Adhyaya 169: The Greatness of Mathurā: The Ardhacandra Sacred Bathing Rite and the Procedure for the Yajñopavīta Observance

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ मथुरायाः परं क्षेत्रं त्रैलोक्ये न च विद्यते ॥ तस्यां वसाम्यहं देवि मथुरायां च सर्वदा ॥

Sinabi ni Śrī Varāha: “Sa tatlong daigdig ay walang banal na kṣetra na hihigit sa Mathurā. Doon, O Diyosa, ako’y nananahan—sa Mathurā ako’y laging nananatili.”

Verse 2

सर्वेषामेव तीर्थानां मथुरा च परं महत् ॥ कृष्णेन क्रीडितं तत्र तच्छुद्धं हि पदे पदे ॥

“Sa lahat ng tīrtha, ang Mathurā ang lubhang dakila. Doon naglaro si Kṛṣṇa; kaya’t itinuturing itong dalisay sa bawat hakbang.”

Verse 3

चक्रस्थितं हि तत्सर्वं कृष्णस्यैव पदेन तु ॥ तत्र मध्यं तु तत्स्थानमर्द्धचन्द्रे प्रतिष्ठितम् ॥

“Ang buong banal na pook na iyon ay nakalagay na wari’y isang ‘gulong’, na tinatakan ng mismong bakas ng paa ni Kṛṣṇa. At sa loob nito, ang gitnang lugar—ang pinakaluklukan—ay nakatatag sa anyong ‘kalahating-buwan’.”

Verse 4

तत्रैव वासिनो लोका मुक्तिं यान्ति न संशयः ॥ कृष्णस्य दक्षिणा कोटिरुत्तरा कोटिमध्यतः ॥

“Ang mga naninirahan doon mismo ay nakakamit ang mokṣa—walang pag-aalinlangan. (Inilalarawan ang banal na pook na ito bilang) timog na ‘hangganan’ ni Kṛṣṇa at hilagang ‘hangganan’, at may gitna sa pagitan ng mga hangganan.”

Verse 5

तस्माद्धि मरणं चात्र द्वे कोटी सर्वकर्मसु ॥ अर्द्धचन्द्रे तु यः स्नानं करोति नियताशनः ॥

“Kaya nga, maging ang pagkamatay dito (ay sinasabing nagbibigay) ng dalawang-sukatang gantimpala sa lahat ng mga ritwal na gawa. At ang sinumang naliligo sa pook na ‘kalahating-buwan’, na may disiplinang pagkain…”

Verse 6

तेन वै चाक्षया लोकाः प्राप्ताश्चैव न संशयः ॥ दक्षिणस्यां समारभ्य उत्तरस्यां समापयेत् ॥ यज्ञोपवीतमात्रेण त्रायन्ते च कुलं बहु ॥

Sa pamamagitan niyon (ng pagsasagawa), natatamo ang mga daigdig na di-nasisira—walang alinlangan. Magsimula sa dakong timog at tapusin sa dakong hilaga. Sa sukat lamang ng sagradong sinulid (yajñopavīta), marami sa angkan ang sinasabing naliligtas at napangangalagaan.

Verse 7

पृथिव्युवाच ॥ यज्ञोपवीत मात्राया विधानं कीदृशं प्रभो ॥

Sinabi ni Pṛthivī: “O Panginoon, ano ang wastong pamamaraan (vidhāna) para sa tinatawag na ‘sukat lamang’ ng sagradong sinulid (yajñopavīta-mātra)?”

Verse 8

तयोर्मध्ये स्थितो देव आकारात्सोमचक्रता ॥ तौ देवौ क्षेत्रफलदौ स्नानदानादिकर्मणि ॥

Sa pagitan ng dalawang iyon ay nakatayo ang diyos, na may anyong ‘gulong ni Soma’. Ang dalawang diyos na iyon ang nagbibigay ng bunga ng banal na pook sa mga gawaing tulad ng pagligo, pagbibigay-donasyon, at kaugnay na mga ritwal.

