा सुचिरं कालं शुके स्नेहो निवेशितः ॥

Nang marinig ang kanilang mabigat na kalagayan, at iniuukit sa puso ang kamatayan, siya’y umiyak nang matagal; kay Śuka, ang pag-ibig ay lalong tumibay.

Verse 52

अस्माकं जीवनार्थाय त्वया कार्यं विहङ्गम ॥ कथाभिरनुकूलाभिर्धर्मदर्शिभिरेव च ॥

“Para sa aming ikabubuhay, kailangan kang kumilos, O ibon—sa pamamagitan ng mga salaysay na nakaaaliw at ayon, at sa tulong ng mga nakakakita ng dharma.”

Verse 53

शुकेन पञ्जरस्थेन कथालापेन विद्यया ॥ पुत्रशोकाभितन्तप्तौ तथैवानेन सान्त्वितौ

Sa pamamagitan ni Śuka—na nananatili sa loob ng isang hawla—sa marunong na pakikipag-usap at pagtuturo, ang dalawang sinusunog ng dalamhati sa kanilang anak ay gayon ding inaliw niya.

Verse 54

प्रसाद्य सर्वे सम्पूज्य प्रेषितास्ते गृहं ययुः ॥ एवं ते न्यवसंस्तत्र यावत्त्कालं सुखेन तु

Matapos mapayapa at maparangalan nang wasto, sila’y pinauwi at umuwi sa kanilang tahanan. Sa ganitong paraan, nanirahan sila roon sa mahabang panahon, tunay na may kaginhawahan.

Verse 55

शुश्रूषमाणास्तं वैश्यं यथा स्वपितरं तथा

Pinaglingkuran nila ang vaiśya na iyon na gaya ng paglilingkod nila sa sarili nilang ama.

Verse 56

अथ सार्थः समायातो रत्नपूर्णो यथोदधिः ॥ वसुकर्णस्य पुत्रार्थमकरोत्स जनो महान्

Pagkaraan, dumating ang karaban, punô ng mga hiyas na gaya ng karagatan; at isang dakilang tao ang nagsikap alang-alang sa anak ni Vasukarṇa.

Verse 57

भार्याभिः समनुज्ञातो यानपात्रं गतस्तदा ॥ शुकेन सह सम्प्राप्तो महान्तं लवणार्णवम्

Noon, nang mapahintulutan ng kaniyang mga asawa, sumakay siya sa isang sasakyang-dagat; at kasama si Śuka ay narating niya ang dakilang Karagatang Alat.

Verse 58

एवमाश्वास्य पितरं समुड्डीय ततो द्रुतम् ॥ ध्रुवाख्यां दिशमुद्वीक्ष्य उत्तराभिमुखो ययौ

Sa gayon, matapos niyang aliwin at tiyakin ang loob ng kanyang ama, saka siya mabilis na lumipad; tumingin siya sa direksiyong tinatawag na “Dhruva” at naglakbay na nakaharap sa hilaga.

Verse 59

ते समाश्वास्य तं प्राहुः कथमस्मिन्भवाङ्गतः ॥ वारिराशिर्दुराधर्षः समुद्रो झषसङ्कुलः

Pagkaraang aliwin siya, sinabi nila: “Paano ka napadpad sa ganitong kalagayan? Ang karagatan—ang lawang-tubig na ito—ay mahirap tawirin, siksik sa mga isda.”

Verse 60

क्षणेन ता यथापूर्वं देवताश्चागताः पुनः ॥ नर्त्तयित्वा यथायोग्यं तासां ज्येष्ठा अब्रवीदिदम्

Sa isang iglap, bumalik silang muli gaya ng dati—kasama ang mga diyos. Matapos pasayawin sila ayon sa nararapat, nagsalita ang pinakamatanda sa kanila ng ganito.

Verse 61

एवं वसन्स गोकर्णो द्वीपस्थः शोकविह्वलः ॥ शुकं प्रोवाच दीनात्मा मातापित्रोः कृते तदा

Sa gayon namuhay si Gokarṇa, nananatili sa isang pulo at nababalot ng matinding dalamhati. Kinausap niya si Śuka; ang pusong lugmok ay nagsalita noon alang-alang sa kanyang ina at ama.

Verse 62

सर्वैस्तैर्विंशतिः सङ्ख्या एकैकेन समुद्रगैः ॥ रत्नैः समर्च्चितोऽत्यर्थं पर्वतः कुसुमोत्करैः

Sa kanilang lahat—dalawampu ang bilang—na bawat isa’y nagdala ng mga hiyas mula sa dagat, ang bundok ay lubhang pinarangalan, pinalamutian ng mga alahas at mga bunton ng bulaklak.