Verse 9

यथामानं हि कर्तव्यं तत्सर्वं वक्तुमर्हसि ॥ श्रीवराह उवाच ॥ यज्ञोपवीतस्य विधिं शृणुष्व वरवर्णिनि ॥

“Ayon sa wastong sukat, ang lahat ng dapat gawin—nararapat mong ipaliwanag.” Sinabi ni Śrī Varāha: “Makinig ka, O marikit ang kutis, sa pamamaraan ng sagradong sinulid (yajñopavīta).”

Verse 10

मनुजा येन विधिना मुक्तिं यान्ति न संशयः ॥ अनेन विधिना चैव उत्तरस्यां समापयेत् ॥ गृहान्निःसृत्य मौनेन यावत्स्नानं समाचरेत् ॥

Sa pamamaraang ito na sa pamamagitan nito ang mga tao ay nakaaabot sa kalayaan (mokṣa)—walang alinlangan—sa pamamaraang ito rin dapat tapusin sa dakong hilaga. Pagkalabas ng bahay, magpatuloy nang tahimik hanggang maisagawa at matapos ang pagligo bilang panata.

Verse 11

पूजां कृष्णस्य कृत्वा वै ततो ब्रूयाद्वसुन्धरे ॥ स्नाने समाप्ते विधिवद्देवदेवस्य चैव हि ॥

Matapos isagawa ang pagsamba kay Kṛṣṇa, saka niya dapat kausapin ikaw, O Vasundharā. At kapag natapos nang ayon sa tuntunin ang ritwal ng pagligo, gayon din ang dapat gawin, ayon sa batas, para sa Diyos ng mga diyos.

Verse 12

कृष्णस्य कृत्वा तु मखं स्नानादीनि यथाक्रमम् ॥ गां वै पयस्विनीं दत्त्वा हिरण्यं वसु चैव हि ॥

At matapos isagawa ang paghahandog na sakripisyo para kay Kṛṣṇa, at ang pagligo at iba pang kaugnay na gawain ayon sa wastong pagkakasunod, dapat maghandog ng isang bakang nagbibigay-gatas, at gayundin ng ginto at kayamanan.

Verse 13

ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाद्विधिरेष उदाहृतः ॥ तथा शयनमुद्दिश्य एवमेवं तु कारयेत् ॥

Pagkaraan nito, dapat pakainin ang mga brāhmaṇa—ito ang pamamaraang ipinahayag. Gayundin, ukol sa ritwal na may kinalaman sa ‘paghihimlay/paghiga’, dapat ipagawa ito sa ganito ring paraan.

Verse 14

न तस्य पुनरावृत्तिर्मम लोके महीयते ॥ अर्द्धचन्द्रे मृता देवि मम लोकं व्रजन्ति ते ॥

Para sa taong iyon, wala nang pagbabalik; sa aking daigdig siya’y pinararangalan. Yaong mga namamatay sa Ardhacandra, O Diyosa, ay pumaparoon sa aking kaharian.

Verse 15

अन्यत्र तु मृता ये च अर्धचन्द्रकृतक्रियाः ॥ तेऽपि स्वर्गं गमिष्यन्ति दाहादिकरणैर्युताः ॥

Ngunit yaong mga namamatay sa ibang lugar, at para sa kanila’y naisagawa ang mga ritwal ng Ardhacandra—sila man ay tutungo sa langit, kung kalakip ang mga gawaing nagsisimula sa pagsusunog ng bangkay at iba pang kaugnay na pamamaraan.

Verse 16

यावदस्थीन्यर्द्धचन्द्रं यस्य तिष्ठन्ति देहिनः ॥ तावत्सुपुण्यकर्त्ता च स्वर्गलोके महीयते ॥

Hangga’t nananatili sa Ardhacandra ang mga buto ng isang nilalang, sa gayong tagal din siya’y pinararangalan sa daigdig ng langit bilang tagagawa ng dakilang kabutihang-loob.

Verse 17

अर्द्धचन्द्रे विशेषोऽस्ति तीर्थे विश्रान्तिसंज्ञके ॥ दाहादिकरणे तत्र गर्दभोऽपि चतुर्भुजः ॥

Sa Ardhacandra ay may natatanging kabanalan—sa banal na tirta na tinatawag na “Viśrānti.” Sa pagsasagawa roon ng pagsusunog ng bangkay at kaugnay na mga ritwal, maging ang isang asno ay sinasabing nagkakaroon ng apat na bisig.

Verse 18

गर्त्तेश्वरोऽथ भूतेशो द्वे कोटी तु वसुन्धरे ॥ मध्ये सदैव तिष्ठामि न त्यजामि कदाचन ॥

Bilang “Gartteśvara” at bilang “Bhūteśa”—may dalawang koṭi, O Vasundharā. Sa gitna nila’y lagi akong nananatili; hindi ko ito iniiwan kailanman.

Verse 19

शृणु देवि यथावृत्तं गरुडस्य महात्मनः ॥ मथुरामागतो योऽसौ कृष्णदर्शनकाङ्क्षया ॥ मथुरायां स्थितं देवं भिन्नरूपं न पश्यति ॥

Makinig, O Diyosa, sa naganap tungkol sa dakilang Garuḍa: siya’y dumating sa Mathurā dahil sa pananabik na makita si Kṛṣṇa. Ngunit bagaman naroon ang Diyos sa Mathurā, hindi niya Siya namalas, sapagkat ang Diyos ay nasa ibang anyo.

Verse 20

तदा गतोऽसौ वसुधे देवस्याग्रे विहङ्गमः ॥ कृष्णस्य दर्शनार्थाय दिव्यं स्तोत्रमुदीरयन् ॥

Noon, O Daigdig, ang ibong iyon (si Garuḍa) ay lumapit sa harap ng Diyos; at upang makita si Kṛṣṇa, kanyang binigkas ang isang banal na himno.

Verse 21

गरुड उवाच ॥ विश्वरूप जयादित्य जय विष्णो जयाच्युत ॥ जय केशव ईशान जय कृष्ण नमोऽस्तु ते ॥

Sinabi ni Garuḍa: “Tagumpay sa Iyo, O May Unibersal na Anyo; tagumpay, O Mananagumpay na tulad ng Araw; tagumpay, O Viṣṇu; tagumpay, O Acyuta. Tagumpay, O Keśava; O Īśāna, tagumpay; tagumpay, O Kṛṣṇa—pagpupugay sa Iyo.”

Verse 22

जय मूर्त जयाचिन्त्य जय लोकविभूषण ॥ इत्येवं संस्तुतो देवो गरुडेन महात्मना ॥

“Tagumpay sa Iyo, O Nagkatawang-Anyo; tagumpay, O Di-maaarok; tagumpay, O Palamuti ng mga daigdig.” Sa gayong paraan pinuri ang Diyos ng dakilang-loob na si Garuḍa.

Verse 23

गरुडस्य पुरस्तत्र स्थितो देवः शरीरवान् ॥ सान्त्वयामास गरुडं प्रीतिपूर्वमुवाच ह ॥

Doon, sa harap ni Garuḍa, tumindig ang Diyos na may katawang-anyo; inaliw niya si Garuḍa at, may pag-ibig, ay nagsalita nang ganito.

Verse 24

किं कुर्यात् स्तोत्रमेतन्मे किं वा तव चिकीर्षितम् ॥ मथुरागमकृत्ये ते सर्वं ब्रूहि ममाग्रतः ॥

“Ano ang layon ng papuring ito para sa Akin? O ano ang nais mong gawin? Tungkol sa iyong paglalakbay at gawain sa pagpunta sa Mathurā—sabihin mo sa Akin ang lahat, dito sa Aking harapan.”

Verse 25

गरुड उवाच ॥ मथुरामागतश्चाहं तव दर्शनकाङ्क्षया ॥ आगते तु मया देव न दृष्टं तव रूपकम् ॥

Sinabi ni Garuḍa: “Dumating ako sa Mathurā dahil sa pananabik na makita Ka. Ngunit kahit narito na ako, O Deva, hindi ko nakita ang Iyong anyo.”

Verse 26

माथुरैरेव लोकैस्तु समं दृष्टं हि रूपकम् ॥ एकीभूतमहं सर्वं दृष्ट्वा मां मोह आविशत् ॥

Sa halip, ang iisang anyo ring yaon ay nakita nang pantay ng mga tao ng Mathurā. Nang makita kong ang lahat ay wari’y nagkaisa sa iisa, sinaklot ako ng pagkalito.

Verse 27

तस्मात् स्तुतिस्तु देवेश कृतानुग्रहकाम्यया ॥ गरुडस्य वचः श्रुत्वा प्रहस्य मधुसूदनः ॥

Kaya, O Panginoon ng mga diyos, ang papuring ito’y inialay na may hangaring makamtan ang iyong biyaya. Nang marinig ang mga salita ni Garuḍa, ngumiti si Madhusūdana.

Verse 28

ये पापास्ते न पश्यन्ति मद्रूपा माथुरा द्विजाः ॥ एवमुक्त्वा ततः कृष्णस्तत्रैवान्तरधीयत ॥

Ang mga makasalanan ay hindi nakakakita ng aking anyo, O mga Brāhmaṇa ng Mathurā. Pagkasabi nito, si Kṛṣṇa ay naglaho roon din.

Verse 29

गरुडोऽपि ततः स्थानाद्गतो देवि यथासुखम् ॥ एतत्ते कथितं देवि माथुराणां तु रूपकम् ॥

Pagkaraan, si Garuḍa man ay umalis sa pook na iyon, O Devī, ayon sa kanyang nais. Ito, O Devī, ang isinalaysay sa iyo tungkol sa anyo/kapahayagang kaugnay ng mga taga-Mathurā.

Verse 30

येषां पूजितमात्रेण तुष्टोऽहं चैव सर्वदा ॥ मथुरायां मृता ये च मुक्तिं यान्ति न चान्यथा ॥

Yaong sa kanila na sa pag-aalay ng pagsamba lamang ay lagi akong nalulugod; at yaong namamatay sa Mathurā—sila’y nakakamit ang kalayaan (mokṣa), at hindi sa ibang paraan.

Verse 31

अपि कीटः पतङ्गो वा तिर्यग्योनिगतोऽपि वा ॥ चतुर्भुजास्तु ते सर्वे भवन्तीति विनिश्चितम् ॥

Kahit siya’y uod o kulisap, o kahit napasailalim sa kapanganakang hayop, tiyak na ang lahat ng gayong nilalang ay nagiging may apat na bisig.

Verse 32

यः पश्येत्पद्मनाभं तु द्वादश्यामाश्विनस्य तु ॥ एकदेहधरौ देवौ शिवकेशवरूपिणौ ॥

Sinumang makakita kay Padmanābha sa ikalabindalawang tithi ng Āśvina—ang dalawang diyos, sina Śiva at Keśava, na nananahan sa iisang katawan at anyo.

Verse 33

एकादश्यां चोपवासी कृतशौचः समाहितः ॥ कालिन्द्यां तु नरः स्नातो मुच्यते योनिसङ्कटात् ॥

Sa ikalabing-isang tithi, mag-ayuno, magpakalinis at maging mapagnilay; kapag ang tao’y naligo sa Kālin̄dī, siya’y napapalaya sa paghihirap ng masisikip na kapanganakan.

Verse 34

चैत्रस्य शुक्लद्वादश्यामुपोष्य स्नानमाचरेत् ॥ चिन्ताविष्णुं समभ्यर्च्य कृत्वा वै जागरं निशि ॥

Sa maliwanag na ikalabindalawang tithi ng Caitra, matapos mag-ayuno, magsagawa ng paliligo; matapos sambahin nang wasto si Cintāviṣṇu, tunay na magpuyat sa gabi bilang pagbabantay.

Verse 35

यः करोति स मुच्येत नात्र कार्या विचारणा ॥ एकानंशां ततो देवीं यशोदां देवकीं तथा ॥

Sinumang magsagawa nito ay napapalaya—dito’y hindi na kailangan ang pag-aalinlangan. Pagkaraan, alalahanin at parangalan ang diyosang Ekānaṃśā, gayundin sina Yaśodā at Devakī.

Verse 36

महाविद्येश्वरीं देवी मुच्यते ब्रह्महत्यया ॥ या धारा धर्मराजस्य मथुरायाश्च पश्चिमे ॥

Sa paglapit at pagpupugay sa diyosang Mahāvidyeśvarī, napapalaya ang tao sa brahmahatyā, ang mabigat na kasalanan ng pagpatay sa brāhmaṇa. Naroon ang batis na kaugnay ni Dharmarāja, sa kanluran ng Mathurā.

Verse 37

विश्रान्तिसंज्ञकं दृष्ट्वा दीर्घविष्णुं च केशवम् ॥ सर्वेषां दर्शनं पुण्यं पूजनात्तु फलं भवेत् ॥

Pagkakita sa pook na tinatawag na Viśrānti, at sa mga anyo nina Dīrghaviṣṇu at Keśava: para sa lahat, ang pagtanaw pa lamang ay may kabanalan; subalit ang ganap na bunga ay nagmumula sa pagsamba.

Verse 38

इति जपविधिहोमध्यानकाले स सम्यक्सततमभिसमीक्ष्य ब्रह्मणा यत्प्रयुक्तम् ॥ सकलगुणगणानामास्पदं ब्रह्मसंज्ञं जननमरणहीनं विष्णुमेवाभियाति ॥

Kaya, sa panahon ng japa, homa, at pagninilay, na laging wasto at tuluy-tuloy na pagmasdan ang itinakda ni Brahmā; sa gayon, si Viṣṇu lamang ang nararating—yaong walang kapanganakan at kamatayan, tahanan ng lahat ng kalipunan ng mga katangian, at tinatawag na “Brahman.”

Verse 39

दक्षिणस्यां समारभ्य उत्तरस्यां समापयेत् ॥ यज्ञोपवीतस्य विधिरेष एव प्रकीर्तितः ॥

Magsimula sa kanang panig at tapusin sa kaliwang panig—ito nga ang ipinahayag na tuntunin para sa yajñopavīta, ang sagradong sinulid.

Verse 40

माथुराणां च यद्रूपं तद्रूपं मे वसुन्धरे ॥ माथुरेण तु तृप्तेन तृप्तोऽहं नात्र संशयः ॥

At kung ano man ang anyo o ugali ng mga taga-Mathurā, iyon din ang aking anyo, O Vasundharā. Kapag ang isang taga-Mathurā ay nasiyahan, ako man ay nasisiyahan—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 41

उवाच श्लक्ष्णया वाचा गरुडं प्रति भाविनि ॥ श्रीकृष्ण उवाच ॥ मथुराणां च यद्रूपं तद्रूपं मे विहङ्गम

Nagsalita siya kay Garuḍa sa banayad na tinig. Sinabi ni Śrī Kṛṣṇa: “O ibon, ang anyong nauukol sa mga taga-Mathurā—yaon din ang aking anyo.”

Verse 42

स्नानं करोति तस्यां तु ग्रहदाशैर्न लिप्यते ॥ यं यं देवमभिध्यायेद्भक्तियुक्तेन चेतसा

Kapag naliligo ang tao roon, hindi siya nadudungisan ng mga pagdurusang iniuugnay sa mga puwersa ng mga planeta. Alinmang diyos ang pagnilayan niya, taglay ang isip na may debosyon—